മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.65

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

പദാർഥങ്ങളോടെ വായിക്കുക

13.65.1

बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मणः समम् ।
पराक्रमे शक्रसममादित्यसमतेजसम् ॥ १३.६५.१ ॥

അദ്ദേഹം ബുദ്ധിയിൽ ബൃഹസ്പതിക്കും ക്ഷമയിൽ ബ്രഹ്മാവിനും പരാക്രമത്തിൽ ഇന്ദ്രനും തേജസ്സിൽ ആദിത്യനും സമനായിരുന്നു.

13.65.2

गाङ्गेयमर्जुनेनाजौ निहतं भूरितेजसम् ।
भ्रातृभिः सहितोऽन्यैश्च पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.२ ॥

അർജ്ജുനനാൽ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട മഹാതേജസ്വിയായ ഗാംഗേയനെക്കുറിച്ച് സഹോദരന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടുമൊപ്പം യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു.

13.65.3

शयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणमच्युतम् ।
आजग्मुर्भरतश्रेष्ठं द्रष्टुकामा महर्षयः ॥ १३.६५.३ ॥

വീരശയ്യയിൽ കിടന്ന് കാലത്തെ കാത്തിരുന്ന അച്യുതനും ഭരതശ്രേഷ്ഠനുമായവനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മഹർഷിമാർ എത്തി.

13.65.4

अत्रिर्वसिष्ठोऽथ भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
अङ्गिरा गौतमोऽगस्त्यः सुमतिः सुयतात्मवान् ॥ १३.६५.४ ॥

അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ഭൃഗു, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു, അംഗിരസ്സ്, ഗൗതമൻ, അഗസ്ത്യൻ, സുമതി, സുയതാത്മാവായ മുനി.

13.65.5

विश्वामित्रः स्थूलगिराः संवर्तः प्रमतिर्दमः ।
बृहस्पत्युशनोव्यासश्च्यवनः फाश्यपो ध्रुवः ॥ १३.६५.५ ॥

വിശ്വാമിത്രൻ, സ്ഥൂലഗിരൻ, സംവർത്തൻ, പ്രമതി, ദമൻ, ബൃഹസ്പതി, ഉശനസ്, വ്യാസൻ, ച്യവനൻ, ഫാശ്യപൻ, ധ്രുവൻ.

13.65.6

दुर्वासा जमदग्निश्च मार्कण्डेयोऽथ गालवः ।
भरद्वाजोऽथ रैभ्यश्चक यवक्रीतस्त्रितस्तथा ॥ १३.६५.६ ॥

ദുർവാസാവ്, ജമദഗ്നി, പിന്നെ മാർക്കണ്ഡേയൻ, ഗാലവൻ, പിന്നെ ഭരദ്വാജൻ, രൈഭ്യൻ, ചക്രൻ, യവക്രീതൻ, ത്രിതനും അപ്രകാരം.

13.65.7

स्थूलाक्षः शबलाक्षश्च कण्वो मेधातिथिः कृशः ।
नारदः पर्वतश्चैव सुधन्वाऽथैकतो द्विजः ॥ १३.६५.७ ॥

സ്ഥൂലാക്ഷനും ശബലാക്ഷനും കണ്വനും മേധാതിഥിയും കൃശനും നാരദനും പർവതനും സുധന്വാവും ഒരു ദ്വിജനും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.

13.65.8

नितंभूर्भुवनो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः ।
जामदग्र्यस्तथा रामः कचश्चेत्येवमादयः।
समागता महात्मानो भीष्मं द्रष्टुं महर्षयः ॥ १३.६५.८ ॥

നിതംഭൂ, ഭുവനൻ, ധൗമ്യൻ, ശതാനന്ദൻ, അകൃതവ്രണൻ, ജമദഗ്നിപുത്രനായ രാമൻ, കചൻ എന്നിവരും ഇവരെപ്പോലുള്ള മറ്റു മഹാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാരും ഭീഷ്മരെ കാണുവാൻ വന്നുകൂടി.

13.65.9

तेषां महात्मनां पूजामागतानां युधिष्ठिरः ।
भ्रातृभिः सहितश्चक्रे यतावदनुपूर्वशः ॥ १३.६५.९ ॥

വന്നുചേർന്ന ആ മഹാത്മാക്കളെ യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ക്രമപ്രകാരം യഥോചിതമായി പൂജിച്ചു.

13.65.10

ते पूजिताः सुखासीनाः कथाश्रक्रुर्महर्षयः ।
भीष्माश्रिताः सुमधुराः सर्वेन्द्रियमनोहराः ॥ १३.६५.१० ॥

പൂജിക്കപ്പെട്ട് സുഖമായി ഇരുന്ന ആ മഹർഷിമാർ ഭീഷ്മനെ ആശ്രയിച്ചുള്ള, അതിമധുരവും സർവേന്ദ്രിയമനോഹരവുമായ കഥകൾ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി.

13.65.11

भीष्मस्तेषां कथाः श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
मेने दिविष्ठमात्मानं तुष्ट्या परमया युतः ॥ १३.६५.११ ॥

ശുദ്ധാത്മാക്കളായ ആ ഋഷിമാരുടെ കഥകൾ കേട്ട ഭീഷ്മർ പരമമായ സന്തോഷത്തോടെ തന്നെത്താൻ സ്വർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി കരുതി.

13.65.12

ततस्ते भीष्ममामन्त्र्य पाण्डवांश्च महर्षयः ।
अन्तर्धानं गताः सर्वे सर्वेषामेव पश्यताम् ॥ १३.६५.१२ ॥

അനന്തരം ആ മഹർഷിമാരെല്ലാം ഭീഷ്മരോടും പാണ്ഡവരോടും യാത്ര ചോദിച്ച് എല്ലാവരും കാൺകെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

13.65.13

तानृषीन्सुमहाभागानन्तर्धानगतानपि ।
पाण्डवास्तुष्टुवुः सर्वे प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः ॥ १३.६५.१३ ॥

മറഞ്ഞുപോയ ആ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ ഋഷിമാരെയും പാണ്ഡവരെല്ലാവരും സ്തുതിച്ചു; വീണ്ടുംവീണ്ടും വണങ്ങി.

13.65.14

प्रसन्नमनसः सर्वे गाङ्गेयं कुरुसत्तमम् ।
उपतस्थुर्यथोद्यन्तमादित्यं मन्त्रकोविदाः ॥ १३.६५.१४ ॥

പ്രസന്നമനസ്കരായ മന്ത്രജ്ഞരെല്ലാവരും, ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ, ഗാംഗേയനും കുരുശ്രേഷ്ഠനുമായ ഭീഷ്മരെ സമീപിച്ചു.

13.65.15

प्रभावं तपसस्तेषामृषीणां वीक्ष्य पाण्डवाः ।
प्रकाशन्तो दिशः सर्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ १३.६५.१५ ॥

ആ ഋഷിമാരുടെ തപഃശക്തിയുടെ പ്രഭാവം കണ്ട് പാണ്ഡവർ, എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിക്കുന്നതു കണ്ട് അത്യധികം വിസ്മയിച്ചു.

13.65.16

महाभाग्यं परं तेषामृषीणामनुचिन्त्य ते ।
पाण्डवाः सह भीष्मेण कथाश्चक्रुस्तदाश्रयाः ॥ १३.६५.१६ ॥

ആ ഋഷിമാരുടെ പരമമായ മഹാഭാഗ്യം ചിന്തിച്ച്, ഭീഷ്മരെ ആശ്രയിച്ച്, പാണ്ഡവർ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം കഥകൾ പറഞ്ഞു.

13.65.17

कथान्ते शिरसा पादौ स्पृष्ट्वा भीष्मस्य पाण्डवः ।
धर्म्यं धर्मसुतः प्रश्नं पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १३.६५.१७ ॥

സംഭാഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, പാണ്ഡവനായ ധർമ്മപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭീഷ്മരുടെ പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സുകൊണ്ട് തൊട്ട്, ധർമ്മസംബന്ധമായ ഒരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു.

13.65.18

के देशाः के जनपदा आश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यः पितामह ॥ १३.६५.१८ ॥

പിതാമഹാ, ഏതൊക്കെ ദേശങ്ങൾ, ജനപദങ്ങൾ, ആശ്രമങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്? പുണ്യത്തിൽ ഏതൊക്കെ ശ്രേഷ്ഠമാണ്, ഏതൊക്കെ നദികൾ അറിയേണ്ടവയാണ്?

13.65.19

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शिलोच्छवृत्तेः संवादं सिद्धस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६५.१९ ॥

യുധിഷ്ഠിരാ, ഇവിടെയും ശിലോഞ്ഛവൃത്തിക്കാരനും സിദ്ധനും തമ്മിലുള്ള ഈ പുരാതന സംവാദത്തെ ആളുകൾ ഉദാഹരിക്കുന്നു.

13.65.20

इमां कश्चित्परिक्रम्य पृथिवीं शैलभूषणाम् ।
असकृद्द्विपदां श्रेष्ठः श्रेष्ठस्य गृहमेधिनः ॥ १३.६५.२० ॥

പർവതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ ഭൂമിയെ പലതവണ ചുറ്റിസഞ്ചരിച്ച ഒരു ശ്രേഷ്ഠൻ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൃഹസ്ഥന്റെ വീട്ടിലെത്തി.

13.65.21

शिलवृत्तेर्गृहं प्राप्तः स तेन विधिनाऽर्चितः ।
उवास रजनीं तत्र सुमुखः सुखभागृषिः ॥ १३.६५.२१ ॥

അദ്ദേഹം ശിലോഞ്ഛവൃത്തിക്കാരന്റെ വീട്ടിലെത്തി; അദ്ദേഹത്തെ ചട്ടപ്രകാരം ആദരിച്ചു. പ്രസന്നമുഖനും സുഖഭാഗിയുമായ ആ ഋഷി അവിടെ രാത്രി കഴിച്ചു.

13.65.22

शिलवृत्तिस्तु यत्कृत्यं प्रातस्तत्कृतवाञ्शुचिः ।
कृतकृत्यमुपातिष्ठत्सिद्धं तमतिथिं तदा ॥ १३.६५.२२ ॥

ശിലോഞ്ഛവൃത്തിക്കാരൻ പ്രഭാതത്തിൽ ചെയ്യേണ്ട കർമം ശുദ്ധിയോടെ ചെയ്തു; പിന്നെ കൃതകൃത്യനായി ആ അതിഥിയായ സിദ്ധനെ ശുശ്രൂഷിച്ചു.

13.65.23

तौ समेत्य महात्मानौ सुखासीनौ कथाः शुभाः ।
चक्रतुर्वेदसम्बद्धास्तच्छेषकृतलक्षणाः ॥ १३.६५.२३ ॥

ആ രണ്ട് മഹാത്മാക്കളും കണ്ടുമുട്ടി സുഖമായി ഇരുന്ന് വേദസംബന്ധമായ ശുഭകഥകൾ പറഞ്ഞു; അവ ആ യജ്ഞശേഷത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളോടു കൂടിയവയായിരുന്നു.

13.65.24

शिलवृत्तिः कथान्ते तु सिद्धमामन्त्र्य यत्नतः ।
प्रश्नं पप्रच्छ मेधावी यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १३.६५.२४ ॥

കഥയുടെ അവസാനത്തിൽ ശിലോഞ്ഛവൃത്തിക്കാരനായ ആ മേധാവി സിദ്ധനെ ശ്രദ്ധയോടെ വിളിച്ച്, നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം ചോദിച്ചു.

13.65.25

केदेशाः के जनपदाः केऽऽश्रमाः के च पर्वताः ।
प्रकृष्टाः पुण्यतः काश्च ज्ञेया नद्यस्तदुच्यताम् ॥ १३.६५.२५ ॥

ഏത് ദേശങ്ങൾ, ഏത് ജനപദങ്ങൾ, ഏത് ആശ്രമങ്ങൾ, ഏത് പർവതങ്ങൾ പുണ്യത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ്? ഏത് നദികൾ അറിയേണ്ടതാണ്? അത് പറയുക.

13.65.26

ते देशास्ते जनपदास्तेऽऽश्रमास्ते च पर्वताः ।
येषां भागीरथी गङ्गा मध्येनैति रारिद्वरा ॥ १३.६५.२६ ॥

ഏതിന്റെ മധ്യത്തിലൂടെ ഭാഗീരഥി ഗംഗ പാറകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നുവോ, അവയാണ് ആ ദേശങ്ങൾ, ആ ജനപദങ്ങൾ, ആ ആശ്രമങ്ങൾ, ആ പർവതങ്ങൾ.

13.65.27

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः ।
गतिं तां न लभेज्जन्तुर्गङ्गां संसेव्य यां लभेत् ॥ १३.६५.२७ ॥

തപസ്സിനാലും ബ്രഹ്മചര്യത്താലും യജ്ഞങ്ങളാലും ത്യാഗത്താലും പോലും ജീവിക്ക് ലഭിക്കാത്ത ഗതി, ഗംഗയെ സേവിച്ച് ലഭിക്കുന്നു.

13.65.28

स्पष्टानि येषां गाङ्गेयैस्तोयैर्गात्राणि देहिनाम् ।
न्यस्तानि न पुनस्तेषां त्यागः स्वर्गाद्विधीयते ॥ १३.६५.२८ ॥

ഗംഗാജലത്താൽ ആരുടെ ശരീരങ്ങൾ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടുവോ, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ ഇടപ്പെട്ടുവോ, അവർക്ക് സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് വീണ്ടും പതനം വിധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

13.65.29

सर्वाणि येषां गाङ्गेयैस्तोयैः कार्याणि देहिनाम् ।
गां त्यक्त्वा मानवा विप्र दिवि तिष्ठन्ति ते जनाः ॥ १३.६५.२९ ॥

ഹേ വിപ്ര, ആരുടെ സകല കർമ്മങ്ങളും ഗംഗാജലത്താൽ ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, ആ മനുഷ്യർ ഭൂമി വിട്ട് സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

13.65.30

पूर्वे वयसि कर्माणि कृत्वा पापानि ये नराः ।
पश्चाद्गङ्गां निषेवन्ते तेऽपि यान्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.६५.३० ॥

യൗവനകാലത്ത് പാപകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, പിന്നീട് ഗംഗയെ സേവിക്കുന്ന മനുഷ്യരും ഉത്തമ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

13.65.31

युक्ताश्च पातकैस्त्यक्त्वा देहं शुद्धा भवन्ति ते ।
मुच्यन्ते देहसंत्यागाद्गङ्गायमुनसङ्गमे ॥ १३.६५.३१ ॥

പാപങ്ങളാൽ ബന്ധിതരായവർ ശരീരം ത്യജിച്ച് ശുദ്ധരാകുന്നു. ഗംഗാ-യമുനാ സംഗമത്തിൽ ദേഹത്യാഗത്താൽ അവർ മോചിതരാകുന്നു.

13.65.32

स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गाङ्गेयैः प्रयतात्मनाम् ।
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि ॥ १३.६५.३२ ॥

ഗംഗയുടെ ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനസ്സടക്കിയവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം നൂറു യജ്ഞങ്ങൾകൊണ്ടും ലഭിക്കുകയില്ല.

13.65.33

यावदस्थि मनुष्यस्य गङ्गातोयेषु तिष्ठति ।
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.६५.३३ ॥

മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥി ഗംഗാജലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം കാലം അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

13.65.34

अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ।
तथाऽपहत्य पाप्मानं भाति गङ्गाजलोक्षितः ॥ १३.६५.३४ ॥

സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ കഠിനമായ അന്ധകാരത്തെ നീക്കി പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, ഗംഗാജലത്താൽ തളിക്കപ്പെട്ടവൻ പാപത്തെ നീക്കി ശോഭിക്കുന്നു.

13.65.35

विसोमा इव शर्वर्यो विपुष्पास्तरवो यथा ।
तद्वद्देशा दिशश्चैव हीना गङ्गाजलैः शिवैः ॥ १३.६५.३५ ॥

ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രികളും പൂവില്ലാത്ത വൃക്ഷങ്ങളും പോലെ, മംഗളകരമായ ഗംഗാജലമില്ലാത്ത ദേശങ്ങളും ദിക്കുകളും ശോഭയില്ലാത്തവയാണ്.

13.65.36

वर्णाश्रमा यथा सर्वे धर्मज्ञानविवर्जिताः ।
क्रतवश्च यथाऽसोमास्तथा गङ्गां विना जगत् ॥ १३.६५.३६ ॥

ധർമ്മജ്ഞാനമില്ലാത്ത വർണാശ്രമങ്ങളും സോമമില്ലാത്ത യജ്ഞങ്ങളും പോലെ, ഗംഗയില്ലാതെ ലോകം ആകുന്നു.

13.65.37

यथा हीनं नभोऽर्केण भूः शैलैः खं च वायुना ।
तथा देशा दिशश्चैव गङ्गाहीना न संशयः ॥ १३.६५.३७ ॥

സൂര്യനില്ലാത്ത ആകാശവും പർവതങ്ങളില്ലാത്ത ഭൂമിയും കാറ്റില്ലാത്ത അന്തരീക്ഷവും പോലെ, ഗംഗയില്ലാത്ത ദേശങ്ങളും ദിക്കുകളും ആകുന്നു; സംശയമില്ല.

13.65.38

त्रिषु लोकेषु ये केचित्प्राणिनः सर्व एव ते ।
तर्प्यमाणाः परां तृप्तिं यान्ति गङ्गाजलैः शुभैः ॥ १३.६५.३८ ॥

മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലുമുള്ള സകല ജീവജാലങ്ങളും ഗംഗയിലെ ശുഭജലംകൊണ്ട് തർപ്പണം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ പരമമായ തൃപ്തി നേടുന്നു.

13.65.39

अन्ये च देवा मुनयः प्रेतानि पितृभिः सह ।
तर्पितास्तृप्तिमायान्ति त्रिषु लोकेषु सर्वशः ॥ १३.६५.३९ ॥

മറ്റു ദേവന്മാരും മുനിമാരും പ്രേതങ്ങളും പിതൃക്കളോടൊപ്പം തർപ്പണം ലഭിച്ച് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും തൃപ്തി നേടുന്നു.

13.65.40

यस्तु सूर्येण निष्टप्तं गाङ्गेयं पिबते जलम् ।
गवां निर्हरनिर्मुक्ताद्यावकात्तद्विशिष्यते ॥ १३.६५.४० ॥

സൂര്യതാപമേറ്റ ഗംഗാജലം കുടിക്കുന്നവൻ, പശുവിന്റെ ചാണകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമായ യവഗഞ്ഞിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാകുന്നു.

13.65.41

इन्द्रव्रतसहस्रं तु यश्चोरत्कायशोधनम् ।
पिवेद्यश्चापि गङ्गाम्यः समौ स्यातां न वा समौ ॥ १३.६५.४१ ॥

ആയിരം ഇന്ദ്രവ്രതങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും ശരീരശുദ്ധിക്കായി ഗംഗാജലം കുടിക്കുന്നവനും സമരാണോ അല്ലയോ എന്നത് ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്.

13.65.42

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पदेनैकेन यः पुमान् ।
मासमेकं तु गङ्गायां समौ स्यातां न वा सभौ ॥ १३.६५.४२ ॥

ഒറ്റക്കാലിൽ ആയിരം യുഗം നിൽക്കുന്ന പുരുഷനും ഗംഗയിൽ ഒരു മാസം വസിക്കുന്ന പുരുഷനും സമരാണോ അല്ലയോ എന്നത് ആലോചിക്കേണ്ടതാണ്.

13.65.43

लम्बतेऽवाक्शिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् ।
तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गङ्गायां स विशिष्यते ॥ १३.६५.४३ ॥

തലകീഴായി പതിനായിരം യുഗങ്ങളോളം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നവനും, ഗംഗയിൽ ഇഷ്ടമുള്ളത്രയും സമയം നിൽക്കുന്നവനും—അവനാണ് വിശിഷ്ടൻ.

13.65.44

अग्नौ प्रास्तं प्रधूयेत यथा तूलं द्विजोत्तम ।
तथा गङ्गावगाढस्य सर्वपापं प्रधूयते ॥ १३.६५.४४ ॥

ദ്വിജോത്തമാ, തീയിലിട്ട പഞ്ഞി എരിഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ, ഗംഗയിൽ മുങ്ങിയവന്റെ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു.

13.65.45

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् ।
गतिमन्वेषमाणानां न गङ्गासदृशी गतिः ॥ १३.६५.४५ ॥

ഇവിടെ ദുഃഖത്താൽ മനസ്സ് തകർന്ന സർവ്വ ജീവികൾക്കും, അഭയം തേടുന്നവർക്കും, ഗംഗയ്ക്ക് തുല്യമായ അഭയമില്ല.

13.65.46

भवन्ति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दर्शनात् ।
गङ्गाया दर्शनातद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.६५.४६ ॥

ഗരുഡനെ കാണുമ്പോൾ സർപ്പങ്ങൾ വിഷരഹിതരാകുന്നതുപോലെ, ഗംഗാദർശനത്താൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

13.65.47

अप्रतिष्ठाश्च ये केचिदधर्मशरणाश्च ये ।
येषां प्रतिष्ठा गङ्गेह शरणं शर्म वर्म च। ॥ १३.६५.४७ ॥

ആധാരമില്ലാത്തവരും അധർമ്മത്തെ ശരണമാക്കുന്നവരുമായ ആരെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ, അവർക്ക് ഇവിടെ ഗംഗയാണ് ആധാരവും ശരണവും സുഖവും കവചവും.

13.65.48

प्रकृष्टैरशुभैर्ग्रस्ताननेकैः पुरुषाधमान् ।
पततो नरके गङ्गा संश्रितान्प्रेत्य तारयेत् ॥ १३.६५.४८ ॥

അനേകം കഠിന അശുഭങ്ങളാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട്, നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്ന അധമരെ, ഗംഗയെ ശരണം പ്രാപിച്ചവരെ, ഗംഗ മരണാനന്തരം തരണം ചെയ്യിക്കുന്നു.

13.65.49

ते संविभक्ता मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः ।
येऽभिगच्छन्ति सततं गङ्गां मतिमतांवर ॥ १३.६५.४९ ॥

എപ്പോഴും ഗംഗയെ സമീപിക്കുന്നവർ ഋഷിമാരാലും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാരാലും തീർച്ചയായും വിഭജിക്കപ്പെട്ടവരാണ്, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ.

13.65.50

विनयाचारहीनाश्च अशिवाश्च नराधमाः ।
ते भवन्ति शिवा विप्र ये वै गङ्गामुपाश्रिताः ॥ १३.६५.५० ॥

വിനയവും സദാചാരവും ഇല്ലാത്ത, അശുഭരും അധമരുമായ മനുഷ്യരും, ഹേ വിപ്രാ, ഗംഗയെ ആശ്രയിക്കുന്നവർ ശുഭരായിത്തീരുന്നു.

13.65.51

यथा सुराणामभृतं पितॄणां च यथा स्वधा ।
सुधा यथा च नागानां तथा गङ्गाजलं नृणाम् ॥ १३.६५.५१ ॥

ദേവന്മാർക്ക് അമൃതമെന്നപോലെയും പിതൃക്കൾക്ക് സ്വധയെന്നപോലെയും നാഗങ്ങൾക്ക് സുധയെന്നപോലെയും മനുഷ്യർക്ക് ഗംഗാജലം.

13.65.52

उपासते यथा बाला मातरं क्षुधयाऽर्दिताः ।
श्रेयस्कामास्तथा गङ्गामुपासन्तीह देहिनः ॥ १३.६५.५२ ॥

വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതരായ കുട്ടികൾ അമ്മയെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ, ശ്രേയസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേഹികൾ ഇവിടെ ഗംഗയെ ഉപാസിക്കുന്നു.

13.65.53

स्वायंभुवं यथा स्थानं सर्वेषां श्रेष्ठमुच्यते ।
स्थानानां सरितां श्रेष्ठा गङ्गा तद्वदिहोच्यते ॥ १३.६५.५३ ॥

സ്വയംഭുവന്റെ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) സ്ഥാനം എല്ലാറ്റിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നതുപോലെ, സ്ഥലങ്ങളിലും നദികളിലും ഗംഗ ശ്രേഷ്ഠയെന്ന് ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.

13.65.54

उपजीव्या यथा धेनुर्लोकानां ब्राह्ममेव वा ।
हविषां तु यथा सोमस्तरणेषु तथा त्वियम् ॥ १३.६५.५४ ॥

ലോകങ്ങൾക്ക് ഉപജീവ്യമായ പശു പോലെയോ ബ്രഹ്മം (വേദം) പോലെയോ, ഹവിസ്സുകളിൽ സോമം പോലെയോ, കടത്തിവിടുന്ന മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഇതുതന്നെ (ഗംഗ) ആണ്.

13.65.55

यथोपजीविनां धेनुर्देवादीनां परा स्मृता ।
तथोपजीविनां गङ्गा सर्वप्राणभृतामिह ॥ १३.६५.५५ ॥

ദേവന്മാർ മുതലായവർക്ക് ഉപജീവനമായ പശു എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ ഈ ലോകത്തിൽ സർവ്വ പ്രാണികൾക്കും ഉപജീവനമായ ഗംഗ ശ്രേഷ്ഠയാണ്.

13.65.56

देवाः सोमार्कसंस्थानि यता सत्रादिभिर्मखैः ।
अमृतान्युपजीवन्ति तथा गङ्गाजलं नराः ॥ १३.६५.५६ ॥

ദേവന്മാർ സത്രാദി യജ്ഞങ്ങളാൽ സോമ-സൂര്യ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർ ഗംഗാജലം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നു.

13.65.57

जाह्नवीपुलिनोत्थाभिः सिकताभिः समुक्षितम् ।
आत्मानं मन्यते लोको दिविष्ठमिव शोभितम् ॥ १३.६५.५७ ॥

ജാഹ്നവിയുടെ തീരത്തെ മണൽ കൊണ്ട് തളിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലിരിക്കുന്നവനെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നതായി സ്വയം കരുതുന്നു.

13.65.58

जाह्नवीतीरसम्भूतां मृदं मूर्ध्ना बिभर्ति यः ।
बिभर्ति रूपं सोऽर्कस्य तमोनाशाय निर्मलम् ॥ १३.६५.५८ ॥

ജാഹ്നവീതീരത്തെ മണ്ണ് തലയിൽ ധരിക്കുന്നവൻ, ഇരുട്ടിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ നിർമ്മലമായ രൂപം ധരിക്കുന്നു.

13.65.59

गङ्गोर्मिभिरथो दिग्धः पुरुषं पवनो यदा ।
स्पृश्यते सोऽस्य पाप्मानं सद्य एवापकर्षति ॥ १३.६५.५९ ॥

ഗംഗയുടെ തിരമാലകളാൽ നനഞ്ഞ കാറ്റ് ഒരു മനുഷ്യനെ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ, അത് ഉടൻ അവന്റെ പാപം നീക്കുന്നു.

13.65.60

व्यसनैरभितप्तस्य नरस्य विनशिष्यतः ।
गङ्गादर्शनजा प्रीतिर्व्यसनान्यपकर्षति ॥ १३.६५.६० ॥

ദുരിതങ്ങളാൽ പീഡിതനായി നശിക്കാറായ മനുഷ്യന്, ഗംഗാദർശനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രീതി ദുരിതങ്ങളെ അകറ്റുന്നു.

13.65.61

हंसारावैः कोकरवै रवैरन्यैश्च पक्षिणाम् ।
पस्पर्ध गङ्गा गन्धर्वान्पुलिनैश्च शिलोच्चयान् ॥ १३.६५.६१ ॥

ഹംസങ്ങളുടെ ആരവങ്ങളാലും കോകങ്ങളുടെ കൂജനങ്ങളാലും മറ്റു പക്ഷികളുടെ ശബ്ദങ്ങളാലും ഗംഗ ഗന്ധർവന്മാരോടും മണൽത്തിട്ടകളോടും ശിലാസഞ്ചയങ്ങളോടും മത്സരിച്ചു.

13.65.62

हंसादिभिः सुबहुभिर्विविधैः पक्षिभिर्वृताम् ।
गङ्गां गोकुलसम्बादां दृष्ट्वा स्वर्गोऽपि विस्मृतः ॥ १३.६५.६२ ॥

ഹംസാദികളായ പലതരം പക്ഷികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും ഗോക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ഗംഗയെ കണ്ടാൽ സ്വർഗ്ഗം പോലും മറക്കപ്പെടും.

13.65.63

न सा प्रीतिर्दिविष्ठस्य सर्वकामानुपाश्नतः ।
सम्भवेद्या परा प्रीतिर्गङ्गायाः पुलिने नृणाम् ॥ १३.६५.६३ ॥

സർവകാമങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്ന സ്വർഗ്ഗവാസിക്കുപോലും ആ പ്രീതി ഉണ്ടാകുകയില്ല; ഗംഗാതീരത്തിൽ മനുഷ്യർക്കുണ്ടാകുന്ന പരമമായ പ്രീതിയാണത്.

13.65.64

वाङ्मन कर्मजैर्ग्रस्तः पापैरपि पुमानिह ।
वीक्ष्य गङ्गां भवेन्मूतो अत्र मे नास्ति संशयः ॥ १३.६५.६४ ॥

വാക്ക്, മനസ്സ്, കർമ്മം എന്നിവയാൽ ഉണ്ടായ പാപങ്ങളാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യനും ഇവിടെ ഗംഗയെ കണ്ട് മുക്തനാകും; ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.

13.65.65

सप्तावरान्सप्त परान्पितॄंस्तेभ्यश्च ये परे ।
पुमांस्तारयते गङ्गां वीक्ष्य स्पृष्ट्वाऽवगाह्य च ॥ १३.६५.६५ ॥

ഗംഗയെ കണ്ടും, തൊട്ടും, മുങ്ങിക്കുളിച്ചും മനുഷ്യൻ താഴെയുള്ള ഏഴു പിതൃതലമുറകളെയും മുകളിലുള്ള ഏഴു പിതൃതലമുറകളെയും അവർക്കപ്പുറമുള്ളവരെയും കരകയറ്റുന്നു.

13.65.66

श्रुताभिलषिता पीता स्पृष्टा दृष्टाऽवगाहिता ।
गङ्गा तारयते नॄणामुभौ वंशौ विशेषतः ॥ १३.६५.६६ ॥

കേൾക്കപ്പെട്ട, ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട, കുടിക്കപ്പെട്ട, സ്പർശിക്കപ്പെട്ട, ദർശിക്കപ്പെട്ട, മുങ്ങിക്കുളിക്കപ്പെട്ട ഗംഗ മനുഷ്യരെ കരകയറ്റുന്നു; വിശേഷിച്ച് അവരുടെ ഇരു വംശങ്ങളെയും.

13.65.67

तत्तीरगानां तपसा श्राद्धपारायणादिभिः ।
गङ्गाद्वारप्रभृतिभिस्तत्तीर्थैर्न परं नृणाम् ॥ १३.६५.६७ ॥

അവളുടെ തീരങ്ങളിൽ ചെല്ലുന്നവർക്ക് തപസ്സ്, ശ്രാദ്ധം, പാരായണം മുതലായവയാലും, ഗംഗാദ്വാരം മുതലായ ആ തീർത്ഥങ്ങളാലും മനുഷ്യർക്ക് അതിനപ്പുറം ശ്രേഷ്ഠമായ മറ്റൊന്നില്ല.

13.65.68

सायं प्रातः स्मरेद्गङ्गां नित्यं स्नाने तु कीर्तयेत् ।
तर्पणे पितृपूजासु मरणे चापि संस्मरेत् ॥ १३.६५.६८ ॥

വൈകുന്നേരവും രാവിലെയും ഗംഗയെ സ്മരിക്കണം; നിത്യസ്നാനസമയത്ത് അവളെ കീർത്തിക്കണം; തർപ്പണത്തിലും പിതൃപൂജയിലും മരണസമയത്തും അവളെ നന്നായി സ്മരിക്കണം.

13.65.69

दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गङ्गेति कीर्तनात् ।
पुनात्युपुण्यान्पुरुषाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.६५.६९ ॥

കാണുന്നതിനാലും, സ്പർശിക്കുന്നതിനാലും, കുടിക്കുന്നതിനാലും, 'ഗംഗ' എന്ന് കീർത്തിക്കുന്നതിനാലും അവൾ പുണ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെപ്പോലും നൂറും ആയിരവും പ്രാവശ്യം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

13.65.70

य इच्छेत्सफलं जन्म जीवितं श्रुतमेव च ।
स पितॄंस्तर्पयेद्गङ्गामभिगम्य सुरांस्तथा ॥ १३.६५.७० ॥

തന്റെ ജന്മവും ജീവിതവും പഠിപ്പും ഫലവത്താകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഗംഗയിൽ ചെന്ന് പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യണം; ദേവന്മാരെയും അങ്ങനെതന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

13.65.71

न श्रुतैर्न च वित्तेन कर्मणा न च तत्फलम् ।
प्राप्नुयात्पुरुषोऽत्यन्तं गङ्गां प्राप्य यदाप्नुयात् ॥ १३.६५.७१ ॥

വിദ്യകൊണ്ടോ ധനംകൊണ്ടോ കർമംകൊണ്ടോ മനുഷ്യൻ ആ ഫലം പൂർണമായി നേടുന്നില്ല; ഗംഗയെ പ്രാപിച്ചാൽ അവൻ എന്തു നേടുന്നുവോ അതുതന്നെ നേടുന്നു.

13.65.72

जात्यन्धैरिह तुल्यास्ते मृतैः पङ्गुभिरेव च ।
समर्था ये न पश्यन्ति गङ्गां पुण्यजलां शिवाम् ॥ १३.६५.७२ ॥

കഴിവുണ്ടായിട്ടും പുണ്യജലമുള്ള, ശിവയായ ഗംഗയെ കാണാത്തവർ ഇവിടെ ജന്മാന്ധരെപ്പോലെയും മരിച്ചവരെപ്പോലെയും മുടന്തരെപ്പോലെയും ആണ്.

13.65.73

भूतभव्यभविष्यज्ञैर्महर्षिभिरुपस्थिताम् ।
देवैः सेन्द्रैश्च को गङ्गां नोपसेवेत मानवः ॥ १३.६५.७३ ॥

ഭൂത, ഭവ്യ, ഭവിഷ്യങ്ങൾ അറിയുന്ന മഹർഷിമാരും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പമുള്ള ദേവന്മാരും സേവിച്ച ഗംഗയെ ഏത് മനുഷ്യനാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

13.65.74

वानप्रस्थैर्गृहस्थैश्च यतिभिर्ब्रह्मचारिभिः ।
विद्यावद्भिः श्रितां गङ्गां पुमान्को नाम नाश्रयेत् ॥ १३.६५.७४ ॥

വാനപ്രസ്ഥർ, ഗൃഹസ്ഥർ, യതികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ, വിദ്വാന്മാർ എന്നിവർ ആശ്രയിച്ച ഗംഗയെ ഏത് പുരുഷനാണ് ആശ്രയിക്കാതിരിക്കുക?

13.65.75

उत्कामद्बिश्च यः प्राणैः प्रयतः शिष्टसम्मतः ।
चिन्तयेन्मनसा गङ्गां स गतिं परमांलभेत् ॥ १३.६५.७५ ॥

ശിഷ്ടന്മാർ അംഗീകരിച്ച, സംയമിയായ ഒരാൾ പ്രാണൻ പോകുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഗംഗയെ ധ്യാനിച്ചാൽ അവൻ പരമഗതി നേടും.

13.65.76

न भयेभ्यो भयं तस्य न पापेभ्यो न राजतः ।
आदेहपतनाद्गङ्गामुपास्ते यः पुमानिह ॥ १३.६५.७६ ॥

ഇവിടെ ശരീരം വീഴുന്നതുവരെ ഗംഗയെ ഉപാസിക്കുന്ന പുരുഷന് ഭയങ്ങളിൽനിന്ന് ഭയമില്ല, പാപങ്ങളിൽനിന്നും രാജാവിൽനിന്നും ഭയമില്ല.

13.65.77

गगनाद्गां पतन्तीं वै महापुण्यां महेश्वरः ।
दधार शिरसा गङ्गां तामेव दिवि सेवते ॥ १३.६५.७७ ॥

ആകാശത്തുനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീണ ആ മഹാപുണ്യയായ ഗംഗയെ മഹേശ്വരൻ തന്റെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു; സ്വർഗ്ഗത്തിലും അദ്ദേഹം അവളെത്തന്നെ സേവിക്കുന്നു.

13.65.78

अलङ्कृतास्त्रयो लोकाः पथिभिर्विमलैस्त्रिभिः ।
यस्तु तस्या जलं सेवेत्क्रतकृत्यः पुमान्भवेत्। ॥ १३.६५.७८ ॥

മൂന്ന് നിർമ്മല മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ അലങ്കൃതമാണ്; അവളുടെ ജലം സേവിക്കുന്നവൻ കൃതകൃത്യനാകും.

13.65.79

दिवि ज्योतिर्यथाऽऽदित्यः पितॄणां चैव चन्द्रमाः ।
देवेश यथा नृणां गङ्गा च सरितां तथा ॥ १३.६५.७९ ॥

സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശം പോലെയും പിതൃക്കൾക്ക് ചന്ദ്രൻ പോലെയും ആണ്; ദേവേശാ, മനുഷ്യർക്ക് ഗംഗ പോലെ, നദികളിൽ അവൾ അങ്ങനെയാണ്.

13.65.80

मात्रा पित्रा सुतैर्दारैर्विमुक्तस्य धनेन वा ।
न भवेद्धि तथा दुःखं यथा गङ्गा वियोगजम् ॥ १३.६५.८० ॥

അമ്മ, അച്ഛൻ, മക്കൾ, ഭാര്യമാർ, അല്ലെങ്കിൽ ധനം എന്നിവയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞവർക്കും ഗംഗയുടെ വിയോഗം പോലെയുള്ള ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല.

13.65.81

नारण्यैर्नेष्टविषयैर्न सुतैर्न धनागमैः ।
तथा प्रसादो भवति गङ्गां वीक्ष्य यथा भवेत् ॥ १३.६५.८१ ॥

കാടുകളാലോ, ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളാലോ, മക്കളാലോ, ധനലാഭത്താലോ അത്തരം പ്രസാദം ഉണ്ടാകുന്നില്ല; ഗംഗയെ കണ്ടാൽ അത് ഉണ്ടാകുന്നു.

13.65.82

पूर्णमिन्दुं यथा दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ।
तथा त्रिपथगां दृष्ट्वा नृणां दृष्टिः प्रसीदति ॥ १३.६५.८२ ॥

പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ കണ്ട് മനുഷ്യരുടെ ദൃഷ്ടി പ്രസന്നമാകുന്നതുപോലെ, ത്രിപഥഗയായ ഗംഗയെ കണ്ട് മനുഷ്യരുടെ ദൃഷ്ടി പ്രസന്നമാകുന്നു.

13.65.83

तद्भावस्तद्गतमनास्तन्निष्ठस्तत्परायणः ।
गङ्गांयोऽनुगतो भक्त्यास तस्याः प्रियतां व्रजेत् ॥ १३.६५.८३ ॥

അവളിൽ തന്നെ ഭാവവും മനസ്സും നിഷ്ഠയും പരമാശ്രയവും വെച്ച് ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ അനുസരിക്കുന്നവൻ അവൾക്ക് പ്രിയനാകും.

13.65.84

भूस्थैः खस्थैर्दिविष्ठैश्च भूतैरुच्चावचैरपि ।
गङ्गा विगाह्या सततमेतत्कार्यतमं सताम् ॥ १३.६५.८४ ॥

ഭൂമിയിലുള്ളവരും ആകാശത്തുള്ളവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലുള്ളവരും ഉയർന്നവരും താഴ്ന്നവരുമായ ജീവികളും എപ്പോഴും ഗംഗയിൽ മുങ്ങണം; ഇതാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ ഏറ്റവും മുഖ്യകർത്തവ്യം.

13.65.85

विश्वलोकेषु पुण्यत्वाद्गङ्गायाः प्रथितं यशः ।
दुर्मृताननपत्यांश्च सा मृताननयद्दिवम्।
यत्पुत्रान्सगरस्येतो भस्माख्याननयद्दिवम् ॥ १३.६५.८५ ॥

ലോകങ്ങളിലെല്ലാം ഗംഗയുടെ പുണ്യത്വം കൊണ്ട് അവളുടെ യശസ്സ് പ്രസിദ്ധമാണ്. അകാലമരണം പ്രാപിച്ചവരെയും സന്താനമില്ലാത്തവരെയും മരിച്ചവരെയും അവൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; സഗരന്റെ പുത്രന്മാരെ, ഇവിടെ ഭസ്മമെന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടവരെയും അവൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.