Mahābhārata · Adhyāya 13.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.67.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि धर्मं भरतसत्तम ॥ १३.६७.१ ॥
Abuelo, gran sabio, experto en todas las escrituras; mejor de los Bharatas, deseo oír de ti el dharma.
13.67.2
शरणागतं ये रक्षन्ति भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
किं तस्य भरतश्रेष्ठ फलं भवति तत्त्वतः ॥ १३.६७.२ ॥
¿Cuál es, en verdad, el fruto para quienes protegen a los que buscan refugio y a la multitud de seres de cuatro clases, mejor de los Bharatas?
13.67.3
इदं शृणु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र महायशः ।
इतिहासं पुरावृत्तं शरणार्थं महाफलम् ॥ १३.६७.३ ॥
Escucha esto, gran sabio, hijo de Dharma, de gran fama: una historia antigua sobre el refugio, de gran fruto.
13.67.4
प्रपात्यमानः श्येनेन कपोतः प्रियदर्शनः ।
वृषदर्भं महाभागं नरेन्द्रं शरणं गतः ॥ १३.६७.४ ॥
Una paloma, agradable a la vista, perseguida por un halcón, se refugió en el rey Vṛṣadarbha, de gran fortuna.
13.67.5
स तं दृष्ट्वा विशुद्धात्मा त्रासादङ्कमुपागतम् ।
आश्वास्याश्वसिहीत्याह न तेऽस्ति भयमण्डज ॥ १३.६७.५ ॥
Al verla llegar a su regazo aterrorizada, el rey de corazón puro la consoló: "Tranquilízate, nacido del huevo; no hay temor para ti."
13.67.6
भयं ते सुमहत्कस्मात्कुत्र किं वा कृतं त्वया ।
येन त्वमिह सम्प्राप्तो विसंज्ञो भ्रान्तचेतनः ॥ १३.६७.६ ॥
¿Por qué tu temor es tan grande? ¿De quién, dónde, o qué has hecho, por lo cual has llegado aquí aturdido y con la mente confundida?
13.67.7
नवनीलोत्पलापीड चारुवर्ण सुदर्शन ।
दाडिमाशोकपुष्पाक्ष मा त्रसस्वाभयं तव ॥ १३.६७.७ ॥
Tú que llevas una guirnalda de loto azul fresco, de hermoso color y bella apariencia, con ojos como flores de granado y aśoka: no temas; hay protección para ti.
13.67.8
मत्सकाशमनुप्राप्तं न त्वां कश्चित्समुत्सहेत् ।
मनसा ग्रहणं कर्तुं रक्षाध्यक्षपुरस्कृतम् ॥ १३.६७.८ ॥
Nadie se atrevería, ni siquiera en su mente, a apresarte a ti, que has llegado a mi presencia y has sido puesto bajo la protección del guardián del reino.
13.67.9
काशिराज्यं तदद्यैव त्वदर्तं जीवितं तथा ।
त्यजेयं भव विस्रब्धः कपोत भयं तव ॥ १३.६७.९ ॥
Hoy mismo entregaría el reino de Kāśi y mi propia vida por ti. Tranquilízate, oh paloma; que tu temor desaparezca.
13.67.10
ममैतद्विहितं भक्ष्यं न राजंस्त्रातुमर्हसि ।
अतिक्रान्तं च प्राप्तं च प्रयत्नाच्चोपपादितम् ॥ १३.६७.१० ॥
Este alimento me ha sido asignado, oh rey; no debes protegerlo. Lo que se había escapado y lo que se ha obtenido, lo he conseguido con mi esfuerzo.
13.67.11
मांसं च रुधइरं चास्य मज्जा मेदश्च मे हितम् ।
परितोषकरो ह्येष मम माऽस्याग्रतो भव ॥ १३.६७.११ ॥
Su carne, sangre, médula y grasa me son beneficiosas; ellas solas me dan satisfacción. No te pongas delante de él.
13.67.12
तृष्णा मे बाधतेऽत्युग्रा क्षुधा निर्दहतीव माम् ।
मुञ्चैनं नहि शक्ष्यामि राजन्मन्दयितुं क्षुधाम् ॥ १३.६७.१२ ॥
Mi sed, muy feroz, me atormenta; el hambre me quema como si ardiera. Suéltalo, oh rey; no podré calmar mi hambre.
13.67.13
मया ह्यनुसृतो ह्येष मत्पक्षनखविक्षतः ।
किञ्चिदुच्छ्वासनिःश्वासं न राजन्गोप्तुमर्हसि ॥ १३.६७.१३ ॥
Perseguida por mí y herida por las uñas de mis alas, esta ave: ni siquiera un poco de su aliento, oh rey, debes tú proteger.
13.67.14
यदि स्वविषये राजन्प्रभुस्त्वं रक्षणे नृणाम् ।
खेचरस्य तृषार्तस्य न त्वं प्रभुरथोत्तम ॥ १३.६७.१४ ॥
Si tú, oh rey, eres señor en tu propio reino para proteger a los hombres, no eres señor de este ser que vuela, afligido por el hambre y la sed, oh el mejor.
13.67.15
यदि वैरिषु भृत्येषु स्वजनव्यवहारयोः ।
विषयेष्विन्द्रियाणां च आकाशे मा पराक्रम ॥ १३.६७.१५ ॥
Si tienes poder sobre los enemigos, sobre los siervos, en el trato con tus parientes y sobre los objetos de los sentidos, no muestres tu poder en el cielo.
13.67.16
प्रभुत्वं हि पराक्रम्य सम्यक् पक्षहरेषु ते ।
यदि त्वमिह धर्मार्थी मामपि द्रष्टुमर्हसि ॥ १३.६७.१६ ॥
Tu señorío se ejerce con propiedad mostrando valor sobre quienes arrebatan las alas. Si aquí buscas el dharma y el bien, también debes mirarme a mí.
13.67.17
श्रुत्वा श्येनस्य तद्वाक्यं राजर्षिर्विस्मयं गतः ।
सम्भाव्य चैनं तद्वाक्यं तदर्थी प्रत्यभाषत ॥ १३.६७.१७ ॥
Al oír aquel discurso del halcón, el rey sabio quedó asombrado. Habiendo considerado aquel discurso, y deseando su propósito, le respondió.
13.67.18
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदथर्मद्य क्रियतां क्षुधाप्रशमनाय ते ॥ १३.६७.१८ ॥
Que hoy se prepare para ti un toro, o un jabalí, o un ciervo, o incluso un búfalo, para aplacar tu hambre.
13.67.19
शरणागतं न त्यजेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
न मुञ्चति ममाङ्गानि द्विजोऽयं पश्य वै द्विज ॥ १३.६७.१९ ॥
Nunca abandonaré a quien ha venido en busca de refugio; este voto está firmemente fijado en mí. Este ave nacida dos veces no suelta mis miembros; mira, oh ave.
13.67.20
न वराहं न चोक्षाणं न चान्यान्विविधान्द्विजान् ।
भक्षयामि महाराज किमन्नाद्येन तेन मे ॥ १३.६७.२० ॥
No como jabalí, ni toro, ni otras diversas aves nacidas dos veces. ¿De qué me sirve, gran rey, ese alimento?
13.67.21
यस्तु मे विहितो भक्ष्यः स्वयं देवैः सनातनः ।
श्येनाः कपोतान्खादन्ति स्तितिरेषा सनातनी ॥ १३.६७.२१ ॥
El alimento que los propios dioses me han ordenado desde antiguo: los halcones comen palomas. Esta es la norma eterna.
13.67.22
उशीनर कपोते तु यदि स्नेहस्तवानघ ।
ततस्त्वं मे प्रयच्छाद्य स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ १३.६७.२२ ॥
Oh Uśīnara, si sientes afecto por la paloma, oh intachable, entonces dame ahora tu propia carne, pesada en una balanza.
13.67.23
महाननुग्रहो मेऽद्य यस्त्वमेवमिहात्थ माम् ।
बाढमेव करिष्यामीत्युक्त्वाऽसौ राजसत्तमः ॥ १३.६७.२३ ॥
Hoy que me hablas así es un gran favor para mí. Diciendo: «Muy bien, haré exactamente eso», aquel mejor de los reyes—
13.67.24
उत्कृत्योत्कृत्य मांसानि तुलया समतोलयत् ।
अन्तःपुरे ततस्तस्य स्त्रियो रत्नविभूषिताः ॥ १३.६७.२४ ॥
Una y otra vez cortó trozos de carne y los pesó en la balanza. Entonces las mujeres de su palacio interior, adornadas con joyas—
13.67.25
हाहाभूता विनिष्क्रान्ताः श्रुत्वा परमदुःखिताः ।
तासां रुदितशब्देन मन्त्रिभृत्यजनस्य च ॥ १३.६७.२५ ॥
Sus reinas, clamando de angustia y profundamente afligidas, salieron al oír el sonido del llanto; y también los ministros y los sirvientes.
13.67.26
बभूव सुमहान्नादो मेघगम्भीरनिःस्वनः ।
निरुद्धं गगनं सर्वं व्यभ्रं मेघैः समन्ततः ॥ १३.६७.२६ ॥
Surgió un gran estruendo, grave como el rugido de las nubes de tormenta, y todo el cielo, que estaba despejado, quedó cubierto de nubes por todas partes.
13.67.27
मही प्रचलिता चासीत्तस्य सत्येन कर्मणा ॥ १३.६७.२७ ॥
Y la tierra tembló por la acción verdadera de él.
13.67.28
स राजा पार्श्वतश्चैव बाहुभ्यामूरुतश्च यत् ।
तानि मांसानि सञ्छिद्य तुलां पूरयतेऽशनैः।
तथापि न समस्तेन कपोतेन बभूव ह ॥ १३.६७.२८ ॥
Aquel rey cortó la carne de sus costados, de sus brazos y de sus muslos, y llenó la balanza con trozos; y aun así no igualó a la paloma.
13.67.29
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मांसो रुधिरस्रवः ।
तुलां ततः समारूढः स्वं मांसक्षयमुत्सृजन् ॥ १३.६७.२९ ॥
Cuando el rey quedó reducido a huesos, sin carne y sangrando, subió entonces a la balanza, ofreciendo la pérdida de su propia carne.
13.67.30
ततः सेन्द्रास्त्रयो लोकास्तं नरेन्द्रमुपस्थिताः ।
र्भर्यश्चाकाशगैस्तत्र वादिता देवदुन्दुभिः ॥ १३.६७.३० ॥
Entonces los tres mundos, junto con Indra, se presentaron ante aquel señor de los hombres; y los Ṛbhus y los que recorren el cielo hicieron resonar allí los tambores divinos.
13.67.31
अमृतेनावसिक्तश्च वृषदर्भो नरेश्वरः ।
दिव्यैश्च सुसुखैर्माल्यैरभिवृष्टः पुनःपुनः ॥ १३.६७.३१ ॥
Vṛṣadarbha, señor de los hombres, rociado con néctar, fue cubierto una y otra vez con guirnaldas divinas y muy agradables.
13.67.32
देवगन्धर्वसन्घातैरप्सरोभिश्च सर्वतः ।
नृत्तश्चैवोपगीतश्च पितामह इव प्रभुः ॥ १३.६७.३२ ॥
Rodeado por todas partes de multitudes de dioses, gandharvas y apsarases que danzaban y cantaban, el señor brillaba como el abuelo.
13.67.33
हेमप्रासादसम्बाधं मणिकाञ्चनतोरणम् ।
सवैडूर्यमणिस्तम्भं विमानं समधिष्ठितः ॥ १३.६७.३३ ॥
Subió a un vimāna aéreo repleto de palacios dorados, con pórticos de gemas y oro y columnas de lapislázuli y gemas.
13.67.34
स राजर्षिर्गतः स्वर्गं कर्मणा तेन शाश्वतम् ।
शरणागतेषु चैवं त्वं कुरु सर्वं युधिष्ठिर ॥ १३.६७.३४ ॥
Aquel rey sabio fue al cielo eterno por aquella acción. Así también, Yudhiṣṭhira, haz todo por quienes buscan tu refugio.
13.67.35
भक्तानामनुरक्तानामाश्रितानां च रक्षिता ।
दयावान्सर्वभूतेषु परत्र सुखमेधते ॥ १३.६७.३५ ॥
El rey que protege a los devotos, a los leales y a los dependientes, y que es compasivo con todos los seres, prospera en la felicidad en el otro mundo.
13.67.36
साधुवृत्तो हि यो राजा सद्वृत्तमनुतिष्ठति ।
किं न प्राप्तं भवेत्तेनि स्वव्याजेनेह कर्मणा ॥ १३.६७.३६ ॥
Pues ¿qué no obtendría aquí, por su propia acción, un rey de buena conducta que sigue la conducta recta?
13.67.37
स राजर्षिर्विशुद्धात्मा धीरः सत्यपराक्रमः ।
काशीनामीश्वरः ख्यातस्त्रिषु लोकेषु कर्मणा ॥ १३.६७.३७ ॥
Aquel rājarṣi, de alma pura, firme, de verdadero valor, fue renombrado en los tres mundos por sus acciones como señor de los Kāśīs.
13.67.38
योऽप्यन्यः कारेयदेवं शरणागतरक्षणम् ।
सोपि गच्छेत तामेव गतिं भरतसत्तम ॥ १३.६७.३८ ॥
Cualquier otro, como el hijo de Kāreya, que proteja a los que buscan refugio, también alcanzará ese mismo destino, oh mejor de los Bharatas.
13.67.39
इदं वृत्तं हि राजर्षे वृषदर्भस्य कीर्तयन् ।
पूतात्मा वै भवेल्लोके शृणुयाद्यश्च नित्यशः ॥ १३.६७.३९ ॥
Oh rājarṣi, quien relate esta conducta de Vṛṣadarbha, y quien la escucha constantemente, se vuelve de alma pura en el mundo.