มหาภารตะ · อัธยายะ 13.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.67.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि धर्मं भरतसत्तम ॥ १३.६७.१ ॥
ปิตามหะ ผู้มีปัญญายิ่ง ผู้ชำนาญในศาสตร์ทั้งปวง ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังธรรมจากท่าน โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต
13.67.2
शरणागतं ये रक्षन्ति भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
किं तस्य भरतश्रेष्ठ फलं भवति तत्त्वतः ॥ १३.६७.२ ॥
ผู้ใดคุ้มครองสรรพสัตว์สี่จำพวก และผู้ที่มาพึ่งที่คุ้มครอง ผลของผู้นั้นโดยแท้จริงคืออะไร โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต
13.67.3
इदं शृणु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र महायशः ।
इतिहासं पुरावृत्तं शरणार्थं महाफलम् ॥ १३.६७.३ ॥
ท่านผู้มีปัญญายิ่ง โอ บุตรแห่งธรรม ผู้มีเกียรติยศไพศาล จงฟังเรื่องเล่าโบราณนี้ เป็นเรื่องเกี่ยวกับการพึ่งที่คุ้มครอง มีผลยิ่งใหญ่
13.67.4
प्रपात्यमानः श्येनेन कपोतः प्रियदर्शनः ।
वृषदर्भं महाभागं नरेन्द्रं शरणं गतः ॥ १३.६७.४ ॥
นกพิราบตัวหนึ่ง น่าดูน่าชม ถูกนกเหยี่ยวไล่ล่า มาพึ่งพระราชาวฤษทรรภผู้โชคดี
13.67.5
स तं दृष्ट्वा विशुद्धात्मा त्रासादङ्कमुपागतम् ।
आश्वास्याश्वसिहीत्याह न तेऽस्ति भयमण्डज ॥ १३.६७.५ ॥
พระองค์ผู้มีจิตบริสุทธิ์ ทอดพระเนตรเห็นนกที่มาซุกอยู่ในตักด้วยความหวาดกลัว จึงทรงปลอบว่า "จงอย่ากลัวเลย โอ สัตว์เกิดจากไข่ ไม่มีภัยใดแก่เจ้า"
13.67.6
भयं ते सुमहत्कस्मात्कुत्र किं वा कृतं त्वया ।
येन त्वमिह सम्प्राप्तो विसंज्ञो भ्रान्तचेतनः ॥ १३.६७.६ ॥
ความกลัวของเจ้าใหญ่หลวงนัก เกิดจากใครหรือจากที่ใด หรือเจ้าได้ทำอะไรไว้ จึงมาถึงที่นี่ด้วยใจสับสนหลงทาง
13.67.7
नवनीलोत्पलापीड चारुवर्ण सुदर्शन ।
दाडिमाशोकपुष्पाक्ष मा त्रसस्वाभयं तव ॥ १३.६७.७ ॥
ผู้สวมพวงมาลัยดอกบัวสีน้ำเงินเข้มสดใหม่ มีผิวพรรณงดงามและรูปร่างน่ามอง มีดวงตาเหมือนดอกทับทิมและดอกอโศก อย่ากลัวเลย ความปลอดภัยมีแก่เจ้า
13.67.8
मत्सकाशमनुप्राप्तं न त्वां कश्चित्समुत्सहेत् ।
मनसा ग्रहणं कर्तुं रक्षाध्यक्षपुरस्कृतम् ॥ १३.६७.८ ॥
ผู้ใดจะกล้าคิดแม้ในใจที่จะจับเจ้า ผู้มาอยู่ต่อหน้าข้าและได้รับการคุ้มครองจากผู้พิทักษ์แผ่นดิน
13.67.9
काशिराज्यं तदद्यैव त्वदर्तं जीवितं तथा ।
त्यजेयं भव विस्रब्धः कपोत भयं तव ॥ १३.६७.९ ॥
วันนี้ข้าพเจ้าพร้อมจะสละแคว้นกาศีและแม้ชีวิตของตนเพื่อเจ้า จงวางใจเถิด โอ นกพิราบ ความกลัวของเจ้าจงหมดไป
13.67.10
ममैतद्विहितं भक्ष्यं न राजंस्त्रातुमर्हसि ।
अतिक्रान्तं च प्राप्तं च प्रयत्नाच्चोपपादितम् ॥ १३.६७.१० ॥
อาหารนี้ถูกกำหนดไว้เพื่อข้าพเจ้า โอ พระราชา ท่านไม่ควรปกป้องมัน สิ่งที่หลุดไปแล้วและสิ่งที่ได้มา ข้าพเจ้าได้มาด้วยความพยายามของตน
13.67.11
मांसं च रुधइरं चास्य मज्जा मेदश्च मे हितम् ।
परितोषकरो ह्येष मम माऽस्याग्रतो भव ॥ १३.६७.११ ॥
เนื้อ โลหิต ไขกระดูก และไขมันของมันเป็นประโยชน์แก่ข้าพเจ้า สิ่งเหล่านี้เท่านั้นที่ทำให้ข้าพเจ้าพอใจ อย่ายืนขวางหน้ามันเลย
13.67.12
तृष्णा मे बाधतेऽत्युग्रा क्षुधा निर्दहतीव माम् ।
मुञ्चैनं नहि शक्ष्यामि राजन्मन्दयितुं क्षुधाम् ॥ १३.६७.१२ ॥
ความกระหายอันรุนแรงยิ่งเบียดเบียนข้าพเจ้า ความหิวเผาไหม้ข้าพเจ้าราวกับไฟ โอ พระราชา จงปล่อยมันไป ข้าพเจ้าไม่อาจระงับความหิวได้
13.67.13
मया ह्यनुसृतो ह्येष मत्पक्षनखविक्षतः ।
किञ्चिदुच्छ्वासनिःश्वासं न राजन्गोप्तुमर्हसि ॥ १३.६७.१३ ॥
มันถูกข้าพเจ้าไล่ตามมา และบาดเจ็บด้วยเล็บแห่งปีกของข้าพเจ้า โอ พระราชา ท่านไม่ควรปกป้องแม้เพียงลมหายใจเข้าออกของมัน
13.67.14
यदि स्वविषये राजन्प्रभुस्त्वं रक्षणे नृणाम् ।
खेचरस्य तृषार्तस्य न त्वं प्रभुरथोत्तम ॥ १३.६७.१४ ॥
หากในแคว้นของตน ท่านเป็นผู้มีอำนาจปกป้องมนุษย์ โอ พระราชา แต่ท่านไม่มีอำนาจเหนือสัตว์ที่บินบนท้องฟ้า ซึ่งกระหายและหิวโหย โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์
13.67.15
यदि वैरिषु भृत्येषु स्वजनव्यवहारयोः ।
विषयेष्विन्द्रियाणां च आकाशे मा पराक्रम ॥ १३.६७.१५ ॥
หากท่านมีอำนาจเหนือศัตรู เหนือผู้รับใช้ เหนือการปฏิบัติต่อญาติของตน และเหนืออารมณ์ของอินทรีย์ทั้งหลาย ก็อย่าแสดงกำลังในท้องฟ้าเลย
13.67.16
प्रभुत्वं हि पराक्रम्य सम्यक् पक्षहरेषु ते ।
यदि त्वमिह धर्मार्थी मामपि द्रष्टुमर्हसि ॥ १३.६७.१६ ॥
อำนาจของท่านที่ใช้ด้วยความกล้าหาญเหนือผู้ที่ทำลายปีกนั้นชอบธรรมดีแล้ว หากท่านผู้แสวงหาธรรมและประโยชน์อยู่ที่นี่ ท่านก็ควรมองดูข้าพเจ้าด้วย
13.67.17
श्रुत्वा श्येनस्य तद्वाक्यं राजर्षिर्विस्मयं गतः ।
सम्भाव्य चैनं तद्वाक्यं तदर्थी प्रत्यभाषत ॥ १३.६७.१७ ॥
เมื่อได้ฟังคำพูดของนกเหยี่ยวนั้น พระราชฤๅษีผู้เป็นกษัตริย์ก็เกิดความอัศจรรย์ ทรงพิจารณาคำพูดนั้น และปรารถนาจะรู้ความหมาย จึงตรัสตอบ
13.67.18
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदथर्मद्य क्रियतां क्षुधाप्रशमनाय ते ॥ १३.६७.१८ ॥
จงให้เตรียมวัวตัวผู้ หรือหมูป่า หรือกวาง หรือแม้แต่ควาย ในวันนี้เพื่อท่าน เพื่อระงับความหิวของท่าน
13.67.19
शरणागतं न त्यजेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
न मुञ्चति ममाङ्गानि द्विजोऽयं पश्य वै द्विज ॥ १३.६७.१९ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่ละทิ้งผู้ที่มาพึ่งที่คุ้มครอง นี่คือวัตรที่ตั้งมั่นในข้าพเจ้า นกสองเกิดตัวนี้ไม่ยอมปล่อยอวัยวะของข้าพเจ้า โอ นก จงดูเถิด
13.67.20
न वराहं न चोक्षाणं न चान्यान्विविधान्द्विजान् ।
भक्षयामि महाराज किमन्नाद्येन तेन मे ॥ १३.६७.२० ॥
ข้าพเจ้าไม่กินหมูป่า ไม่กินวัว และไม่กินนกสองเกิดชนิดอื่นที่หลากหลาย โอ พระมหาราช อาหารเหล่านั้นจะมีประโยชน์อะไรแก่ข้าพเจ้า
13.67.21
यस्तु मे विहितो भक्ष्यः स्वयं देवैः सनातनः ।
श्येनाः कपोतान्खादन्ति स्तितिरेषा सनातनी ॥ १३.६७.२१ ॥
ภักษาอันพระเทวดาทั้งหลายกำหนดไว้ให้แก่เรา เป็นสิ่งเก่าแก่ดั้งเดิม เหยี่ยวกินนกพิราบ นี่คือกฎเก่าแก่ดั้งเดิม
13.67.22
उशीनर कपोते तु यदि स्नेहस्तवानघ ।
ततस्त्वं मे प्रयच्छाद्य स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ १३.६७.२२ ॥
ท่านอุศีนร ถ้าท่านมีความรักต่อนกพิราบนั้น ข้าแต่ผู้ไร้บาป ขอท่านจงมอบเนื้อของตนเองให้แก่เรา ที่ชั่งด้วยตาชั่งเดี๋ยวนี้เถิด
13.67.23
महाननुग्रहो मेऽद्य यस्त्वमेवमिहात्थ माम् ।
बाढमेव करिष्यामीत्युक्त्वाऽसौ राजसत्तमः ॥ १३.६७.२३ ॥
วันนี้การที่ท่านขอต่อเราเช่นนี้เป็นพระคุณอันใหญ่หลวงแก่เรา กษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้นตรัสว่า ดีแล้ว เราจะทำเช่นนั้นอย่างแน่นอน
13.67.24
उत्कृत्योत्कृत्य मांसानि तुलया समतोलयत् ।
अन्तःपुरे ततस्तस्य स्त्रियो रत्नविभूषिताः ॥ १३.६७.२४ ॥
พระองค์ทรงตัดเนื้อออกทีละชิ้นแล้วชั่งด้วยตาชั่ง จากนั้นสตรีทั้งหลายในฝ่ายในของพระองค์ผู้ประดับด้วยอัญมณี
13.67.25
हाहाभूता विनिष्क्रान्ताः श्रुत्वा परमदुःखिताः ।
तासां रुदितशब्देन मन्त्रिभृत्यजनस्य च ॥ १३.६७.२५ ॥
ต่างร้องไห้คร่ำครวญด้วยความตกใจและเศร้าโศกอย่างยิ่ง ได้ยินเสียงร่ำไห้ของพวกนาง ก็ออกมาพร้อมกับอำมาตย์และข้ารับใช้ทั้งหลาย
13.67.26
बभूव सुमहान्नादो मेघगम्भीरनिःस्वनः ।
निरुद्धं गगनं सर्वं व्यभ्रं मेघैः समन्ततः ॥ १३.६७.२६ ॥
เกิดเสียงดังใหญ่หลวง ก้องคล้ายเสียงฟ้าคำรามของเมฆ และท้องฟ้าทั้งหมดซึ่งเคยปราศจากเมฆ ก็ถูกเมฆปกคลุมไปทั่วทุกทิศ
13.67.27
मही प्रचलिता चासीत्तस्य सत्येन कर्मणा ॥ १३.६७.२७ ॥
และแผ่นดินก็สั่นสะเทือนเพราะกรรมแห่งความสัตย์ของพระองค์
13.67.28
स राजा पार्श्वतश्चैव बाहुभ्यामूरुतश्च यत् ।
तानि मांसानि सञ्छिद्य तुलां पूरयतेऽशनैः।
तथापि न समस्तेन कपोतेन बभूव ह ॥ १३.६७.२८ ॥
พระราชานั้นตัดเนื้อจากข้างลำตัว จากพระพาหาและจากพระอูรุ แล้วเติมชิ้นเนื้อลงในตาชั่งทีละน้อย ถึงกระนั้นก็ยังไม่เท่ากับนกพิราบตัวนั้น
13.67.29
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मांसो रुधिरस्रवः ।
तुलां ततः समारूढः स्वं मांसक्षयमुत्सृजन् ॥ १३.६७.२९ ॥
เมื่อพระราชาเหลือแต่กระดูก ไม่มีเนื้อ มีเลือดไหลออกมา พระองค์จึงขึ้นไปนั่งบนตาชั่ง ยอมเสียเนื้อของตนเองทั้งหมด
13.67.30
ततः सेन्द्रास्त्रयो लोकास्तं नरेन्द्रमुपस्थिताः ।
र्भर्यश्चाकाशगैस्तत्र वादिता देवदुन्दुभिः ॥ १३.६७.३० ॥
จากนั้นโลกทั้งสามพร้อมด้วยพระอินทร์ได้มาเฝ้าพระราชาผู้เป็นจอมคน และเหล่าฤๅภูและผู้ท่องฟ้าก็ตีกลองทิพย์ที่นั่น
13.67.31
अमृतेनावसिक्तश्च वृषदर्भो नरेश्वरः ।
दिव्यैश्च सुसुखैर्माल्यैरभिवृष्टः पुनःपुनः ॥ १३.६७.३१ ॥
วฤษทรรภผู้เป็นจอมกษัตริย์ได้รับการประพรมด้วยน้ำอมฤต และถูกโปรยดอกไม้ทิพย์อันน่ายินดียิ่งซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.67.32
देवगन्धर्वसन्घातैरप्सरोभिश्च सर्वतः ।
नृत्तश्चैवोपगीतश्च पितामह इव प्रभुः ॥ १३.६७.३२ ॥
ล้อมรอบด้วยหมู่เทพ คนธรรพ์ และอัปสรจากทุกทิศ ขณะที่ร่ายรำและขับร้องอยู่ องค์จอมกษัตริย์ทรงรุ่งโรจน์เช่นเดียวกับพระปิตามหะ
13.67.33
हेमप्रासादसम्बाधं मणिकाञ्चनतोरणम् ।
सवैडूर्यमणिस्तम्भं विमानं समधिष्ठितः ॥ १३.६७.३३ ॥
พระองค์ประทับบนวิมานทิพย์ที่เต็มไปด้วยปราสาทสีทอง มีซุ้มประตูประดับอัญมณีและทอง และมีเสาทำด้วยไพฑูรย์และอัญมณี
13.67.34
स राजर्षिर्गतः स्वर्गं कर्मणा तेन शाश्वतम् ।
शरणागतेषु चैवं त्वं कुरु सर्वं युधिष्ठिर ॥ १३.६७.३४ ॥
พระราชฤๅษีนั้นได้ขึ้นสู่สวรรค์นิรันดร์ด้วยกรรมนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ ท่านก็จงทำทุกอย่างเช่นนี้เพื่อผู้ที่มาพึ่งพิงท่านเถิด
13.67.35
भक्तानामनुरक्तानामाश्रितानां च रक्षिता ।
दयावान्सर्वभूतेषु परत्र सुखमेधते ॥ १३.६७.३५ ॥
ผู้ปกป้องผู้ภักดี ผู้จงรักภักดี และผู้อาศัยพึ่งพิง และมีความเมตตาต่อสรรพสัตว์ ย่อมเจริญด้วยความสุขในโลกหน้า
13.67.36
साधुवृत्तो हि यो राजा सद्वृत्तमनुतिष्ठति ।
किं न प्राप्तं भवेत्तेनि स्वव्याजेनेह कर्मणा ॥ १३.६७.३६ ॥
เพราะกษัตริย์ผู้มีความประพฤติดีและดำเนินตามความประพฤติอันชอบธรรม จะมีสิ่งใดที่จะไม่ได้รับ ด้วยกรรมของตนในโลกนี้ โดยอ้างความดีของตนเองเป็นเหตุหรือ
13.67.37
स राजर्षिर्विशुद्धात्मा धीरः सत्यपराक्रमः ।
काशीनामीश्वरः ख्यातस्त्रिषु लोकेषु कर्मणा ॥ १३.६७.३७ ॥
พระราชฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์ มั่นคง มีความกล้าหาญในความสัตย์ ได้เป็นที่เลื่องลือในโลกทั้งสามด้วยกรรมของพระองค์ ในฐานะเป็นจอมแห่งกาศีทั้งหลาย
13.67.38
योऽप्यन्यः कारेयदेवं शरणागतरक्षणम् ।
सोपि गच्छेत तामेव गतिं भरतसत्तम ॥ १३.६७.३८ ॥
แม้ผู้อื่นใด เช่นบุตรแห่งกาเรยะ ที่คุ้มครองผู้มาพึ่งพิง ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดแห่งภรตะ ผู้นั้นก็จะไปถึงคติเดียวกันนั้น
13.67.39
इदं वृत्तं हि राजर्षे वृषदर्भस्य कीर्तयन् ।
पूतात्मा वै भवेल्लोके शृणुयाद्यश्च नित्यशः ॥ १३.६७.३९ ॥
ข้าแต่พระราชฤๅษี ผู้ที่กล่าวถึงความประพฤตินี้ของวฤษทรรภ และฟังอยู่เป็นนิจ ย่อมเป็นผู้มีจิตบริสุทธิ์ในโลก