ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.67.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि धर्मं भरतसत्तम ॥ १३.६७.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ! ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଧର୍ମ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.67.2
शरणागतं ये रक्षन्ति भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
किं तस्य भरतश्रेष्ठ फलं भवति तत्त्वतः ॥ १३.६७.२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଶରଣାଗତ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ଭୂତସମୂହକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ କି ଫଳ ମିଳେ?
13.67.3
इदं शृणु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र महायशः ।
इतिहासं पुरावृत्तं शरणार्थं महाफलम् ॥ १३.६७.३ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଧର୍ମପୁତ୍ର, ମହାଯଶସ୍ୱୀ! ଏହା ଶୁଣ, ଶରଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମହାଫଳଦାୟୀ ପୁରାତନ ଇତିହାସ।
13.67.4
प्रपात्यमानः श्येनेन कपोतः प्रियदर्शनः ।
वृषदर्भं महाभागं नरेन्द्रं शरणं गतः ॥ १३.६७.४ ॥
ଶ୍ୟେନ ଦ୍ୱାରା ପଛେ ଧାଇଁ ହେଉଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଏକ କପୋତ ମହାଭାଗ୍ୟ ରାଜା ବୃଷଦର୍ଭଙ୍କ ଶରଣରେ ଆସିଲା।
13.67.5
स तं दृष्ट्वा विशुद्धात्मा त्रासादङ्कमुपागतम् ।
आश्वास्याश्वसिहीत्याह न तेऽस्ति भयमण्डज ॥ १३.६७.५ ॥
ସେ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ରାଜା ଭୟରେ କୋଳକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ କହିଲେ, "ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ, ହେ ଅଣ୍ଡଜ! ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।"
13.67.6
भयं ते सुमहत्कस्मात्कुत्र किं वा कृतं त्वया ।
येन त्वमिह सम्प्राप्तो विसंज्ञो भ्रान्तचेतनः ॥ १३.६७.६ ॥
ତୁମ ପାଇଁ ଏତେ ବଡ଼ ଭୟ କାହିଁକି? କାହାଠାରୁ, କେଉଁଠାରେ, କିମ୍ବା ତୁମେ କ'ଣ କରିଛ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିହ୍ୱଳ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?
13.67.7
नवनीलोत्पलापीड चारुवर्ण सुदर्शन ।
दाडिमाशोकपुष्पाक्ष मा त्रसस्वाभयं तव ॥ १३.६७.७ ॥
ନୂଆ ନୀଳ ପଦ୍ମର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଦର୍ଶନ, ଡାଳିମ୍ବ ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲ ପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟ କର ନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ଅଭୟ ଅଛି।
13.67.8
मत्सकाशमनुप्राप्तं न त्वां कश्चित्समुत्सहेत् ।
मनसा ग्रहणं कर्तुं रक्षाध्यक्षपुरस्कृतम् ॥ १३.६७.८ ॥
ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତୁମକୁ, ରକ୍ଷାଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ତୁମକୁ, କେହି ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରିବାକୁ ସାହସ କରିବେ ନାହିଁ।
13.67.9
काशिराज्यं तदद्यैव त्वदर्तं जीवितं तथा ।
त्यजेयं भव विस्रब्धः कपोत भयं तव ॥ १३.६७.९ ॥
କାଶୀ ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ହେ କପୋତ, ବିଶ୍ୱାସୀ ହୁଅ; ତୁମ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
13.67.10
ममैतद्विहितं भक्ष्यं न राजंस्त्रातुमर्हसि ।
अतिक्रान्तं च प्राप्तं च प्रयत्नाच्चोपपादितम् ॥ १३.६७.१० ॥
ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆହାର; ହେ ରାଜନ୍, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯାହା ହାତଛଡ଼ା ହୋଇଥିଲା ଓ ଯାହା ମିଳିଲା, ତାହା ପ୍ରଯତ୍ନରେ ସଂଗୃହୀତ।
13.67.11
मांसं च रुधइरं चास्य मज्जा मेदश्च मे हितम् ।
परितोषकरो ह्येष मम माऽस्याग्रतो भव ॥ १३.६७.११ ॥
ଏହାର ମାଂସ, ରକ୍ତ, ମଜ୍ଜା ଓ ମେଦ ମୋ ପାଇଁ ହିତକର; ଏଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ମୋତେ ତୃପ୍ତି ଦିଏ। ଏହାର ସାମନାରେ ଠିଆ ହୁଅ ନାହିଁ।
13.67.12
तृष्णा मे बाधतेऽत्युग्रा क्षुधा निर्दहतीव माम् ।
मुञ्चैनं नहि शक्ष्यामि राजन्मन्दयितुं क्षुधाम् ॥ १३.६७.१२ ॥
ମୋ ତୃଷ୍ଣା ଅତି ଉଗ୍ର ହୋଇ ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି; କ୍ଷୁଧା ଯେମିତି ମୋତେ ଦହନ କରୁଛି। ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ, ରାଜନ୍; ମୁଁ କ୍ଷୁଧାକୁ ଶାନ୍ତ କରି ପାରିବି ନାହିଁ।
13.67.13
मया ह्यनुसृतो ह्येष मत्पक्षनखविक्षतः ।
किञ्चिदुच्छ्वासनिःश्वासं न राजन्गोप्तुमर्हसि ॥ १३.६७.१३ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସୃତ, ମୋ ପକ୍ଷର ନଖରେ ଆହତ ଏହି ପକ୍ଷୀର ଶ୍ୱାସରୁ ସାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ।
13.67.14
यदि स्वविषये राजन्प्रभुस्त्वं रक्षणे नृणाम् ।
खेचरस्य तृषार्तस्य न त्वं प्रभुरथोत्तम ॥ १३.६७.१४ ॥
ହେ ରାଜନ, ଯଦି ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ହେ ଉତ୍ତମ, କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ଆକାଶଚାରୀର ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ନୁହଁ।
13.67.15
यदि वैरिषु भृत्येषु स्वजनव्यवहारयोः ।
विषयेष्विन्द्रियाणां च आकाशे मा पराक्रम ॥ १३.६७.१५ ॥
ଶତ୍ରୁ, ଭୃତ୍ୟ, ସ୍ୱଜନ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟରେ ଯଦି ତୁମର ଅଧିକାର ଥାଏ, ତେବେ ଆକାଶରେ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ ନାହିଁ।
13.67.16
प्रभुत्वं हि पराक्रम्य सम्यक् पक्षहरेषु ते ।
यदि त्वमिह धर्मार्थी मामपि द्रष्टुमर्हसि ॥ १३.६७.१६ ॥
ପରାକ୍ରମରେ ପକ୍ଷ ହରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ତୁମର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଉଚିତ। ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ଧର୍ମାର୍ଥୀ, ତେବେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
13.67.17
श्रुत्वा श्येनस्य तद्वाक्यं राजर्षिर्विस्मयं गतः ।
सम्भाव्य चैनं तद्वाक्यं तदर्थी प्रत्यभाषत ॥ १३.६७.१७ ॥
ସେହି ଶ୍ୟେନର ସେ କଥା ଶୁଣି ସେ ରାଜର୍ଷି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ତାର କଥା ବିଚାର କରି, ତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
13.67.18
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदथर्मद्य क्रियतां क्षुधाप्रशमनाय ते ॥ १३.६७.१८ ॥
ଗୋବୃଷ, ବା ଶୂକର, ବା ମୃଗ, ବା ମହିଷ ମଧ୍ୟ — ଆଜି ତୁମ କ୍ଷୁଧା ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
13.67.19
शरणागतं न त्यजेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
न मुञ्चति ममाङ्गानि द्विजोऽयं पश्य वै द्विज ॥ १३.६७.१९ ॥
ଶରଣାଗତକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ, ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ। ଏହି ଦ୍ୱିଜ ମୋ ଅଙ୍ଗ ଛାଡ଼ୁନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଦେଖ।
13.67.20
न वराहं न चोक्षाणं न चान्यान्विविधान्द्विजान् ।
भक्षयामि महाराज किमन्नाद्येन तेन मे ॥ १३.६७.२० ॥
ଶୂକର, ଷଣ୍ଢ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବିବିଧ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଖାଏ ନାହିଁ; ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଅନ୍ନରେ ମୋର କ'ଣ ଦରକାର?
13.67.21
यस्तु मे विहितो भक्ष्यः स्वयं देवैः सनातनः ।
श्येनाः कपोतान्खादन्ति स्तितिरेषा सनातनी ॥ १३.६७.२१ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ବିହିତ କରିଥିବା ସନାତନ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଯାହା—ଶ୍ୟେନମାନେ କପୋତ ଖାଆନ୍ତି; ଏହା ହିଁ ସନାତନ ନିୟମ।
13.67.22
उशीनर कपोते तु यदि स्नेहस्तवानघ ।
ततस्त्वं मे प्रयच्छाद्य स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ १३.६७.२२ ॥
ହେ ଉଶୀନର, କପୋତ ପ୍ରତି ଯଦି ତୁମର ସ୍ନେହ ଅଛି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତେବେ ଏବେ ତୁମ ନିଜ ମାଂସ ତୁଳାରେ ତୋଳି ମୋତେ ଦିଅ।
13.67.23
महाननुग्रहो मेऽद्य यस्त्वमेवमिहात्थ माम् ।
बाढमेव करिष्यामीत्युक्त्वाऽसौ राजसत्तमः ॥ १३.६७.२३ ॥
ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ଏହିପରି କହୁଛ, ଏହା ମୋ ପ୍ରତି ମହାନ ଅନୁଗ୍ରହ। 'ଠିକ୍, ସେହିପରି କରିବି'—ଏହା କହି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା—
13.67.24
उत्कृत्योत्कृत्य मांसानि तुलया समतोलयत् ।
अन्तःपुरे ततस्तस्य स्त्रियो रत्नविभूषिताः ॥ १३.६७.२४ ॥
ସେ ବାରମ୍ବାର ମାଂସ କାଟି ତୁଳାରେ ତୋଳିଲେ। ତହିଁ ପରେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ରତ୍ନଭୂଷିତା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—
13.67.25
हाहाभूता विनिष्क्रान्ताः श्रुत्वा परमदुःखिताः ।
तासां रुदितशब्देन मन्त्रिभृत्यजनस्य च ॥ १३.६७.२५ ॥
ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ହାହାକାର କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନଙ୍କ କାନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କର (କାନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ)।
13.67.26
बभूव सुमहान्नादो मेघगम्भीरनिःस्वनः ।
निरुद्धं गगनं सर्वं व्यभ्रं मेघैः समन्ततः ॥ १३.६७.२६ ॥
ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଗମ୍ଭୀର ଏକ ଅତି ମହାନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ମେଘହୀନ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଚାରିପାଶରୁ ମେଘରେ ଆବୃତ ହେଲା।
13.67.27
मही प्रचलिता चासीत्तस्य सत्येन कर्मणा ॥ १३.६७.२७ ॥
ତାଙ୍କ ସତ୍ୟକର୍ମ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା।
13.67.28
स राजा पार्श्वतश्चैव बाहुभ्यामूरुतश्च यत् ।
तानि मांसानि सञ्छिद्य तुलां पूरयतेऽशनैः।
तथापि न समस्तेन कपोतेन बभूव ह ॥ १३.६७.२८ ॥
ସେହି ରାଜା ପାର୍ଶ୍ୱରୁ, ବାହୁରୁ ଏବଂ ଊରୁରୁ ଥିବା ମାଂସ କାଟି, ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ତୁଳା ଭରିଲେ; ତଥାପି ତାହା କପୋତ ସହ ସମାନ ହେଲା ନାହିଁ।
13.67.29
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मांसो रुधिरस्रवः ।
तुलां ततः समारूढः स्वं मांसक्षयमुत्सृजन् ॥ १३.६७.२९ ॥
ରାଜା ଯେବେ ହାଡ଼ମାତ୍ର ରହିଗଲେ, ମାଂସହୀନ ଓ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ମାଂସକ୍ଷୟ ଅର୍ପଣ କରି ସେ ତୁଳାରେ ଚଢ଼ିଲେ।
13.67.30
ततः सेन्द्रास्त्रयो लोकास्तं नरेन्द्रमुपस्थिताः ।
र्भर्यश्चाकाशगैस्तत्र वादिता देवदुन्दुभिः ॥ १३.६७.३० ॥
ତା'ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିନି ଲୋକ ସେହି ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ଋଭୁମାନେ ଏବଂ ଆକାଶଗାମୀମାନେ ସେଠାରେ ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜାଇଲେ।
13.67.31
अमृतेनावसिक्तश्च वृषदर्भो नरेश्वरः ।
दिव्यैश्च सुसुखैर्माल्यैरभिवृष्टः पुनःपुनः ॥ १३.६७.३१ ॥
ଅମୃତରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ବୃଷଦର୍ଭ ନରେଶ୍ୱର ଦିବ୍ୟ, ଅତି ସୁଖଦ ମାଳାରେ ବାରମ୍ବାର ବର୍ଷିତ ହେଲେ।
13.67.32
देवगन्धर्वसन्घातैरप्सरोभिश्च सर्वतः ।
नृत्तश्चैवोपगीतश्च पितामह इव प्रभुः ॥ १३.६७.३२ ॥
ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସମୂହ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରଭୁ ପିତାମହଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
13.67.33
हेमप्रासादसम्बाधं मणिकाञ्चनतोरणम् ।
सवैडूर्यमणिस्तम्भं विमानं समधिष्ठितः ॥ १३.६७.३३ ॥
ସୁନା ପ୍ରାସାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଣି-ସୁନାର ତୋରଣ ଓ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ମଣିର ସ୍ତମ୍ଭଯୁକ୍ତ ବିମାନରେ ସେ ଆରୂଢ଼ ହେଲେ।
13.67.34
स राजर्षिर्गतः स्वर्गं कर्मणा तेन शाश्वतम् ।
शरणागतेषु चैवं त्वं कुरु सर्वं युधिष्ठिर ॥ १३.६७.३४ ॥
ସେ ରାଜର୍ଷି ସେହି କର୍ମରୁ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ସବୁ କର।
13.67.35
भक्तानामनुरक्तानामाश्रितानां च रक्षिता ।
दयावान्सर्वभूतेषु परत्र सुखमेधते ॥ १३.६७.३५ ॥
ଭକ୍ତ, ଅନୁରକ୍ତ ଓ ଆଶ୍ରିତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ସର୍ବଭୂତରେ ଦୟାଳୁ ରାଜା ପରଲୋକରେ ସୁଖ ପାଏ।
13.67.36
साधुवृत्तो हि यो राजा सद्वृत्तमनुतिष्ठति ।
किं न प्राप्तं भवेत्तेनि स्वव्याजेनेह कर्मणा ॥ १३.६७.३६ ॥
ଯେଉଁ ସଦାଚାରୀ ରାଜା ସଦ୍ବୃତ୍ତି ପାଳନ କରେ, ତା'ର ଏହି ଲୋକରେ ନିଜ କର୍ମରୁ କ'ଣ ମିଳି ନ ଥାଏ?
13.67.37
स राजर्षिर्विशुद्धात्मा धीरः सत्यपराक्रमः ।
काशीनामीश्वरः ख्यातस्त्रिषु लोकेषु कर्मणा ॥ १३.६७.३७ ॥
ସେ ରାଜର୍ଷି, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଧୀର, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ; କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଲୋକରେ କାଶୀର ଅଧୀଶ୍ୱର ରୂପେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।
13.67.38
योऽप्यन्यः कारेयदेवं शरणागतरक्षणम् ।
सोपि गच्छेत तामेव गतिं भरतसत्तम ॥ १३.६७.३८ ॥
କାରେୟଙ୍କ ପରି ଯେ କେହି ଅନ୍ୟ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ପାଇବ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.67.39
इदं वृत्तं हि राजर्षे वृषदर्भस्य कीर्तयन् ।
पूतात्मा वै भवेल्लोके शृणुयाद्यश्च नित्यशः ॥ १३.६७.३९ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ବୃଷଦର୍ଭଙ୍କର ଏହି ଚରିତ୍ର ଯେ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ଜଗତରେ ପୂତାତ୍ମା ହୁଏ।