మహాభారతం · అధ్యాయం 13.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.67.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
त्वत्तोऽहं श्रोतुमिच्छामि धर्मं भरतसत्तम ॥ १३.६७.१ ॥
పితామహా, మహాప్రాజ్ఞా, సర్వశాస్త్రవిశారదా! భరతసత్తమా, నేను మీ నుండి ధర్మాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను.
13.67.2
शरणागतं ये रक्षन्ति भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
किं तस्य भरतश्रेष्ठ फलं भवति तत्त्वतः ॥ १३.६७.२ ॥
శరణు కోరిన నాలుగు రకాల ప్రాణులను రక్షించేవారికి, భరతశ్రేష్ఠా, నిజానికి ఏ ఫలం లభిస్తుంది?
13.67.3
इदं शृणु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र महायशः ।
इतिहासं पुरावृत्तं शरणार्थं महाफलम् ॥ १३.६७.३ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, ధర్మపుత్రా, మహాయశస్వీ! ఇది విను, శరణు గురించిన మహాఫలదాయకమైన పురాతన ఇతిహాసం.
13.67.4
प्रपात्यमानः श्येनेन कपोतः प्रियदर्शनः ।
वृषदर्भं महाभागं नरेन्द्रं शरणं गतः ॥ १३.६७.४ ॥
గద్దచే తరమబడుతున్న, చూడముచ్చటైన ఒక పావురం, మహాభాగ్యుడైన రాజు వృషదర్భుని శరణు చొచ్చింది.
13.67.5
स तं दृष्ट्वा विशुद्धात्मा त्रासादङ्कमुपागतम् ।
आश्वास्याश्वसिहीत्याह न तेऽस्ति भयमण्डज ॥ १३.६७.५ ॥
ఆ శుద్ధ హృదయుడు భయంతో ఒడిలోకి వచ్చిన దానిని చూసి, ఓదార్చి, "ఊరట చెందు, అండజమా! నీకు భయం లేదు" అని పలికాడు.
13.67.6
भयं ते सुमहत्कस्मात्कुत्र किं वा कृतं त्वया ।
येन त्वमिह सम्प्राप्तो विसंज्ञो भ्रान्तचेतनः ॥ १३.६७.६ ॥
నీకు ఇంత పెద్ద భయం ఎందుకు? ఎవరి నుండి, ఎక్కడ, లేదా నీవు ఏమి చేశావు, దాని వల్ల మూర్ఛితుడవై, భ్రాంతచిత్తంతో ఇక్కడికి వచ్చావు?
13.67.7
नवनीलोत्पलापीड चारुवर्ण सुदर्शन ।
दाडिमाशोकपुष्पाक्ष मा त्रसस्वाभयं तव ॥ १३.६७.७ ॥
తాజా నీలి కలువల మాల ధరించినవాడా, అందమైన వర్ణం, సుందర రూపం కలవాడా, దానిమ్మ, అశోక పుష్పాల వంటి నేత్రాలు కలవాడా, భయపడకు; నీకు అభయం.
13.67.8
मत्सकाशमनुप्राप्तं न त्वां कश्चित्समुत्सहेत् ।
मनसा ग्रहणं कर्तुं रक्षाध्यक्षपुरस्कृतम् ॥ १३.६७.८ ॥
నా సమీపానికి వచ్చిన నిన్ను, రక్షణాధ్యక్షుని రక్షణలో ఉంచబడిన నిన్ను, ఎవరూ మనసులో కూడా పట్టుకోవడానికి సాహసించరు.
13.67.9
काशिराज्यं तदद्यैव त्वदर्तं जीवितं तथा ।
त्यजेयं भव विस्रब्धः कपोत भयं तव ॥ १३.६७.९ ॥
కాశీ రాజ్యాన్నీ నా జీవితాన్నీ ఈ రోజే నీ కోసం త్యజిస్తాను. పావురమా, నిశ్చింతగా ఉండు; నీ భయం తొలగుగాక.
13.67.10
ममैतद्विहितं भक्ष्यं न राजंस्त्रातुमर्हसि ।
अतिक्रान्तं च प्राप्तं च प्रयत्नाच्चोपपादितम् ॥ १३.६७.१० ॥
ఇది నాకు నియమించబడిన ఆహారం; రాజా, దీన్ని కాపాడడం నీకు తగదు. తప్పిపోయినదీ, దొరికినదీ ప్రయత్నంతో సంపాదించినవే.
13.67.11
मांसं च रुधइरं चास्य मज्जा मेदश्च मे हितम् ।
परितोषकरो ह्येष मम माऽस्याग्रतो भव ॥ १३.६७.११ ॥
దీని మాంసం, రక్తం, మజ్జ, కొవ్వు నాకు మేలు చేస్తాయి; ఇవే నాకు తృప్తినిస్తాయి. దీని ముందు నిలబడకు.
13.67.12
तृष्णा मे बाधतेऽत्युग्रा क्षुधा निर्दहतीव माम् ।
मुञ्चैनं नहि शक्ष्यामि राजन्मन्दयितुं क्षुधाम् ॥ १३.६७.१२ ॥
నా దాహం అతి తీవ్రంగా నన్ను బాధిస్తోంది; ఆకలి నన్ను దహించివేస్తున్నట్లుంది. దీన్ని విడిచిపెట్టు, రాజా; ఆకలిని నేను శాంతపరచలేను.
13.67.13
मया ह्यनुसृतो ह्येष मत्पक्षनखविक्षतः ।
किञ्चिदुच्छ्वासनिःश्वासं न राजन्गोप्तुमर्हसि ॥ १३.६७.१३ ॥
నాచే వెంబడించబడి, నా రెక్కల గోళ్లచే గాయపడిన ఈ పక్షి, ఓ రాజా, దాని ఊపిరిలో కొంచెమైనా నీవు కాపాడ తగినవాడవు కావు.
13.67.14
यदि स्वविषये राजन्प्रभुस्त्वं रक्षणे नृणाम् ।
खेचरस्य तृषार्तस्य न त्वं प्रभुरथोत्तम ॥ १३.६७.१४ ॥
ఓ రాజా, నీ రాజ్యంలో మనుషులను రక్షించడంలో నీవు ప్రభువైతే, ఓ ఉత్తమా, ఆకలి దప్పులతో బాధపడే ఈ ఆకాశచారికి నీవు ప్రభువు కావు.
13.67.15
यदि वैरिषु भृत्येषु स्वजनव्यवहारयोः ।
विषयेष्विन्द्रियाणां च आकाशे मा पराक्रम ॥ १३.६७.१५ ॥
శత్రువులపై, సేవకులపై, బంధువుల వ్యవహారాలలో, ఇంద్రియ విషయాలపై నీకు అధికారం ఉంటే, ఆకాశంలో నీ పరాక్రమాన్ని చూపకు.
13.67.16
प्रभुत्वं हि पराक्रम्य सम्यक् पक्षहरेषु ते ।
यदि त्वमिह धर्मार्थी मामपि द्रष्टुमर्हसि ॥ १३.६७.१६ ॥
పరాక్రమంతో రెక్కలు లాగేవారిపై నీ ప్రభుత్వం సముచితమే. ఇక్కడ నీవు ధర్మార్థాలను కోరేవాడవైతే, నన్ను కూడా చూడాలి.
13.67.17
श्रुत्वा श्येनस्य तद्वाक्यं राजर्षिर्विस्मयं गतः ।
सम्भाव्य चैनं तद्वाक्यं तदर्थी प्रत्यभाषत ॥ १३.६७.१७ ॥
ఆ శ్యేనం యొక్క ఆ మాటలు విని ఆ రాజర్షి ఆశ్చర్యపడ్డాడు. దాని మాటలను ఆలోచించి, దాని ఉద్దేశం కోరి, అతడు సమాధానమిచ్చాడు.
13.67.18
गोवृषो वा वराहो वा मृगो वा महिषोपि वा ।
त्वदथर्मद्य क्रियतां क्षुधाप्रशमनाय ते ॥ १३.६७.१८ ॥
ఎద్దు, లేదా పంది, లేదా జింక, లేదా దున్నపోతు కూడా — ఈ రోజు నీ ఆకలి తీర్చడానికి నీ కోసం సిద్ధం చేయబడుగాక.
13.67.19
शरणागतं न त्यजेयमिति मे व्रतमाहितम् ।
न मुञ्चति ममाङ्गानि द्विजोऽयं पश्य वै द्विज ॥ १३.६७.१९ ॥
శరణుజొచ్చినవారిని నేను విడిచిపెట్టను; ఇదే నా స్థిర వ్రతం. ఈ ద్విజుడు నా అవయవాలను విడవడం లేదు, ఓ ద్విజా, చూడు.
13.67.20
न वराहं न चोक्षाणं न चान्यान्विविधान्द्विजान् ।
भक्षयामि महाराज किमन्नाद्येन तेन मे ॥ १३.६७.२० ॥
పందిని కాదు, ఎద్దును కాదు, ఇతర వివిధ ద్విజులను కూడా నేను తినను; ఓ మహారాజా, ఆ ఆహారంతో నాకేం పని?
13.67.21
यस्तु मे विहितो भक्ष्यः स्वयं देवैः सनातनः ।
श्येनाः कपोतान्खादन्ति स्तितिरेषा सनातनी ॥ १३.६७.२१ ॥
నాకు దేవతలే స్వయంగా నియమించిన సనాతన ఆహారం ఏదో—డేగలు పావురాలను తింటాయి; ఇదే సనాతన నియమం.
13.67.22
उशीनर कपोते तु यदि स्नेहस्तवानघ ।
ततस्त्वं मे प्रयच्छाद्य स्वमांसं तुलया धृतम् ॥ १३.६७.२२ ॥
ఉశీనరా, పావురంపై నీకు ప్రేమ ఉంటే, ఓ పాపరహితుడా, నీ స్వంత మాంసాన్ని త్రాసులో తూచి ఇప్పుడే నాకివ్వు.
13.67.23
महाननुग्रहो मेऽद्य यस्त्वमेवमिहात्थ माम् ।
बाढमेव करिष्यामीत्युक्त्वाऽसौ राजसत्तमः ॥ १३.६७.२३ ॥
ఈ రోజు నీవు నాతో ఇలా చెప్పడం నాపై గొప్ప అనుగ్రహం. 'సరే, అలాగే చేస్తాను' అని పలికి ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు—
13.67.24
उत्कृत्योत्कृत्य मांसानि तुलया समतोलयत् ।
अन्तःपुरे ततस्तस्य स्त्रियो रत्नविभूषिताः ॥ १३.६७.२४ ॥
అతడు మళ్లీ మళ్లీ మాంసాన్ని కోసి త్రాసులో తూచాడు. అప్పుడు అతని అంతఃపురంలోని రత్నాభరణాలతో అలంకరించుకున్న స్త్రీలు—
13.67.25
हाहाभूता विनिष्क्रान्ताः श्रुत्वा परमदुःखिताः ।
तासां रुदितशब्देन मन्त्रिभृत्यजनस्य च ॥ १३.६७.२५ ॥
అతని రాణులు హాహాకారాలు చేస్తూ, అత్యంత దుఃఖంతో బయటకు వచ్చారు; వారి ఏడ్పు శబ్దం విని, మంత్రులు మరియు సేవకుల (ఏడ్పు శబ్దంతో కూడా).
13.67.26
बभूव सुमहान्नादो मेघगम्भीरनिःस्वनः ।
निरुद्धं गगनं सर्वं व्यभ्रं मेघैः समन्ततः ॥ १३.६७.२६ ॥
మేఘగర్జనలా గంభీరమైన అతి పెద్ద శబ్దం లేచింది; మేఘాలు లేని ఆకాశమంతా నలువైపులా మేఘాలతో కప్పబడింది.
13.67.27
मही प्रचलिता चासीत्तस्य सत्येन कर्मणा ॥ १३.६७.२७ ॥
అతని సత్య కర్మ వల్ల భూమి కంపించింది.
13.67.28
स राजा पार्श्वतश्चैव बाहुभ्यामूरुतश्च यत् ।
तानि मांसानि सञ्छिद्य तुलां पूरयतेऽशनैः।
तथापि न समस्तेन कपोतेन बभूव ह ॥ १३.६७.२८ ॥
ఆ రాజు ప్రక్కలనుండి, భుజములనుండి, తొడలనుండి ఉన్న మాంసాన్ని కోసి, ముక్కలతో త్రాసును నింపాడు; అయినా అది పావురానికి సమానం కాలేదు.
13.67.29
अस्थिभूतो यदा राजा निर्मांसो रुधिरस्रवः ।
तुलां ततः समारूढः स्वं मांसक्षयमुत्सृजन् ॥ १३.६७.२९ ॥
రాజు ఎముకలు మిగిలి, మాంసం లేకుండా, రక్తం కారుతూ ఉన్నప్పుడు, తన మాంస క్షయాన్ని అర్పిస్తూ త్రాసు ఎక్కాడు.
13.67.30
ततः सेन्द्रास्त्रयो लोकास्तं नरेन्द्रमुपस्थिताः ।
र्भर्यश्चाकाशगैस्तत्र वादिता देवदुन्दुभिः ॥ १३.६७.३० ॥
అప్పుడు ఇంద్రునితో సహా మూడు లోకాలు ఆ నరేంద్రుని వద్దకు వచ్చాయి; ఋభువులు, ఆకాశంలో సంచరించేవారు అక్కడ దేవదుందుభులు మోగించారు.
13.67.31
अमृतेनावसिक्तश्च वृषदर्भो नरेश्वरः ।
दिव्यैश्च सुसुखैर्माल्यैरभिवृष्टः पुनःपुनः ॥ १३.६७.३१ ॥
అమృతంతో అభిషిక్తుడైన వృషదర్భ రాజు, దివ్యమైన, అత్యంత సుఖకరమైన మాలలతో మళ్ళీ మళ్ళీ అభిషేకింపబడ్డాడు.
13.67.32
देवगन्धर्वसन्घातैरप्सरोभिश्च सर्वतः ।
नृत्तश्चैवोपगीतश्च पितामह इव प्रभुः ॥ १३.६७.३२ ॥
దేవగంధర్వ సమూహాలు, అప్సరసలు అన్ని వైపుల నృత్యం చేస్తూ గానం చేయగా, ప్రభువు పితామహుడిలా ప్రకాశించాడు.
13.67.33
हेमप्रासादसम्बाधं मणिकाञ्चनतोरणम् ।
सवैडूर्यमणिस्तम्भं विमानं समधिष्ठितः ॥ १३.६७.३३ ॥
బంగారు భవనాలతో నిండి, మణి-బంగారు తోరణాలు, వైడూర్య మణి స్తంభాలు కలిగిన విమానాన్ని అతడు అధిష్ఠించాడు.
13.67.34
स राजर्षिर्गतः स्वर्गं कर्मणा तेन शाश्वतम् ।
शरणागतेषु चैवं त्वं कुरु सर्वं युधिष्ठिर ॥ १३.६७.३४ ॥
ఆ రాజర్షి ఆ కర్మ వల్ల శాశ్వత స్వర్గానికి వెళ్ళాడు; యుధిష్ఠిరా, శరణాగతుల పట్ల నీవు కూడా ఇలాగే అన్నీ చేయి.
13.67.35
भक्तानामनुरक्तानामाश्रितानां च रक्षिता ।
दयावान्सर्वभूतेषु परत्र सुखमेधते ॥ १३.६७.३५ ॥
భక్తులను, అనురక్తులను, ఆశ్రితులను రక్షించేవాడు, సర్వభూతాల పట్ల దయగలవాడు పరలోకంలో సుఖం పొందుతాడు.
13.67.36
साधुवृत्तो हि यो राजा सद्वृत्तमनुतिष्ठति ।
किं न प्राप्तं भवेत्तेनि स्वव्याजेनेह कर्मणा ॥ १३.६७.३६ ॥
సాధువర్తనుడైన రాజు సద్వర్తనాన్ని అనుసరిస్తే, ఈ లోకంలో తన కర్మ వల్ల అతనికి ఏది లభించదు?
13.67.37
स राजर्षिर्विशुद्धात्मा धीरः सत्यपराक्रमः ।
काशीनामीश्वरः ख्यातस्त्रिषु लोकेषु कर्मणा ॥ १३.६७.३७ ॥
ఆ రాజర్షి, విశుద్ధ హృదయుడు, ధీరుడు, సత్యపరాక్రమశాలి; తన కర్మతో మూడు లోకాలలో కాశీ రాజ్యాధిపతిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
13.67.38
योऽप्यन्यः कारेयदेवं शरणागतरक्षणम् ।
सोपि गच्छेत तामेव गतिं भरतसत्तम ॥ १३.६७.३८ ॥
కారేయుడు వంటి మరొకడు కూడా శరణాగతులను రక్షించితే, అతడూ ఆ గతినే పొందుతాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
13.67.39
इदं वृत्तं हि राजर्षे वृषदर्भस्य कीर्तयन् ।
पूतात्मा वै भवेल्लोके शृणुयाद्यश्च नित्यशः ॥ १३.६७.३९ ॥
రాజర్షీ, వృషదర్భుని ఈ వృత్తాంతాన్ని కీర్తించేవాడు, నిత్యం వినేవాడు లోకంలో పవిత్రాత్ముడవుతాడు.