ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.68.1
किं राज्ञः सर्वकृत्यानां गरीयः स्यात्पितामह ।
कुर्वन्किं कर्म नृपतिरुभौ लोकौ समश्रुते ॥ १३.६८.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ରାଜାର ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କଣ? କେଉଁ କର୍ମ କରି ରାଜା ଉଭୟ ଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି?
13.68.2
एतद्राज्ञः कृत्यतममभिषिक्तस्य भारत ।
ब्राह्मणानां रक्षणं च पूजा च सुखमिच्छतः ॥ १३.६८.२ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ଅଭିଷିକ୍ତ ରାଜା ଯଦି ସୁଖ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହା: ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା।
13.68.3
कर्तव्यं पार्थिवेन्द्रेण तथैव भरतर्षभ ।
श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्वृद्धान्नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १३.६८.३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାଧିରାଜଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.68.4
पौरजानपदांश्चापि ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान् ।
सांत्वेन भोगदानेन नमस्कारैः सदाऽर्चयेत् ॥ १३.६८.४ ॥
ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଏବଂ ବହୁଶ୍ରୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା, ଧନଦାନ ଓ ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.68.5
एतत्कृत्यतमं राज्ञो नित्यमेवोपलक्षयेत् ।
यथाऽऽत्मानं यथा पुत्रांस्तथैतान्प्रतिपालयेत् ॥ १३.६८.५ ॥
ରାଜାଙ୍କୁ ଏହାକୁ ହିଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ସର୍ବଦା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ। ନିଜକୁ ଓ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
13.68.6
ये चाप्येषां पूज्यतमास्तान्दृढं प्रतिपूजयेत् ।
तेषु शान्तेषु तद्राष्ट्रं सर्वमेव विराजते ॥ १३.६८.६ ॥
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ପ୍ରତିସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ଶୋଭା ପାଏ।
13.68.7
ते पूज्यास्ते नमस्कार्या मान्यास्ते पितरो यथा ।
तेष्वेव यात्रा लोकानां भूतानामिव वासवे ॥ १३.६८.७ ॥
ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ନମସ୍କାରଯୋଗ୍ୟ, ପିତୃଗଣ ପରି ମାନ୍ୟ। ଯେପରି ବାସବଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନିର୍ଭର କରେ, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଜୀବନଯାତ୍ରା ନିର୍ଭର କରେ।
13.68.8
अभिचारैरुपायैश्च दहेयुरपि चेतसा ।
निःशेपं कुपिताः कुर्युरुग्राः सत्यपराक्रमाः। ॥ १३.६८.८ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସେମାନେ ଅଭିଚାର ଓ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ମନ ଦ୍ୱାରାମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ଉଗ୍ର ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ; କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି।
13.68.9
नान्तमेषां प्रपश्यामि न दिशश्चाप्यपावृताः ।
कुपिताः समुदीक्षन्ते दावेषअवग्निशिखा इव ॥ १३.६८.९ ॥
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଦିଗମାନ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆବୃତ ନୁହେଁ। କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଦାବାନଳର ଶିଖା ପରି ଚାହାଁନ୍ତି।
13.68.10
मान्यास्तेषां साधवो ये न निन्द्याश्चाप्यसाधवः ।
बिभ्यत्येषां साहसिका गुणास्तेषामतीव हि।
कूपा इव तृणच्छन्ना विशुद्धा द्यौरिवापरे ॥ १३.६८.१० ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାଧୁମାନେ ମାନ୍ୟ; ଅସାଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦନୀୟ ନୁହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସାହସିକ ଗୁଣରୁ ଲୋକେ ଭୟ କରନ୍ତି। କେହି କେହି ତୃଣାଚ୍ଛାଦିତ କୂପ ପରି, ଅନ୍ୟମାନେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି।
13.68.11
प्रसह्यकारिणः केचित्कार्पासमृदवोऽपरे ।
सन्ति चैषामतिशठास्तथैवान्ये तपस्विनः ॥ १३.६८.११ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେହି ବଳପୂର୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ କପା ପରି କୋମଳ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅତି ଶଠ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତପସ୍ୱୀ।
13.68.12
कृषिगोरक्ष्यमप्येके भैक्ष्यमन्येऽप्यनुष्ठिताः ।
चोराश्चान्येऽनृताश्चान्ये तथाऽन्ये नटनर्तकाः ॥ १३.६८.१२ ॥
କେହି କୃଷି ଓ ଗୋରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଭିକ୍ଷା କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। କେହି ଚୋର, କେହି ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ନଟ ଓ ନର୍ତ୍ତକ।
13.68.13
सर्वकर्मसहाश्चान्ये पार्थिवेष्वितरेषु च ।
विविधाचारयुक्ताश्च ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥ १३.६८.१३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେତେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁ ପ୍ରକାର କର୍ମ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ; ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ବିବିଧ ଆଚାରଯୁକ୍ତ।
13.68.14
नानाकर्मसु रक्तानां बहुकर्मोपजीविनाम् ।
धर्मज्ञानां सतां तेषां नित्यमवोनुकीर्तयेत् ॥ १३.६८.१४ ॥
ବିବିଧ କର୍ମରେ ରତ, ବହୁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ।
13.68.15
पितॄणां देवतानं च मनुष्योरगरक्षसाम् ।
पुराऽप्येते महाभागा ब्राह्मणा वै जनाधिप ॥ १३.६८.१५ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତୃ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ପୂଜନୀୟ) ଥିଲେ।
13.68.16
नैते देवैर्न पितृभिर्न गन्धर्वैर्न राक्षसैः ।
नासुरैर्न पिशाचैश्च शक्या जेतुं द्विजातयः ॥ १३.६८.१६ ॥
ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବତା, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର କିମ୍ବା ପିଶାଚମାନେ ଜିଣି ପାରିବେ ନାହିଁ।
13.68.17
अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम् ।
यमिच्छेयुः स राजा स्याद्यं द्विष्युः स पराभवेत् ॥ १३.६८.१७ ॥
ସେମାନେ ଅଦୈବକୁ ଦୈବ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଦୈବକୁ ମଧ୍ୟ ଅଦୈବ କରିପାରନ୍ତି। ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେ ରାଜା ହୁଏ; ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଘୃଣା କରନ୍ତି ସେ ପରାଜିତ ହୁଏ।
13.68.18
परिवादं च ये कुर्युर्ब्राह्मणानामचेतसः ।
सत्यं ब्रवीमि ते राजन्विनश्येयुर्न संशयः ॥ १३.६८.१८ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅବିବେକୀ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି ସେମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହେବେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.68.19
निन्दाप्रशंसाकुशलाः कीर्त्यकीर्तिपरायणाः ।
परिकुप्यन्ति ते राजन्सततं द्विषतां द्विजाः ॥ १३.६८.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନିନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ନିପୁଣ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରେ ନିରତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି।
13.68.20
ब्राह्मणा यं प्रशंसन्ति पुरुषः स प्रवर्धते ।
ब्राह्मणैर्यः पराकृष्टः पराभूयात्क्षणाद्धि सः ॥ १३.६८.२० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ସେ ପୁରୁଷ ବଢ଼େ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେ ତଳକୁ ଟାଣି ହୁଏ ସେ କ୍ଷଣକେ ପରାଜିତ ହୁଏ।
13.68.21
शका यवनकाम्भोजास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ।
वृषलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १३.६८.२१ ॥
ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ — ସେହି ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ କରିବାରୁ ବୃଷଳତ୍ୱ ପାଇଲେ।
13.68.22
द्राविडाश्च कलिङ्गाश्च पुलिन्दाश्चाप्युशीनराः ।
कोलिसर्पा महिपकास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ॥ १३.६८.२२ ॥
ଦ୍ରାବିଡ଼, କଳିଙ୍ଗ, ପୁଲିନ୍ଦ ଏବଂ ଉଶୀନର ମଧ୍ୟ; କୋଲିସର୍ପ ଓ ମହିଷକ — ସେହି ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତି।
13.68.23
वृपलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ।
श्रेयान्पराजयस्तेभ्यो न जयो जयतांवर ॥ १३.६८.२३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନ କରିବାରୁ (ସେମାନେ) ବୃଷଳତ୍ୱ ପାଇଲେ। ହେ ବିଜେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପରାଜୟ ହିଁ ଶ୍ରେୟ, ବିଜୟ ନୁହେଁ।
13.68.24
यस्तु सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं च न तत्समम् ।
ब्रह्मवध्या महान्दोष इत्याहुः परमर्षयः ॥ १३.६८.२४ ॥
ଯିଏ ଏ ସବୁକୁ ମାରିଦିଏ, ତଥାପି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରିବା ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ମହାଦୋଷ ବୋଲି ପରମ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି।
13.68.25
परिवादो द्विजातीनां न श्रोतव्यः कथञ्चन ।
आसीताधोमुखस्तूष्णीं समुत्थाय व्रजेत वा ॥ १३.६८.२५ ॥
ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କର ନିନ୍ଦା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ନୀରବରେ ବସିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଉଠି ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ।
13.68.26
न स जातो जनिष्यो वा पृथिव्यामिह कश्चन ।
यो ब्राह्मणविरोधेन सुखं जीवितुमुत्सहेत् ॥ १३.६८.२६ ॥
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିରୋଧ କରି ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରୁଥିବା କେହି ଜନ୍ମିନାହାଁନ୍ତି କିମ୍ବା ଜନ୍ମିବେ ନାହିଁ।
13.68.27
दुर्ग्राह्यो मुष्टिना वायुर्दुःस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्जया ब्राह्मणा भुवि ॥ १३.६८.२७ ॥
ମୁଷ୍ଟିରେ ବାୟୁକୁ ଧରିବା କଷ୍ଟକର; ହାତରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା କଷ୍ଟକର; ମୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଜିଣିବା କଷ୍ଟକର।