మహాభారతం · అధ్యాయం 13.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.68.1
किं राज्ञः सर्वकृत्यानां गरीयः स्यात्पितामह ।
कुर्वन्किं कर्म नृपतिरुभौ लोकौ समश्रुते ॥ १३.६८.१ ॥
పితామహా, రాజుకు అన్ని కర్తవ్యాలలో అత్యంత ముఖ్యమైనది ఏది? ఏ కర్మ చేసి రాజు రెండు లోకాలను పొందుతాడు?
13.68.2
एतद्राज्ञः कृत्यतममभिषिक्तस्य भारत ।
ब्राह्मणानां रक्षणं च पूजा च सुखमिच्छतः ॥ १३.६८.२ ॥
భరతవంశీయుడా, అభిషిక్తుడైన రాజు సుఖాన్ని కోరితే అతని అత్యంత ముఖ్య కర్తవ్యం ఇదే: బ్రాహ్మణులను రక్షించడం, వారిని గౌరవించడం.
13.68.3
कर्तव्यं पार्थिवेन्द्रेण तथैव भरतर्षभ ।
श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्वृद्धान्नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १३.६८.३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రాజాధిరాజుడు కూడా ఇలాగే చేయాలి. వేదాధ్యయనం చేసిన బ్రాహ్మణులను, వృద్ధులను ఎల్లప్పుడూ గౌరవించాలి.
13.68.4
पौरजानपदांश्चापि ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान् ।
सांत्वेन भोगदानेन नमस्कारैः सदाऽर्चयेत् ॥ १३.६८.४ ॥
పట్టణవాసులను, గ్రామవాసులను, బహుశ్రుతులైన బ్రాహ్మణులను కూడా సాంత్వనతో, భోగదానాలతో, నమస్కారాలతో ఎల్లప్పుడూ సత్కరించాలి.
13.68.5
एतत्कृत्यतमं राज्ञो नित्यमेवोपलक्षयेत् ।
यथाऽऽत्मानं यथा पुत्रांस्तथैतान्प्रतिपालयेत् ॥ १३.६८.५ ॥
రాజు ఇదే అత్యంత ముఖ్య కర్తవ్యమని సదా గుర్తుంచుకోవాలి. తనను, తన పుత్రులను రక్షించినట్లే వీరినీ రక్షించాలి.
13.68.6
ये चाप्येषां पूज्यतमास्तान्दृढं प्रतिपूजयेत् ।
तेषु शान्तेषु तद्राष्ट्रं सर्वमेव विराजते ॥ १३.६८.६ ॥
వీరిలో అత్యంత పూజ్యులైన వారిని దృఢంగా ప్రతిగౌరవించాలి. వారు శాంతంగా ఉన్నప్పుడు ఆ రాష్ట్రమంతా ప్రకాశిస్తుంది.
13.68.7
ते पूज्यास्ते नमस्कार्या मान्यास्ते पितरो यथा ।
तेष्वेव यात्रा लोकानां भूतानामिव वासवे ॥ १३.६८.७ ॥
వారు పూజనీయులు, నమస్కరించదగినవారు, తండ్రులవలె మాన్యులు. వాసవునిపై ప్రాణులు ఆధారపడినట్లు, వారిపైనే లోకుల జీవనయాత్ర ఆధారపడి ఉంది.
13.68.8
अभिचारैरुपायैश्च दहेयुरपि चेतसा ।
निःशेपं कुपिताः कुर्युरुग्राः सत्यपराक्रमाः। ॥ १३.६८.८ ॥
కోపించినప్పుడు వారు అభిచారాలతో, ఉపాయాలతో, మనస్సుతోనే కూడా అన్నిటినీ దహించగలరు. వారు ఉగ్రులు, సత్యపరాక్రములు; కోపంతో పూర్తిగా నాశనం చేయగలరు.
13.68.9
नान्तमेषां प्रपश्यामि न दिशश्चाप्यपावृताः ।
कुपिताः समुदीक्षन्ते दावेषअवग्निशिखा इव ॥ १३.६८.९ ॥
వారి అంతాన్ని నేను చూడను; దిక్కులు కూడా వారికి తెరువబడి ఉన్నాయి. కోపంతో వారు దావాగ్ని జ్వాలల వలె చూస్తారు.
13.68.10
मान्यास्तेषां साधवो ये न निन्द्याश्चाप्यसाधवः ।
बिभ्यत्येषां साहसिका गुणास्तेषामतीव हि।
कूपा इव तृणच्छन्ना विशुद्धा द्यौरिवापरे ॥ १३.६८.१० ॥
వారిలో సాధువులు గౌరవనీయులు; అసాధువులు కూడా నిందార్హులు కారు. వారి సాహసిక గుణాలకు జనులు భయపడతారు. కొందరు గడ్డితో కప్పబడిన బావుల వలె, మరికొందరు నిర్మలమైన ఆకాశం వలె ఉంటారు.
13.68.11
प्रसह्यकारिणः केचित्कार्पासमृदवोऽपरे ।
सन्ति चैषामतिशठास्तथैवान्ये तपस्विनः ॥ १३.६८.११ ॥
వారిలో కొందరు బలవంతంగా పనులు చేసేవారు, మరికొందరు దూదివలె మృదువైనవారు. వారిలో కొందరు అత్యంత మోసగాళ్లు, మరికొందరు తపస్వులు.
13.68.12
कृषिगोरक्ष्यमप्येके भैक्ष्यमन्येऽप्यनुष्ठिताः ।
चोराश्चान्येऽनृताश्चान्ये तथाऽन्ये नटनर्तकाः ॥ १३.६८.१२ ॥
కొందరు వ్యవసాయం, గోరక్షణ చేస్తారు; మరికొందరు భిక్షాటనతో జీవిస్తారు. కొందరు దొంగలు, కొందరు అబద్ధికులు, మరికొందరు నటులు, నర్తకులు.
13.68.13
सर्वकर्मसहाश्चान्ये पार्थिवेष्वितरेषु च ।
विविधाचारयुक्ताश्च ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥ १३.६८.१३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, కొందరు బ్రాహ్మణులు అన్ని రకాల కర్మలు చేయగలవారు; రాజులలోనూ ఇతరులలోనూ కూడా ఉన్నారు; వారు వివిధ ఆచారాలతో కూడినవారు.
13.68.14
नानाकर्मसु रक्तानां बहुकर्मोपजीविनाम् ।
धर्मज्ञानां सतां तेषां नित्यमवोनुकीर्तयेत् ॥ १३.६८.१४ ॥
నానా కర్మలలో నిమగ్నులైనవారిని, అనేక కర్మలతో జీవించేవారిని, ధర్మం తెలిసిన సత్పురుషులను ఎల్లప్పుడూ కీర్తించాలి.
13.68.15
पितॄणां देवतानं च मनुष्योरगरक्षसाम् ।
पुराऽप्येते महाभागा ब्राह्मणा वै जनाधिप ॥ १३.६८.१५ ॥
జనాధిపా, పూర్వకాలంలోనూ ఈ మహాభాగ్యులైన బ్రాహ్మణులు పితృదేవతలకు, దేవతలకు, మానవులకు, నాగులకు, రాక్షసులకు కూడా (పూజ్యులుగా) ఉన్నారు.
13.68.16
नैते देवैर्न पितृभिर्न गन्धर्वैर्न राक्षसैः ।
नासुरैर्न पिशाचैश्च शक्या जेतुं द्विजातयः ॥ १३.६८.१६ ॥
ఈ ద్విజాతులను దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, అసురులు, పిశాచులు ఎవరూ జయించలేరు.
13.68.17
अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम् ।
यमिच्छेयुः स राजा स्याद्यं द्विष्युः स पराभवेत् ॥ १३.६८.१७ ॥
వారు దైవం కానిదానిని దైవంగా చేయగలరు, దైవాన్ని కూడా దైవం కానిదిగా చేయగలరు. వారు ఎవరిని కోరుకుంటారో అతడే రాజవుతాడు; ఎవరిపై వారు ద్వేషం చూపుతారో అతడు నశిస్తాడు.
13.68.18
परिवादं च ये कुर्युर्ब्राह्मणानामचेतसः ।
सत्यं ब्रवीमि ते राजन्विनश्येयुर्न संशयः ॥ १३.६८.१८ ॥
బుద్ధిహీనులై బ్రాహ్మణులను నిందించేవారు నశిస్తారు; రాజా, ఇది సత్యం అని చెబుతున్నాను, సందేహం లేదు.
13.68.19
निन्दाप्रशंसाकुशलाः कीर्त्यकीर्तिपरायणाः ।
परिकुप्यन्ति ते राजन्सततं द्विषतां द्विजाः ॥ १३.६८.१९ ॥
ఓ రాజా, నిందా ప్రశంసలలో నేర్పరులైన, కీర్తి అపకీర్తులపై మనసు నిలిపిన ద్విజులు, తమను ద్వేషించేవారిపై ఎల్లప్పుడూ కోపగిస్తారు.
13.68.20
ब्राह्मणा यं प्रशंसन्ति पुरुषः स प्रवर्धते ।
ब्राह्मणैर्यः पराकृष्टः पराभूयात्क्षणाद्धि सः ॥ १३.६८.२० ॥
బ్రాహ్మణులు ఎవరిని ప్రశంసిస్తారో ఆ పురుషుడు అభివృద్ధి చెందుతాడు; బ్రాహ్మణులచే కిందకు లాగబడినవాడు క్షణంలో ఓడిపోతాడు.
13.68.21
शका यवनकाम्भोजास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ।
वृषलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १३.६८.२१ ॥
శకులు, యవనులు, కాంభోజులు — ఆ క్షత్రియ జాతులు బ్రాహ్మణులను దర్శించకపోవడం వలన వృషలత్వాన్ని పొందాయి.
13.68.22
द्राविडाश्च कलिङ्गाश्च पुलिन्दाश्चाप्युशीनराः ।
कोलिसर्पा महिपकास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ॥ १३.६८.२२ ॥
ద్రావిడులు, కళింగులు, పులిందులు, ఉశీనరులు కూడా; కోలిసర్పులు, మహిషకులు — ఆ క్షత్రియ జాతులు.
13.68.23
वृपलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ।
श्रेयान्पराजयस्तेभ्यो न जयो जयतांवर ॥ १३.६८.२३ ॥
బ్రాహ్మణులను దర్శించకపోవడం వలన (వారు) వృషలత్వాన్ని పొందారు. విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, వారి చేతిలో ఓటమియే మేలు, విజయం కాదు.
13.68.24
यस्तु सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं च न तत्समम् ।
ब्रह्मवध्या महान्दोष इत्याहुः परमर्षयः ॥ १३.६८.२४ ॥
ఇవన్నీ చంపినవాడైనా, ఒక బ్రాహ్మణుని చంపడంతో సమానం కాదు. బ్రహ్మహత్య మహాపాపమని పరమ ఋషులు చెబుతారు.
13.68.25
परिवादो द्विजातीनां न श्रोतव्यः कथञ्चन ।
आसीताधोमुखस्तूष्णीं समुत्थाय व्रजेत वा ॥ १३.६८.२५ ॥
ద్విజులపై నిందను ఏ విధంగానూ వినకూడదు. తల వంచి మౌనంగా కూర్చోవాలి, లేదా లేచి వెళ్ళిపోవాలి.
13.68.26
न स जातो जनिष्यो वा पृथिव्यामिह कश्चन ।
यो ब्राह्मणविरोधेन सुखं जीवितुमुत्सहेत् ॥ १३.६८.२६ ॥
ఈ భూమిపై బ్రాహ్మణులకు విరోధంగా ఉండి సుఖంగా జీవించడానికి సాహసించేవాడు ఇంతవరకు పుట్టలేదు, ఇకపై పుట్టడు.
13.68.27
दुर्ग्राह्यो मुष्टिना वायुर्दुःस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्जया ब्राह्मणा भुवि ॥ १३.६८.२७ ॥
పిడికిలితో గాలిని పట్టుకోవడం కష్టం; చేతితో చంద్రుడిని తాకడం కష్టం; తలపై భూమిని మోయడం కష్టం; ఈ భూమిపై బ్రాహ్మణులను జయించడం కష్టం.