ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.68.1
किं राज्ञः सर्वकृत्यानां गरीयः स्यात्पितामह ।
कुर्वन्किं कर्म नृपतिरुभौ लोकौ समश्रुते ॥ १३.६८.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
13.68.2
एतद्राज्ञः कृत्यतममभिषिक्तस्य भारत ।
ब्राह्मणानां रक्षणं च पूजा च सुखमिच्छतः ॥ १३.६८.२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਰਾਜਾ ਜੇ ਸੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਇਹ ਹੈ: ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ।
13.68.3
कर्तव्यं पार्थिवेन्द्रेण तथैव भरतर्षभ ।
श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्वृद्धान्नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १३.६८.३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ-ਗਿਆਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.68.4
पौरजानपदांश्चापि ब्राह्मणांश्च बहुश्रुतान् ।
सांत्वेन भोगदानेन नमस्कारैः सदाऽर्चयेत् ॥ १३.६८.४ ॥
ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਲਾਸੇ, ਧਨ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.68.5
एतत्कृत्यतमं राज्ञो नित्यमेवोपलक्षयेत् ।
यथाऽऽत्मानं यथा पुत्रांस्तथैतान्प्रतिपालयेत् ॥ १३.६८.५ ॥
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
13.68.6
ये चाप्येषां पूज्यतमास्तान्दृढं प्रतिपूजयेत् ।
तेषु शान्तेषु तद्राष्ट्रं सर्वमेव विराजते ॥ १३.६८.६ ॥
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਨੀਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
13.68.7
ते पूज्यास्ते नमस्कार्या मान्यास्ते पितरो यथा ।
तेष्वेव यात्रा लोकानां भूतानामिव वासवे ॥ १३.६८.७ ॥
ਉਹ ਪੂਜਯ ਹਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਣਯੋਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਾਸਵ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
13.68.8
अभिचारैरुपायैश्च दहेयुरपि चेतसा ।
निःशेपं कुपिताः कुर्युरुग्राः सत्यपराक्रमाः। ॥ १३.६८.८ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਅਭਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹਨ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.68.9
नान्तमेषां प्रपश्यामि न दिशश्चाप्यपावृताः ।
कुपिताः समुदीक्षन्ते दावेषअवग्निशिखा इव ॥ १३.६८.९ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਢਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਵਾਗਨੀ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।
13.68.10
मान्यास्तेषां साधवो ये न निन्द्याश्चाप्यसाधवः ।
बिभ्यत्येषां साहसिका गुणास्तेषामतीव हि।
कूपा इव तृणच्छन्ना विशुद्धा द्यौरिवापरे ॥ १३.६८.१० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਧੂ ਮਾਣਯੋਗ ਹਨ; ਅਸਾਧੂ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਸੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢਕੇ ਕੂਏ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।
13.68.11
प्रसह्यकारिणः केचित्कार्पासमृदवोऽपरे ।
सन्ति चैषामतिशठास्तथैवान्ये तपस्विनः ॥ १३.६८.११ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਪਾਹ ਵਾਂਗ ਕੋਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਹਨ।
13.68.12
कृषिगोरक्ष्यमप्येके भैक्ष्यमन्येऽप्यनुष्ठिताः ।
चोराश्चान्येऽनृताश्चान्ये तथाऽन्ये नटनर्तकाः ॥ १३.६८.१२ ॥
ਕੁਝ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਗਊ-ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਚੋਰ ਹਨ, ਕੁਝ ਝੂਠੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾਕਾਰ ਤੇ ਨਚਾਰ ਹਨ।
13.68.13
सर्वकर्मसहाश्चान्ये पार्थिवेष्वितरेषु च ।
विविधाचारयुक्ताश्च ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥ १३.६८.१३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.68.14
नानाकर्मसु रक्तानां बहुकर्मोपजीविनाम् ।
धर्मज्ञानां सतां तेषां नित्यमवोनुकीर्तयेत् ॥ १३.६८.१४ ॥
ਨਾਨਾ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.68.15
पितॄणां देवतानं च मनुष्योरगरक्षसाम् ।
पुराऽप्येते महाभागा ब्राह्मणा वै जनाधिप ॥ १३.६८.१५ ॥
ਹੇ ਜਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਵੀ (ਪੂਜਨੀਕ) ਸਨ।
13.68.16
नैते देवैर्न पितृभिर्न गन्धर्वैर्न राक्षसैः ।
नासुरैर्न पिशाचैश्च शक्या जेतुं द्विजातयः ॥ १३.६८.१६ ॥
ਇਹ ਦੋ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.68.17
अदैवं दैवतं कुर्युर्दैवतं चाप्यदैवतम् ।
यमिच्छेयुः स राजा स्याद्यं द्विष्युः स पराभवेत् ॥ १३.६८.१७ ॥
ਉਹ ਅਦੈਵ ਨੂੰ ਦੈਵ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੈਵ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦੈਵ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.68.18
परिवादं च ये कुर्युर्ब्राह्मणानामचेतसः ।
सत्यं ब्रवीमि ते राजन्विनश्येयुर्न संशयः ॥ १३.६८.१८ ॥
ਜੋ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.68.19
निन्दाप्रशंसाकुशलाः कीर्त्यकीर्तिपरायणाः ।
परिकुप्यन्ति ते राजन्सततं द्विषतां द्विजाः ॥ १३.६८.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਅਪਕੀਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਦ੍ਵਿਜ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.68.20
ब्राह्मणा यं प्रशंसन्ति पुरुषः स प्रवर्धते ।
ब्राह्मणैर्यः पराकृष्टः पराभूयात्क्षणाद्धि सः ॥ १३.६८.२० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਸ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.68.21
शका यवनकाम्भोजास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ।
वृषलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १३.६८.२१ ॥
ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕੰਬੋਜ — ਉਹ ਉਹ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਜਾਤੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।
13.68.22
द्राविडाश्च कलिङ्गाश्च पुलिन्दाश्चाप्युशीनराः ।
कोलिसर्पा महिपकास्तास्ताः क्षत्रियजातयः ॥ १३.६८.२२ ॥
ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਕਲਿੰਗ, ਪੁਲਿੰਦ ਅਤੇ ਉਸ਼ੀਨਰ ਵੀ; ਕੋਲਿਸਰਪ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਕ — ਉਹ ਉਹ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਜਾਤੀਆਂ।
13.68.23
वृपलत्वं परिगता ब्राह्मणानामदर्शनात् ।
श्रेयान्पराजयस्तेभ्यो न जयो जयतांवर ॥ १३.६८.२३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ (ਉਹ) ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਹੀ ਭਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ।
13.68.24
यस्तु सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं च न तत्समम् ।
ब्रह्मवध्या महान्दोष इत्याहुः परमर्षयः ॥ १३.६८.२४ ॥
ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.68.25
परिवादो द्विजातीनां न श्रोतव्यः कथञ्चन ।
आसीताधोमुखस्तूष्णीं समुत्थाय व्रजेत वा ॥ १३.६८.२५ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.68.26
न स जातो जनिष्यो वा पृथिव्यामिह कश्चन ।
यो ब्राह्मणविरोधेन सुखं जीवितुमुत्सहेत् ॥ १३.६८.२६ ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਜੰਮੇਗਾ।
13.68.27
दुर्ग्राह्यो मुष्टिना वायुर्दुःस्पर्शः पाणिना शशी ।
दुर्धरा पृथिवी मूर्ध्ना दुर्जया ब्राह्मणा भुवि ॥ १३.६८.२७ ॥
ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਫੜਨੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਛੂਹਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਚੁੱਕਣੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।