મહાભારત · અધ્યાય 13.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.77.1
विपुलस्त्वकरोत्तीव्रं तपः कृत्वा गुरोर्वचः ।
तपोयुक्तमथात्मानममन्यत स वीर्यवान् ॥ १३.७७.१ ॥
વિપુલે ગુરુના વચન પ્રમાણે કઠોર તપ કર્યું. તપથી યુક્ત થઈને તે વીર્યવાન પોતાને (પૂર્ણ) માનવા લાગ્યો.
13.77.2
स तेन कर्मणा स्वर्गं पृथिवीं पृथिवीपते ।
चचार गतभीः प्रीतो लब्धकीर्तिवरो नृप ॥ १३.७७.२ ॥
તે કર્મથી તે સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર નિર્ભય અને પ્રસન્ન થઈને વિચરવા લાગ્યો; કીર્તિ અને વર પામીને. હે રાજન્!
13.77.3
उभौ लोकौ जितौ चापि तथैवामन्यत प्रभुः ।
कर्मणा तेन कौरव्य तपसा विपुलेन च ॥ १३.७७.३ ॥
તે કર્મ અને તે વિપુલ તપથી તે સમર્થે બંને લોક જીતી લીધા એમ માન્યું. હે કૌરવ્ય!
13.77.4
अथ काले व्यतिक्रान्ते कस्मिंश्चित्कुरुनन्दन ।
रुच्या भगिन्या आदानं प्रभूतदनधान्यवत् ॥ १३.७७.४ ॥
થોડો સમય વીત્યા પછી, હે કુરુનંદન! રુચિની બહેનના ઘરે ભરપૂર અન્ન-ધાન્ય સાથે (કંઈક) સ્વીકારવામાં આવ્યું.
13.77.5
एतस्मिन्नेव काले तु दिव्या काचिद्वराङ्गना ।
बिभ्रती परमं रूपं जगामाथ विहायसा ॥ १३.७७.५ ॥
તે જ સમયે પરમ રૂપ ધારણ કરેલી એક દિવ્ય સુંદરી આકાશમાર્ગે ચાલી ગઈ.
13.77.6
तस्याः शरीरात्पुष्पाणि पतितानि महीतले ।
तस्याश्रमस्याविदूरे दिव्यगन्धानि भारत ॥ १३.७७.६ ॥
તેના શરીરમાંથી દિવ્ય સુગંધવાળાં ફૂલો ધરતી પર પડ્યાં; તે આશ્રમની નજીકમાં જ. હે ભારત!
13.77.7
तान्यगृह्णात्ततो राजन्रुचिर्ललितलोचना ।
तदा निमन्त्रकस्तस्या अङ्गेभ्यः क्षिप्रमागमत् ॥ १३.७७.७ ॥
હે રાજન, ત્યારે સુંદર નેત્રોવાળી રુચિએ એ પુષ્પો લીધાં. ત્યારે નિમંત્રિત અતિથિ તેના અંગોમાંથી ઝડપથી આવ્યો.
13.77.8
तस्या हि भगिनी तात ज्येष्ठा नाम्ना प्रभावती ।
भार्या चित्ररथस्याथ बभूवाङ्गेश्वरस्य वै ॥ १३.७७.८ ॥
હે પ્રિય, તેની મોટી બહેન પ્રભાવતી નામની હતી; તે અંગદેશના સ્વામી ચિત્રરથની પત્ની બની.
13.77.9
पिनह्य तानि पुष्पाणि केशेषु वरवर्णिनी ।
आमन्त्रिता ततोऽगच्छद्रुचिरङ्गपतेर्गृहम् ॥ १३.७७.९ ॥
એ પુષ્પો વાળમાં પરોવીને, શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી એ સ્ત્રી આમંત્રિત થઈને અંગપતિના ઘરે ગઈ.
13.77.10
पुष्पाणि तानि दृष्ट्वा तु तदाङ्गेन्द्रवराङ्गना ।
भगिनीं चोदयामास पुष्पार्थे चारुलोचना ॥ १३.७७.१० ॥
એ પુષ્પો જોઈને અંગેન્દ્રની શ્રેષ્ઠ રાણીએ, સુંદર નેત્રોવાળીએ, પુષ્પો માટે પોતાની બહેનને પ્રેરી.
13.77.11
सा भर्त्रे सर्वमाचष्ट रुचिः सुरुचिरानना ।
भगिन्या भाषितं सर्वमृषिस्तच्चाभ्यनन्दत ॥ १३.७७.११ ॥
સુંદર મુખવાળી રુચિએ પોતાના પતિને બધું કહ્યું. બહેને જે કહ્યું તે બધું ઋષિએ પણ આનંદથી સ્વીકાર્યું.
13.77.12
ततो विपुलमानाय्य देवशर्मा महातपाः ।
पुष्पार्थे चोदयामास गच्छगच्छेति भारत ॥ १३.७७.१२ ॥
પછી મહાતપસ્વી દેવશર્માએ પુષ્કળ (પુષ્પો) લાવીને, હે ભારત, 'જા, જા' કહીને પુષ્પો માટે તેને પ્રેરી.
13.77.13
विपुलस्तु गुरोर्वाक्यमविचार्य महातपाः ।
स तथेत्यब्रवीद्राजंस्तं च देशं जगाम ह ॥ १३.७७.१३ ॥
મહાતપસ્વી વિપુલ ગુરુના વચનનો વિચાર કર્યા વિના "તેમ જ" બોલ્યા, હે રાજન્, અને તે સ્થળ તરફ ચાલ્યા ગયા.
13.77.14
यस्मिन्देशे तु तान्यासन्पतितानि नभस्तलात् ।
अम्लानान्यपि तत्रासन्कुसुमान्यपराण्यपि ॥ १३.७७.१४ ॥
જે સ્થળે આકાશમાંથી તે ફૂલો પડ્યાં હતાં, ત્યાં કરમાયા વિનાનાં બીજાં ફૂલો પણ હતાં.
13.77.15
स ततस्तानि जग्राह दिव्यानि रुचिराणि च ।
प्राप्तानि स्वेन तपसा दिव्यगन्धानि भारत ॥ १३.७७.१५ ॥
પછી તેણે તે દિવ્ય અને સુંદર ફૂલો લીધાં; તે પોતાની તપશ્ચર્યાથી પ્રાપ્ત થયેલાં, દિવ્ય સુગંધવાળાં હતાં, હે ભારત.
13.77.16
सम्प्राप्य तानि प्रीतात्मा गुरोर्वचनकारकः ।
तदा जगाम तूर्णं च चम्पां चम्पकमालिनीम् ॥ १३.७७.१६ ॥
તે પ્રાપ્ત કરીને, પ્રસન્ન મનથી, ગુરુના વચનનું પાલન કરનાર તેઓ તરત ચંપકમાલિની ચંપા તરફ ચાલ્યા ગયા.
13.77.17
स वने निर्जने तात ददर्श मिथुनं नृणाम् ।
चक्रवत्परिवर्तन्तं गृहीत्वा पाणिना करम् ॥ १३.७७.१७ ॥
તેણે તે નિર્જન વનમાં, હે તાત, ચક્રની જેમ ફરતું મનુષ્યોનું એક જોડું જોયું; તેઓ હાથમાં હાથ પકડીને હતાં.
13.77.18
तत्रैकस्तूर्णमगमत्तत्पदे च विवर्तयन् ।
एकस्तु न तदा राजंश्चक्रतुः कलहं ततः ॥ १३.७७.१८ ॥
ત્યાં એક તરત ચાલ્યો ગયો, તેના પગલાને અનુસરીને ફરતાં; પણ હે રાજન્, બીજાએ ત્યારે કલહ ન કર્યો.
13.77.19
त्वं शीघ्रं गच्छसीत्येकोऽब्रवीन्नेति तथाऽपरः ।
पतितेति च तौ राजन्परस्परमथोचतुः ॥ १३.७७.१९ ॥
એક બોલ્યો, 'તું ઝડપથી જાય છે', અને બીજો બોલ્યો, 'ના'. હે રાજન, 'તે પડી ગયું છે' એમ એ બંને એકબીજાને બોલ્યા.
13.77.20
तयोर्विस्पर्धतोरेवं शपथोऽयमभूत्तदा ।
सहसोद्दिश्य विपुलं ततो वाक्यमथोचतुः ॥ १३.७७.२० ॥
તે બંને આ રીતે વિવાદ કરતા હતા ત્યારે આ શપથ થઈ. પછી અચાનક વિપુલને ઉદ્દેશીને તેઓ આ વચનો બોલ્યા.
13.77.21
आवयोरनृतं प्राह यस्तस्याभूद्द्विजस्य वै ।
विपुलस्य परे लोके या गतिः सा भवेदिति ॥ १३.७७.२१ ॥
"આપણા બેમાંથી જે જૂઠું બોલશે, તે દ્વિજને પરલોકમાં જે ગતિ થશે, તે જ વિપુલને થાઓ."
13.77.22
एतच्छ्रुत्वा तु विपुलो विषण्णवदनोऽभवत् ।
एवं तीव्रतपाश्चाहं कष्टश्चायं परिश्रमः ॥ १३.७७.२२ ॥
આ સાંભળીને વિપુલનું મુખ ઉદાસ થઈ ગયું. 'આ રીતે મારું ઘોર તપ છે, અને આ પરિશ્રમ પણ કષ્ટકર છે.'
13.77.23
मिथुनस्यास्य किं मे स्यात्कृतं पापं यथा गतिः ।
अनिष्टा सर्वभूतानां कीर्तिताऽनेन मेऽद्य वै ॥ १३.७७.२३ ॥
"આ જોડીનું મેં કયું પાપ કર્યું હશે, જેથી મારી ગતિ આવી થાય? આજે આણે મારા માટે સર્વ પ્રાણીઓને અનિષ્ટ એવી ગતિ કહી દીધી."
13.77.24
एवं सञ्चिन्तयन्नेव विपुलो राजसत्तम ।
अवाङ्मुखो दीनमना दध्यौ दुष्कृतमात्मनः ॥ १३.७७.२४ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ, આ રીતે વિચારતા વિપુલ નીચું મુખ કરીને, દીન મનથી પોતાના દુષ્કૃત્યનો વિચાર કરવા લાગ્યો.
13.77.25
ततः षडन्यान्पुरुषानक्षैः काञ्चनराजतैः ।
अपश्यद्दीव्यमानान्वै लोभामर्षान्वितांस्तथा ॥ १३.७७.२५ ॥
પછી તેણે સોના-ચાંદીના પાસાથી રમતા, લોભ અને ક્રોધથી ભરેલા બીજા છ પુરુષોને જોયા.
13.77.26
कुर्वतः शपथं तेन यः कृतो मिथुनेन तु ।
विपुलं वै समुद्दिश्य तेपि वाक्यमथाब्रुवन् ॥ १३.७७.२६ ॥
તે જોડીએ વિપુલને ઉદ્દેશીને જે શપથ લીધા, ત્યારે તેઓએ પણ આ શબ્દો કહ્યા.
13.77.27
लोभमास्थाय योऽस्माकं विषमं कर्तुमुत्सहेत् ।
विपुलस्य परे लोके या गतिस्तामवाप्नुयात्। ॥ १३.७७.२७ ॥
અમારામાંથી જે લોભનો આશ્રય લઈને વિપુલ સાથે અન્યાય કરવાની હિંમત કરે, તે પરલોકમાં એ જ ગતિ પામે.
13.77.28
एतच्छ्रुत्वा तु विपुलो नापश्यद्धर्मसङ्करम् ।
जन्मप्रभृति कौरव्य कृतपूर्वमथात्मनः ॥ १३.७७.२८ ॥
આ સાંભળીને પણ વિપુલે પોતાના જન્મથી પહેલાં કરેલો ધર્મભંગ જોયો નહિ, હે કૌરવ્ય.
13.77.29
स प्रदध्यौ तथा राजन्नग्नावग्निरिवाहितः ।
दह्यमानेन मनसा शापं श्रुत्वा तथाविधम् ॥ १३.७७.२९ ॥
હે રાજન, તે અગ્નિમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ ચિંતામાં પડ્યો; એવો શાપ સાંભળીને તેનું મન બળવા લાગ્યું.
13.77.30
तस्य चिन्तयतस्तात बह्वीर्वाचो निशम्य तु ।
इदमासीन्मनसि च रुच्या रक्षणकारितम् ॥ १३.७७.३० ॥
હે તાત, તે વિચારતો હતો ત્યારે ઘણાં વચનો સાંભળીને, તેના મનમાં આ વિચાર ઊઠ્યો — ઇચ્છાથી રક્ષણ કરવાનો સંકલ્પ.
13.77.31
लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च ।
विधाय न मया चोक्तं सत्यमेतद्गुरोस्तथा ॥ १३.७७.३१ ॥
લક્ષણથી જ લક્ષણ, મુખથી જ મુખ (ઓળખીને), મેં તે ગુરુને કહ્યું નહોતું; આ જ સત્ય છે.
13.77.32
एतदात्मनि कौरव्य दुष्कृतं विपुलस्तदा ।
अमन्यत महाभाग तथा तच्च न संशयः ॥ १३.७७.३२ ॥
હે કૌરવ્ય, હે મહાભાગ, ત્યારે તેણે આને પોતાનામાં મોટું દુષ્કર્મ માન્યું; તે એવું જ હતું, એમાં શંકા નથી.
13.77.33
स चम्पां नगरीमेत्य पुष्पाणि गुरवे ददौ ।
पूजयामास च गुरुं विधिवत्स गुरुप्रियः ॥ १३.७७.३३ ॥
તે ચંપા નગરીએ પહોંચીને ગુરુને ફૂલો અર્પણ કર્યાં; ગુરુપ્રિય તેણે વિધિપૂર્વક ગુરુની પૂજા કરી.