महाभारत · अध्याय 13.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.88.1
तस्मिन्नन्तर्हिते विप्रे राजा किमकरोत्तदा ।
भार्या चास्य महाभागा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८८.१ ॥
तो ब्राह्मण अंतर्धान पावल्यावर राजाने तेव्हा काय केले? त्याची महाभागा पत्नी काय करत होती? हे पितामह, ते मला सांगा.
13.88.2
अदृष्ट्वा स महीपालस्तमृषिं सह भार्यया ।
परिश्रान्तो निववृते व्रीडितो नष्टचेतनः ॥ १३.८८.२ ॥
पत्नीसह त्या ऋषीला न पाहता तो राजा थकलेला, लज्जित आणि भान हरपलेला होऊन परतला.
13.88.3
स प्रविश्य पुरीं दीनो नाभ्यभाषत किञ्चन ।
तदेव चिन्तयामास च्यवनस्य विचेष्टितम् ॥ १३.८८.३ ॥
दीन होऊन नगरात प्रवेश करून तो काही बोलला नाही; च्यवनाच्या त्या विचित्र कृत्याचाच तो विचार करत राहिला.
13.88.4
अथ शून्येन मनसा प्रविवेश गृहं नृपः ।
ददर्श शयने तस्मिञ्शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८८.४ ॥
मग शून्य मनाने राजा घरात शिरला आणि तेथे शय्येवर निजलेल्या भृगुपुत्राला त्याने पाहिले.
13.88.5
विस्मितौ तमृषिं दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विचिन्त्य च ।
दर्शनात्तस्य तु तदा विश्रान्तौ सम्बभूवतुः ॥ १३.८८.५ ॥
त्या ऋषीला पाहून दोघेही विस्मित झाले; त्या आश्चर्याचा विचार करून आणि त्याच्या दर्शनाने तेव्हा दोघेही विसावले.
13.88.6
यथास्थानं ततो गत्वा तत्पादौ संववाहतुः ।
अथापरेण पार्श्वेन सुष्वाप स महामुनिः ॥ १३.८८.६ ॥
मग आपल्या जागी जाऊन त्यांनी त्याचे पाय चेपले; नंतर तो महामुनी दुसऱ्या कुशीवर वळून झोपला.
13.88.7
तेनैव च स कालेन प्रत्यबुद्ध्यत वीर्यवान् ।
न च तौ चक्रतुः किञ्चिद्विकारं भयशङ्कितौ ॥ १३.८८.७ ॥
त्याच वेळी तो वीर्यवान मुनी जागा झाला; भय व शंकेने ग्रस्त असलेले ते दोघे कोणताही विकार दाखवले नाहीत.
13.88.8
प्रतिबुद्धस्तु स मुनिस्तौ प्रोवाच विशाम्पते ।
तैलाभ्यङ्गो दीयतां मे स्नास्येऽहमिति भारत ॥ १३.८८.८ ॥
जागा झालेला तो मुनी त्यांना म्हणाला, "हे भरतवंशजा, हे राजा! मला तेल लावा, मी स्नान करीन."
13.88.9
तौ तथेति प्रतिश्रुत्य क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
शतपाकेन तैलेन महार्हेणोपतस्थतुः ॥ १३.८८.९ ॥
"ठीक" असे वचन देऊन, भुकेने आणि श्रमाने थकलेले ते दोघे शंभर वेळा उकळलेले मौल्यवान तेल घेऊन त्यांच्यापाशी उभे राहिले.
13.88.10
ततः सुखासीनमृषिं वाग्यतौ संववाहतुः ।
न च पर्याप्तमित्याह भार्गवः सुमहातपाः ॥ १३.८८.१० ॥
नंतर सुखाने बसलेल्या ऋषींना, मौन राखून ते दोघे चोळू लागले; परंतु अत्यंत तपस्वी भार्गव म्हणाले, "पुरेसे नाही."
13.88.11
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षमायास भार्गवः ।
तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह ॥ १३.८८.११ ॥
ते दोघे विकाररहित आहेत हे भार्गवाने पाहिले, तेव्हा तो अचानक उठून स्नानगृहात शिरला.
13.88.12
क्लृप्तमेव तु तत्रासीत्स्नानीयं पार्थिवोचितम् ।
असत्कृत्य च तत्सर्वं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.८८.१२ ॥
तेथे राजेशाही स्नानसाहित्य आधीच तयार होते; परंतु त्याचा अनादर करून ते सर्व तिथेच अदृश्य झाले.
13.88.13
स मुनिः पुनरेवाथ नृपतेः पश्यतस्तदा ।
नासूयां चक्रतुस्तौ च दम्पती भरतर्षभ ॥ १३.८८.१३ ॥
राजा पाहत असताना तो मुनी पुन्हा; हे भरतश्रेष्ठा, ते दोघे पती-पत्नी यांनी असूया केली नाही.
13.88.14
अथ स्नातः स भगवान्सिंहासनगतः प्रभुः ।
दर्शयामास कुशिकं सभार्यं कुरुनन्दन ॥ १३.८८.१४ ॥
मग स्नान करून तो भगवान, सिंहासनावर बसलेला प्रभू, पत्नीसह कुशिकाला दाखवू लागला; हे कुरुनंदना.
13.88.15
संहृष्टवदनो राजा सभार्यः कुशिको मुनिम् ।
सिद्धमन्नमिति प्रह्वो निर्विकारो न्यवेदयत् ॥ १३.८८.१५ ॥
प्रसन्न मुखाचा राजा कुशिक पत्नीसह नम्रपणे, निर्विकारपणे मुनींना अन्न तयार असल्याचे सांगता झाला.
13.88.16
आनीयतामिति मुनिस्तं चोवाच नराधिपम् ।
स राजा समुपाजह्रे तदन्नं सह भार्यया ॥ १३.८८.१६ ॥
"आणावे" असे मुनी त्या नरेशाला म्हणाले. तो राजा पत्नीसह ते अन्न घेऊन आला.
13.88.17
मांसप्रकारान्विविधाञ्शाकानि विविधानि च ।
लेह्यपिष्टविकारांश्च पानकानि लघूनि च ॥ १३.८८.१७ ॥
विविध प्रकारचे मांस, नाना प्रकारच्या भाज्या, चाटून खायचे व वाटलेले पदार्थ आणि हलकी पेये.
13.88.18
रसालापूपकांश्चित्रान्मोदकानथ षड्रसान् ।
रसान्नानाप्रकारांश्च वन्यं च मुनिभोजनम् ॥ १३.८८.१८ ॥
रसाला, विविध प्रकारचे अपूप, मोदक, षड्रसयुक्त पदार्थ, नाना प्रकारचे रस, वनातील पदार्थ आणि मुनिभोजन.
13.88.19
फलानि च विचित्राणि राजभोज्यानि भूरिशः ।
बदरेङ्गुदकाश्मर्यभल्लातकफलानि च ॥ १३.८८.१९ ॥
राजभोजनास योग्य अशी विविध प्रकारची फळे भरपूर; बोर, इंगुद, अश्मर्य आणि भल्लातक यांची फळेही.
13.88.20
गृहस्थानां च यद्भोज्यं यच्चापि वनवासिनाम् ।
सर्वमाहारयामास राजा शापभयान्मुनेः ॥ १३.८८.२० ॥
गृहस्थांचे जे भोजन आणि वनवासींचे जे भोजन, ते सर्व मुनीच्या शापाच्या भीतीने राजाने मागवून घेतले.
13.88.21
अथ सर्वमुपन्यस्तमग्रतश्च्यवनस्य तत् ।
ततः सर्वं समानीय तच्च शय्यासनं मुनिः ॥ १३.८८.२१ ॥
मग ते सर्व च्यवनासमोर ठेवले गेले. नंतर मुनीने सर्व एकत्र करून ती शय्या आणि आसनही.
13.88.22
वस्त्रैः शुभैरवच्छाद्य भोजनोपस्करैः सह ।
सर्वमादीपयामास च्यवनो भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.२२ ॥
उत्तम वस्त्रांनी आच्छादून, भोजनसाहित्यासह, भृगुनंदन च्यवनाने सर्व पेटवून दिले.
13.88.23
न च तौ चक्रतुः क्रोधं दम्पती सुमहाव्रतौ ।
तयोः सम्प्रेक्षतोरेव पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ १३.८८.२३ ॥
ते दोघे, महाव्रती दांपत्य, क्रोधित झाले नाहीत. त्यांच्या पाहता पाहता तो पुन्हा अंतर्धान पावला.
13.88.24
तथैव च स राजर्षिस्तस्थौ तां रजनीं तदा ।
सभार्यो वाग्यतः श्रीमान्न चकोपं समाविशत् ॥ १३.८८.२४ ॥
त्याचप्रमाणे तो राजर्षी, श्रीमान, पत्नीसह, वाणी संयमित करून, त्या रात्री उभा राहिला; क्रोध त्याच्यात शिरला नाही.
13.88.25
नित्यसंस्कृतमन्नं तु विविधं राजवेश्मनि ।
शयनानि च मुख्यानि परिषेकाश्च पुष्कलाः ॥ १३.८८.२५ ॥
राजवाड्यात नेहमी तयार केलेले विविध प्रकारचे अन्न होते, उत्तम शय्या होत्या आणि भरपूर सुगंधी जलसिंचन होते.
13.88.26
वस्त्रं च विविधाकारमभवत्समुपार्जितम् ।
न शशाक ततो द्रष्टमन्तरं च्यवनस्तदा ॥ १३.८८.२६ ॥
विविध प्रकारची वस्त्रेही जमा करण्यात आली होती; तेव्हा च्यवनांना त्यात कोणताही दोष पाहता आला नाही.
13.88.27
पुनरेव च विप्रर्षिः प्रोवाच कुशिकं नृपम् ।
सभार्यो मां रथेनाशु वह यत्र ब्रवीम्यहम् ॥ १३.८८.२७ ॥
पुन्हा त्या ब्राह्मण ऋषींनी कुशिक राजाला सांगितले: "पत्नीसह मला रथातून लवकर तिथे घेऊन चल, जिथे मी सांगेन."
13.88.28
तथेति च प्राह नृपो निर्विशङ्कस्तपोधनम् ।
क्रीडारथोस्तु भगवन्नुत साङ्ग्रामिको रथः ॥ १३.८८.२८ ॥
राजाने कोणताही संकोच न बाळगता त्या तपोधनांना म्हटले, "ठीक आहे; हे भगवन्, क्रीडारथ आणू की युद्धरथ?"
13.88.29
इत्युक्तः स मुनी राज्ञा तेन हृष्टेन तद्वचः ।
च्यवनः प्रत्युवाचेदं हृष्टः परपुरंजयम् ॥ १३.८८.२९ ॥
राजाने असे म्हटल्यावर, त्या हर्षित राजाचे ते बोल ऐकून, शत्रुनगरे जिंकणारे मुनी च्यवन आनंदित होऊन उत्तरले.
13.88.30
सज्जीकुरु रथं क्षिप्रं यस्ते साङ्ग्रामिको मतः ।
सायुधः सपताकश्च शक्तीकनकयष्टिमान् ॥ १३.८८.३० ॥
लवकर रथ सज्ज कर, जो तुझा युद्धरथ मानला जातो — शस्त्रे, ध्वज, शक्ती आणि सोन्याच्या दांड्यांनी युक्त.
13.88.31
किंकिणीस्वननिर्घोषो युक्तस्तोरणकल्पनैः ।
गदास्वङ्गनिबद्धश्च परमेषुशतान्वितः ॥ १३.८८.३१ ॥
घंटांच्या नादाने गर्जणारा, तोरणांनी सजवलेला, गदा व तलवारी बांधलेला, शंभर उत्तम बाणांनी युक्त.
13.88.32
ततः स तं तथेत्युक्त्वा कल्पयित्वा महारथम् ।
भार्यां वामे धुरि तदा चात्मानं दक्षिणे तथा ॥ १३.८८.३२ ॥
तेव्हा 'तसेच' असे म्हणून त्याने तो महारथ सज्ज केला, डाव्या धुरेवर पत्नीला आणि उजव्या बाजूला स्वतःला बसवले.
13.88.33
त्रिदण्डं वज्रसूच्यग्रं प्रतोदं तत्र चादधत् ।
सर्वमेतत्तथा दत्त्वा नृपो वाक्यमऽथाब्रवीत् ॥ १३.८८.३३ ॥
तेथे त्याने तीन दांडे असलेला, वज्राच्या टोकाचा अंकुशही ठेवला. हे सर्व दिल्यानंतर राजा हे शब्द बोलला.
13.88.34
भगवन्क्व रथो यातु ब्रवीतु भृगुनन्दन ।
यत्र वक्ष्यसि विप्रर्षे तत्र यास्यति ते रथः ॥ १३.८८.३४ ॥
हे भगवन्, रथ कुठे जावा? सांगा, हे भृगुनंदना. हे विप्रर्षे, आपण जिथे सांगाल तिथेच आपला रथ जाईल.
13.88.35
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाचाथ तं नृपम् ।
इतः प्रभृति यातव्यं पदकम्पदकं शनैः ॥ १३.८८.३५ ॥
असे विचारले असता भगवान त्या राजाला उत्तरले: 'येथून पुढे पावलोपावली हळूहळू जावे लागेल.'
13.88.36
श्रमो मम यथा न स्यात्तथा मच्छन्दचारिणौ ।
सुसुखं चैव वोढव्यो जनः सर्वश्च पश्यतु ॥ १३.८८.३६ ॥
माझा थकवा होऊ नये म्हणून माझ्या इच्छेप्रमाणे चालणाऱ्या (बैलांनी) अतिशय सुखाने वाहून नेले जावे; आणि सर्व लोकांनी ते पाहावे.
13.88.37
नोत्सार्याः पथिकाः केचित्तेभ्योदास्ये वसु ह्यहम् ।
ब्राह्मणेभ्यश्च ये कामानर्थयिष्यन्तिमां पथि ॥ १३.८८.३७ ॥
वाटेने जाणाऱ्या कोणालाही हाकलू नये; मी त्यांना धन देईन, आणि या वाटेवर आपल्या इच्छा मागणाऱ्या ब्राह्मणांनाही देईन.
13.88.38
सर्वान्दास्याम्यशेषेण धनं रत्नानि चैव हि ।
क्रियतां निखिलेनैतन्मा विचारय पार्थिव ॥ १३.८८.३८ ॥
मी सर्वांना उरलेले काहीही न ठेवता धन आणि रत्ने देईन. हे राजा, हे पूर्णपणे करवा; विचार करू नका.
13.88.39
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा भृत्यांस्तथाऽब्रवीत् ।
यद्यद्ब्रूयान्मुनिस्तत्तत्सर्वं देयमशङ्कितैः ॥ १३.८८.३९ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून राजा सेवकांना म्हणाला: मुनी जे जे सांगतील ते सर्व संकोच न करता द्यावे.
13.88.40
ततो रत्नान्यनेकानि स्त्रियो युग्यमजाविकम् ।
कृताकृतं च कनकं गजेन्द्राश्चाचलोपमाः ॥ १३.८८.४० ॥
मग अनेक रत्ने, स्त्रिया, ओढणारी जनावरे, शेळ्या-मेंढ्या, तयार आणि अपूर्ण वस्तू, सोने आणि पर्वतासारखे श्रेष्ठ हत्ती दिले गेले.
13.88.41
अन्वगच्छन्त तमृषिं राजामात्याश्च सर्वशः ।
हाहाभूतं च तत्सर्वमासीन्नगरमार्तवत् ॥ १३.८८.४१ ॥
राजा आणि सर्व अमात्य त्या ऋषीच्या मागोमाग गेले; सारे नगर हाहाकाराने भरून गेले, जणू दुःखाने पीडित झाले.
13.88.42
तौ तीक्ष्णाग्रेण सहसा प्रतोदेन प्रतोदितौ ।
पृष्ठे विद्धौ कटे चैव निर्विकारौ तमूहतुः ॥ १३.८८.४२ ॥
त्या दोघांना तीक्ष्ण टोकाच्या अंकुशाने अचानक टोचले; पाठीत आणि कमरेत टोचलेले ते दोघेही विचलित न होता ते ओढत राहिले.
13.88.43
वेपमानौ निराहारौ पञ्चाशद्रात्रकर्शितौ ।
कथंचिदूहतुर्धैर्याद्दम्पती तं रथोत्तमम् ॥ १३.८८.४३ ॥
थरथरत, निराहारी, पन्नास रात्रींनी कृश झालेले ते दांपत्य धैर्याने कसेबसे त्या उत्तम रथाला ओढत होते.
13.88.44
बहुशो भृशविद्धौ तौ क्षरमाणौ क्षतोद्भवम् ।
ददृशाते महाराज पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ १३.८८.४४ ॥
हे महाराज, अनेकदा अत्यंत जखमी होऊन, जखमांतून रक्त वाहवत ते दोघे फुललेल्या किंशुक वृक्षांसारखे दिसले.
13.88.45
तौ दृष्ट्वा पौरवर्गस्तु भृशं शोकसमाकुलः ।
अभिशापभयत्रस्तो न तं किञ्चिदुवाच ह ॥ १३.८८.४५ ॥
त्या दोघांना पाहून नगरजन अत्यंत शोकाकुल झाले; शापाच्या भीतीने त्रस्त होऊन त्यांनी त्याला काहीही सांगितले नाही.
13.88.46
द्वन्द्वशश्चाब्रुवन्सर्वे पश्यध्वं तपसो बलम् ।
क्रुद्धा अपि मुनिश्रेष्ठं वीक्षितुं नेह शुक्नुमः ॥ १३.८८.४६ ॥
सर्वजण दोन-दोन जणांनी म्हणू लागले, 'तपाचे सामर्थ्य पाहा! क्रुद्ध असूनही आपण या मुनिश्रेष्ठाकडे पाहण्यासही समर्थ नाही.'
13.88.47
अहो भगवतो वीर्यं महर्षेर्भावितात्मनः ।
राज्ञश्चापि सभार्यस्य धैर्यं पश्यत यादृशम् ॥ १३.८८.४७ ॥
अहो! त्या भगवान महर्षीचे, आत्मसंयमी मुनींचे पराक्रम, आणि पत्नीसह त्या राजाचे धैर्य किती अद्भुत आहे पाहा!
13.88.48
श्रान्तावपि हि कच्छ्रेण रथमेनं समूहतुः ।
न चैतयोर्विकारं वै ददर्शं भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.४८ ॥
थकलेले असूनही ते दोघे कष्टाने या रथाला ओढत राहिले; भृगुपुत्राने त्यांच्यात कोणताही विकार पाहिला नाही.
13.88.49
ततः स निर्विकारौ तु दृष्ट्वा भृगुकुलोद्वहः ।
वसु विश्राणयामास यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १३.८८.४९ ॥
तेव्हा भृगुकुलश्रेष्ठांनी ते दोघेही विकाररहित आहेत हे पाहून, कुबेराप्रमाणे धन दिले.
13.88.50
तत्रापि राजा प्रीतात्मा यथादिष्टमथाकरोत् ।
ततोऽस्य भगवान्प्रीतो बभूव मुनिसत्तमः ॥ १३.८८.५० ॥
तेथेही राजाने प्रसन्न मनाने आज्ञेप्रमाणे केले. तेव्हा त्या मुनिश्रेष्ठ भगवानांना त्याच्यावर प्रसन्नता वाटली.
13.88.51
अवतीर्य रथश्रेष्ठाद्दम्पती तौ मुमोच ह ।
विमोच्य चैतौ विधिवत्ततो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.८८.५१ ॥
श्रेष्ठ रथातून उतरून त्याने त्या दाम्पत्याला सोडले. विधिपूर्वक त्या दोघांना मोकळे करून मग हे वचन म्हटले.
13.88.52
स्निग्धगम्भीरया वाचा भार्गवः सुप्रसन्नया ।
ददामि वां वरं श्रेष्ठं तं ब्रूतामिति भारत ॥ १३.८८.५२ ॥
स्नेहपूर्ण आणि गंभीर वाणीने, अत्यंत प्रसन्न झालेले भार्गव म्हणाले: हे भरता, मी तुम्हा दोघांना श्रेष्ठ वर देतो; तो सांगा.
13.88.53
सुकुमारौ च तौ विद्धौ कराभ्यां मुनिसत्तमः ।
पस्पर्शामृतकल्पाभ्यां स्नेहाद्भरतसतम ॥ १३.८८.५३ ॥
त्या सुकुमार, जखमी झालेल्या दोघांना मुनिश्रेष्ठांनी स्नेहाने अमृतासारख्या हातांनी स्पर्श केला. हे भरतश्रेष्ठा!
13.88.54
अथाब्रवीन्नृपो वाक्यं श्रमो नास्त्यावयोरिह ।
विश्रान्तौ स्वः प्रभावात्ते ध्यानेनैवेह भार्गव ॥ १३.८८.५४ ॥
तेव्हा राजा म्हणाला: येथे आम्हा दोघांना श्रम नाहीत. हे भार्गवा, आपल्या प्रभावामुळे आणि ध्यानामुळेच आम्ही येथे विश्रांती घेतली आहे.
13.88.55
अथ तौ भगवान्प्राह प्रहृष्टश्च्यनस्तदा ।
न वृथा व्याहृतं पूर्वं यन्मया तद्भविष्यति ॥ १३.८८.५५ ॥
तेव्हा प्रसन्न झालेले भगवान च्यवन त्या दोघांना म्हणाले, मी पूर्वी जे बोललो ते व्यर्थ जाणार नाही, ते घडेल.
13.88.56
रमणीयः समुद्देशो गङ्गातीरमिदं शुभम् ।
किञ्चित्कालं व्रतपरो निवत्स्यामीह पार्थिव ॥ १३.८८.५६ ॥
हा गंगेच्या तीरावरील सुंदर व शुभ प्रदेश आहे. हे राजा, मी येथे काही काळ व्रतनिष्ठ राहीन.
13.88.57
गम्यतां स्वपुरं पुत्र विश्रान्तः पुनरेष्यसि ।
इहस्थं मां सभार्यस्त्वं द्रष्टासि श्वो नराधिप ॥ १३.८८.५७ ॥
पुत्रा, आपल्या नगरीत जा. विश्रांती घेऊन पुन्हा ये. हे नराधिपा, उद्या पत्नीसह येथे तू मला पाहशील.
13.88.58
न च मन्युस्त्वया कार्यः श्रेयस्त्वां समुपस्थितम् ।
यत्काङ्क्षितं हृदिस्थं ते तत्सर्वं हि भविष्यति ॥ १३.८८.५८ ॥
तू क्रोध किंवा शोक करू नकोस; कल्याण तुझ्याजवळ आले आहे. तुझ्या हृदयात जे इच्छित आहे ते सर्व नक्की घडेल.
13.88.59
इत्येवमुक्तः कुशिकः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्रोवाच मुनिशार्दूलमिदं वचनमर्थवत् ॥ १३.८८.५९ ॥
असे सांगितल्यावर कुशिक प्रसन्न मनाने त्या मुनिश्रेष्ठांना हे अर्थपूर्ण वचन म्हणाले.
13.88.60
न मे मन्युर्महाभाग पूतौ स्वो भगवंस्त्वया ।
संवृतौ यौवनस्थौ स्वो वपुष्मन्तौ बलान्वितौ ॥ १३.८८.६० ॥
हे महाभागा, मला दुःख नाही. हे भगवन्, आपण आम्हा दोघांना पवित्र केले; आम्ही दोघे तारुण्यात स्थिर, सुंदर शरीराचे आणि बलवान झालो आहोत.
13.88.61
प्रतोदेन व्रणा ये मे सभार्यस्य त्वया कृताः ।
तान्न पश्यामि गात्रेषु स्वस्थोस्मि सह भार्यया ॥ १३.८८.६१ ॥
तू माझ्या पत्नीसह मला अंकुशाने जे व्रण केलेस, ते आता माझ्या अवयवांवर दिसत नाहीत; पत्नीसह मी स्वस्थ आहे.
13.88.62
इमां च देवीं पश्यामि वपुषाऽप्सरसोपमाम् ।
श्रिया परमया युक्ता तथा दृष्टा पुरा मया ॥ १३.८८.६२ ॥
या देवीला मी शरीराने अप्सरेसारखी पाहतो; परम शोभेने युक्त ही पूर्वी मी पाहिली तशीच आहे.
13.88.63
तव प्रसादसंवृत्तमिदं सर्वं महामुने ।
नैतच्चित्रं तु भगवंस्त्वयि सत्यपराक्रम ॥ १३.८८.६३ ॥
हे महामुने, हे सर्व तुमच्या प्रसादानेच घडले आहे. हे भगवन्, सत्यपराक्रमी तुमच्यासाठी हे आश्चर्य नाही.
13.88.64
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं कुशिकं च्यवनस्तदा ।
आगच्छेथाः सभार्यश्च त्वमिहेति नराधिप ॥ १३.८८.६४ ॥
असे म्हटल्यावर च्यवनाने कुशिकाला उत्तर दिले: हे नराधिपा, तू पत्नीसह येथे ये.
13.88.65
इत्युक्तः समनुज्ञातो राजर्षिरभिवाद्य तम् ।
प्रययौ वपुषा युक्तो नगरं देवराजवत् ॥ १३.८८.६५ ॥
असे म्हटल्यावर, अनुज्ञा मिळवून राजर्षीने त्यांना वंदन करून सुंदर शरीराने युक्त होऊन देवराजाप्रमाणे नगराकडे प्रयाण केले.
13.88.66
तत एनमुपाजग्मुरमात्याः सपुरोहिताः ।
बलस्था गणिकायुक्ताः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ १३.८८.६६ ॥
मग अमात्य पुरोहितांसह, सेनापती गणिकांसह आणि सर्व प्रजा त्याच्याकडे आले.
13.88.67
तैर्वृतः कुशिको राजा श्रिया परमया ज्वलन् ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूज्यमानोऽथ बन्दिभिः ॥ १३.८८.६७ ॥
त्यांनी वेढलेला कुशिक राजा परम तेजाने तळपत, आनंदाने नगरात प्रवेशला; बंदिजनांकडून त्याचा सन्मान होत होता.
13.88.68
ततः प्रविश्य नगरं कृत्वा पौर्वाह्णिकीः क्रियाः ।
भुक्त्वा सभार्यो रजनीमुवास स महाद्युतिः ॥ १३.८८.६८ ॥
नंतर नगरात प्रवेश करून पूर्वाह्नाचे कर्म करून, भोजन करून, पत्नीसह तो महातेजस्वी रात्र राहिला.
13.88.69
ततस्तु तौ नवमभिवीक्ष्य यौवनं ।
परस्परं विगतजराविवामरौ।
ननन्दतुः शयनगतौ वपुर्धरौ ।
श्रिया युतौ द्विजवरदत्तया तदा ॥ १३.८८.६९ ॥
तेव्हा ते दोघे एकमेकांचे नवयौवन पाहून, जरारहित अमरांप्रमाणे, शय्येवर पहुडलेले, श्रेष्ठ ब्राह्मणाने दिलेल्या शोभेने युक्त होऊन आनंदित झाले.
13.88.70
अथाप्युषिर्भृगुकुलकीर्तिवर्धन-
स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत्।
मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ।
ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि ॥ १३.८८.७० ॥
नंतर भृगुकुलाची कीर्ती वाढवणाऱ्या तपोधन ऋषीनेही अतिशय रमणीय, समृद्ध असे वन निर्माण केले; ते अनेक प्रकारच्या रत्नांनी अलंकृत होते; इंद्राच्या नगरीतही ते नव्हते.