മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.88.1
तस्मिन्नन्तर्हिते विप्रे राजा किमकरोत्तदा ।
भार्या चास्य महाभागा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८८.१ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണൻ അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ രാജാവ് അപ്പോൾ എന്തു ചെയ്തു? അവന്റെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ഭാര്യ എന്തു ചെയ്തു? പിതാമഹാ, അത് എന്നോടു പറയൂ.
13.88.2
अदृष्ट्वा स महीपालस्तमृषिं सह भार्यया ।
परिश्रान्तो निववृते व्रीडितो नष्टचेतनः ॥ १३.८८.२ ॥
ആ ഋഷിയെ ഭാര്യയോടൊപ്പം കാണാതെ ആ രാജാവ് ക്ഷീണിതനും ലജ്ജിതനും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനുമായി മടങ്ങി.
13.88.3
स प्रविश्य पुरीं दीनो नाभ्यभाषत किञ्चन ।
तदेव चिन्तयामास च्यवनस्य विचेष्टितम् ॥ १३.८८.३ ॥
ദീനനായി നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവൻ ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല; ച്യവനന്റെ ആ വിചിത്ര പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ചുതന്നെ അവൻ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
13.88.4
अथ शून्येन मनसा प्रविवेश गृहं नृपः ।
ददर्श शयने तस्मिञ्शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८८.४ ॥
പിന്നെ ശൂന്യമനസ്സോടെ രാജാവ് വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനെ കണ്ടു.
13.88.5
विस्मितौ तमृषिं दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विचिन्त्य च ।
दर्शनात्तस्य तु तदा विश्रान्तौ सम्बभूवतुः ॥ १३.८८.५ ॥
ആ ഋഷിയെ കണ്ട് ഇരുവരും വിസ്മയിച്ചു; ആ അദ്ഭുതത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്തിച്ചും അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടതിനാലും അവർ ഇരുവരും അപ്പോൾ ആശ്വാസം പ്രാപിച്ചു.
13.88.6
यथास्थानं ततो गत्वा तत्पादौ संववाहतुः ।
अथापरेण पार्श्वेन सुष्वाप स महामुनिः ॥ १३.८८.६ ॥
പിന്നെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തേക്കു പോയി അവർ അവന്റെ പാദങ്ങൾ തിരുമ്മി; അപ്പോൾ ആ മഹാമുനി മറ്റൊരു വശം തിരിഞ്ഞ് ഉറങ്ങി.
13.88.7
तेनैव च स कालेन प्रत्यबुद्ध्यत वीर्यवान् ।
न च तौ चक्रतुः किञ्चिद्विकारं भयशङ्कितौ ॥ १३.८८.७ ॥
അതേ സമയം വീര്യവാനായ ആ മുനി ഉണർന്നു; ഭയശങ്കിതരായ അവർ ഇരുവരും യാതൊരു ചലനവും കാണിച്ചില്ല.
13.88.8
प्रतिबुद्धस्तु स मुनिस्तौ प्रोवाच विशाम्पते ।
तैलाभ्यङ्गो दीयतां मे स्नास्येऽहमिति भारत ॥ १३.८८.८ ॥
ഉണർന്ന ആ മുനി അവരോടു പറഞ്ഞു: "ഓ ഭാരതാ, ഓ രാജാവേ! എനിക്ക് എണ്ണ തേച്ചു തരൂ; ഞാൻ കുളിക്കാം."
13.88.9
तौ तथेति प्रतिश्रुत्य क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
शतपाकेन तैलेन महार्हेणोपतस्थतुः ॥ १३.८८.९ ॥
"ശരി" എന്ന് വാക്ക് നൽകി, വിശപ്പും ക്ഷീണവും ബാധിച്ച അവർ ഇരുവരും നൂറു തവണ കാച്ചിയ വിലപിടിപ്പുള്ള എണ്ണയുമായി അടുത്തുവന്നു.
13.88.10
ततः सुखासीनमृषिं वाग्यतौ संववाहतुः ।
न च पर्याप्तमित्याह भार्गवः सुमहातपाः ॥ १३.८८.१० ॥
പിന്നെ സുഖമായി ഇരുന്ന ഋഷിയെ, വാക്ക് അടക്കി അവർ ഇരുവരും തടവി; എന്നാൽ മഹാതപസ്വിയായ ഭാർഗവൻ "മതിയായില്ല" എന്ന് പറഞ്ഞു.
13.88.11
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षमायास भार्गवः ।
तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह ॥ १३.८८.११ ॥
അവർ ഇരുവരും യാതൊരു വികാരവുമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നത് ഭാർഗവൻ കണ്ടപ്പോൾ, പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റ് കുളിമുറിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
13.88.12
क्लृप्तमेव तु तत्रासीत्स्नानीयं पार्थिवोचितम् ।
असत्कृत्य च तत्सर्वं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.८८.१२ ॥
അവിടെ രാജാവിന് യോജിച്ച കുളി സാമഗ്രികൾ മുന്പേ ഒരുക്കിയിരുന്നു; എന്നാൽ അവയെ അവഗണിച്ച്, എല്ലാം അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
13.88.13
स मुनिः पुनरेवाथ नृपतेः पश्यतस्तदा ।
नासूयां चक्रतुस्तौ च दम्पती भरतर्षभ ॥ १३.८८.१३ ॥
രാജാവ് കാണ്കെ ആ മുനി വീണ്ടും; ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ ദമ്പതികൾ അസൂയ കാട്ടിയില്ല.
13.88.14
अथ स्नातः स भगवान्सिंहासनगतः प्रभुः ।
दर्शयामास कुशिकं सभार्यं कुरुनन्दन ॥ १३.८८.१४ ॥
പിന്നെ കുളിച്ച ആ ഭഗവാൻ, സിംഹാസനത്തിലിരിക്കുന്ന പ്രഭു, ഭാര്യയോടുകൂടിയ കുശികനെ കാണിച്ചു; ഹേ കുരുനന്ദനാ.
13.88.15
संहृष्टवदनो राजा सभार्यः कुशिको मुनिम् ।
सिद्धमन्नमिति प्रह्वो निर्विकारो न्यवेदयत् ॥ १३.८८.१५ ॥
സന്തുഷ്ടമുഖനായ രാജാവ് കുശികൻ ഭാര്യയോടുകൂടി വിനയത്തോടെ, നിർവികാരനായി, മുനിയോട് ഭക്ഷണം തയ്യാറായെന്ന് അറിയിച്ചു.
13.88.16
आनीयतामिति मुनिस्तं चोवाच नराधिपम् ।
स राजा समुपाजह्रे तदन्नं सह भार्यया ॥ १३.८८.१६ ॥
"കൊണ്ടുവരട്ടെ" എന്ന് മുനി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു. ആ രാജാവ് ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്നു.
13.88.17
मांसप्रकारान्विविधाञ्शाकानि विविधानि च ।
लेह्यपिष्टविकारांश्च पानकानि लघूनि च ॥ १३.८८.१७ ॥
പലതരം മാംസങ്ങൾ, വിവിധ കറികൾ, നക്കിത്തിന്നുന്ന, പൊടിച്ചുണ്ടാക്കിയ വിഭവങ്ങൾ, ലഘുവായ പാനീയങ്ങൾ.
13.88.18
रसालापूपकांश्चित्रान्मोदकानथ षड्रसान् ।
रसान्नानाप्रकारांश्च वन्यं च मुनिभोजनम् ॥ १३.८८.१८ ॥
രസാല, വിവിധ അപ്പങ്ങൾ, മോദകങ്ങൾ, ആറുരസമുള്ള വിഭവങ്ങൾ, പലതരം രസങ്ങൾ, കാട്ടിലെ വിഭവങ്ങൾ, മുനിഭോജനം.
13.88.19
फलानि च विचित्राणि राजभोज्यानि भूरिशः ।
बदरेङ्गुदकाश्मर्यभल्लातकफलानि च ॥ १३.८८.१९ ॥
രാജഭോജ്യങ്ങളായ വിചിത്രമായ പലതരം ഫലങ്ങൾ ധാരാളമായി; ഇലന്തപ്പഴം, ഇംഗുദം, അശ്മര്യം, ഭല്ലാതകം എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങളും.
13.88.20
गृहस्थानां च यद्भोज्यं यच्चापि वनवासिनाम् ।
सर्वमाहारयामास राजा शापभयान्मुनेः ॥ १३.८८.२० ॥
ഗൃഹസ്ഥരുടെ ഭോജ്യവും വനവാസികളുടെ ഭോജ്യവും എല്ലാം മുനിയുടെ ശാപഭയത്താൽ രാജാവ് കൊണ്ടുവരുത്തി.
13.88.21
अथ सर्वमुपन्यस्तमग्रतश्च्यवनस्य तत् ।
ततः सर्वं समानीय तच्च शय्यासनं मुनिः ॥ १३.८८.२१ ॥
അപ്പോൾ അതെല്ലാം ച്യവനന്റെ മുന്നിൽ വെക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ മുനി എല്ലാം ഒരുമിച്ചു കൂട്ടി, ആ ശയ്യയും ആസനവും.
13.88.22
वस्त्रैः शुभैरवच्छाद्य भोजनोपस्करैः सह ।
सर्वमादीपयामास च्यवनो भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.२२ ॥
നല്ല വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടി, ഭോജനോപകരണങ്ങളോടൊപ്പം എല്ലാം ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനായ ച്യവനൻ കത്തിച്ചു.
13.88.23
न च तौ चक्रतुः क्रोधं दम्पती सुमहाव्रतौ ।
तयोः सम्प्रेक्षतोरेव पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ १३.८८.२३ ॥
ആ രണ്ടുപേരും, മഹാവ്രതരായ ദമ്പതികൾ, കോപം കാണിച്ചില്ല. അവർ നോക്കിനിൽക്കവെ തന്നെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും മറഞ്ഞുപോയി.
13.88.24
तथैव च स राजर्षिस्तस्थौ तां रजनीं तदा ।
सभार्यो वाग्यतः श्रीमान्न चकोपं समाविशत् ॥ १३.८८.२४ ॥
അതുപോലെ ആ രാജർഷി, ശ്രീമാൻ, ഭാര്യയോടൊപ്പം, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, ആ രാത്രി നിന്നു; കോപം അദ്ദേഹത്തെ ബാധിച്ചില്ല.
13.88.25
नित्यसंस्कृतमन्नं तु विविधं राजवेश्मनि ।
शयनानि च मुख्यानि परिषेकाश्च पुष्कलाः ॥ १३.८८.२५ ॥
രാജഗൃഹത്തിൽ എപ്പോഴും ഒരുക്കിയ പലതരം ആഹാരവും ഉത്തമമായ ശയ്യകളും ധാരാളം സുഗന്ധജലസേചനങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
13.88.26
वस्त्रं च विविधाकारमभवत्समुपार्जितम् ।
न शशाक ततो द्रष्टमन्तरं च्यवनस्तदा ॥ १३.८८.२६ ॥
പലവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ശേഖരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അപ്പോൾ ച്യവനന് അതിൽ ഒരു കുറവും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
13.88.27
पुनरेव च विप्रर्षिः प्रोवाच कुशिकं नृपम् ।
सभार्यो मां रथेनाशु वह यत्र ब्रवीम्यहम् ॥ १३.८८.२७ ॥
വീണ്ടും ആ ബ്രാഹ്മണ മുനി കുശിക രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "ഭാര്യയോടൊപ്പമുള്ള എന്നെ രഥത്തിൽ ഞാൻ പറയുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗം കൊണ്ടുപോകൂ."
13.88.28
तथेति च प्राह नृपो निर्विशङ्कस्तपोधनम् ।
क्रीडारथोस्तु भगवन्नुत साङ्ग्रामिको रथः ॥ १३.८८.२८ ॥
രാജാവ് സംശയമില്ലാതെ ആ തപോധനനോട് പറഞ്ഞു: "അങ്ങനെയാകട്ടെ; ഭഗവാനേ, വിനോദ രഥമോ അതോ യുദ്ധരഥമോ?"
13.88.29
इत्युक्तः स मुनी राज्ञा तेन हृष्टेन तद्वचः ।
च्यवनः प्रत्युवाचेदं हृष्टः परपुरंजयम् ॥ १३.८८.२९ ॥
രാജാവ് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷിച്ച ആ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ആ മുനി ച്യവനൻ സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
13.88.30
सज्जीकुरु रथं क्षिप्रं यस्ते साङ्ग्रामिको मतः ।
सायुधः सपताकश्च शक्तीकनकयष्टिमान् ॥ १३.८८.३० ॥
വേഗം രഥം ഒരുക്കൂ; നിന്റെ യുദ്ധരഥമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത് — ആയുധങ്ങളും കൊടികളും കുന്തങ്ങളും സ്വർണ്ണദണ്ഡുകളുമുള്ളത്.
13.88.31
किंकिणीस्वननिर्घोषो युक्तस्तोरणकल्पनैः ।
गदास्वङ्गनिबद्धश्च परमेषुशतान्वितः ॥ १३.८८.३१ ॥
മണികളുടെ ശബ്ദത്താൽ മുഴങ്ങുന്ന, തോരണാലങ്കാരങ്ങളോടു കൂടിയ, ഗദകളും വാളുകളും ബന്ധിച്ച, നൂറ് ശ്രേഷ്ഠ അമ്പുകളോടു കൂടിയ (രഥം).
13.88.32
ततः स तं तथेत्युक्त्वा कल्पयित्वा महारथम् ।
भार्यां वामे धुरि तदा चात्मानं दक्षिणे तथा ॥ १३.८८.३२ ॥
അപ്പോൾ അവൻ 'അങ്ങനെതന്നെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മഹാരഥം ഒരുക്കി, ഇടത്തെ നുകത്തിൽ ഭാര്യയെയും വലത്തെ നുകത്തിൽ തന്നെയും ഇരുത്തി.
13.88.33
त्रिदण्डं वज्रसूच्यग्रं प्रतोदं तत्र चादधत् ।
सर्वमेतत्तथा दत्त्वा नृपो वाक्यमऽथाब्रवीत् ॥ १३.८८.३३ ॥
അവിടെ മൂന്ന് ദണ്ഡുകളും വജ്രസൂചിയുടെ അഗ്രവുമുള്ള അങ്കുശവും വെച്ചു. ഇതെല്ലാം നൽകിയ ശേഷം രാജാവ് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.88.34
भगवन्क्व रथो यातु ब्रवीतु भृगुनन्दन ।
यत्र वक्ष्यसि विप्रर्षे तत्र यास्यति ते रथः ॥ १३.८८.३४ ॥
ഭഗവാനേ, രഥം എവിടേക്ക് പോകണം? ഭൃഗുനന്ദനാ, പറഞ്ഞാലും. വിപ്രർഷേ, അങ്ങ് എവിടെ പറയുന്നുവോ അവിടേക്ക് അങ്ങയുടെ രഥം പോകും.
13.88.35
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाचाथ तं नृपम् ।
इतः प्रभृति यातव्यं पदकम्पदकं शनैः ॥ १३.८८.३५ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ഭഗവാൻ ആ രാജാവിന് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെനിന്നു തുടങ്ങി അടിക്കടി പതുക്കെ പതുക്കെ പോകണം.'
13.88.36
श्रमो मम यथा न स्यात्तथा मच्छन्दचारिणौ ।
सुसुखं चैव वोढव्यो जनः सर्वश्च पश्यतु ॥ १३.८८.३६ ॥
എനിക്ക് ക്ഷീണം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ, എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം നീങ്ങുന്നവരാൽ (കാളകളാൽ) വളരെ സുഖമായി വഹിക്കപ്പെടണം; എല്ലാവരും ഇതു കാണട്ടെ.
13.88.37
नोत्सार्याः पथिकाः केचित्तेभ्योदास्ये वसु ह्यहम् ।
ब्राह्मणेभ्यश्च ये कामानर्थयिष्यन्तिमां पथि ॥ १३.८८.३७ ॥
വഴിയിൽ നടക്കുന്ന ആരെയും ആട്ടിയോടിക്കരുത്; ഞാൻ അവർക്ക് ധനം നൽകും, ഈ വഴിയിൽ തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർക്കും നൽകും.
13.88.38
सर्वान्दास्याम्यशेषेण धनं रत्नानि चैव हि ।
क्रियतां निखिलेनैतन्मा विचारय पार्थिव ॥ १३.८८.३८ ॥
ഞാൻ എല്ലാവർക്കും ശേഷമില്ലാതെ ധനവും രത്നങ്ങളും നൽകും. രാജാവേ, ഇത് പൂർണമായി നടപ്പാക്കുക; സംശയിക്കരുത്.
13.88.39
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा भृत्यांस्तथाऽब्रवीत् ।
यद्यद्ब्रूयान्मुनिस्तत्तत्सर्वं देयमशङ्कितैः ॥ १३.८८.३९ ॥
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ഭൃത്യന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: മുനി എന്തെല്ലാം പറയുന്നുവോ അതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ നൽകണം.
13.88.40
ततो रत्नान्यनेकानि स्त्रियो युग्यमजाविकम् ।
कृताकृतं च कनकं गजेन्द्राश्चाचलोपमाः ॥ १३.८८.४० ॥
പിന്നെ അനേകം രത്നങ്ങളും സ്ത്രീകളും വണ്ടി വലിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളും ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളും പൂർത്തിയായതും അല്ലാത്തതുമായ വസ്തുക്കളും സ്വർണവും പർവതങ്ങൾ പോലുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ആനകളും നൽകപ്പെട്ടു.
13.88.41
अन्वगच्छन्त तमृषिं राजामात्याश्च सर्वशः ।
हाहाभूतं च तत्सर्वमासीन्नगरमार्तवत् ॥ १३.८८.४१ ॥
രാജാവും എല്ലാ മന്ത്രിമാരും ആ ഋഷിയെ പിന്തുടർന്നു; മുഴുവൻ നഗരവും "ഹാ ഹാ" എന്ന വിലാപത്താൽ നിറഞ്ഞ്, ദുഃഖിതമായതുപോലെ ആയി.
13.88.42
तौ तीक्ष्णाग्रेण सहसा प्रतोदेन प्रतोदितौ ।
पृष्ठे विद्धौ कटे चैव निर्विकारौ तमूहतुः ॥ १३.८८.४२ ॥
ആ രണ്ടിനെയും മൂർച്ചയുള്ള അറ്റമുള്ള തോട്ടികൊണ്ട് പെട്ടെന്ന് കുത്തി; പുറത്തും വശത്തും കുത്തേറ്റിട്ടും അവ ഇളകാതെ അതിനെ വലിച്ചു.
13.88.43
वेपमानौ निराहारौ पञ्चाशद्रात्रकर्शितौ ।
कथंचिदूहतुर्धैर्याद्दम्पती तं रथोत्तमम् ॥ १३.८८.४३ ॥
വിറച്ചുകൊണ്ട്, ആഹാരമില്ലാതെ, അമ്പത് രാത്രികളാൽ ക്ഷീണിച്ച ആ ദമ്പതികൾ ധൈര്യത്താൽ ആ ഉത്തമരഥത്തെ എങ്ങനെയോ വലിച്ചു.
13.88.44
बहुशो भृशविद्धौ तौ क्षरमाणौ क्षतोद्भवम् ।
ददृशाते महाराज पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ १३.८८.४४ ॥
മഹാരാജാവേ, പലവട്ടം കഠിനമായി മുറിവേറ്റ്, മുറിവുകളിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുക്കി ആ ഇരുവരും പൂവിട്ട കിംശുക വൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
13.88.45
तौ दृष्ट्वा पौरवर्गस्तु भृशं शोकसमाकुलः ।
अभिशापभयत्रस्तो न तं किञ्चिदुवाच ह ॥ १३.८८.४५ ॥
ആ ഇരുവരെയും കണ്ട പൗരസമൂഹം ഏറെ ദുഃഖത്താൽ വ്യാകുലരായി; ശാപഭയത്താൽ വിറച്ച് അവനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
13.88.46
द्वन्द्वशश्चाब्रुवन्सर्वे पश्यध्वं तपसो बलम् ।
क्रुद्धा अपि मुनिश्रेष्ठं वीक्षितुं नेह शुक्नुमः ॥ १३.८८.४६ ॥
എല്ലാവരും ഇരുവരിരുവരായി, 'തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണുക! കോപിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും ഈ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ നോക്കാൻ പോലും നമുക്കാവുന്നില്ല' എന്ന് പറഞ്ഞു.
13.88.47
अहो भगवतो वीर्यं महर्षेर्भावितात्मनः ।
राज्ञश्चापि सभार्यस्य धैर्यं पश्यत यादृशम् ॥ १३.८८.४७ ॥
അഹോ! ആ ഭഗവാനായ മഹർഷിയുടെ, ആത്മസംയമിയുടെ വീര്യം, ഭാര്യയോടുകൂടിയ ആ രാജാവിന്റെ ധൈര്യം എത്ര അത്ഭുതകരമാണെന്ന് നോക്കൂ!
13.88.48
श्रान्तावपि हि कच्छ्रेण रथमेनं समूहतुः ।
न चैतयोर्विकारं वै ददर्शं भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.४८ ॥
ക്ഷീണിച്ചിരുന്നിട്ടും ആ ഇരുവരും പ്രയാസത്തോടെ ഈ രഥത്തെ വലിച്ചു; ഭൃഗുപുത്രൻ അവരിൽ ഒരു വികാരവും കണ്ടില്ല.
13.88.49
ततः स निर्विकारौ तु दृष्ट्वा भृगुकुलोद्वहः ।
वसु विश्राणयामास यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १३.८८.४९ ॥
അപ്പോൾ ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠൻ അവർ ഇരുവരും വികാരരഹിതരാണെന്ന് കണ്ട്, കുബേരനെപ്പോലെ ധനം നൽകി.
13.88.50
तत्रापि राजा प्रीतात्मा यथादिष्टमथाकरोत् ।
ततोऽस्य भगवान्प्रीतो बभूव मुनिसत्तमः ॥ १३.८८.५० ॥
അവിടെയും രാജാവ് സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ കല്പിച്ചതുപോലെ ചെയ്തു. അപ്പോൾ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാൻ അദ്ദേഹത്തിൽ പ്രസന്നനായി.
13.88.51
अवतीर्य रथश्रेष्ठाद्दम्पती तौ मुमोच ह ।
विमोच्य चैतौ विधिवत्ततो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.८८.५१ ॥
ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി ആ ദമ്പതികളെ അദ്ദേഹം വിട്ടയച്ചു. വിധിപ്രകാരം അവരെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.88.52
स्निग्धगम्भीरया वाचा भार्गवः सुप्रसन्नया ।
ददामि वां वरं श्रेष्ठं तं ब्रूतामिति भारत ॥ १३.८८.५२ ॥
സ്നേഹഭരിതവും ഗംഭീരവുമായ സ്വരത്തിൽ, അത്യന്തം പ്രസന്നനായ ഭൃഗുവംശജൻ പറഞ്ഞു: ഭാരതാ, നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠമായ വരം നൽകുന്നു; അത് പറഞ്ഞാലും.
13.88.53
सुकुमारौ च तौ विद्धौ कराभ्यां मुनिसत्तमः ।
पस्पर्शामृतकल्पाभ्यां स्नेहाद्भरतसतम ॥ १३.८८.५३ ॥
ആ സുകുമാരരും മുറിവേറ്റവരുമായ ഇരുവരെയും ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ സ്നേഹത്തോടെ അമൃതതുല്യമായ കൈകളാൽ തൊട്ടു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ!
13.88.54
अथाब्रवीन्नृपो वाक्यं श्रमो नास्त्यावयोरिह ।
विश्रान्तौ स्वः प्रभावात्ते ध्यानेनैवेह भार्गव ॥ १३.८८.५४ ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ക്ഷീണമില്ല. ഭാർഗവാ, അങ്ങയുടെ പ്രഭാവത്താലും ധ്യാനത്താലും മാത്രമാണ് ഇവിടെ ഞങ്ങൾ വിശ്രമിച്ചത്.
13.88.55
अथ तौ भगवान्प्राह प्रहृष्टश्च्यनस्तदा ।
न वृथा व्याहृतं पूर्वं यन्मया तद्भविष्यति ॥ १३.८८.५५ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷിച്ച ഭഗവാൻ ച്യവനൻ ആ ഇരുവരോടും പറഞ്ഞു: ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞത് വ്യർഥമാകില്ല, അത് സംഭവിക്കും.
13.88.56
रमणीयः समुद्देशो गङ्गातीरमिदं शुभम् ।
किञ्चित्कालं व्रतपरो निवत्स्यामीह पार्थिव ॥ १३.८८.५६ ॥
ഇത് ഗംഗാതീരത്തിലെ മനോഹരവും ശുഭവുമായ പ്രദേശമാണ്. രാജാവേ, ഞാൻ ഇവിടെ കുറച്ചുകാലം വ്രതനിഷ്ഠയോടെ വസിക്കും.
13.88.57
गम्यतां स्वपुरं पुत्र विश्रान्तः पुनरेष्यसि ।
इहस्थं मां सभार्यस्त्वं द्रष्टासि श्वो नराधिप ॥ १३.८८.५७ ॥
മകനേ, നിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകൂ. വിശ്രമിച്ച ശേഷം നീ വീണ്ടും വരും. നരാധിപാ, നാളെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെ എന്നെ നീ കാണും.
13.88.58
न च मन्युस्त्वया कार्यः श्रेयस्त्वां समुपस्थितम् ।
यत्काङ्क्षितं हृदिस्थं ते तत्सर्वं हि भविष्यति ॥ १३.८८.५८ ॥
നീ കോപമോ ദുഃഖമോ കൊള്ളരുത്; ശ്രേയസ്സ് നിന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും.
13.88.59
इत्येवमुक्तः कुशिकः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्रोवाच मुनिशार्दूलमिदं वचनमर्थवत् ॥ १३.८८.५९ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട കുശികൻ സന്തുഷ്ടമായ മനസ്സോടെ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനോട് ഈ അർഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
13.88.60
न मे मन्युर्महाभाग पूतौ स्वो भगवंस्त्वया ।
संवृतौ यौवनस्थौ स्वो वपुष्मन्तौ बलान्वितौ ॥ १३.८८.६० ॥
മഹാഭാഗാ, എനിക്ക് ദുഃഖമില്ല. ഭഗവാനേ, അവിടുന്ന് ഞങ്ങൾ ഇരുവരെയും ശുദ്ധരാക്കി; ഞങ്ങൾ യൗവനത്തിൽ സ്ഥിതരായി, സുന്ദരശരീരരും ബലവാന്മാരുമായി.
13.88.61
प्रतोदेन व्रणा ये मे सभार्यस्य त्वया कृताः ।
तान्न पश्यामि गात्रेषु स्वस्थोस्मि सह भार्यया ॥ १३.८८.६१ ॥
നീ എന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പമുള്ള എനിക്ക് അങ്കുശം കൊണ്ടു വരുത്തിയ മുറിവുകൾ ഇപ്പോൾ എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ കാണുന്നില്ല; ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞാൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു.
13.88.62
इमां च देवीं पश्यामि वपुषाऽप्सरसोपमाम् ।
श्रिया परमया युक्ता तथा दृष्टा पुरा मया ॥ १३.८८.६२ ॥
ഈ ദേവിയെ ശരീരത്തിൽ അപ്സരസ്സിനു തുല്യയായി ഞാൻ കാണുന്നു; പരമമായ ശോഭയോടുകൂടിയ ഇവൾ മുമ്പ് ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ തന്നെയാണ്.
13.88.63
तव प्रसादसंवृत्तमिदं सर्वं महामुने ।
नैतच्चित्रं तु भगवंस्त्वयि सत्यपराक्रम ॥ १३.८८.६३ ॥
മഹാമുനേ, ഇതെല്ലാം നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സംഭവിച്ചതാണ്. ഭഗവാനേ, സത്യപരാക്രമനായ നിന്നിൽ ഇത് അത്ഭുതമല്ല.
13.88.64
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं कुशिकं च्यवनस्तदा ।
आगच्छेथाः सभार्यश्च त्वमिहेति नराधिप ॥ १३.८८.६४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ച്യവനൻ കുശികനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: ഹേ നരാധിപാ, നീ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇവിടെ വരിക.
13.88.65
इत्युक्तः समनुज्ञातो राजर्षिरभिवाद्य तम् ।
प्रययौ वपुषा युक्तो नगरं देवराजवत् ॥ १३.८८.६५ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട്, അനുമതി ലഭിച്ച രാജർഷി അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി, സുന്ദരമായ ശരീരത്തോടെ ദേവരാജനെപ്പോലെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
13.88.66
तत एनमुपाजग्मुरमात्याः सपुरोहिताः ।
बलस्था गणिकायुक्ताः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ १३.८८.६६ ॥
അപ്പോൾ അമാത്യന്മാർ പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം, സേനാനായകന്മാർ ഗണികമാരോടൊപ്പം, എല്ലാ പ്രജകളും അവന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
13.88.67
तैर्वृतः कुशिको राजा श्रिया परमया ज्वलन् ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूज्यमानोऽथ बन्दिभिः ॥ १३.८८.६७ ॥
അവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കുശിക രാജാവ് പരമമായ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് ആഹ്ലാദത്തോടെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ബന്ദികളാൽ അദ്ദേഹം ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
13.88.68
ततः प्रविश्य नगरं कृत्वा पौर्वाह्णिकीः क्रियाः ।
भुक्त्वा सभार्यो रजनीमुवास स महाद्युतिः ॥ १३.८८.६८ ॥
പിന്നീട് നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, പൂർവാഹ്ണകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഭാര്യയോടൊപ്പം ആ മഹാതേജസ്വി രാത്രി വസിച്ചു.
13.88.69
ततस्तु तौ नवमभिवीक्ष्य यौवनं ।
परस्परं विगतजराविवामरौ।
ननन्दतुः शयनगतौ वपुर्धरौ ।
श्रिया युतौ द्विजवरदत्तया तदा ॥ १३.८८.६९ ॥
അപ്പോൾ അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം നവയൗവനം കണ്ട്, വാർധക്യമില്ലാത്ത അമരരെപ്പോലെ, ശയ്യയിൽ കിടന്ന്, ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ നൽകിയ ശോഭയോടെ ആനന്ദിച്ചു.
13.88.70
अथाप्युषिर्भृगुकुलकीर्तिवर्धन-
स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत्।
मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ।
ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि ॥ १३.८८.७० ॥
അതിനുശേഷം ഭൃഗുകുലത്തിന്റെ കീർത്തി വർധിപ്പിച്ച തപോധനനായ മുനിയും അതിമനോഹരവും സമൃദ്ധവുമായ ഒരു വനം സൃഷ്ടിച്ചു; ബഹുവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലംകൃതമായ അത് ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രന്റെ പുരിയിൽപ്പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.