ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.88.1
तस्मिन्नन्तर्हिते विप्रे राजा किमकरोत्तदा ।
भार्या चास्य महाभागा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८८.१ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਸਦੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.88.2
अदृष्ट्वा स महीपालस्तमृषिं सह भार्यया ।
परिश्रान्तो निववृते व्रीडितो नष्टचेतनः ॥ १३.८८.२ ॥
ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਥੱਕਿਆ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।
13.88.3
स प्रविश्य पुरीं दीनो नाभ्यभाषत किञ्चन ।
तदेव चिन्तयामास च्यवनस्य विचेष्टितम् ॥ १३.८८.३ ॥
ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ; ਚਿਆਵਨ ਦੀ ਉਸ ਅਜੀਬ ਕਰਨੀ ਬਾਰੇ ਹੀ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
13.88.4
अथ शून्येन मनसा प्रविवेश गृहं नृपः ।
ददर्श शयने तस्मिञ्शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८८.४ ॥
ਫਿਰ ਖਾਲੀ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
13.88.5
विस्मितौ तमृषिं दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विचिन्त्य च ।
दर्शनात्तस्य तु तदा विश्रान्तौ सम्बभूवतुः ॥ १३.८८.५ ॥
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ; ਉਸ ਅਚੰਭੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪਾ ਗਏ।
13.88.6
यथास्थानं ततो गत्वा तत्पादौ संववाहतुः ।
अथापरेण पार्श्वेन सुष्वाप स महामुनिः ॥ १३.८८.६ ॥
ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰਵਟ ਲੈ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ।
13.88.7
तेनैव च स कालेन प्रत्यबुद्ध्यत वीर्यवान् ।
न च तौ चक्रतुः किञ्चिद्विकारं भयशङ्कितौ ॥ १३.८८.७ ॥
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵੀਰਯਵਾਨ ਮੁਨੀ ਜਾਗ ਪਿਆ; ਭੈ ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੇ।
13.88.8
प्रतिबुद्धस्तु स मुनिस्तौ प्रोवाच विशाम्पते ।
तैलाभ्यङ्गो दीयतां मे स्नास्येऽहमिति भारत ॥ १३.८८.८ ॥
ਜਾਗ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਨੂੰ ਤੇਲ ਮਲੋ, ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।"
13.88.9
तौ तथेति प्रतिश्रुत्य क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
शतपाकेन तैलेन महार्हेणोपतस्थतुः ॥ १३.८८.९ ॥
"ਠੀਕ" ਆਖ ਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੌ ਵਾਰ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੀਮਤੀ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
13.88.10
ततः सुखासीनमृषिं वाग्यतौ संववाहतुः ।
न च पर्याप्तमित्याह भार्गवः सुमहातपाः ॥ १३.८८.१० ॥
ਫਿਰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਲਿਆ; ਪਰ ਬਹੁਤ ਤਪਸਵੀ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ।"
13.88.11
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षमायास भार्गवः ।
तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह ॥ १३.८८.११ ॥
ਜਦੋਂ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
13.88.12
क्लृप्तमेव तु तत्रासीत्स्नानीयं पार्थिवोचितम् ।
असत्कृत्य च तत्सर्वं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.८८.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਸੀ; ਪਰ ਉਸਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਸਭ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
13.88.13
स मुनिः पुनरेवाथ नृपतेः पश्यतस्तदा ।
नासूयां चक्रतुस्तौ च दम्पती भरतर्षभ ॥ १३.८८.१३ ॥
ਰਾਜਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਉਹ ਮੁਨੀ ਫਿਰ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕੀਤੀ।
13.88.14
अथ स्नातः स भगवान्सिंहासनगतः प्रभुः ।
दर्शयामास कुशिकं सभार्यं कुरुनन्दन ॥ १३.८८.१४ ॥
ਫਿਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
13.88.15
संहृष्टवदनो राजा सभार्यः कुशिको मुनिम् ।
सिद्धमन्नमिति प्रह्वो निर्विकारो न्यवेदयत् ॥ १३.८८.१५ ॥
ਖੁਸ਼ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਕਾਰ ਦੇ, ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਹੈ।
13.88.16
आनीयतामिति मुनिस्तं चोवाच नराधिपम् ।
स राजा समुपाजह्रे तदन्नं सह भार्यया ॥ १३.८८.१६ ॥
"ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਹ ਭੋਜਨ ਲੈ ਆਇਆ।
13.88.17
मांसप्रकारान्विविधाञ्शाकानि विविधानि च ।
लेह्यपिष्टविकारांश्च पानकानि लघूनि च ॥ १३.८८.१७ ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਗ, ਚੱਟ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੀਠੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ, ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ।
13.88.18
रसालापूपकांश्चित्रान्मोदकानथ षड्रसान् ।
रसान्नानाप्रकारांश्च वन्यं च मुनिभोजनम् ॥ १३.८८.१८ ॥
ਰਸਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂੜੇ, ਮੋਦਕ, ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਪਕਵਾਨ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ, ਬਨ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਭੋਜਨ।
13.88.19
फलानि च विचित्राणि राजभोज्यानि भूरिशः ।
बदरेङ्गुदकाश्मर्यभल्लातकफलानि च ॥ १३.८८.१९ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਖਾਣ ਯੋਗ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਫਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ; ਬੇਰ, ਇੰਗੁਦ, ਅਸ਼ਮਰਯ ਅਤੇ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਫਲ ਵੀ।
13.88.20
गृहस्थानां च यद्भोज्यं यच्चापि वनवासिनाम् ।
सर्वमाहारयामास राजा शापभयान्मुनेः ॥ १३.८८.२० ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦਾ ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਭੋਜਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ।
13.88.21
अथ सर्वमुपन्यस्तमग्रतश्च्यवनस्य तत् ।
ततः सर्वं समानीय तच्च शय्यासनं मुनिः ॥ १३.८८.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਚਿਵਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੇਜ ਅਤੇ ਆਸਨ ਵੀ।
13.88.22
वस्त्रैः शुभैरवच्छाद्य भोजनोपस्करैः सह ।
सर्वमादीपयामास च्यवनो भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.२२ ॥
ਚੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਿਵਨ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
13.88.23
न च तौ चक्रतुः क्रोधं दम्पती सुमहाव्रतौ ।
तयोः सम्प्रेक्षतोरेव पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ १३.८८.२३ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਹਾਵਰਤੀ ਜੋੜਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਫਿਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
13.88.24
तथैव च स राजर्षिस्तस्थौ तां रजनीं तदा ।
सभार्यो वाग्यतः श्रीमान्न चकोपं समाविशत् ॥ १३.८८.२४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਬੋਲ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਤ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
13.88.25
नित्यसंस्कृतमन्नं तु विविधं राजवेश्मनि ।
शयनानि च मुख्यानि परिषेकाश्च पुष्कलाः ॥ १३.८८.२५ ॥
ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਨ ਸੀ, ਉੱਤਮ ਪਲੰਗ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ-ਛਿੜਕਾਅ ਸੀ।
13.88.26
वस्त्रं च विविधाकारमभवत्समुपार्जितम् ।
न शशाक ततो द्रष्टमन्तरं च्यवनस्तदा ॥ १३.८८.२६ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ; ਤਦ ਚਿਆਵਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕੇ।
13.88.27
पुनरेव च विप्रर्षिः प्रोवाच कुशिकं नृपम् ।
सभार्यो मां रथेनाशु वह यत्र ब्रवीम्यहम् ॥ १३.८८.२७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਕਹਾਂ।"
13.88.28
तथेति च प्राह नृपो निर्विशङ्कस्तपोधनम् ।
क्रीडारथोस्तु भगवन्नुत साङ्ग्रामिको रथः ॥ १३.८८.२८ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਉਸ ਤਪੋਧਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ; ਹੇ ਭਗਵਨ, ਕ੍ਰੀੜਾ-ਰੱਥ ਲਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਯੁੱਧ-ਰੱਥ?"
13.88.29
इत्युक्तः स मुनी राज्ञा तेन हृष्टेन तद्वचः ।
च्यवनः प्रत्युवाचेदं हृष्टः परपुरंजयम् ॥ १३.८८.२९ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਖੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਚਿਆਵਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
13.88.30
सज्जीकुरु रथं क्षिप्रं यस्ते साङ्ग्रामिको मतः ।
सायुधः सपताकश्च शक्तीकनकयष्टिमान् ॥ १३.८८.३० ॥
ਛੇਤੀ ਰੱਥ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਯੁੱਧ-ਰੱਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਹਥਿਆਰਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ।
13.88.31
किंकिणीस्वननिर्घोषो युक्तस्तोरणकल्पनैः ।
गदास्वङ्गनिबद्धश्च परमेषुशतान्वितः ॥ १३.८८.३१ ॥
ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗਦਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਸੌ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
13.88.32
ततः स तं तथेत्युक्त्वा कल्पयित्वा महारथम् ।
भार्यां वामे धुरि तदा चात्मानं दक्षिणे तथा ॥ १३.८८.३२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਖੱਬੀ ਧੁਰੀ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ।
13.88.33
त्रिदण्डं वज्रसूच्यग्रं प्रतोदं तत्र चादधत् ।
सर्वमेतत्तथा दत्त्वा नृपो वाक्यमऽथाब्रवीत् ॥ १३.८८.३३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਡੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਨੋਕ ਵਾਲਾ ਅੰਕੁਸ਼ ਵੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.88.34
भगवन्क्व रथो यातु ब्रवीतु भृगुनन्दन ।
यत्र वक्ष्यसि विप्रर्षे तत्र यास्यति ते रथः ॥ १३.८८.३४ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਰਥ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਜਾਵੇਗਾ।
13.88.35
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाचाथ तं नृपम् ।
इतः प्रभृति यातव्यं पदकम्पदकं शनैः ॥ १३.८८.३५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੁਣ ਤੋਂ ਕਦਮ ਕਦਮ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।'
13.88.36
श्रमो मम यथा न स्यात्तथा मच्छन्दचारिणौ ।
सुसुखं चैव वोढव्यो जनः सर्वश्च पश्यतु ॥ १३.८८.३६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ (ਬਲਦਾਂ) ਨਾਲ ਬੜੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਢੋਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ।
13.88.37
नोत्सार्याः पथिकाः केचित्तेभ्योदास्ये वसु ह्यहम् ।
ब्राह्मणेभ्यश्च ये कामानर्थयिष्यन्तिमां पथि ॥ १३.८८.३७ ॥
ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ।
13.88.38
सर्वान्दास्याम्यशेषेण धनं रत्नानि चैव हि ।
क्रियतां निखिलेनैतन्मा विचारय पार्थिव ॥ १३.८८.३८ ॥
ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਧਨ ਅਤੇ ਰਤਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਓ; ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ।
13.88.39
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा भृत्यांस्तथाऽब्रवीत् ।
यद्यद्ब्रूयान्मुनिस्तत्तत्सर्वं देयमशङ्कितैः ॥ १३.८८.३९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਕਿਹਾ: ਮੁਨੀ ਜੋ ਜੋ ਆਖੇ, ਉਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਦੇਣਾ ਹੈ।
13.88.40
ततो रत्नान्यनेकानि स्त्रियो युग्यमजाविकम् ।
कृताकृतं च कनकं गजेन्द्राश्चाचलोपमाः ॥ १३.८८.४० ॥
ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਰਤਨ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬੋਝ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ, ਬੱਕਰੀਆਂ-ਭੇਡਾਂ, ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
13.88.41
अन्वगच्छन्त तमृषिं राजामात्याश्च सर्वशः ।
हाहाभूतं च तत्सर्वमासीन्नगरमार्तवत् ॥ १३.८८.४१ ॥
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ; ਸਾਰਾ ਨਗਰ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਮਾਨੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ।
13.88.42
तौ तीक्ष्णाग्रेण सहसा प्रतोदेन प्रतोदितौ ।
पृष्ठे विद्धौ कटे चैव निर्विकारौ तमूहतुः ॥ १३.८८.४२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਵਾਲੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਚੁਭੋਇਆ ਗਿਆ; ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਹਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹੇ।
13.88.43
वेपमानौ निराहारौ पञ्चाशद्रात्रकर्शितौ ।
कथंचिदूहतुर्धैर्याद्दम्पती तं रथोत्तमम् ॥ १३.८८.४३ ॥
ਕੰਬਦੇ, ਨਿਰਾਹਾਰ, ਪੰਜਾਹ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਹ ਜੋੜਾ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰੱਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।
13.88.44
बहुशो भृशविद्धौ तौ क्षरमाणौ क्षतोद्भवम् ।
ददृशाते महाराज पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ १३.८८.४४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਈ ਵਾਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਕੇ, ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸੇ।
13.88.45
तौ दृष्ट्वा पौरवर्गस्तु भृशं शोकसमाकुलः ।
अभिशापभयत्रस्तो न तं किञ्चिदुवाच ह ॥ १३.८८.४५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਵਾਸੀ ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ; ਸਰਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।
13.88.46
द्वन्द्वशश्चाब्रुवन्सर्वे पश्यध्वं तपसो बलम् ।
क्रुद्धा अपि मुनिश्रेष्ठं वीक्षितुं नेह शुक्नुमः ॥ १३.८८.४६ ॥
ਸਾਰੇ ਦੋ-ਦੋ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਤਪ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖੋ! ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।'
13.88.47
अहो भगवतो वीर्यं महर्षेर्भावितात्मनः ।
राज्ञश्चापि सभार्यस्य धैर्यं पश्यत यादृशम् ॥ १३.८८.४७ ॥
ਅਹੋ! ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਦਾ ਬਲ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਹਿਤ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧੀਰਜ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਵੇਖੋ!
13.88.48
श्रान्तावपि हि कच्छ्रेण रथमेनं समूहतुः ।
न चैतयोर्विकारं वै ददर्शं भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.४८ ॥
ਥੱਕੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਇਸ ਰੱਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹੇ; ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
13.88.49
ततः स निर्विकारौ तु दृष्ट्वा भृगुकुलोद्वहः ।
वसु विश्राणयामास यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १३.८८.४९ ॥
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਕਾਰਹੀਣ ਵੇਖ, ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
13.88.50
तत्रापि राजा प्रीतात्मा यथादिष्टमथाकरोत् ।
ततोऽस्य भगवान्प्रीतो बभूव मुनिसत्तमः ॥ १३.८८.५० ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
13.88.51
अवतीर्य रथश्रेष्ठाद्दम्पती तौ मुमोच ह ।
विमोच्य चैतौ विधिवत्ततो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.८८.५१ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.88.52
स्निग्धगम्भीरया वाचा भार्गवः सुप्रसन्नया ।
ददामि वां वरं श्रेष्ठं तं ब्रूतामिति भारत ॥ १३.८८.५२ ॥
ਸਨੇਹ ਭਰੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਰਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੱਸੋ।
13.88.53
सुकुमारौ च तौ विद्धौ कराभ्यां मुनिसत्तमः ।
पस्पर्शामृतकल्पाभ्यां स्नेहाद्भरतसतम ॥ १३.८८.५३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ। ਹੇ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ!
13.88.54
अथाब्रवीन्नृपो वाक्यं श्रमो नास्त्यावयोरिह ।
विश्रान्तौ स्वः प्रभावात्ते ध्यानेनैवेह भार्गव ॥ १३.८८.५४ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪਾਇਆ ਹੈ।
13.88.55
अथ तौ भगवान्प्राह प्रहृष्टश्च्यनस्तदा ।
न वृथा व्याहृतं पूर्वं यन्मया तद्भविष्यति ॥ १३.८८.५५ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਹੋਵੇਗਾ।
13.88.56
रमणीयः समुद्देशो गङ्गातीरमिदं शुभम् ।
किञ्चित्कालं व्रतपरो निवत्स्यामीह पार्थिव ॥ १३.८८.५६ ॥
ਇਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਥਾਂ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ।
13.88.57
गम्यतां स्वपुरं पुत्र विश्रान्तः पुनरेष्यसि ।
इहस्थं मां सभार्यस्त्वं द्रष्टासि श्वो नराधिप ॥ १३.८८.५७ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਜਾਓ। ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਆਓਗੇ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਕੱਲ੍ਹ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ।
13.88.58
न च मन्युस्त्वया कार्यः श्रेयस्त्वां समुपस्थितम् ।
यत्काङ्क्षितं हृदिस्थं ते तत्सर्वं हि भविष्यति ॥ १३.८८.५८ ॥
ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਕਲਿਆਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।
13.88.59
इत्येवमुक्तः कुशिकः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्रोवाच मुनिशार्दूलमिदं वचनमर्थवत् ॥ १३.८८.५९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.88.60
न मे मन्युर्महाभाग पूतौ स्वो भगवंस्त्वया ।
संवृतौ यौवनस्थौ स्वो वपुष्मन्तौ बलान्वितौ ॥ १३.८८.६० ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ, ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।
13.88.61
प्रतोदेन व्रणा ये मे सभार्यस्य त्वया कृताः ।
तान्न पश्यामि गात्रेषु स्वस्थोस्मि सह भार्यया ॥ १३.८८.६१ ॥
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੈਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ; ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਾਂ।
13.88.62
इमां च देवीं पश्यामि वपुषाऽप्सरसोपमाम् ।
श्रिया परमया युक्ता तथा दृष्टा पुरा मया ॥ १३.८८.६२ ॥
ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾ ਵਰਗੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲੀ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਸੀ।
13.88.63
तव प्रसादसंवृत्तमिदं सर्वं महामुने ।
नैतच्चित्रं तु भगवंस्त्वयि सत्यपराक्रम ॥ १३.८८.६३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਗਵਨ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
13.88.64
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं कुशिकं च्यवनस्तदा ।
आगच्छेथाः सभार्यश्च त्वमिहेति नराधिप ॥ १३.८८.६४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੂੰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆਈਂ।
13.88.65
इत्युक्तः समनुज्ञातो राजर्षिरभिवाद्य तम् ।
प्रययौ वपुषा युक्तो नगरं देवराजवत् ॥ १३.८८.६५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਰਾਜ ਵਾਂਗ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
13.88.66
तत एनमुपाजग्मुरमात्याः सपुरोहिताः ।
बलस्था गणिकायुक्ताः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ १३.८८.६६ ॥
ਫਿਰ ਮੰਤਰੀ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਗਣਿਕਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ।
13.88.67
तैर्वृतः कुशिको राजा श्रिया परमया ज्वलन् ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूज्यमानोऽथ बन्दिभिः ॥ १३.८८.६७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਕੁਸ਼ਿਕ ਰਾਜਾ ਪਰਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਬੰਦੀਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
13.88.68
ततः प्रविश्य नगरं कृत्वा पौर्वाह्णिकीः क्रियाः ।
भुक्त्वा सभार्यो रजनीमुवास स महाद्युतिः ॥ १३.८८.६८ ॥
ਫਿਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮਹਾਦਿਉਤੀ ਰਾਤ ਰਿਹਾ।
13.88.69
ततस्तु तौ नवमभिवीक्ष्य यौवनं ।
परस्परं विगतजराविवामरौ।
ननन्दतुः शयनगतौ वपुर्धरौ ।
श्रिया युतौ द्विजवरदत्तया तदा ॥ १३.८८.६९ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
13.88.70
अथाप्युषिर्भृगुकुलकीर्तिवर्धन-
स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत्।
मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ।
ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि ॥ १३.८८.७० ॥
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਕੁਲ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਪੋਧਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬਣ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।