ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.88.1
तस्मिन्नन्तर्हिते विप्रे राजा किमकरोत्तदा ।
भार्या चास्य महाभागा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८८.१ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ ରାଜା ସେତେବେଳେ କଣ କଲେ? ତାଙ୍କ ମହାଭାଗା ପତ୍ନୀ କଣ କଲେ? ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.88.2
अदृष्ट्वा स महीपालस्तमृषिं सह भार्यया ।
परिश्रान्तो निववृते व्रीडितो नष्टचेतनः ॥ १३.८८.२ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ନ ଦେଖି ସେ ରାଜା କ୍ଳାନ୍ତ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଚେତନାହୀନ ହୋଇ ଫେରିଗଲେ।
13.88.3
स प्रविश्य पुरीं दीनो नाभ्यभाषत किञ्चन ।
तदेव चिन्तयामास च्यवनस्य विचेष्टितम् ॥ १३.८८.३ ॥
ଦୀନ ହୋଇ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; କେବଳ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ସେହି ବିଚିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ହିଁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
13.88.4
अथ शून्येन मनसा प्रविवेश गृहं नृपः ।
ददर्श शयने तस्मिञ्शयानं भृगुनन्दनम् ॥ १३.८८.४ ॥
ତା'ପରେ ଶୂନ୍ୟ ମନରେ ରାଜା ଘରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
13.88.5
विस्मितौ तमृषिं दृष्ट्वा तदाश्चर्यं विचिन्त्य च ।
दर्शनात्तस्य तु तदा विश्रान्तौ सम्बभूवतुः ॥ १३.८८.५ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁହେଁ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ସେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସେତେବେଳେ ଦୁହେଁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଲେ।
13.88.6
यथास्थानं ततो गत्वा तत्पादौ संववाहतुः ।
अथापरेण पार्श्वेन सुष्वाप स महामुनिः ॥ १३.८८.६ ॥
ତା'ପରେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଟିପିଲେ; ତା'ପରେ ସେହି ମହାମୁନି ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଫେରି ଶୋଇଲେ।
13.88.7
तेनैव च स कालेन प्रत्यबुद्ध्यत वीर्यवान् ।
न च तौ चक्रतुः किञ्चिद्विकारं भयशङ्कितौ ॥ १३.८८.७ ॥
ସେହି ସମୟରେ ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମୁନି ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ; ଭୟ ଓ ଶଙ୍କାରେ ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ କୌଣସି ବିକାର ପ୍ରକାଶ କଲେ ନାହିଁ।
13.88.8
प्रतिबुद्धस्तु स मुनिस्तौ प्रोवाच विशाम्पते ।
तैलाभ्यङ्गो दीयतां मे स्नास्येऽहमिति भारत ॥ १३.८८.८ ॥
ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ସେ ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଭରତବଂଶୀ, ହେ ରାଜନ୍! ମୋତେ ତେଲ ଲଗାଇଦିଅ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବି।"
13.88.9
तौ तथेति प्रतिश्रुत्य क्षुधितौ श्रमकर्शितौ ।
शतपाकेन तैलेन महार्हेणोपतस्थतुः ॥ १३.८८.९ ॥
"ଠିକ୍" ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଓ ଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସେ ଦୁଇଜଣ ଶହେ ଥର ପକାଯାଇଥିବା ବହୁମୂଲ୍ୟ ତେଲ ଧରି ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
13.88.10
ततः सुखासीनमृषिं वाग्यतौ संववाहतुः ।
न च पर्याप्तमित्याह भार्गवः सुमहातपाः ॥ १३.८८.१० ॥
ତାପରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ, ମୌନ ରହି ସେ ଦୁଇଜଣ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଅତି ତପସ୍ୱୀ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ, "ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।"
13.88.11
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षमायास भार्गवः ।
तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह ॥ १३.८८.११ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣ ବିକାରରହିତ ଥିବା ଦେଖି ଭାର୍ଗବ ସହସା ଉଠି ସ୍ନାନଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
13.88.12
क्लृप्तमेव तु तत्रासीत्स्नानीयं पार्थिवोचितम् ।
असत्कृत्य च तत्सर्वं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.८८.१२ ॥
ସେଠାରେ ରାଜୋଚିତ ସ୍ନାନସାମଗ୍ରୀ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅବଜ୍ଞା କରି, ସବୁ ସେଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲା।
13.88.13
स मुनिः पुनरेवाथ नृपतेः पश्यतस्तदा ।
नासूयां चक्रतुस्तौ च दम्पती भरतर्षभ ॥ १३.८८.१३ ॥
ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେହି ମୁନି ପୁଣି; ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ ଈର୍ଷା କଲେ ନାହିଁ।
13.88.14
अथ स्नातः स भगवान्सिंहासनगतः प्रभुः ।
दर्शयामास कुशिकं सभार्यं कुरुनन्दन ॥ १३.८८.१४ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଭଗବାନ, ସିଂହାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁ, ପତ୍ନୀ ସହିତ କୁଶିକଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
13.88.15
संहृष्टवदनो राजा सभार्यः कुशिको मुनिम् ।
सिद्धमन्नमिति प्रह्वो निर्विकारो न्यवेदयत् ॥ १३.८८.१५ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖ ରାଜା କୁଶିକ ପତ୍ନୀ ସହିତ ବିନୟରେ, ନିର୍ବିକାରରେ, ମୁନିଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି ଜଣାଇଲେ।
13.88.16
आनीयतामिति मुनिस्तं चोवाच नराधिपम् ।
स राजा समुपाजह्रे तदन्नं सह भार्यया ॥ १३.८८.१६ ॥
"ଆଣାଯାଉ" ବୋଲି ମୁନି ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ରାଜା ପତ୍ନୀ ସହିତ ସେହି ଅନ୍ନ ଆଣିଲେ।
13.88.17
मांसप्रकारान्विविधाञ्शाकानि विविधानि च ।
लेह्यपिष्टविकारांश्च पानकानि लघूनि च ॥ १३.८८.१७ ॥
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ନାନା ପ୍ରକାର ଶାକ, ଚାଟି ଖାଇବା ଓ ପିଷା ପଦାର୍ଥ, ଏବଂ ଲଘୁ ପାନୀୟ।
13.88.18
रसालापूपकांश्चित्रान्मोदकानथ षड्रसान् ।
रसान्नानाप्रकारांश्च वन्यं च मुनिभोजनम् ॥ १३.८८.१८ ॥
ରସାଲା, ବିଭିନ୍ନ ପୁଡିଂ, ମୋଦକ, ଷଡ଼୍ରସ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ନାନା ପ୍ରକାର ରସ, ବନର ଆହାର ଓ ମୁନିଭୋଜନ।
13.88.19
फलानि च विचित्राणि राजभोज्यानि भूरिशः ।
बदरेङ्गुदकाश्मर्यभल्लातकफलानि च ॥ १३.८८.१९ ॥
ରାଜଭୋଜ୍ୟ ବିଚିତ୍ର ଫଳ ପ୍ରଚୁର; ବଦର, ଇଙ୍ଗୁଦ, ଅଶ୍ମର୍ୟ ଓ ଭଲ୍ଲାତକ ଫଳ ମଧ୍ୟ।
13.88.20
गृहस्थानां च यद्भोज्यं यच्चापि वनवासिनाम् ।
सर्वमाहारयामास राजा शापभयान्मुनेः ॥ १३.८८.२० ॥
ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ଭୋଜ୍ୟ ସବୁ ମୁନିଙ୍କ ଶାପଭୟରୁ ରାଜା ଆଣିଲେ।
13.88.21
अथ सर्वमुपन्यस्तमग्रतश्च्यवनस्य तत् ।
ततः सर्वं समानीय तच्च शय्यासनं मुनिः ॥ १३.८८.२१ ॥
ତା'ପରେ ସବୁ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖାଗଲା। ତା'ପରେ ମୁନି ସବୁ ଏକତ୍ର କରି, ସେହି ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ।
13.88.22
वस्त्रैः शुभैरवच्छाद्य भोजनोपस्करैः सह ।
सर्वमादीपयामास च्यवनो भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.२२ ॥
ଭଲ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାଙ୍କି, ଭୋଜନ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ଚ୍ୟବନ ସବୁ ଜାଳିଦେଲେ।
13.88.23
न च तौ चक्रतुः क्रोधं दम्पती सुमहाव्रतौ ।
तयोः सम्प्रेक्षतोरेव पुनरन्तर्हितोऽभवत् ॥ १३.८८.२३ ॥
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ, ମହାବ୍ରତୀ ଦମ୍ପତି, କ୍ରୋଧ କଲେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସେ ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହେଲେ।
13.88.24
तथैव च स राजर्षिस्तस्थौ तां रजनीं तदा ।
सभार्यो वाग्यतः श्रीमान्न चकोपं समाविशत् ॥ १३.८८.२४ ॥
ସେହିପରି ସେ ରାଜର୍ଷି, ଶ୍ରୀମାନ, ପତ୍ନୀ ସହିତ, ବାକ୍ୟ ସଂଯତ କରି ସେ ରାତ୍ରି ଠିଆ ହେଲେ; କ୍ରୋଧ ତାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ନାହିଁ।
13.88.25
नित्यसंस्कृतमन्नं तु विविधं राजवेश्मनि ।
शयनानि च मुख्यानि परिषेकाश्च पुष्कलाः ॥ १३.८८.२५ ॥
ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ଅନ୍ନ ଥିଲା, ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟା ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ ସିଞ୍ଚନ ଥିଲା।
13.88.26
वस्त्रं च विविधाकारमभवत्समुपार्जितम् ।
न शशाक ततो द्रष्टमन्तरं च्यवनस्तदा ॥ १३.८८.२६ ॥
ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା; ସେତେବେଳେ ଚ୍ୟବନ ତାହାରେ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
13.88.27
पुनरेव च विप्रर्षिः प्रोवाच कुशिकं नृपम् ।
सभार्यो मां रथेनाशु वह यत्र ब्रवीम्यहम् ॥ १३.८८.२७ ॥
ପୁନର୍ବାର ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି କୁଶିକ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୋତେ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ନେଇ ଚାଲ, ଯେଉଁଠାକୁ ମୁଁ କହିବି।"
13.88.28
तथेति च प्राह नृपो निर्विशङ्कस्तपोधनम् ।
क्रीडारथोस्तु भगवन्नुत साङ्ग्रामिको रथः ॥ १३.८८.२८ ॥
ରାଜା ନିଃସଙ୍କୋଚରେ ସେହି ତପୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏମିତି ହେଉ; ହେ ଭଗବାନ, କ୍ରୀଡ଼ାରଥ ଆଣିବି ନା ଯୁଦ୍ଧରଥ?"
13.88.29
इत्युक्तः स मुनी राज्ञा तेन हृष्टेन तद्वचः ।
च्यवनः प्रत्युवाचेदं हृष्टः परपुरंजयम् ॥ १३.८८.२९ ॥
ରାଜା ଏହିପରି କହିବାରୁ, ସେହି ହର୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକାରୀ ମୁନି ଚ୍ୟବନ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
13.88.30
सज्जीकुरु रथं क्षिप्रं यस्ते साङ्ग्रामिको मतः ।
सायुधः सपताकश्च शक्तीकनकयष्टिमान् ॥ १३.८८.३० ॥
ଶୀଘ୍ର ରଥ ସଜ୍ଜିତ କର, ଯାହା ତୁମର ଯୁଦ୍ଧରଥ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ — ଅସ୍ତ୍ର, ପତାକା, ଶକ୍ତି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦଣ୍ଡବିଶିଷ୍ଟ।
13.88.31
किंकिणीस्वननिर्घोषो युक्तस्तोरणकल्पनैः ।
गदास्वङ्गनिबद्धश्च परमेषुशतान्वितः ॥ १३.८८.३१ ॥
ଘଣ୍ଟିର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ, ତୋରଣ ସଜ୍ଜାରେ ସଜ୍ଜିତ, ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗ ବନ୍ଧା, ଶହେ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
13.88.32
ततः स तं तथेत्युक्त्वा कल्पयित्वा महारथम् ।
भार्यां वामे धुरि तदा चात्मानं दक्षिणे तथा ॥ १३.८८.३२ ॥
ତା'ପରେ ସେ 'ସେହିପରି' କହି ସେ ମହାରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା, ବାମ ଧୁରାରେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଓ ଡାହାଣରେ ନିଜକୁ ବସାଇଲା।
13.88.33
त्रिदण्डं वज्रसूच्यग्रं प्रतोदं तत्र चादधत् ।
सर्वमेतत्तथा दत्त्वा नृपो वाक्यमऽथाब्रवीत् ॥ १३.८८.३३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ତିନି ଦଣ୍ଡ ଓ ବଜ୍ର ଅଗ୍ର ଥିବା ଅଙ୍କୁଶ ମଧ୍ୟ ରଖିଲା। ଏ ସବୁ ଦେଇ ସାରିବା ପରେ ରାଜା ଏହି କଥା କହିଲେ।
13.88.34
भगवन्क्व रथो यातु ब्रवीतु भृगुनन्दन ।
यत्र वक्ष्यसि विप्रर्षे तत्र यास्यति ते रथः ॥ १३.८८.३४ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ରଥ କେଉଁଠି ଯିବ? କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ। ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ଆପଣ ଯେଉଁଠି କହିବେ ସେଠିକି ଆପଣଙ୍କ ରଥ ଯିବ।
13.88.35
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाचाथ तं नृपम् ।
इतः प्रभृति यातव्यं पदकम्पदकं शनैः ॥ १३.८८.३५ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରେ ଭଗବାନ୍ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପାଦ ପାଦ କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଯିବାକୁ ହେବ।'
13.88.36
श्रमो मम यथा न स्यात्तथा मच्छन्दचारिणौ ।
सुसुखं चैव वोढव्यो जनः सर्वश्च पश्यतु ॥ १३.८८.३६ ॥
ମୋର ଶ୍ରମ ନହେବା ପାଇଁ, ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲୁଥିବା (ବଳଦ) ଦ୍ୱାରା ଅତି ସୁଖରେ ବୋହି ନିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖନ୍ତୁ।
13.88.37
नोत्सार्याः पथिकाः केचित्तेभ्योदास्ये वसु ह्यहम् ।
ब्राह्मणेभ्यश्च ये कामानर्थयिष्यन्तिमां पथि ॥ १३.८८.३७ ॥
ବାଟରେ ଯାଉଥିବା କାହାକୁ ବି ତଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେବି, ଏବଂ ଏହି ପଥରେ ନିଜର ଇଚ୍ଛା ମାଗୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବି।
13.88.38
सर्वान्दास्याम्यशेषेण धनं रत्नानि चैव हि ।
क्रियतां निखिलेनैतन्मा विचारय पार्थिव ॥ १३.८८.३८ ॥
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବଶେଷ ବିନା ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦେବି। ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉ; ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ।
13.88.39
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा भृत्यांस्तथाऽब्रवीत् ।
यद्यद्ब्रूयान्मुनिस्तत्तत्सर्वं देयमशङ्कितैः ॥ १३.८८.३९ ॥
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ସେବକମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୁନି ଯାହା ଯାହା କହିବେ, ସବୁ ନିଃସଙ୍କୋଚରେ ଦିଆଯିବ।
13.88.40
ततो रत्नान्यनेकानि स्त्रियो युग्यमजाविकम् ।
कृताकृतं च कनकं गजेन्द्राश्चाचलोपमाः ॥ १३.८८.४० ॥
ତା'ପରେ ଅନେକ ରତ୍ନ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଭାରବାହୀ ପଶୁ, ଛେଳି-ମେଣ୍ଢା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୁନା ଏବଂ ପର୍ବତ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଦିଆଗଲା।
13.88.41
अन्वगच्छन्त तमृषिं राजामात्याश्च सर्वशः ।
हाहाभूतं च तत्सर्वमासीन्नगरमार्तवत् ॥ १३.८८.४१ ॥
ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ଅମାତ୍ୟ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ; ସମଗ୍ର ନଗର ହାହାକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା।
13.88.42
तौ तीक्ष्णाग्रेण सहसा प्रतोदेन प्रतोदितौ ।
पृष्ठे विद्धौ कटे चैव निर्विकारौ तमूहतुः ॥ १३.८८.४२ ॥
ସେ ଦୁଇଟିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଭାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଙ୍କୁଶରେ ହଠାତ୍ ଚୁଭାଗଲା; ପିଠି ଓ କଟିରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅବିଚଳିତ ରହି ତାହାକୁ ଟାଣିଲେ।
13.88.43
वेपमानौ निराहारौ पञ्चाशद्रात्रकर्शितौ ।
कथंचिदूहतुर्धैर्याद्दम्पती तं रथोत्तमम् ॥ १३.८८.४३ ॥
କମ୍ପମାନ, ନିରାହାର, ପଞ୍ଚାଶ ରାତ୍ରିରେ କୃଶ ସେ ଦମ୍ପତି ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସିମତେ ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥ ଟାଣୁଥିଲେ।
13.88.44
बहुशो भृशविद्धौ तौ क्षरमाणौ क्षतोद्भवम् ।
ददृशाते महाराज पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ १३.८८.४४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଅନେକଥର ଗୁରୁତର ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ଷତରୁ ରକ୍ତ ଝରାଇ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଷ୍ପିତ କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
13.88.45
तौ दृष्ट्वा पौरवर्गस्तु भृशं शोकसमाकुलः ।
अभिशापभयत्रस्तो न तं किञ्चिदुवाच ह ॥ १३.८८.४५ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ପୌରଜନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ; ଅଭିଶାପ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
13.88.46
द्वन्द्वशश्चाब्रुवन्सर्वे पश्यध्वं तपसो बलम् ।
क्रुद्धा अपि मुनिश्रेष्ठं वीक्षितुं नेह शुक्नुमः ॥ १३.८८.४६ ॥
ସମସ୍ତେ ଦୁଇ-ଦୁଇ ହୋଇ କହିଲେ, 'ତପସ୍ୟାର ବଳ ଦେଖ! କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ବି ଏହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଚାହିଁବାକୁ ବି ଆମେ ସମର୍ଥ ନୁହଁ।'
13.88.47
अहो भगवतो वीर्यं महर्षेर्भावितात्मनः ।
राज्ञश्चापि सभार्यस्य धैर्यं पश्यत यादृशम् ॥ १३.८८.४७ ॥
ଅହୋ! ସେ ଭଗବାନ ମହର୍ଷି, ଆତ୍ମସଂଯମୀଙ୍କ ପରାକ୍ରମ, ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ କେମିତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଦେଖ!
13.88.48
श्रान्तावपि हि कच्छ्रेण रथमेनं समूहतुः ।
न चैतयोर्विकारं वै ददर्शं भृगुनन्दनः ॥ १३.८८.४८ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲେ ବି ସେ ଦୁଇଜଣ କଷ୍ଟରେ ସେ ରଥ ଟାଣୁଥିଲେ; ଭୃଗୁପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିକାର ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
13.88.49
ततः स निर्विकारौ तु दृष्ट्वा भृगुकुलोद्वहः ।
वसु विश्राणयामास यथा वैश्रवणस्तथा ॥ १३.८८.४९ ॥
ତା'ପରେ ଭୃଗୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେମାନଙ୍କୁ ବିକାରହୀନ ଦେଖି, କୁବେରଙ୍କ ପରି ଧନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
13.88.50
तत्रापि राजा प्रीतात्मा यथादिष्टमथाकरोत् ।
ततोऽस्य भगवान्प्रीतो बभूव मुनिसत्तमः ॥ १३.८८.५० ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ କଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
13.88.51
अवतीर्य रथश्रेष्ठाद्दम्पती तौ मुमोच ह ।
विमोच्य चैतौ विधिवत्ततो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.८८.५१ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ସେ ସେହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ତା'ପରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.88.52
स्निग्धगम्भीरया वाचा भार्गवः सुप्रसन्नया ।
ददामि वां वरं श्रेष्ठं तं ब्रूतामिति भारत ॥ १३.८८.५२ ॥
ସ୍ନେହଭରା ଓ ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଭାର୍ଗବ କହିଲେ: ହେ ଭରତ, ମୁଁ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦିଏ; ତାହା କୁହ।
13.88.53
सुकुमारौ च तौ विद्धौ कराभ्यां मुनिसत्तमः ।
पस्पर्शामृतकल्पाभ्यां स्नेहाद्भरतसतम ॥ १३.८८.५३ ॥
ସେହି ସୁକୁମାର ଓ ଆହତ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନେହରେ ଅମୃତ ସମାନ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ!
13.88.54
अथाब्रवीन्नृपो वाक्यं श्रमो नास्त्यावयोरिह ।
विश्रान्तौ स्वः प्रभावात्ते ध्यानेनैवेह भार्गव ॥ १३.८८.५४ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା କହିଲେ: ଏଠାରେ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କର ଶ୍ରମ ନାହିଁ। ହେ ଭାର୍ଗବ, ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆମେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଛୁ।
13.88.55
अथ तौ भगवान्प्राह प्रहृष्टश्च्यनस्तदा ।
न वृथा व्याहृतं पूर्वं यन्मया तद्भविष्यति ॥ १३.८८.५५ ॥
ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭଗବାନ ଚ୍ୟବନ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ, ତାହା ହେବ।
13.88.56
रमणीयः समुद्देशो गङ्गातीरमिदं शुभम् ।
किञ्चित्कालं व्रतपरो निवत्स्यामीह पार्थिव ॥ १३.८८.५६ ॥
ଏହା ଗଙ୍ଗା ତୀରର ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ। ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ହୋଇ ରହିବି।
13.88.57
गम्यतां स्वपुरं पुत्र विश्रान्तः पुनरेष्यसि ।
इहस्थं मां सभार्यस्त्वं द्रष्टासि श्वो नराधिप ॥ १३.८८.५७ ॥
ପୁତ୍ର, ତୁମ ନଗରକୁ ଯାଅ। ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ପୁଣି ଆସିବ। ହେ ନରାଧିପ, କାଲି ପତ୍ନୀ ସହ ଏଠାରେ ମୋତେ ଦେଖିବ।
13.88.58
न च मन्युस्त्वया कार्यः श्रेयस्त्वां समुपस्थितम् ।
यत्काङ्क्षितं हृदिस्थं ते तत्सर्वं हि भविष्यति ॥ १३.८८.५८ ॥
ତୁମେ କ୍ରୋଧ ବା ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କଲ୍ୟାଣ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି। ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ତାହା ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।
13.88.59
इत्येवमुक्तः कुशिकः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
प्रोवाच मुनिशार्दूलमिदं वचनमर्थवत् ॥ १३.८८.५९ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ କୁଶିକ ପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
13.88.60
न मे मन्युर्महाभाग पूतौ स्वो भगवंस्त्वया ।
संवृतौ यौवनस्थौ स्वो वपुष्मन्तौ बलान्वितौ ॥ १३.८८.६० ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ମୋର କୌଣସି ଶୋକ ନାହିଁ। ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି; ଆମେ ଦୁହେଁ ଯୌବନରେ ସ୍ଥିତ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ବଳବାନ ହୋଇଛୁ।
13.88.61
प्रतोदेन व्रणा ये मे सभार्यस्य त्वया कृताः ।
तान्न पश्यामि गात्रेषु स्वस्थोस्मि सह भार्यया ॥ १३.८८.६१ ॥
ତୁମେ ମୋ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମୋତେ ଅଙ୍କୁଶରେ ଯେଉଁ କ୍ଷତ କରିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ମୋ ଅଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ; ପତ୍ନୀ ସହ ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଅଛି।
13.88.62
इमां च देवीं पश्यामि वपुषाऽप्सरसोपमाम् ।
श्रिया परमया युक्ता तथा दृष्टा पुरा मया ॥ १३.८८.६२ ॥
ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରୀରରେ ଅପ୍ସରା ସମାନ ଦେଖୁଛି; ପରମ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ଏହି ନାରୀ ପୂର୍ବରେ ମୁଁ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲି ସେପରି।
13.88.63
तव प्रसादसंवृत्तमिदं सर्वं महामुने ।
नैतच्चित्रं तु भगवंस्त्वयि सत्यपराक्रम ॥ १३.८८.६३ ॥
ହେ ମହାମୁନି, ଏ ସବୁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ହୋଇଛି। ହେ ଭଗବନ୍, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ତୁମ ପାଇଁ ଏ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.88.64
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं कुशिकं च्यवनस्तदा ।
आगच्छेथाः सभार्यश्च त्वमिहेति नराधिप ॥ १३.८८.६४ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଚ୍ୟବନ କୁଶିକଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ହେ ନରାଧିପ, ତୁମେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସ।
13.88.65
इत्युक्तः समनुज्ञातो राजर्षिरभिवाद्य तम् ।
प्रययौ वपुषा युक्तो नगरं देवराजवत् ॥ १३.८८.६५ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ଅନୁମତି ପାଇ ରାଜର୍ଷି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୁନ୍ଦର ଶରୀରରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବରାଜଙ୍କ ପରି ନଗରକୁ ଗଲେ।
13.88.66
तत एनमुपाजग्मुरमात्याः सपुरोहिताः ।
बलस्था गणिकायुक्ताः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥ १३.८८.६६ ॥
ତାପରେ ଅମାତ୍ୟମାନେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ, ସେନାପତିମାନେ ଗଣିକାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
13.88.67
तैर्वृतः कुशिको राजा श्रिया परमया ज्वलन् ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूज्यमानोऽथ बन्दिभिः ॥ १३.८८.६७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା କୁଶିକ ରାଜା ପରମ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ହର୍ଷିତ ମନରେ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ।
13.88.68
ततः प्रविश्य नगरं कृत्वा पौर्वाह्णिकीः क्रियाः ।
भुक्त्वा सभार्यो रजनीमुवास स महाद्युतिः ॥ १३.८८.६८ ॥
ତା'ପରେ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୂର୍ବାହ୍ନର କର୍ମ କରି, ଭୋଜନ କରି, ପତ୍ନୀ ସହିତ ସେ ମହାଦ୍ୟୁତି ରାତ୍ରି ଅତିବାହିତ କଲେ।
13.88.69
ततस्तु तौ नवमभिवीक्ष्य यौवनं ।
परस्परं विगतजराविवामरौ।
ननन्दतुः शयनगतौ वपुर्धरौ ।
श्रिया युतौ द्विजवरदत्तया तदा ॥ १३.८८.६९ ॥
ତେବେ ସେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରର ନବଯୌବନ ଦେଖି, ଜରାହୀନ ଅମର ପରି, ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦତ୍ତ ଶୋଭାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
13.88.70
अथाप्युषिर्भृगुकुलकीर्तिवर्धन-
स्तपोधनो वनमभिराममृद्धिमत्।
मनीषया बहुविधरत्नभूषितं ।
ससर्ज यन्न पुरि शतक्रतोरपि ॥ १३.८८.७० ॥
ତା'ପରେ ଭୃଗୁକୁଳର କୀର୍ତ୍ତି ବୃଦ୍ଧିକାରୀ ତପୋଧନ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଅତି ରମଣୀୟ, ସମୃଦ୍ଧ ଏକ ବନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାହା ବହୁବିଧ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗରୀରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ନ ଥିଲା।