మహాభారతం · అధ్యాయం 14.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.101.1
श्रुत्वा यमपुराध्वानं जीवानां गमनं तथा ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.१०१.१ ॥
యమపురి మార్గాన్ని, జీవులు అక్కడికి వెళ్లడాన్ని విని, సంతోషించిన మనసుతో ధర్మపుత్రుడు మళ్ళీ కేశవునితో మాట్లాడాడు.
14.101.2
देवदेवेश दैत्यघ्न ऋषिसङ्घैरभिष्टुत ।
भगवन्भवहञ्श्रीमन्सहस्रादित्यसन्निभ ॥ १४.१०१.२ ॥
దేవదేవుడా, దైత్యులను సంహరించువాడా, ఋషిసమూహాలచే స్తుతించబడినవాడా, భగవానుడా, భవబంధాన్ని నాశనం చేసేవాడా, శ్రీమంతుడా, వేయి సూర్యుల వంటివాడా!
14.101.3
सर्वसंभव धर्मज्ञ सर्वधरमप्रवर्तक ।
सर्वदानफलं सौम्य कथयस्व ममाच्युत ॥ १४.१०१.३ ॥
సర్వానికీ మూలమైనవాడా, ధర్మజ్ఞుడా, సకల ధర్మాలను ప్రవర్తింపజేసేవాడా, సౌమ్యుడా, అచ్యుతా! సకల దానాల ఫలాన్ని నాకు చెప్పు.
14.101.4
दानं देयं कथं कृष्ण कीदृशाय द्विजाय वै ।
कीदृशं वा तपः कृत्वा तत्फलं कुत्र भुज्यते ॥ १४.१०१.४ ॥
కృష్ణా, దానం ఎలా ఇవ్వాలి, ఏ విధమైన బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి? లేదా ఏ విధమైన తపస్సు చేస్తే దాని ఫలం ఎక్కడ అనుభవించబడుతుంది?
14.101.5
एवमुक्तो हृषीकेशो धर्मपुत्रेण धीमता ।
उवाच धर्मपुत्राय पुण्यान्धर्मान्महोदयान् ॥ १४.१०१.५ ॥
బుద్ధిమంతుడైన ధర్మపుత్రుడు ఇలా అడగగా, హృషీకేశుడు ధర్మపుత్రునికి పుణ్యప్రదమైన, గొప్ప ఫలమిచ్చే ధర్మాలను చెప్పాడు.
14.101.6
शृणुष्वावहितो राजन्पूतं पापघ्नमुत्तमम् ।
सर्वदानफलं सौम्य न श्राव्यं पापकर्मणम् ॥ १४.१०१.६ ॥
రాజా, శ్రద్ధగా విను. ఇది పవిత్రమైనది, పాపాన్ని నశింపజేసేది, అత్యుత్తమమైనది; సకల దానాల ఫలమిది. సౌమ్యుడా, పాపకర్మ చేసేవానికి దీన్ని వినిపించరాదు.
14.101.7
यच्छ्रुत्वा पुरुषः स्त्री वा नष्टपापः समाहितः ।
तत्क्षणात्पूततां याति पापकर्मरतोपि वा ॥ १४.१०१.७ ॥
దానిని విన్నవాడు, లేదా స్త్రీ, పాపములు నశించి ఏకాగ్రచిత్తులై, ఆ క్షణంలోనే పవిత్రతను పొందుతారు; పాపకర్మలలో నిమగ్నులై ఉన్నవారైనా సరే.
14.101.8
एकाहमपि कौन्तेय भूमावुत्पादितं जलम् ।
सप्त तारयते पूर्वान्वितृष्णा यत्र गौर्भवेत् ॥ १४.१०१.८ ॥
కౌంతేయా, భూమిలో తవ్విన నీరు ఒక్కరోజైనా, అక్కడ ఆవు దాహం తీరితే, ఏడుగురు పూర్వీకులను తరింపజేస్తుంది.
14.101.9
पानीयं परमं लोके जीवानां जीवनं स्मृतम् ।
पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति पाण्डव।
पानीयस्य गुणा दिव्याः परलोके गुणावहाः ॥ १४.१०१.९ ॥
లోకంలో త్రాగునీరు అత్యుత్తమమైనది; అది జీవరాశులకు జీవనమని తలచబడుతుంది. పాండవా, నీటిని దానం చేయడం వల్ల తృప్తి కలుగుతుంది. నీటి దివ్యగుణాలు పరలోకంలోనూ శుభాన్నిస్తాయి.
14.101.10
तत्र पुष्पोदकी नाम नदी परमपावनी ।
कामान्ददाति राजेन्द्र तोयदानां यमालये ॥ १४.१०१.१० ॥
అక్కడ పుష్పోదకి అనే అత్యంత పవిత్రమైన నది ఉంది. రాజేంద్రా, అది నీటిని దానం చేసినవారికి యమలోకంలో కోరికలను ఇస్తుంది.
14.101.11
शीतलं सलिलं ह्यत्र ह्यक्षय्यममृतोपमम् ।
शीततोयप्रदादॄणां भवेन्नित्यं सुखावहम् ॥ १४.१०१.११ ॥
ఇక్కడ చల్లని నీరు నిజంగా అక్షయమైనది, అమృతంతో సమానమైనది. చల్లని నీటిని దానం చేసేవారికి అది ఎల్లప్పుడూ సుఖాన్నిస్తుంది.
14.101.12
ये चाप्यतोयदातारः पूयस्तेषां विधीयते। ॥ १४.१०१.१२ ॥
నీటిని దానం చేయనివారికి చీముతో నిండిన నరకం విధించబడుతుంది.
14.101.13
प्रणश्यत्यंबुपानेन बुभुक्षा च युधिष्ठिर ।
तृपीषस्य न चान्नेन पिपासाऽपि प्रणश्यति।
तस्मात्तोयं सदा देयं तृषितेभ्यो विजानता। ॥ १४.१०१.१३ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, నీరు త్రాగడం వల్ల ఆకలి కూడా నశిస్తుంది. అన్నంతో తృప్తి చెందినవాని దాహం కూడా నశిస్తుంది. కాబట్టి తెలిసినవాడు దాహార్తులకు ఎల్లప్పుడూ నీరు ఇవ్వాలి.
14.101.14
अग्नेर्मूर्तिः क्षितेर्योनिरमृतस्य स संभवः ।
अतोंभः सर्वभूतानां मूलमित्युच्यते बुधैः ॥ १४.१०१.१४ ॥
నీరు అగ్ని రూపం, భూమికి మూలం, అమృతానికి పుట్టుక. కాబట్టి జ్ఞానులు నీటిని సమస్త ప్రాణులకు మూలమని చెబుతారు.
14.101.15
अद्भिः सर्वाणि भूतानि जीवन्ति प्रभवन्ति च ।
तस्मात्सर्वेषु दानेषु तोयदानं विशिष्यते ॥ १४.१०१.१५ ॥
నీటివల్లనే సమస్త ప్రాణులు జీవిస్తాయి, పుడతాయి. కాబట్టి అన్ని దానాలలో నీటి దానమే శ్రేష్ఠమైనది.
14.101.16
सर्वदानतपोयज्ञैर्यत्प्राप्यं फलमुत्तमम् ।
तत्सर्वं तोयदानेन प्राप्यते नात्र संशयः ॥ १४.१०१.१६ ॥
అన్ని దానాలు, తపస్సులు, యజ్ఞాల ద్వారా పొందదగిన ఉత్తమ ఫలమంతా నీటి దానం ద్వారా లభిస్తుంది. ఇందులో సందేహం లేదు.
14.101.17
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्त्वन्नदातं सुसंस्कृतम् ।
तैस्तु दत्ताः स्वयं प्राणा भवन्ति भरतर्षभ ॥ १४.१०१.१७ ॥
బ్రాహ్మణులకు బాగా సిద్ధం చేసిన అన్నాన్ని దానం చేసేవారు, వారి చేత తమ ప్రాణాలే ఇవ్వబడినట్టు అవుతుంది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
14.101.18
अन्नाद्रक्तं च शुक्लं च अन्ने जीवः प्रतिष्ठितः ।
इन्द्रियाणि च बुद्धिश्च पुष्णन्त्यन्नेन नित्यशः।
अन्नहीनानि सीदन्ति सर्वभूतानि पाण्डव ॥ १४.१०१.१८ ॥
అన్నం నుండి రక్తం, శుక్రం కలుగుతాయి. అన్నంలోనే జీవుడు నిలిచి ఉంటాడు. ఇంద్రియాలు, బుద్ధి ఎప్పుడూ అన్నంతోనే పోషింపబడతాయి. ఓ పాండవా, అన్నం లేనివి అన్ని ప్రాణులు క్షీణిస్తాయి.
14.101.19
तेजो बलं च रूपं च सत्वं वीर्यं धृतिर्द्युतिः ।
ज्ञानं मेधा तथाऽऽयुश्च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १४.१०१.१९ ॥
తేజస్సు, బలం, రూపం, సత్త్వం, వీర్యం, ధృతి, ద్యుతి, జ్ఞానం, మేధ, ఆయుస్సు — ఇవన్నీ అన్నంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
14.101.20
देवमानवर्तिर्यक्षु सर्वलोकेषु सर्वदा ।
सर्वकालं हि सर्वेषां सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १४.१०१.२० ॥
దేవతలు, మానవులు, తిర్యక్కులు, యక్షులు — అన్ని లోకాలలో, ఎల్లప్పుడూ, అన్ని కాలాలలో — సర్వమూ, సర్వ ప్రాణులకూ, అన్నంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
14.101.21
अन्नं प्रजापते रूपमन्नं प्रजननं स्मृतम् ।
सर्वभूतमयं चान्नं जीवश्चान्नमयः स्मृतः ॥ १४.१०१.२१ ॥
అన్నం ప్రజాపతి రూపం; అన్నమే ప్రజననం అని స్మరించబడింది. అన్నం సర్వభూతమయం; జీవుడు కూడా అన్నమయుడని చెప్పబడ్డాడు.
14.101.22
अन्नेनाधिष्ठितः प्राण अपानो व्यान एव च ।
उदानश्च समानश्च धारयन्ति शरीरिणम् ॥ १४.१०१.२२ ॥
అన్నంచే అధిష్ఠితమైన ప్రాణం, అపానం, వ్యానం, ఉదానం, సమానం — ఇవే శరీరధారిని ధరిస్తాయి.
14.101.23
शयनोत्थानगमनग्रहणाकर्षणानि च ।
सर्वसत्वकृतं क्रम चान्नादेव प्रवर्तते ॥ १४.१०१.२३ ॥
పడుకోవడం, లేవడం, నడవడం, గ్రహించడం, లాగడం, అన్ని ప్రాణులు చేసే క్రమమంతా అన్నం నుండే ప్రవర్తిస్తుంది.
14.101.24
चतुर्विधानि भूतानि जङ्गमानि स्थिराणि च ।
अन्नाद्भवन्ति राजेन्द्र सृष्टिरेषा प्रजापतेः ॥ १४.१०१.२४ ॥
చలించే, స్థిరమైన — నాలుగు విధాల ప్రాణులు అన్నం నుండే పుడతాయి, ఓ రాజేంద్రా; ఇది ప్రజాపతి సృష్టి.
14.101.25
विद्यास्थानानि सर्वाणि सर्वयज्ञाश्च पावनाः ।
अन्नाद्यस्मात्प्रवर्तन्ते तस्मादन्नं परं स्मृतम् ॥ १४.१०१.२५ ॥
అన్ని విద్యాస్థానాలు, పావనమైన సర్వ యజ్ఞాలు అన్నం నుండే ప్రవర్తిస్తాయి; కాబట్టి అన్నమే శ్రేష్ఠమని స్మరించబడింది.
14.101.26
देवा रुद्रादयः सर्वे पितरोऽप्यग्नयस्तथा ।
यस्मादन्नेन तुष्यन्ति तस्मादन्नं विशिष्यते ॥ १४.१०१.२६ ॥
రుద్రుడు మొదలైన దేవతలంతా, పితృదేవతలు, అగ్నులు కూడా అన్నంతోనే తృప్తి చెందుతారు; కాబట్టి అన్నం విశిష్టమైనది.
14.101.27
यस्मादन्नात्प्रजाः सर्वाः कल्पेकल्पेऽसृजत्प्रभुः ।
तस्मादन्नात्परं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ १४.१०१.२७ ॥
ప్రభువు ప్రతి కల్పంలోనూ ఏ అన్నం నుండి సర్వ ప్రజలను సృష్టించాడో, ఆ అన్న దానాన్ని మించిన దానం ఇదివరకు లేదు, ఇకముందు ఉండదు.
14.101.28
यस्मादन्नात्प्रवर्तन्ते धर्मार्थौ काम एव च ।
तस्मादन्नात्परं दानं नामुत्रेह च पाण्डव ॥ १४.१०१.२८ ॥
ఏ అన్నం నుండి ధర్మం, అర్థం, కామం ప్రవర్తిస్తాయో, ఆ అన్నాన్ని మించిన దానం ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ లేదు, ఓ పాండవా.
14.101.29
यक्षरक्षोग्रहा नागा भूतान्यन्ते च दानवाः ।
तुष्यन्त्यन्नेन यस्मात्तु तस्मादन्नं परं भवेत् ॥ १४.१०१.२९ ॥
యక్షులు, రాక్షసులు, గ్రహాలు, నాగులు, భూతాలు, చివరగా దానవులు కూడా అన్నంతోనే తృప్తి చెందుతారు; కాబట్టి అన్నమే పరమమై ఉండాలి.
14.101.30
परान्नमुपभुञ्जनो यत्कर्म कुरुते शुभम् ।
तच्छुभस्यैकभागस्तु कर्तुर्भवति भारत ॥ १४.१०१.३० ॥
పరుల అన్నాన్ని భుజించేవాడు చేసే శుభకర్మ ఫలంలో ఒక భాగమే కర్తకు దక్కుతుంది, ఓ భరతా.
14.101.31
अन्नदस्य त्रयो भागा भन्ति पुरुषर्षभ ।
तस्यादन्नं प्रदातव्यं ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ॥ १४.१०१.३१ ॥
అన్నదాతకు మూడు భాగాలు ఉంటాయి, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా. కాబట్టి అన్నాన్ని ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకే ఇవ్వాలి.
14.101.32
ब्राह्मणाय दरिद्राय योऽन्नं संवत्सरं नृप ।
श्रोत्रियाय प्रयच्छेद्वै पाकभेदविवर्जितः ॥ १४.१०१.३२ ॥
ఓ రాజా, ఒక సంవత్సరం పాటు దరిద్రుడైన బ్రాహ్మణునికి, శ్రోత్రియునికి, పాకభేదం లేకుండా అన్నం ఇచ్చేవాడు...
14.101.33
डंभानृतविमुक्तस्तु परां भक्तिमुपागतः ।
स्वधर्मेणार्जितफलं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३३ ॥
కానీ కపటం, అసత్యం వదిలి పరమ భక్తిని పొందిన వాడికి స్వధర్మంతో సంపాదించిన ఫలం, పుణ్యఫలం వినండి.
14.101.34
शतवर्षसहस्राणि कामगः कामरूपधृत् ।
मोदतेऽमरलोकस्थः पूज्यमानोप्सरोगणैः।
ततश्चापि च्युतः कालान्नरलोके द्विजो भवेत् ॥ १४.१०१.३४ ॥
ఇష్టానుసారం తిరిగే, ఇష్టమైన రూపం ధరించే అతడు వందలు వేల సంవత్సరాలు అమరలోకంలో అప్సరసల గణాలచే పూజించబడుతూ ఆనందిస్తాడు. తరువాత కాలక్రమంలో అక్కడ నుండి పడి మానవలోకంలో ద్విజుడుగా జన్మిస్తాడు.
14.101.35
अग्नभिक्षां च यो दद्याद्दरिद्राय द्विजातये ।
षण्मासान्वार्षिकं श्राद्दं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३५ ॥
దరిద్రుడైన ద్విజునికి అన్నదానం చేసేవాడు ఆరు నెలలు వార్షిక శ్రాద్ధం చేసిన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు. ఆ పుణ్యఫలాన్ని వినండి.
14.101.36
गोसहस्रप्रदानेन यत्पुण्यं समुदाहृतम् ।
तत्प्रण्यफलमाप्नोति नरो वै नात्र संशयः ॥ १४.१०१.३६ ॥
వెయ్యి ఆవుల దానం వల్ల చెప్పబడిన పుణ్యం, అదే పుణ్యఫలాన్ని మనిషి పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.101.37
अथ संवत्सरं दद्यादग्रभिक्षामयाचते ।
प्रच्छद्यैव स्वयं नीत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३७ ॥
తరువాత ఒక సంవత్సరం పాటు యాచకునికి మొదటి భిక్షను ఇచ్చి, దానిని స్వయంగా కప్పి తీసుకెళ్ళేవాడి పుణ్యఫలాన్ని వినుము.
14.101.38
कपिलानां सहस्रैस्तु यद्देयं पुण्यमुच्यते ।
तत्सर्वमखिलं प्राप्य शक्रलोके महीयते ॥ १४.१०१.३८ ॥
వేల కపిలా ఆవులను దానం చేయడం వల్ల చెప్పబడిన పుణ్యమంతటినీ పొంది, అతడు ఇంద్రలోకంలో గౌరవించబడతాడు.
14.101.39
स शक्रभवने रम्ये र्षिकोटिशतं नृप ।
यथाकामं महातेजाः क्रीडत्यप्सरसांगणैः ॥ १४.१०१.३९ ॥
ఓ రాజా, అతడు ఇంద్రుని రమ్యమైన భవనంలో వందల కోట్ల ఋషులతో, తన ఇష్టానుసారం అప్సరసల సమూహాలతో మహా తేజస్సుతో క్రీడిస్తాడు.
14.101.40
अन्नं च यस्तु वै दद्याद्द्विजाय नियतव्रतः ।
दशवर्षामि राजेन्द्र तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.४० ॥
నియమ వ్రతుడైన వాడు పది సంవత్సరాలు బ్రాహ్మణునకు అన్నదానం చేస్తే, ఓ రాజేంద్రా, అతని పుణ్యఫలాన్ని వినుము.
14.101.41
कपिला शतसहस्रस्य विधिदत्तस्य यत्फलम् ।
तत्पुण्यफलमासाद्य पुरन्दरपुरं व्रजेत् ॥ १४.१०१.४१ ॥
విధిపూర్వకంగా ఇచ్చిన లక్ష కపిలా ఆవుల ఫలాన్ని పొంది, అతడు పురందరుని నగరానికి వెళ్తాడు.
14.101.42
स शक्रभवने रम्ये कामरूपी यथासुखम् ।
शतकोटिसमा राजन्क्रीडतेऽमरपूजितः ॥ १४.१०१.४२ ॥
అతడు ఇంద్రుని రమ్యమైన భవనంలో, ఇష్టమైన రూపం ధరించి, సుఖంగా, ఓ రాజా, వందల కోట్ల సంవత్సరాలు దేవతలచే పూజింపబడుతూ క్రీడిస్తాడు.
14.101.43
शक्रलोकावतीर्णश्च इह लोके महाद्युतिः ।
चतुर्वेदी द्विजः श्रीमाञ्जायते राजपूजितः ॥ १४.१०१.४३ ॥
ఇంద్రలోకం నుండి దిగివచ్చి ఈ లోకంలో మహాతేజస్వి, నాలుగు వేదాలు తెలిసిన, సంపన్నుడైన ద్విజుడిగా జన్మిస్తాడు; అతడు రాజులచే పూజింపబడతాడు.
14.101.44
अध्वश्रान्ताय विप्राय क्षुधितायान्नकाङ्क्षिणे ।
देशकालाभियाताय दीयते पाण्डुनन्दन ॥ १४.१०१.४४ ॥
ఓ పాండు నందనా, దారిలో అలసి, ఆకలితో, అన్నం కోరుకుంటూ, తగిన దేశకాలాలకు వచ్చిన బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వబడుతుంది.
14.101.45
याचतेऽन्नं न दद्याद्यो विद्यामाने धनागमे ।
स लुब्धो नरकं याति कृमीणां कालसूत्रकम् ॥ १४.१०१.४५ ॥
ధనం ఉన్నప్పుడు అన్నం కోరినవానికి ఇవ్వనివాడు, ఆ లోభి కృములతో నిండిన కాలసూత్రక నరకానికి వెళ్తాడు.
14.101.46
तत्र नरके घोरे लोभमोहविचेतनः ।
दशरव्षसहस्राणि क्लिश्यते वेदनार्दितः ॥ १४.१०१.४६ ॥
ఆ భయంకర నరకంలో, లోభమోహాలతో స్పృహ కోల్పోయినవాడు, పదివేల సంవత్సరాలు వేదనతో బాధపడుతూ కష్టపడతాడు.
14.101.47
तस्माच्च नरकान्मुक्तः कालेन महता हि सः ।
दरिद्रो मानुषे लोके चण्डालेष्वपि जायते। ॥ १४.१०१.४७ ॥
ఆ నరకం నుండి చాలా కాలం తర్వాత విముక్తుడై, అతడు మానవ లోకంలో దరిద్రుడుగా, చండాలుల మధ్య కూడా జన్మిస్తాడు.
14.101.48
यस्तु पांसुलपादश्च दूराध्वश्रमकर्शितः ।
क्षुत्पिपासाश्रमश्रान्त आर्तः खिन्नगतिर्द्विजः ॥ १४.१०१.४८ ॥
కానీ ధూళి పట్టిన పాదాలతో, దూరపు దారి అలసటతో కృశించినవాడు, ఆకలి దప్పిక శ్రమలతో అలసిన, బాధపడుతూ తడబడే నడక కలిగిన ద్విజుడు—
14.101.49
पृच्छन्वै ह्यन्नदातारं गृहमभ्येत्य याचयेत् ।
तं पूजयेत्तु यत्नेन सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः।
तस्मिंस्तुष्टे नरश्रेष्ठ तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः ॥ १४.१०१.४९ ॥
అన్నదాతను అడిగి ఇంటికి వచ్చి యాచించేవానిని జాగ్రత్తగా గౌరవించాలి; అతిథి స్వర్గానికి మార్గం. ఓ నరశ్రేష్ఠా, అతడు సంతుష్టుడైతే సర్వ దేవతలు సంతుష్టులవుతారు.
14.101.50
न तथा हविषा होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिपूजनात् ॥ १४.१०१.५० ॥
ఓ పార్థా, హవిస్సులతో, హోమాలతో, పుష్పాలతో, అనులేపనాలతో అగ్నులు అంతగా సంతోషించవు, అతిథి పూజతో సంతోషించినట్లు.
14.101.51
कपिलायां तु दत्तायां विधिवज्ज्येष्ठपुष्करे ।
न तत्फलमवाप्नोति यत्फलं विप्रबोजनान्। ॥ १४.१०१.५१ ॥
జ్యేష్ఠపుష్కరంలో విధిప్రకారం కపిలగోవును దానం చేసినా, బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టడం వల్ల వచ్చే ఫలం రాదు.
14.101.52
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपत्रेण पिबन्ति पितरो जलम् ॥ १४.१०१.५२ ॥
బ్రాహ్మణుల పాదోదకంతో తడిసిన భూమి ఎంత కాలం ఉంటుందో, అంత కాలం పితృదేవతలు కమలపత్రంతో నీరు త్రాగుతారు.
14.101.53
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टापमार्जनम् ।
श्रान्तसंवाहनं चैव तथा पादावसेचनम् ॥ १४.१०१.५३ ॥
దేవతల మాలలు తీయడం, బ్రాహ్మణుల ఉచ్ఛిష్టాన్ని తుడవడం, అలసినవారికి పాదసేవ చేయడం, అలాగే పాదాలు కడగడం.
14.101.54
प्रतिश्रयप्रदानं च तथा शय्यासनस्य च ।
एकैकं पाण्डवश्रेष्ठ गोप्रदानाद्विशिष्यते ॥ १४.१०१.५४ ॥
ఆశ్రయం ఇవ్వడం, అలాగే శయ్య, ఆసనాలు ఇవ్వడం — ఓ పాండవశ్రేష్ఠా, వీటిలో ప్రతి ఒక్కటీ గోదానం కంటే విశిష్టమైనది.
14.101.55
पादोदकं पादघृतं दीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ १४.१०१.५५ ॥
బ్రాహ్మణులకు పాద జలం, పాదాలకు నెయ్యి, దీపం, అన్నం, నివాసం ఇచ్చేవారు యముని వద్దకు వెళ్లరు.
14.101.56
विप्रातिथ्ये कृते राजन्भक्त्या शुश्रूषितेऽपि च ।
देवाः शुश्रूषिताः सर्वे त्रयस्त्रिंशदरिन्दम ॥ १४.१०१.५६ ॥
రాజా, బ్రాహ్మణులకు ఆతిథ్యం ఇచ్చి భక్తితో సేవిస్తే, శత్రుదమనా, ముప్పై మూడు దేవతలందరినీ సేవించినట్లే.
14.101.57
अभ्यागतो ज्ञातपूर्वो ह्यज्ञातोऽतिथिरुच्यते ।
तयोः पूजां द्विजः कुर्यादिति पौराणिकी श्रुतिः ॥ १४.१०१.५७ ॥
ముందే తెలిసినవాడు అభ్యాగతుడు, తెలియనివాడు అతిథి అని అంటారు. ఆ ఇద్దరినీ ద్విజుడు పూజించాలి అని పౌరాణిక శ్రుతి చెబుతుంది.
14.101.58
पादाभ्यङ्गन्नपानैस्तु योऽतिर्थिं पूजयेन्नरः ।
पूजितस्तेन राजेन्द्र भवामीह न संशयः ॥ १४.१०१.५८ ॥
పాదాలకు నూనె రాసి అన్నపానాలతో అతిథిని పూజించే మనిషి, రాజేంద్రా, అతనిచే పూజింపబడి నేను ఇక్కడ (అతని ఎదుట) ప్రత్యక్షమవుతాను; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.101.59
शीघ्रं पापाद्विनिर्मुक्तो मया चानुग्रहीकृतः ।
विमानेनेन्दुकल्पेन मम लोकं स गच्छति ॥ १४.१०१.५९ ॥
అతడు త్వరగా పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు; నాచే అనుగ్రహింపబడతాడు; చంద్రునివంటి విమానంలో అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు.
14.101.60
अभ्यागतं श्रान्तमनुव्रजन्ति ।
देवाश्च सर्वे पितरोऽग्नयश्च।
तस्मिन्द्विजे पूजिते पूजिताः स्यु-
र्गते निराशाः पितरो व्रजन्ति ॥ १४.१०१.६० ॥
అలసిపోయి వచ్చిన అభ్యాగతుని వెంట దేవతలు, పితరులు, అగ్నులు అందరూ నడుస్తారు. ఆ ద్విజుడు పూజింపబడితే వారు కూడా పూజింపబడినట్లే; అతడు వెళ్లిపోతే పితరులు నిరాశతో తిరిగిపోతారు.
14.101.61
अतिर्थिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ।
पितरस्तस्य नाश्नन्ति दशवर्षणि पञ्च च ॥ १४.१०१.६१ ॥
ఎవరి ఇంటి నుండి అతిథి నిరాశతో తిరిగి వెళ్తాడో, అతని పితరులు పదిహేను సంవత్సరాలు భోజనం చేయరు.
14.101.62
वर्जितः पितृभिर्लुब्धः स देवैरग्निभिः सह ।
निरयं रौरवं गत्वा दशवर्षाणि पञ्च च।
ततश्चापि च्युतः कालादिह चोच्छिष्टभुग्भवेत् ॥ १४.१०१.६२ ॥
పితరులచే, దేవతలచే, అగ్నులచే త్యజించబడిన లోభి రౌరవ నరకానికి వెళ్లి పదిహేను సంవత్సరాలు ఉంటాడు; తరువాత కాలం తీరగా ఇక్కడ ఎంగిలి తినేవాడుగా జన్మిస్తాడు.
14.101.63
वैश्वदेवान्तिके प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत् ।
चण्डालत्वमवाप्नोति सद्य एव न संशयः ॥ १४.१०१.६३ ॥
వైశ్వదేవ బలి సమయంలో వచ్చిన అతిథిని ఎవడు గౌరవించడో, వాడు వెంటనే చండాలత్వాన్ని పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.101.64
निर्वासयति यो विप्रं देशकालगतं गृहात् ।
पतितस्तत्क्षणादेव जायते नात्र संशयः ॥ १४.१०१.६४ ॥
తగిన దేశకాలాల్లో వచ్చిన బ్రాహ్మణుడిని ఇంటి నుండి గెంటివేసేవాడు, ఆ క్షణంలోనే పతితుడై జన్మిస్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.101.65
नरके रौरवे घोरे वर्षकोटिं स पच्यते ।
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके नराधमः।
श्वा वै द्वादशजन्मानि जायते क्षुत्पिपासितः ॥ १४.१०१.६५ ॥
అతడు భయంకరమైన రౌరవ నరకంలో కోటి సంవత్సరాలు వేగిపోతాడు; తరువాత కాలం తీరి ఈ లోకంలో అధముడైన మనిషిగా, ఆకలిదప్పులతో బాధపడుతూ, పన్నెండు జన్మలు కుక్కగా పుడతాడు.
14.101.66
चण्डालोप्यतिथिः प्राप्तो देशकालेऽन्नकाङ्क्षयाः ।
अभ्युद्गम्यो गृहस्थेन पूजनीयश्च सर्वदा ॥ १४.१०१.६६ ॥
చండాలుడైనా అతిథిగా తగిన దేశకాలాల్లో అన్నం కోరి వస్తే, గృహస్థుడు అతనికి లేచి ఎదురేగి ఎల్లప్పుడూ పూజించాలి.
14.101.67
अनर्चयित्वा योऽश्नाति लोभमोहविचेतनः ।
स चण्डालत्वमापन्नो दश जन्मानि पाण्डव ॥ १४.१०१.६७ ॥
అతిథిని పూజించకుండా లోభమోహాలతో విచేతనుడై భోజనం చేసేవాడు, ఓ పాండవా, చండాలత్వాన్ని పొంది పది జన్మలు ఆ స్థితిలోనే ఉంటాడు.
14.101.68
निराशमतिथिं कृत्वा भुञ्जनो यः प्रहृष्टवान् ।
न जानाति किलात्मानं विष्ठकूपे निपातितं ॥ १४.१०१.६८ ॥
అతిథిని నిరాశపరచి సంతోషంగా భోజనం చేసేవాడు, తానే మలకూపంలో పడవేయబడ్డానని తెలుసుకోడు.
14.101.69
मोघं ध्रुवं प्रोर्णयति मोघमस्य तु पच्यते ।
मोघमन्नं सदाऽश्नाति योतिथिं न च पूजयेत् ॥ १४.१०१.६९ ॥
అతని ప్రయత్నం నిశ్చయంగా వ్యర్థమవుతుంది; అతడు వండిన అన్నమూ వ్యర్థమవుతుంది. అతిథిని పూజించనివాడు ఎల్లప్పుడూ వ్యర్థమైన అన్నాన్ని తింటాడు.
14.101.70
साङ्गोपाङ्गांस्तु यो वेदान्पठतीह दिनेदिने ।
न चातिथिं पूजयति वृथा भवति स द्विजः ॥ १४.१०१.७० ॥
ఇక్కడ అంగోపాంగాలతో ప్రతిరోజూ వేదాలను పఠిస్తూ, అతిథిని పూజించనివాడు, ఆ ద్విజుడు వ్యర్థుడవుతాడు.
14.101.71
पाकयज्ञमहायज्ञैः सोमसंस्थाभिरेव च ।
ये यजन्ति न चार्चन्ति गृहेष्वतिथिमागतम् ॥ १४.१०१.७१ ॥
పాకయజ్ఞాలు, మహాయజ్ఞాలు, సోమసంస్థలతో యజ్ఞం చేసేవారు, కానీ ఇంటికి వచ్చిన అతిథిని పూజించనివారు.
14.101.72
तेषां यशोभिकामानां दत्तमिष्टं च यद्भवेत् ।
वृथा भवति तत्सर्वमाशया हि तया हतम् ॥ १४.१०१.७२ ॥
కీర్తిని కోరేవారి దానం, ఇష్టయజ్ఞం అన్నీ వ్యర్థమవుతాయి; ఆ కోరికతోనే అవి నాశనమైపోతాయి.
14.101.73
देशं कालं च पात्रं च स्वशक्तिं च निरीक्ष्य च ।
अल्पं समं महद्वापि कुर्यादातिथ्यमात्मवान् ॥ १४.१०१.७३ ॥
స్థలం, కాలం, తగిన పాత్రత, తన శక్తి అన్నింటినీ పరిశీలించి, ఆత్మనిగ్రహం గల వాడు స్వల్పంగానైనా, సమానంగానైనా, గొప్పగానైనా అతిథి సత్కారం చేయాలి.
14.101.74
सुमुखः सुप्रसन्नात्मा धीमानतिथिमागतम् ।
स्वागतेनासनेनाद्भिरन्नाद्येन च पूजयेत् ॥ १४.१०१.७४ ॥
బుద్ధిమంతుడు వచ్చిన అతిథిని ప్రసన్నమైన ముఖంతో, సంతృప్తమైన మనసుతో, స్వాగత వచనాలు, ఆసనం, జలం, అన్నంతో గౌరవించాలి.
14.101.75
हितः प्रियो वा द्वेष्यो वा मूर्खः पण्डित एव वा ।
प्राप्तो यो वैश्वदेवान्ते सोतिथिः स्वर्गसंक्रमः ॥ १४.१०१.७५ ॥
హితుడైనా, ప్రియుడైనా, ద్వేషించేవాడైనా, మూర్ఖుడైనా, పండితుడైనా, వైశ్వదేవం ముగిసిన తర్వాత వచ్చినవాడే అతిథి; అతడు స్వర్గానికి మార్గం.
14.101.76
क्षुत्पिपासाश्रमार्ताय देशकालगताय च ।
सत्कृत्यान्नं प्रदातव्यं यज्ञस्य फलमिच्छता ॥ १४.१०१.७६ ॥
ఆకలి, దాహం, అలసటతో బాధపడుతూ, దూర దేశ కాలాల నుండి వచ్చిన వారికి, యజ్ఞ ఫలాన్ని కోరేవాడు గౌరవంగా అన్నం ఇవ్వాలి.
14.101.77
भोजयेदात्मनः श्रेष्ठान्विधइवद्धव्यकव्ययोः ।
अन्नं प्राणो मनुष्यणामन्नदः प्राणदो भवेत्।
तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ॥ १४.१०१.७७ ॥
తన శ్రేష్ఠులకు విధి ప్రకారం హవ్య-కవ్యాలలో భోజనం పెట్టాలి. అన్నం మనుషులకు ప్రాణం; అన్నం ఇచ్చేవాడు ప్రాణం ఇచ్చేవాడు అవుతాడు. అందువల్ల సంపదను కోరేవాడు ప్రత్యేకంగా అన్నం ఇవ్వాలి.
14.101.78
अन्नदः सर्वकामैस्तु सुतृप्तः सुष्ट्वलङ्कृतः ।
पूर्णचन्द्रप्रकाशेन विमानेन विराजते ॥ १४.१०१.७८ ॥
అన్నం ఇచ్చేవాడు అన్ని కోరికలు తీరి, పూర్తిగా తృప్తి చెంది, చక్కగా అలంకరించబడి, పూర్ణచంద్రుని కాంతితో వెలిగే విమానంలో ప్రకాశిస్తాడు.
14.101.79
सेव्यमानो वरस्त्रीभिर्मम लोकं स गच्छति ।
क्रीडित्वा तु ततस्तस्मिन्वर्षकोटिं यथाऽमरः ॥ १४.१०१.७९ ॥
శ్రేష్ఠ స్త్రీలచే సేవించబడినవాడై అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు; అక్కడ దేవతలా కోటి సంవత్సరాలు ఆనందిస్తాడు.
14.101.80
ततस्चापि च्युतः कालादिह लोके महायशाः ।
वेदशास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८० ॥
తరువాత కాలం తీరినప్పుడు, ఆ మహాయశస్వి ఈ లోకంలో పడి, వేద శాస్త్రార్థ తత్త్వం తెలిసిన, సంపన్నుడైన బ్రాహ్మణుడవుతాడు.
14.101.81
यथाश्रद्धं तु यः कुर्यान्मनुष्येषु प्रजायते ।
महाधनपतिः श्रीमान्वेदवेदाङ्गपारगः।
सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८१ ॥
శ్రద్ధ ప్రకారం ఎవరు చేస్తారో, వారు మనుష్యులలో జన్మిస్తారు: గొప్ప ధనాధిపతి, శ్రీమంతుడు, వేదవేదాంగ పారంగతుడు, సర్వశాస్త్రార్థ తత్త్వజ్ఞుడు, సంపన్న బ్రాహ్మణుడవుతాడు.
14.101.82
सर्वातिथ्यं तु यः कुर्याद्वर्षमेकमकल्मषः ।
धर्मार्जितधनो भूत्वा पाकभेदविवर्जितः ॥ १४.१०१.८२ ॥
ఒక సంవత్సరం పాపరహితంగా సర్వ అతిథి సత్కారం చేసేవాడు, ధర్మంగా ఆర్జించిన ధనం కలవాడై, పాక భేదాలు లేనివాడై.
14.101.83
देवानिव स्वयं विप्रानर्चयित्वा पितॄनपि ।
विप्रानग्राशनाशी यस्तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.८३ ॥
దేవతల వలె స్వయంగా బ్రాహ్మణులను, పితృదేవతలను పూజించి, బ్రాహ్మణులకు ముందు భోజనం పెట్టాలని కోరేవాడి పుణ్యఫలం విను.
14.101.84
वर्षेणैकेन यावन्ति पिण्डान्यश्नन्ति ये द्विजाः ।
तावद्वर्षाणि राजेन्द्र मम लोके महीयते ॥ १४.१०१.८४ ॥
ఒక సంవత్సరంలో ఈ ద్విజులు ఎన్ని పిండాలు తింటారో, ఓ రాజేంద్రా, అన్ని సంవత్సరాలు అతడు నా లోకంలో గౌరవించబడతాడు.
14.101.85
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके महायशाः ।
वेदसास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८५ ॥
అప్పుడు అతడు కాలానుసారం ఈ లోకం నుండి చ్యుతుడై, మహాయశస్వి అయి, వేదాలు శాస్త్రాలు వాటి అర్థతత్త్వం తెలిసిన, భోగసంపన్నుడైన బ్రాహ్మణుడౌతాడు.
14.101.86
सर्वातिथ्यं तु यः कुर्याद्यथाश्रद्धं नरेश्वर ।
अकालनियमेनापि सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ १४.१०१.८६ ॥
నరేశ్వరా, ఎవరు శ్రద్ధానుసారం అందరు అతిథులకు సత్కారం చేస్తాడో, నియమిత కాలం లేకపోయినా సత్యవాదిగా, జితేంద్రియుడిగా ఉంటాడో,
14.101.87
सत्यसन्धो चितक्रोधः शाखाधर्मविवर्जितः ।
अधर्मभीरुर्धर्मिष्ठो मायामात्सर्यवर्जितः ॥ १४.१०१.८७ ॥
సత్యప్రతిజ్ఞుడై, కోపాన్ని అణచినవాడై, శాఖాధర్మాలు లేనివాడై, అధర్మానికి భయపడేవాడై, ధర్మనిష్ఠుడై, మాయ మాత్సర్యాలు లేనివాడై,
14.101.88
श्रद्दधानः सुचिर्नित्यं पाकबेदविवर्जितः ।
स विमानेन दिव्येन दिव्यरूपी महायशाः ॥ १४.१०१.८८ ॥
శ్రద్ధగలవాడు, ఎల్లప్పుడూ శుచిగా ఉండేవాడు, పాకవేద విధులు లేనివాడు, అతడు మహాయశస్వి, దివ్యరూపధారి, దివ్య విమానంలో వెళ్తాడు.
14.101.89
पुरन्दरपुरं याति गीयमानोप्सरोगणैः ।
मन्वन्तरं तु तत्रैव क्रीडित्वा देवपूजितः।
मानुष्यलोकमागम्य भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८९ ॥
అతడు పురందరుని నగరానికి వెళ్తాడు; అక్కడ అప్సరసల గణాలు పాడుతాయి. అక్కడే ఒక మన్వంతరం క్రీడించి, దేవతలచే పూజింపబడి, మానవలోకానికి వచ్చి భోగవంతుడైన బ్రాహ్మణుడౌతాడు.
14.101.90
दशजन्मानि विप्रत्वमाप्नुयाद्राजपूजितः ।
जातिस्मरश्च भवति यत्रयत्रोपजायते ॥ १४.१०१.९० ॥
అతడు పది జన్మలలో బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు, రాజులచే పూజింపబడతాడు; ఎక్కడెక్కడ జన్మిస్తాడో అక్కడంతా పూర్వజన్మ స్మృతి కలవాడౌతాడు.