มหาภารตะ · อัธยายะ 14.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.101.1
श्रुत्वा यमपुराध्वानं जीवानां गमनं तथा ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.१०१.१ ॥
เมื่อได้ฟังเรื่องทางไปสู่เมืองของยมและการไปของสรรพชีวิตที่นั่น ธรรมบุตรผู้มีใจปีติยินดี จึงกล่าวกับพระเกศวะอีกครั้ง
14.101.2
देवदेवेश दैत्यघ्न ऋषिसङ्घैरभिष्टुत ।
भगवन्भवहञ्श्रीमन्सहस्रादित्यसन्निभ ॥ १४.१०१.२ ॥
ข้าแต่เทพแห่งเทพ ผู้ปราบไทตยะ ที่หมู่ฤๅษีสรรเสริญ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทำลายภพแห่งการเวียนว่ายตาย ข้าแต่ผู้รุ่งโรจน์ ผู้เปรียบดั่งพันดวงอาทิตย์
14.101.3
सर्वसंभव धर्मज्ञ सर्वधरमप्रवर्तक ।
सर्वदानफलं सौम्य कथयस्व ममाच्युत ॥ १४.१०१.३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นต้นกำเนิดของทั้งปวง ผู้รู้ธรรม ผู้ประกาศธรรมทั้งปวง ข้าแต่ผู้อ่อนโยน ข้าแต่พระอัจยุตะ ขอทรงโปรดตรัสแก่ข้าพระองค์ถึงผลแห่งการให้ทานทั้งปวง
14.101.4
दानं देयं कथं कृष्ण कीदृशाय द्विजाय वै ।
कीदृशं वा तपः कृत्वा तत्फलं कुत्र भुज्यते ॥ १४.१०१.४ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ จะให้ทานอย่างไร และจะให้แก่พราหมณ์ผู้เช่นไร หรือจะบำเพ็ญตบะเช่นไร จึงจะได้รับผลนั้นและจะได้รับผลนั้นที่ใด
14.101.5
एवमुक्तो हृषीकेशो धर्मपुत्रेण धीमता ।
उवाच धर्मपुत्राय पुण्यान्धर्मान्महोदयान् ॥ १४.१०१.५ ॥
เมื่อธรรมบุตรผู้ฉลาดได้กล่าวดังนี้แล้ว พระหฤษีเกศจึงตรัสแก่ธรรมบุตรถึงธรรมอันเป็นบุญซึ่งให้ผลอันยิ่งใหญ่
14.101.6
शृणुष्वावहितो राजन्पूतं पापघ्नमुत्तमम् ।
सर्वदानफलं सौम्य न श्राव्यं पापकर्मणम् ॥ १४.१०१.६ ॥
ข้าแต่พระราชา จงตั้งใจฟังเถิด ธรรมนี้บริสุทธิ์ ขจัดบาป และสูงสุด เป็นผลแห่งการให้ทานทั้งปวง ข้าแต่ผู้อ่อนโยน ไม่ควรกล่าวแก่ผู้ประกอบกรรมชั่ว
14.101.7
यच्छ्रुत्वा पुरुषः स्त्री वा नष्टपापः समाहितः ।
तत्क्षणात्पूततां याति पापकर्मरतोपि वा ॥ १४.१०१.७ ॥
ผู้ใดไม่ว่าชายหรือหญิง เมื่อได้ฟังแล้ว มีบาปถูกกำจัด จิตตั้งมั่น ในขณะนั้นย่อมบรรลุความบริสุทธิ์ แม้จะยินดีในกรรมชั่วอยู่ก็ตาม
14.101.8
एकाहमपि कौन्तेय भूमावुत्पादितं जलम् ।
सप्त तारयते पूर्वान्वितृष्णा यत्र गौर्भवेत् ॥ १४.१०१.८ ॥
ข้าแต่โอรสของพระนางกุนตี น้ำที่ตักขึ้นจากพื้นดินเพียงวันเดียว ณ ที่ซึ่งโคได้ดื่มจนอิ่มหนำ ย่อมช่วยให้บรรพบุรุษเจ็ดชั่วโคตรพ้นทุกข์
14.101.9
पानीयं परमं लोके जीवानां जीवनं स्मृतम् ।
पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति पाण्डव।
पानीयस्य गुणा दिव्याः परलोके गुणावहाः ॥ १४.१०१.९ ॥
ในโลก น้ำดื่มถือว่าประเสริฐยิ่ง เป็นชีวิตของสรรพสัตว์ ข้าแต่โอรสของพระปาณฑุ ความอิ่มใจย่อมเกิดขึ้นด้วยการให้น้ำ คุณอันทิพย์ของน้ำย่อมนำประโยชน์ไปสู่โลกหน้า
14.101.10
तत्र पुष्पोदकी नाम नदी परमपावनी ।
कामान्ददाति राजेन्द्र तोयदानां यमालये ॥ १४.१०१.१० ॥
ที่นั่นมีแม่น้ำชื่อปุษโปทกี ซึ่งชำระได้อย่างยิ่งยวด ข้าแต่พระจอมกษัตริย์ แม่น้ำนั้นประทานความปรารถนาแก่ผู้ให้น้ำในนิเวศน์ของพระยม
14.101.11
शीतलं सलिलं ह्यत्र ह्यक्षय्यममृतोपमम् ।
शीततोयप्रदादॄणां भवेन्नित्यं सुखावहम् ॥ १४.१०१.११ ॥
ที่นี่น้ำเย็นไม่มีวันหมดสิ้น เปรียบดั่งอมฤต สำหรับผู้ให้น้ำเย็น ย่อมนำความสุขมาให้เป็นนิจ
14.101.12
ये चाप्यतोयदातारः पूयस्तेषां विधीयते। ॥ १४.१०१.१२ ॥
ส่วนผู้ที่ไม่ให้น้ำ ย่อมถูกกำหนดให้ตกนรกที่เต็มไปด้วยหนอง
14.101.13
प्रणश्यत्यंबुपानेन बुभुक्षा च युधिष्ठिर ।
तृपीषस्य न चान्नेन पिपासाऽपि प्रणश्यति।
तस्मात्तोयं सदा देयं तृषितेभ्यो विजानता। ॥ १४.१०१.१३ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ความหิวย่อมดับด้วยการดื่มน้ำ และความกระหายก็ดับได้แม้ในผู้ที่อิ่มด้วยอาหาร เหตุนี้ ผู้รู้จึงควรให้น้ำแก่ผู้กระหายอยู่เสมอ
14.101.14
अग्नेर्मूर्तिः क्षितेर्योनिरमृतस्य स संभवः ।
अतोंभः सर्वभूतानां मूलमित्युच्यते बुधैः ॥ १४.१०१.१४ ॥
น้ำคือรูปของไฟ เป็นที่กำเนิดของแผ่นดิน และเป็นต้นกำเนิดของอมฤต เหตุนี้ ปราชญ์จึงกล่าวว่าน้ำคือรากเหง้าของสรรพภูต
14.101.15
अद्भिः सर्वाणि भूतानि जीवन्ति प्रभवन्ति च ।
तस्मात्सर्वेषु दानेषु तोयदानं विशिष्यते ॥ १४.१०१.१५ ॥
ด้วยน้ำ สรรพภูตย่อมดำรงชีวิตและเกิดขึ้น เหตุนี้ ในบรรดาทานทั้งปวง การให้น้ำจึงโดดเด่นที่สุด
14.101.16
सर्वदानतपोयज्ञैर्यत्प्राप्यं फलमुत्तमम् ।
तत्सर्वं तोयदानेन प्राप्यते नात्र संशयः ॥ १४.१०१.१६ ॥
ผลอันสูงสุดใดที่จะพึงได้จากทาน ตบะ และยัญทั้งปวง ผลทั้งหมดนั้นย่อมได้รับด้วยการให้น้ำ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
14.101.17
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्त्वन्नदातं सुसंस्कृतम् ।
तैस्तु दत्ताः स्वयं प्राणा भवन्ति भरतर्षभ ॥ १४.१०१.१७ ॥
ผู้ใดถวายอาหารที่ปรุงอย่างดีแก่พราหมณ์ ข้าแต่วีรบุรุษแห่งภรตะ ผู้นั้นได้ให้ลมหายใจแห่งชีวิตของตนเองแก่ท่านแล้ว
14.101.18
अन्नाद्रक्तं च शुक्लं च अन्ने जीवः प्रतिष्ठितः ।
इन्द्रियाणि च बुद्धिश्च पुष्णन्त्यन्नेन नित्यशः।
अन्नहीनानि सीदन्ति सर्वभूतानि पाण्डव ॥ १४.१०१.१८ ॥
จากอาหารเกิดโลหิตและน้ำอสุจิ ชีวาตมันตั้งอยู่ในอาหาร อินทรีย์และปัญญาย่อมได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยอาหารเป็นนิจ ข้าแต่โอรสของพระปาณฑุ สรรพสัตว์ที่ขาดอาหารย่อมซูบเซียวลง
14.101.19
तेजो बलं च रूपं च सत्वं वीर्यं धृतिर्द्युतिः ।
ज्ञानं मेधा तथाऽऽयुश्च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १४.१०१.१९ ॥
ความรุ่งโรจน์ กำลัง รูปร่าง ความบริสุทธิ์ พลังวีรยะ ความมั่นคง ความสว่างไสว ความรู้ ปัญญา และอายุขัย ทั้งหมดนี้ตั้งอยู่ในอาหาร
14.101.20
देवमानवर्तिर्यक्षु सर्वलोकेषु सर्वदा ।
सर्वकालं हि सर्वेषां सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १४.१०१.२० ॥
ในหมู่เทพ มนุษย์ สัตว์ และยักษ์ ในโลกทั้งปวง ทุกเวลาและทุกกาล สิ่งทั้งปวงของสรรพสัตว์ทั้งหมดตั้งอยู่ในอาหาร
14.101.21
अन्नं प्रजापते रूपमन्नं प्रजननं स्मृतम् ।
सर्वभूतमयं चान्नं जीवश्चान्नमयः स्मृतः ॥ १४.१०१.२१ ॥
อาหารคือรูปของประชาบดี และการให้กำเนิดก็กล่าวว่าเป็นอาหาร อาหารประกอบด้วยสรรพสัตว์ทั้งปวง และชีวะก็กล่าวว่าประกอบด้วยอาหาร
14.101.22
अन्नेनाधिष्ठितः प्राण अपानो व्यान एव च ।
उदानश्च समानश्च धारयन्ति शरीरिणम् ॥ १४.१०१.२२ ॥
ลมหายใจ ได้แก่ ปราณะ อปานะ วยานะ อุทานะ และสมานะ ซึ่งอาศัยอาหาร เพียงลำพังก็ค้ำจุนสิ่งที่มีร่างกาย
14.101.23
शयनोत्थानगमनग्रहणाकर्षणानि च ।
सर्वसत्वकृतं क्रम चान्नादेव प्रवर्तते ॥ १४.१०१.२३ ॥
การนอนลง การลุกขึ้น การไป การจับ และการดึง รวมทั้งกระบวนการแห่งการกระทำทั้งหมดที่สัตว์ทั้งปวงกระทำ ย่อมดำเนินไปได้ด้วยอาหารเท่านั้น
14.101.24
चतुर्विधानि भूतानि जङ्गमानि स्थिराणि च ।
अन्नाद्भवन्ति राजेन्द्र सृष्टिरेषा प्रजापतेः ॥ १४.१०१.२४ ॥
สัตว์ทั้งสี่ประเภท ทั้งที่เคลื่อนที่ได้และที่เคลื่อนที่ไม่ได้ ย่อมเกิดขึ้นจากอาหาร โอ้ราชาแห่งกษัตริย์ นี่คือการสร้างของประชาบดี
14.101.25
विद्यास्थानानि सर्वाणि सर्वयज्ञाश्च पावनाः ।
अन्नाद्यस्मात्प्रवर्तन्ते तस्मादन्नं परं स्मृतम् ॥ १४.१०१.२५ ॥
ศาสตร์ทั้งหลายทั้งปวงและยัญอันบริสุทธิ์ทั้งปวงย่อมเกิดจากอาหาร เพราะเหตุนั้น อาหารจึงกล่าวกันว่าสูงสุด
14.101.26
देवा रुद्रादयः सर्वे पितरोऽप्यग्नयस्तथा ।
यस्मादन्नेन तुष्यन्ति तस्मादन्नं विशिष्यते ॥ १४.१०१.२६ ॥
เทวดาทั้งปวงมีพระรุทระเป็นต้น บรรพบุรุษ และอัคนีทั้งหลาย ก็ย่อมพอใจด้วยอาหารเช่นกัน เพราะเหตุนั้น อาหารจึงเป็นเลิศ
14.101.27
यस्मादन्नात्प्रजाः सर्वाः कल्पेकल्पेऽसृजत्प्रभुः ।
तस्मादन्नात्परं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ १४.१०१.२७ ॥
เพราะพระผู้เป็นเจ้าทรงสร้างสัตว์ทั้งปวงจากอาหารในทุกกัลป์ ไม่เคยมีและจะไม่มีทานใดยิ่งกว่าทานคืออาหาร
14.101.28
यस्मादन्नात्प्रवर्तन्ते धर्मार्थौ काम एव च ।
तस्मादन्नात्परं दानं नामुत्रेह च पाण्डव ॥ १४.१०१.२८ ॥
จากอาหารย่อมเกิดธรรม ทรัพย์ และความปรารถนา เพราะเหตุนั้น ไม่มีทานใดยิ่งกว่าทานคืออาหาร ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โอ้บุตรของปาณฑุ
14.101.29
यक्षरक्षोग्रहा नागा भूतान्यन्ते च दानवाः ।
तुष्यन्त्यन्नेन यस्मात्तु तस्मादन्नं परं भवेत् ॥ १४.१०१.२९ ॥
ยักษ์ รากษส ดาวเคราะห์ งู สัตว์ทั้งหลาย และในที่สุดทานพ ย่อมพอใจด้วยอาหาร เพราะเหตุนั้น อาหารจึงควรเป็นสูงสุด
14.101.30
परान्नमुपभुञ्जनो यत्कर्म कुरुते शुभम् ।
तच्छुभस्यैकभागस्तु कर्तुर्भवति भारत ॥ १४.१०१.३० ॥
กุศลกรรมใดที่บุคคลกระทำขณะกินอาหารของผู้อื่น ส่วนหนึ่งของกุศลนั้นย่อมตกแก่ผู้กระทำเท่านั้น โอ้ภารตะ
14.101.31
अन्नदस्य त्रयो भागा भन्ति पुरुषर्षभ ।
तस्यादन्नं प्रदातव्यं ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ॥ १४.१०१.३१ ॥
ผู้ให้อาหารย่อมได้รับสามส่วน โอ้บุรุษผู้ประเสริฐ เพราะเหตุนั้น อาหารควรถวายแก่พราหมณ์เป็นพิเศษ
14.101.32
ब्राह्मणाय दरिद्राय योऽन्नं संवत्सरं नृप ।
श्रोत्रियाय प्रयच्छेद्वै पाकभेदविवर्जितः ॥ १४.१०१.३२ ॥
โอ้กษัตริย์ ผู้ใดตลอดหนึ่งปีถวายอาหารแก่พราหมณ์ผู้ยากจนและรู้พระเวท โดยไม่แบ่งแยกเรื่องการปรุง...
14.101.33
डंभानृतविमुक्तस्तु परां भक्तिमुपागतः ।
स्वधर्मेणार्जितफलं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३३ ॥
แต่จงฟังผลที่ได้จากหน้าที่ของตนและผลแห่งบุญ ของผู้ที่พ้นจากการโอ้อวดและการพูดเท็จ และเข้าถึงความภักดีอันสูงสุด
14.101.34
शतवर्षसहस्राणि कामगः कामरूपधृत् ।
मोदतेऽमरलोकस्थः पूज्यमानोप्सरोगणैः।
ततश्चापि च्युतः कालान्नरलोके द्विजो भवेत् ॥ १४.१०१.३४ ॥
ท่องเที่ยวไปตามใจและแปลงร่างได้ตามปรารถนา เขาอยู่ในโลกแห่งอมตะนานหลายแสนปี เพลิดเพลินและได้รับการบูชาจากหมู่อัปสร ต่อมาเมื่อตกลงจากที่นั้นตามกาลเวลา เขาก็เกิดเป็นทวิชาติในโลกมนุษย์
14.101.35
अग्नभिक्षां च यो दद्याद्दरिद्राय द्विजातये ।
षण्मासान्वार्षिकं श्राद्दं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३५ ॥
ผู้ใดถวายภิกษาอาหารแก่ทวิชาติผู้ยากจน เขาจะได้รับผลบุญเท่ากับการทำอาทิกศราทธ์ประจำปีเป็นเวลาหกเดือน จงฟังผลบุญนั้น
14.101.36
गोसहस्रप्रदानेन यत्पुण्यं समुदाहृतम् ।
तत्प्रण्यफलमाप्नोति नरो वै नात्र संशयः ॥ १४.१०१.३६ ॥
บุญที่กล่าวกันว่าเกิดจากการถวายโคหนึ่งพันตัว บุรุษย่อมได้รับผลบุญนั้น ในเรื่องนี้ไม่มีความสงสัย
14.101.37
अथ संवत्सरं दद्यादग्रभिक्षामयाचते ।
प्रच्छद्यैव स्वयं नीत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.३७ ॥
ส่วนผู้ที่ถวายภิกษาแรกแก่ขอทานตลอดหนึ่งปี และนำอาหารไปเอง ทั้งปกปิดไว้ จงฟังผลบุญของเขา
14.101.38
कपिलानां सहस्रैस्तु यद्देयं पुण्यमुच्यते ।
तत्सर्वमखिलं प्राप्य शक्रलोके महीयते ॥ १४.१०१.३८ ॥
บุญที่กล่าวกันว่าเกิดจากการถวายโคกปิลาเป็นพัน เขาได้รับบุญทั้งหมดนั้นครบถ้วนแล้ว และย่อมได้รับการสรรเสริญในโลกของพระอินทร์
14.101.39
स शक्रभवने रम्ये र्षिकोटिशतं नृप ।
यथाकामं महातेजाः क्रीडत्यप्सरसांगणैः ॥ १४.१०१.३९ ॥
โอ้กษัตริย์ ในวิมานอันงดงามของพระอินทร์ ผู้มีเดชใหญ่นั้นย่อมเล่นสนุกตามใจปรารถนา ร่วมกับฤๅษีนับหมื่นโกฏิและหมู่อัปสร
14.101.40
अन्नं च यस्तु वै दद्याद्द्विजाय नियतव्रतः ।
दशवर्षामि राजेन्द्र तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.४० ॥
และผู้ใดมั่นคงในวัตร ถวายอาหารแก่พราหมณ์เป็นเวลาสิบปี โอ้ราชาแห่งกษัตริย์ จงฟังผลบุญของเขา
14.101.41
कपिला शतसहस्रस्य विधिदत्तस्य यत्फलम् ।
तत्पुण्यफलमासाद्य पुरन्दरपुरं व्रजेत् ॥ १४.१०१.४१ ॥
ผู้ที่ได้รับผลบุญแห่งการให้วัวกปิลาหนึ่งแสนตัวตามพิธีอันถูกต้อง ย่อมไปยังนครของปุรันทระ
14.101.42
स शक्रभवने रम्ये कामरूपी यथासुखम् ।
शतकोटिसमा राजन्क्रीडतेऽमरपूजितः ॥ १४.१०१.४२ ॥
ในภพอันงดงามของพระอินทร์ ผู้นั้นย่อมตามปรารถนาได้ทุกรูปลักษณ์ เสวยความสุขตามใจ ข้าแต่พระราชา ได้รับการบูชาจากเทพทั้งหลาย และเล่นสนุกอยู่นับร้อยโกฏิปี
14.101.43
शक्रलोकावतीर्णश्च इह लोके महाद्युतिः ।
चतुर्वेदी द्विजः श्रीमाञ्जायते राजपूजितः ॥ १४.१०१.४३ ॥
และผู้ที่ลงมาจากโลกของพระอินทร์ เกิดในโลกนี้เป็นพราหมณ์ผู้มีรัศมีรุ่งเรือง รู้พระเวททั้งสี่ มีศิริมงคล ได้รับการยกย่องบูชาจากพระราชาทั้งหลาย
14.101.44
अध्वश्रान्ताय विप्राय क्षुधितायान्नकाङ्क्षिणे ।
देशकालाभियाताय दीयते पाण्डुनन्दन ॥ १४.१०१.४४ ॥
ข้าแต่บุตรของปาณฑุ การให้ทานย่อมมอบแก่พราหมณ์ที่อ่อนล้าจากการเดินทาง หิวโหย ปรารถนาอาหาร และมาถึงในเวลาและสถานที่อันควร
14.101.45
याचतेऽन्नं न दद्याद्यो विद्यामाने धनागमे ।
स लुब्धो नरकं याति कृमीणां कालसूत्रकम् ॥ १४.१०१.४५ ॥
ผู้ใดเมื่อมีทรัพย์สินมาถึงตน แต่ไม่ให้อาหารแก่ผู้ขอ คนตระหนี่นั้นย่อมไปสู่นรกกาลสูตรกะ อันเต็มไปด้วยหนอน
14.101.46
तत्र नरके घोरे लोभमोहविचेतनः ।
दशरव्षसहस्राणि क्लिश्यते वेदनार्दितः ॥ १४.१०१.४६ ॥
ในนรกอันน่ากลัวนั้น ผู้นั้นมึนงงด้วยความโลภและความหลง ต้องทนทุกข์ทรมานด้วยความเจ็บปวดเป็นเวลาหมื่นปี
14.101.47
तस्माच्च नरकान्मुक्तः कालेन महता हि सः ।
दरिद्रो मानुषे लोके चण्डालेष्वपि जायते। ॥ १४.१०१.४७ ॥
และเมื่อพ้นจากนรกนั้นแล้ว หลังจากกาลอันยาวนาน ผู้นั้นย่อมเกิดในโลกมนุษย์เป็นคนยากจน แม้ในหมู่จัณฑาลก็มี
14.101.48
यस्तु पांसुलपादश्च दूराध्वश्रमकर्शितः ।
क्षुत्पिपासाश्रमश्रान्त आर्तः खिन्नगतिर्द्विजः ॥ १४.१०१.४८ ॥
ส่วนพราหมณ์ผู้มีเท้าฝุ่นคลุก ซูบผอมเพราะความเหน็ดเหนื่อยจากการเดินทางไกล ถูกความหิว ความกระหาย และความอ่อนล้าเบียดเบียน ทุกข์ระทม ก้าวเดินอย่างเชื่องช้า
14.101.49
पृच्छन्वै ह्यन्नदातारं गृहमभ्येत्य याचयेत् ।
तं पूजयेत्तु यत्नेन सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः।
तस्मिंस्तुष्टे नरश्रेष्ठ तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः ॥ १४.१०१.४९ ॥
ผู้ที่มาถึงเรือนของผู้ให้อาหาร ขอถาม แล้วจึงขออาหาร พึงบูชาท่านด้วยความเอาใจใส่ ท่านผู้เป็นอติถีนั้นเป็นทางไปสู่สวรรค์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งมนุษย์ เมื่อท่านพอใจ เทพทั้งปวงย่อมพอใจ
14.101.50
न तथा हविषा होमैर्न पुष्पैर्नानुलेपनैः ।
अग्नयः पार्थ तुष्यन्ति यथा ह्यतिथिपूजनात् ॥ १४.१०१.५० ॥
ข้าแต่ปารถะ เหล่าไฟบูชาย่อมไม่พอพระทัยด้วยเนยใสที่ถวายในการบูชาหรือการเผาเครื่องบูชา ไม่พอใจด้วยดอกไม้หรือของทาภายนอก เท่ากับที่พอใจเมื่อได้รับการบูชาอติถี
14.101.51
कपिलायां तु दत्तायां विधिवज्ज्येष्ठपुष्करे ।
न तत्फलमवाप्नोति यत्फलं विप्रबोजनान्। ॥ १४.१०१.५१ ॥
แม้ได้ถวายวัวกปิลาตามพิธีอันถูกต้องที่เชษฐปุษกร ก็ไม่ได้รับผลเท่ากับผลที่เกิดจากการเลี้ยงดูพราหมณ์
14.101.52
द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
तावत्पुष्करपत्रेण पिबन्ति पितरो जलम् ॥ १४.१०१.५२ ॥
ตราบใดที่แผ่นดินยังชุ่มด้วยน้ำที่ชะล้างเท้าของพราหมณ์ ตราบนั้นบรรพบุรุษย่อมดื่มน้ำด้วยใบบัว
14.101.53
देवमाल्यापनयनं द्विजोच्छिष्टापमार्जनम् ।
श्रान्तसंवाहनं चैव तथा पादावसेचनम् ॥ १४.१०१.५३ ॥
การเก็บมาลัยของเหล่าเทพ การเช็ดล้างเศษอาหารที่พราหมณ์ทิ้งไว้ การนวดผู้อ่อนล้า และการล้างเท้าเช่นกัน
14.101.54
प्रतिश्रयप्रदानं च तथा शय्यासनस्य च ।
एकैकं पाण्डवश्रेष्ठ गोप्रदानाद्विशिष्यते ॥ १४.१०१.५४ ॥
การให้ที่พัก และการให้เตียงกับที่นั่งด้วย ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งปาณฑพ แต่ละอย่างเหล่านี้ประเสริฐกว่าการให้วัว
14.101.55
पादोदकं पादघृतं दीपमन्नं प्रतिश्रयम् ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ १४.१०१.५५ ॥
ผู้ใดถวายน้ำล้างเท้า น้ำมันเนยใสสำหรับทาเท้า ตะเกียง อาหาร และที่พักแก่พราหมณ์ ผู้นั้นย่อมไม่เข้าใกล้ยม
14.101.56
विप्रातिथ्ये कृते राजन्भक्त्या शुश्रूषितेऽपि च ।
देवाः शुश्रूषिताः सर्वे त्रयस्त्रिंशदरिन्दम ॥ १४.१०१.५६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อได้ให้การต้อนรับพราหมณ์ และได้รับใช้ด้วยความศรัทธา ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เทพทั้งสามสิบสามองค์ย่อมได้รับการรับใช้ทั้งหมด
14.101.57
अभ्यागतो ज्ञातपूर्वो ह्यज्ञातोऽतिथिरुच्यते ।
तयोः पूजां द्विजः कुर्यादिति पौराणिकी श्रुतिः ॥ १४.१०१.५७ ॥
ผู้เป็นแขกที่เคยรู้จักกันมาก่อนเรียกว่าอภยาคตะ ผู้ที่ไม่เคยรู้จักเรียกว่าอติถี พราหมณ์พึงบูชาทั้งสองผู้นี้ ดังที่ปุราณประเพณีกล่าวไว้
14.101.58
पादाभ्यङ्गन्नपानैस्तु योऽतिर्थिं पूजयेन्नरः ।
पूजितस्तेन राजेन्द्र भवामीह न संशयः ॥ १४.१०१.५८ ॥
ผู้ใดบูชาแขกด้วยการนวดเท้า อาหาร และเครื่องดื่ม ข้าแต่จอมราชันย์ เมื่อได้รับการบูชาจากผู้นั้น เราก็ปรากฏ ณ ที่นี้ต่อหน้าเขา ไม่มีข้อสงสัย
14.101.59
शीघ्रं पापाद्विनिर्मुक्तो मया चानुग्रहीकृतः ।
विमानेनेन्दुकल्पेन मम लोकं स गच्छति ॥ १४.१०१.५९ ॥
ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปอย่างรวดเร็ว และได้รับพระกรุณาจากเรา ด้วยวิมานอันงดงามดุจดวงจันทร์ ผู้นั้นย่อมไปยังโลกของเรา
14.101.60
अभ्यागतं श्रान्तमनुव्रजन्ति ।
देवाश्च सर्वे पितरोऽग्नयश्च।
तस्मिन्द्विजे पूजिते पूजिताः स्यु-
र्गते निराशाः पितरो व्रजन्ति ॥ १४.१०१.६० ॥
เทพทั้งปวง บรรพบุรุษ และไฟบูชาย่อมติดตามแขกผู้อ่อนล้าที่มาถึง เมื่อพราหมณ์ผู้นั้นได้รับการบูชา เหล่าบรรพบุรุษก็ได้รับการบูชาด้วย เมื่อท่านจากไป บรรพบุรุษย่อมจากไปด้วยความผิดหวัง
14.101.61
अतिर्थिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ।
पितरस्तस्य नाश्नन्ति दशवर्षणि पञ्च च ॥ १४.१०१.६१ ॥
เมื่อแขกผู้มาเยือนกลับไปจากเรือนของผู้ใดด้วยความผิดหวัง บรรพบุรุษของผู้นั้นจะไม่ได้รับอาหารเป็นเวลาสิบห้าปี
14.101.62
वर्जितः पितृभिर्लुब्धः स देवैरग्निभिः सह ।
निरयं रौरवं गत्वा दशवर्षाणि पञ्च च।
ततश्चापि च्युतः कालादिह चोच्छिष्टभुग्भवेत् ॥ १४.१०१.६२ ॥
ผู้โลภนั้นถูกบรรพบุรุษ เทวดา และอัคนีทอดทิ้ง ต้องไปตกนรกรุรวะ อยู่ที่นั่นสิบห้าปี ครั้นเมื่อกาลเวลาของเขาสิ้นสุด เขาจะตกลงจากที่นั่น และในโลกนี้จะกลายเป็นผู้กินเศษอาหาร
14.101.63
वैश्वदेवान्तिके प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत् ।
चण्डालत्वमवाप्नोति सद्य एव न संशयः ॥ १४.१०१.६३ ॥
ผู้ใดไม่ให้เกียรติแขกที่มาถึงใกล้เวลาถวายเครื่องบูชาแก่วิศวเทพ ผู้นั้นจะตกเป็นจัณฑาลในทันที ไม่มีข้อสงสัยเลย
14.101.64
निर्वासयति यो विप्रं देशकालगतं गृहात् ।
पतितस्तत्क्षणादेव जायते नात्र संशयः ॥ १४.१०१.६४ ॥
ผู้ใดขับไล่พราหมณ์ที่มาถึงในเวลาและสถานที่อันควรออกจากเรือนของตน ผู้นั้นจะตกต่ำในขณะนั้นเอง และเกิดมาในสภาพที่ตกต่ำ ไม่มีข้อสงสัย
14.101.65
नरके रौरवे घोरे वर्षकोटिं स पच्यते ।
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके नराधमः।
श्वा वै द्वादशजन्मानि जायते क्षुत्पिपासितः ॥ १४.१०१.६५ ॥
เขาจะถูกต้มอยู่ในนรกรุรวะอันน่าสยดสยองนับสิบล้านปี ครั้นเมื่อกาลเวลาสิ้นสุด เขาจะตกลงจากที่นั่น และในโลกนี้จะเกิดเป็นคนต่ำช้าที่สุด แล้วเกิดเป็นสุนัขถึงสิบสองชาติ ทนทุกข์ด้วยความหิวและกระหายน้ำ
14.101.66
चण्डालोप्यतिथिः प्राप्तो देशकालेऽन्नकाङ्क्षयाः ।
अभ्युद्गम्यो गृहस्थेन पूजनीयश्च सर्वदा ॥ १४.१०१.६६ ॥
แม้จัณฑาลที่มาเป็นแขกในเวลาและสถานที่อันควร ปรารถนาอาหาร เจ้าของเรือนควรลุกขึ้นต้อนรับ และควรให้เกียรติอยู่เสมอ
14.101.67
अनर्चयित्वा योऽश्नाति लोभमोहविचेतनः ।
स चण्डालत्वमापन्नो दश जन्मानि पाण्डव ॥ १४.१०१.६७ ॥
ผู้ใดกินอาหารโดยไม่ได้ให้เกียรติแขก ด้วยความหลงและความโลภ ข้าแต่ปาณฑพ ผู้นั้นจะตกเป็นจัณฑาล และคงอยู่ในสภาพนั้นสิบชาติ
14.101.68
निराशमतिथिं कृत्वा भुञ्जनो यः प्रहृष्टवान् ।
न जानाति किलात्मानं विष्ठकूपे निपातितं ॥ १४.१०१.६८ ॥
ผู้ใดทำให้แขกผิดหวังแล้วกินด้วยความยินดี ย่อมไม่รู้ว่าตนเองกำลังถูกโยนลงไปในบ่อแห่งสิ่งโสโครก
14.101.69
मोघं ध्रुवं प्रोर्णयति मोघमस्य तु पच्यते ।
मोघमन्नं सदाऽश्नाति योतिथिं न च पूजयेत् ॥ १४.१०१.६९ ॥
ความพยายามของเขาย่อมสูญเปล่าอย่างแน่นอน อาหารที่เขาหุงก็สูญเปล่าเช่นกัน ผู้ที่กินแต่อาหารที่สูญเปล่าอยู่เสมอ และไม่ให้เกียรติแขก
14.101.70
साङ्गोपाङ्गांस्तु यो वेदान्पठतीह दिनेदिने ।
न चातिथिं पूजयति वृथा भवति स द्विजः ॥ १४.१०१.७० ॥
ผู้ใดในโลกนี้สวดพระเวทพร้อมทั้งองค์และอุปองค์วันแล้ววันเล่า แต่ไม่ให้เกียรติแขก ทวิชาติผู้นั้นย่อมกลายเป็นผู้ไร้ผล
14.101.71
पाकयज्ञमहायज्ञैः सोमसंस्थाभिरेव च ।
ये यजन्ति न चार्चन्ति गृहेष्वतिथिमागतम् ॥ १४.१०१.७१ ॥
ผู้ที่บูชายัญด้วยปากยัชญะ มหายัชญะ และด้วยพิธีโสมสังสถา แต่ไม่ให้เกียรติแขกผู้มาถึงเรือนของตน
14.101.72
तेषां यशोभिकामानां दत्तमिष्टं च यद्भवेत् ।
वृथा भवति तत्सर्वमाशया हि तया हतम् ॥ १४.१०१.७२ ॥
ทานและการบูชายัญใดที่ผู้ปรารถนาเกียรติยศเหล่านั้นถวายไว้ ย่อมกลายเป็นสูญเปล่าทั้งสิ้น เพราะถูกทำลายด้วยความปรารถนานั้นเอง
14.101.73
देशं कालं च पात्रं च स्वशक्तिं च निरीक्ष्य च ।
अल्पं समं महद्वापि कुर्यादातिथ्यमात्मवान् ॥ १४.१०१.७३ ॥
ผู้มีตนสำรวมแล้ว ควรพิจารณาสถานที่ เวลา ผู้ควรรับ และกำลังของตนเอง แล้วจึงต้อนรับแขกไม่ว่าจะน้อย เท่ากัน หรือมาก
14.101.74
सुमुखः सुप्रसन्नात्मा धीमानतिथिमागतम् ।
स्वागतेनासनेनाद्भिरन्नाद्येन च पूजयेत् ॥ १४.१०१.७४ ॥
ผู้มีปัญญาควรให้เกียรติแขกที่มาถึงด้วยสีหน้าเบิกบานและใจที่ผ่องใส ด้วยถ้อยคำต้อนรับ ที่นั่ง น้ำ และอาหาร
14.101.75
हितः प्रियो वा द्वेष्यो वा मूर्खः पण्डित एव वा ।
प्राप्तो यो वैश्वदेवान्ते सोतिथिः स्वर्गसंक्रमः ॥ १४.१०१.७५ ॥
ไม่ว่าจะเป็นมิตร ผู้เป็นที่รัก ศัตรู คนโง่ หรือบัณฑิต แขกผู้มาถึงในตอนท้ายของพิธีวิศวเทพ เป็นทางข้ามสู่สวรรค์
14.101.76
क्षुत्पिपासाश्रमार्ताय देशकालगताय च ।
सत्कृत्यान्नं प्रदातव्यं यज्ञस्य फलमिच्छता ॥ १४.१०१.७६ ॥
ผู้ปรารถนาผลแห่งการบูชายัญ ควรถวายอาหารด้วยความเคารพแก่ผู้ที่ถูกความหิว ความกระหาย และความเหน็ดเหนื่อยเบียดเบียน และแก่ผู้ที่มาจากแดนไกลหรือมาจากกาลเวลาอื่น
14.101.77
भोजयेदात्मनः श्रेष्ठान्विधइवद्धव्यकव्ययोः ।
अन्नं प्राणो मनुष्यणामन्नदः प्राणदो भवेत्।
तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ॥ १४.१०१.७७ ॥
ควรเลี้ยงผู้ประเสริฐที่สุดในวงญาติของตนตามวิธีที่กำหนด ทั้งในเครื่องบูชาแก่เทวดาและแก่บรรพบุรุษ อาหารคือชีวิตของมนุษย์ ผู้ให้อาหารย่อมเป็นผู้ให้ชีวิต เพราะฉะนั้น ผู้ปรารถนาความเจริญรุ่งเรืองควรถวายอาหารด้วยความใส่ใจเป็นพิเศษ
14.101.78
अन्नदः सर्वकामैस्तु सुतृप्तः सुष्ट्वलङ्कृतः ।
पूर्णचन्द्रप्रकाशेन विमानेन विराजते ॥ १४.१०१.७८ ॥
ผู้ให้อาหารย่อมสมปรารถนาทุกประการ อิ่มเอมเต็มที่ และประดับประดาอย่างงดงาม ย่อมรุ่งโรจน์บนวิมานที่สว่างดุจจันทร์เพ็ญ
14.101.79
सेव्यमानो वरस्त्रीभिर्मम लोकं स गच्छति ।
क्रीडित्वा तु ततस्तस्मिन्वर्षकोटिं यथाऽमरः ॥ १४.१०१.७९ ॥
ได้รับการปรนนิบัติจากสตรีผู้งดงาม เขาย่อมไปยังโลกของเรา และที่นั่นจะเล่นสนุกเป็นเวลาสิบล้านปีเหมือนเทพผู้เป็นอมตะ
14.101.80
ततस्चापि च्युतः कालादिह लोके महायशाः ।
वेदशास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८० ॥
ครั้นเมื่อกาลเวลาของเขาสิ้นสุด ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่นั้นจะตกลงจากที่นั่นมาสู่โลกนี้ และจะกลายเป็นพราหมณ์ที่มั่งคั่ง รู้แจ้งความหมายที่แท้จริงของพระเวทและคัมภีร์
14.101.81
यथाश्रद्धं तु यः कुर्यान्मनुष्येषु प्रजायते ।
महाधनपतिः श्रीमान्वेदवेदाङ्गपारगः।
सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८१ ॥
ผู้ใดกระทำตามศรัทธาของตน ย่อมเกิดในหมู่มนุษย์เป็นผู้เป็นใหญ่แห่งทรัพย์มาก รุ่งเรืองด้วยสิริ เป็นผู้ชำนาญในพระเวทและเวทางค์ รู้แจ้งความหมายแห่งคัมภีร์ทั้งปวง เป็นพราหมณ์ผู้มั่งคั่งด้วยโภคทรัพย์
14.101.82
सर्वातिथ्यं तु यः कुर्याद्वर्षमेकमकल्मषः ।
धर्मार्जितधनो भूत्वा पाकभेदविवर्जितः ॥ १४.१०१.८२ ॥
ผู้ใดเป็นผู้ไม่มีมลทินตลอดหนึ่งปี ทำการต้อนรับแขกทุกผู้โดยครบถ้วน มีทรัพย์ที่หามาได้โดยธรรม และปราศจากการแบ่งแยกอาหารที่ปรุงแล้ว
14.101.83
देवानिव स्वयं विप्रानर्चयित्वा पितॄनपि ।
विप्रानग्राशनाशी यस्तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०१.८३ ॥
จงฟังผลแห่งบุญของผู้ที่บูชาพราหมณ์และบรรพบุรุษด้วยตนเอง ดุจบูชาเทพทั้งหลาย และปรารถนาจะเลี้ยงพราหมณ์ก่อนผู้อื่น
14.101.84
वर्षेणैकेन यावन्ति पिण्डान्यश्नन्ति ये द्विजाः ।
तावद्वर्षाणि राजेन्द्र मम लोके महीयते ॥ १४.१०१.८४ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งกินข้าวปั้นเท่าใดในหนึ่งปี ผู้นั้นย่อมได้รับการยกย่องในโลกของเราเป็นเวลาเท่าปีนั้น
14.101.85
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके महायशाः ।
वेदसास्त्रार्थतत्वज्ञो भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८५ ॥
ต่อจากนั้น เมื่อจุติจากกาลในโลกนี้แล้ว ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ผู้รู้แจ้งสารัตถะแห่งพระเวทและศาสตร์ทั้งหลาย ย่อมเกิดเป็นพราหมณ์ผู้มั่งคั่งด้วยโภคทรัพย์
14.101.86
सर्वातिथ्यं तु यः कुर्याद्यथाश्रद्धं नरेश्वर ।
अकालनियमेनापि सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ १४.१०१.८६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ผู้ใดให้การต้อนรับแขกทุกผู้ตามศรัทธา และแม้ไม่มีกฎกำหนดเวลาตายตัว ก็เป็นผู้พูดความจริง และข่มอินทรีย์ได้
14.101.87
सत्यसन्धो चितक्रोधः शाखाधर्मविवर्जितः ।
अधर्मभीरुर्धर्मिष्ठो मायामात्सर्यवर्जितः ॥ १४.१०१.८७ ॥
เป็นผู้รักษาคำมั่นให้ตรง ข่มความโกรธได้แล้ว ปราศจากข้อปฏิบัติของสาขาแห่งพระเวทของตน เกรงกลัวอธรรม มั่นคงในธรรม และปราศจากการหลอกลวงและความริษยา
14.101.88
श्रद्दधानः सुचिर्नित्यं पाकबेदविवर्जितः ।
स विमानेन दिव्येन दिव्यरूपी महायशाः ॥ १४.१०१.८८ ॥
ผู้เต็มด้วยศรัทธา บริสุทธิ์อยู่เสมอ และปราศจากพิธีการปรุงอาหาร ผู้นั้นมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ย่อมขึ้นสู่วิมานทิพย์ มีรูปทิพย์
14.101.89
पुरन्दरपुरं याति गीयमानोप्सरोगणैः ।
मन्वन्तरं तु तत्रैव क्रीडित्वा देवपूजितः।
मानुष्यलोकमागम्य भोगवान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०१.८९ ॥
เขาย่อมไปยังนครของพระปุรันทระ ซึ่งมีหมู่อัปสรขับร้องสรรเสริญ ณ ที่นั้นเขาเล่นสนุกตลอดหนึ่งมันวันตระ เป็นที่เคารพบูชาของเทพทั้งหลาย ครั้นมาถึงโลกมนุษย์แล้ว ย่อมเป็นพราหมณ์ผู้มั่งคั่งด้วยโภคทรัพย์
14.101.90
दशजन्मानि विप्रत्वमाप्नुयाद्राजपूजितः ।
जातिस्मरश्च भवति यत्रयत्रोपजायते ॥ १४.१०१.९० ॥
เขาย่อมได้ความเป็นพราหมณ์ผ่านสิบชาติ เป็นที่เคารพของพระราชาทั้งหลาย และทุกแห่งที่เขาเกิด เขาย่อมระลึกชาติปางก่อนได้