Mahābhārata · Adhyāya 14.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.19.1
शुभानामशुभानां च नेह नाशोस्ति कर्मणाम् ।
प्राप्यप्राप्यानुपच्यन्ते क्षेत्रेक्षेत्रे तथातथा ॥ १४.१९.१ ॥
Aquí no hay destrucción de las acciones buenas ni malas; en cada campo maduran, obteniendo su fruto una y otra vez, así y así.
14.19.2
यथा प्रसूयमानस्तु फली दद्यात्फलं बहु ।
तथा स्याद्विपुलं पुण्यं शुद्धेन मनसा कृतम् ॥ १४.१९.२ ॥
Así como un árbol fértil da abundante fruto, también una acción hecha con mente pura produce gran mérito.
14.19.3
पापं चापि तथैव स्यात्पापेन मनसा कृतम् ।
पुरोधाय मनो हीह कर्मण्यात्मा प्रवर्तते ॥ १४.१९.३ ॥
El pecado también es igual cuando se hace con mente pecaminosa; pues aquí el alma procede a la acción con la mente puesta delante.
14.19.4
यथा कर्मसमाविष्टः काममन्युसमावृतः ।
नरो गर्भं प्रविशति तत्रापि शृणु चोत्तरम् ॥ १४.१९.४ ॥
Como un hombre absorto en la acción, envuelto en deseo e ira, entra en el vientre; también escucha la respuesta siguiente sobre esto.
14.19.5
शुक्रं शोणितसंसृष्टं स्त्रिया गर्भाशयं गतम् ।
क्षेत्रं कर्मजमाप्नोति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ १४.१९.५ ॥
El semen, mezclado con sangre, al entrar en el vientre de una mujer, obtiene un campo nacido de la acción, sea bueno o malo.
14.19.6
सौक्ष्म्यादव्यक्तयावाच्च न च क्वचन सज्जति ।
सम्प्राप्य ब्राह्मणः कायं तस्मात्तद्ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १४.१९.६ ॥
Por su sutileza y no manifestación, no se apega en ninguna parte; el brahmán (el yo), habiendo alcanzado un cuerpo —por eso ese Brahman es eterno.
14.19.7
तद्बीजं सर्वभूतानां तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ १४.१९.७ ॥
Esa es la semilla de todos los seres; por ella viven los seres vivos.
14.19.8
स जीवः सर्वभूतानां गर्भमाविश्य भागशः ।
दधाति चेतना सद्यः प्राणस्थानेष्ववस्थितः।
ततः स्पन्दयतेऽङ्गानि स गर्भश्चेतनान्वितः ॥ १४.१९.८ ॥
Ese alma viviente de todos los seres, al entrar en el seno, infunde conciencia por partes; situada en los asientos del aliento, la concede de inmediato. Luego pone en movimiento los miembros; ese embrión se vuelve dotado de conciencia.
14.19.9
यथा लोहस्य विष्यन्दो निषिक्तो बिम्बविग्रहम् ।
उपैति तद्वज्जानीहि गर्भे जीवप्रवेशनम् ॥ १४.१९.९ ॥
Así como un chorro de hierro fundido vertido en un molde toma la forma de una imagen, así sabe que la entrada del alma en el seno es semejante.
14.19.10
लोहपिण्डं यथा वह्निः प्रविश्य ह्यतितापयेत् ।
तथा त्वमपि जानीहि गर्भे जीवोपपादनम्। ॥ १४.१९.१० ॥
Como el fuego, al entrar en un trozo de hierro, lo calienta intensamente, así también debes saber la producción del alma en el seno.
14.19.11
यथा च दीपः शरणं दीप्यमानः प्रकाशयेत् ।
एवमेव शरीराणि प्रकाशयति चेतनः ॥ १४.१९.११ ॥
Así como una lámpara, ardiendo en su refugio, da luz, así el ser consciente ilumina los cuerpos.
14.19.12
यद्यच्च कुरुते कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
पूर्वदेहकृतं सर्वमवश्यमुपभुज्यते ॥ १४.१९.१२ ॥
Cualquier acción que realiza una persona, buena o mala, todo lo hecho en un cuerpo anterior se experimenta sin falta.
14.19.13
ततस्तु क्षीयते चैव पुनश्चान्यत्प्रचीयते ।
यावत्तु मोक्षयोगस्थं धर्मं नैवावबुध्यते ॥ १४.१९.१३ ॥
Entonces aquello disminuye, y de nuevo otra cosa se acumula, mientras no se comprenda el dharma que está en la unión con la liberación.
14.19.14
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि सुखी भवति येन वै ।
आवर्तमानो जातीषु यथाऽन्योन्यासु सत्तम ॥ १४.१९.१४ ॥
Por tanto, te declararé aquel dharma por el cual uno se vuelve feliz, oh mejor de los buenos, para quien da vueltas de un nacimiento a otro.
14.19.15
दानं व्रतं ब्रह्मचर्यं यथोक्तव्रतधारणम् ।
दमः प्रशान्तता चैव भूतानां चानुकम्पनम् ॥ १४.१९.१५ ॥
La generosidad, los votos, la castidad, la observancia de los votos según lo prescrito, el dominio de sí, la serenidad y la compasión hacia los seres.
14.19.16
संयमश्चानृशंस्य च परस्वादानवर्जनम् ।
व्यलीकानामकरणं भूताना मनसा भुवि ॥ १४.१९.१६ ॥
El dominio de sí y la no crueldad, abstenerse de tomar la propiedad ajena, y no dañar a los seres de la tierra ni siquiera en el pensamiento.
14.19.17
मातापित्रोश्च शुश्रूषा देवतातितिपूजनम् ।
गुरुपूजा घृणा शौचं नित्यमिन्द्रयसंयमः ॥ १४.१९.१७ ॥
El servicio a la madre y al padre, el honrar a los dioses y a los huéspedes, la veneración a los maestros, el pudor, la pureza y el control constante de los sentidos.
14.19.18
प्रवर्तनं शुभानां च तत्सतां व्रतमुच्यते ।
ततो धर्मः प्रभवति यः प्रजाः पाति शाश्वतीः ॥ १४.१९.१८ ॥
El impulso de las buenas acciones se llama el voto de los virtuosos; de él surge aquel dharma que protege a las criaturas eternas.
14.19.19
सद्भिराचरितो धर्मः सदाचारे प्रतिष्ठितः ।
उभयार्थो भवत्येव स्वर्गार्थो मोक्षतस्तथा॥ ॥ १४.१९.१९ ॥
El dharma practicado por los sabios, asentado en la buena conducta, sirve en efecto a ambos fines: el cielo y así también la liberación (mokṣa).
14.19.20
एवं सत्सु सदा पश्येत्तत्रछाप्येषा ध्रुवा स्थितिः ।
आचारो धर्ममाचष्टे यस्मिन्सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १४.१९.२० ॥
Así, siempre debe buscarse esto entre los justos; ese orden firme reside allí. Es la conducta la que proclama el dharma en que los justos están establecidos.
14.19.21
तेषु तत्कर्म निक्षिप्तं यः स धर्मः सनातनः ।
यस्तं समभिपद्येत न स दुर्गतिमाप्नुयात् ॥ १४.१९.२१ ॥
En ellos está depositada aquella acción, que es el dharma eterno; quien a ello se acoge no alcanza un destino desdichado.
14.19.22
अतो नियम्यते लोकः प्रच्यवन्धर्मवर्त्मसु ।
यश्च योगी च मुक्तश्च स ऐतेभ्यो विशिष्यते ॥ १४.१९.२२ ॥
Por eso el mundo es contenido cuando se desvía de las sendas del dharma; el yogui y el liberado son superiores a estos.
14.19.23
वर्तमानस्य धर्मेण पुरुषस्य यथा तथा ।
संसारतारणं ह्यस्य कालेन महता भवेत् ॥ १४.१९.२३ ॥
Para la persona que vive según el dharma, sea como sea, cruzar el saṃsāra le llegará seguramente tras un tiempo muy largo.
14.19.24
एवं पूर्वकृतं कर्म सर्वो जन्तुः प्रपद्यते ।
सर्वं तत्कारणं येन निकृतोऽप्यमिहागतः ॥ १४.१९.२४ ॥
Así, todo ser viviente experimenta la acción que realizó antes; esa es la causa de todo, por la que estos, aunque heridos, han llegado aquí.
14.19.25
शरीरग्रहणं चास्य केन पूर्वं प्रकल्पितम् ।
इत्येवं संशये लोके तच्च वक्ष्याम्यतः परम् ॥ १४.१९.२५ ॥
¿Quién fijó primero la adquisición de cuerpo de este (alma)? Tal duda existe en el mundo. Eso diré a continuación.
14.19.26
शरीरमात्मनः कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
त्रैलोक्यमसृजद्ब्रह्मा कृत्स्नं स्थावरजङ्गमम् ॥ १४.१९.२६ ॥
Habiéndose hecho un cuerpo a sí mismo, Brahmā, abuelo de todos los mundos, creó los tres mundos y todo lo inmóvil y móvil.
14.19.27
ततः प्रधानमसृजच्चेतनां तु शरीरिणाम् ।
यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदुः ॥ १४.१९.२७ ॥
Luego creó el principio primordial y la conciencia de los seres corporales, por la cual todo esto está penetrado, y a la que en el mundo llaman suprema.
14.19.28
इदं तत्क्षरमित्युक्तं परं त्वमृतमक्षरम् ।
त्रयाणां मिथुनं सर्वमेकैकस्य पृथक्पृथक् ॥ १४.१९.२८ ॥
Esto se llama lo perecedero; pero lo supremo es lo inmortal e imperecedero. La pareja triple está en todas las cosas, cada una por separado.
14.19.29
असृजत्सर्वभूतानि पूर्वदृष्टः प्रजापतिः ।
स्थावराणि च भूतानि इत्येषा पौर्विकी श्रुतिः ॥ १४.१९.२९ ॥
El Señor de las criaturas, visto en tiempos antiguos, creó todos los seres, las cosas inmóviles y los vivientes; así dice la antigua tradición.
14.19.30
तस्य कालपरीमाणमकरोत्स पितामहः ।
भूतेषु परिवृत्तिं च पनरावृत्तिमेव च ॥ १४.१९.३० ॥
Aquel abuelo fijó su medida de tiempo, y la revolución y recurrencia entre los seres.
14.19.31
यथा तु कश्चिन्मेधावी दृष्टात्मा पूर्वजन्मनि ।
यत्प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं यथावदुपपद्यते ॥ १४.१९.३१ ॥
Como un sabio que vio el ātman en un nacimiento anterior, así todo lo que explicaré encaja exactamente.
14.19.32
सुखदुःखे यथा सम्यगनित्ये यः प्रपश्यति ।
कायं चामेध्यसंस्थानं विनाशं कर्मसंहितम् ॥ १४.१९.३२ ॥
Quien ve correctamente que el placer y el dolor son impermanentes, y que el cuerpo es una estructura impura, ligada a la acción y destinada a la destrucción.
14.19.33
यच्च किञ्चित्सुखं तच्च दुःखं दृष्टमिति स्मरन् ।
संसारसागरं घोरं तरिष्यति सुदुस्तरम् ॥ १४.१९.३३ ॥
Recordando que todo placer también se ha visto como dolor, cruzará el terrible y difícilmente atravesable océano del saṃsāra.
14.19.34
जनीमरणरोगैश्च समाविष्टः प्रधानवित् ।
चेतनाव्तसु चैतन्यं समं भूतेषु पश्यति ॥ १४.१९.३४ ॥
Aunque asediado por el nacimiento, la muerte y la enfermedad, el conocedor del principio primordial ve la conciencia de los seres sensibles como igual en todos los seres.
14.19.35
निर्विद्यते ततः कश्चिन्मार्गमाणः परं पदम् ।
तस्योपदेशं वक्ष्यामि याथातथ्येन सत्तम ॥ १४.१९.३५ ॥
Entonces alguien, buscando el estado supremo, se desilusiona. Mejor de los buenos, expondré su enseñanza tal como es.
14.19.36
शाश्वतस्याव्ययस्याथ् यदस्य ज्ञानमुत्तमम् ।
प्रोच्यमानं मया विप्र निबोधदमशेषतः ॥ १४.१९.३६ ॥
El conocimiento supremo de lo eterno e imperecedero, que es declarado por mí; oh brahmán, compréndelo por completo.