ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.19.1
शुभानामशुभानां च नेह नाशोस्ति कर्मणाम् ।
प्राप्यप्राप्यानुपच्यन्ते क्षेत्रेक्षेत्रे तथातथा ॥ १४.१९.१ ॥
ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਪੱਕਦੇ ਹਨ।
14.19.2
यथा प्रसूयमानस्तु फली दद्यात्फलं बहु ।
तथा स्याद्विपुलं पुण्यं शुद्धेन मनसा कृतम् ॥ १४.१९.२ ॥
ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
14.19.3
पापं चापि तथैव स्यात्पापेन मनसा कृतम् ।
पुरोधाय मनो हीह कर्मण्यात्मा प्रवर्तते ॥ १४.१९.३ ॥
ਪਾਪੀ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
14.19.4
यथा कर्मसमाविष्टः काममन्युसमावृतः ।
नरो गर्भं प्रविशति तत्रापि शृणु चोत्तरम् ॥ १४.१९.४ ॥
ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਬਾਰੇ ਅਗਲਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਸੁਣ।
14.19.5
शुक्रं शोणितसंसृष्टं स्त्रिया गर्भाशयं गतम् ।
क्षेत्रं कर्मजमाप्नोति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ १४.१९.५ ॥
ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਵੀਰਜ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਖੇਤਰ—ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.19.6
सौक्ष्म्यादव्यक्तयावाच्च न च क्वचन सज्जति ।
सम्प्राप्य ब्राह्मणः कायं तस्मात्तद्ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १४.१९.६ ॥
ਸੂਖਮਤਾ ਤੇ ਅਵਿਅਕਤਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਿੰਬੜਦਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਆਤਮਾ) ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ; ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
14.19.7
तद्बीजं सर्वभूतानां तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ १४.१९.७ ॥
ਉਹੀ ਸਰਵ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜੀਂਦੇ ਹਨ।
14.19.8
स जीवः सर्वभूतानां गर्भमाविश्य भागशः ।
दधाति चेतना सद्यः प्राणस्थानेष्ववस्थितः।
ततः स्पन्दयतेऽङ्गानि स गर्भश्चेतनान्वितः ॥ १४.१९.८ ॥
ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਉਹ ਜੀਵ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅੰਸ਼-ਅੰਸ਼ ਚੇਤਨਾ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਗਰਭ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.19.9
यथा लोहस्य विष्यन्दो निषिक्तो बिम्बविग्रहम् ।
उपैति तद्वज्जानीहि गर्भे जीवप्रवेशनम् ॥ १४.१९.९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਿਘਲੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਜਾਣੋ।
14.19.10
लोहपिण्डं यथा वह्निः प्रविश्य ह्यतितापयेत् ।
तथा त्वमपि जानीहि गर्भे जीवोपपादनम्। ॥ १४.१९.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੂੰ ਵੀ ਜਾਣ।
14.19.11
यथा च दीपः शरणं दीप्यमानः प्रकाशयेत् ।
एवमेव शरीराणि प्रकाशयति चेतनः ॥ १४.१९.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਬਲ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚੇਤਨ ਜੀਵ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.19.12
यद्यच्च कुरुते कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
पूर्वदेहकृतं सर्वमवश्यमुपभुज्यते ॥ १४.१९.१२ ॥
ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ, ਪਿਛਲੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸਭ ਜ਼ਰੂਰ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.19.13
ततस्तु क्षीयते चैव पुनश्चान्यत्प्रचीयते ।
यावत्तु मोक्षयोगस्थं धर्मं नैवावबुध्यते ॥ १४.१९.१३ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਹੋਰ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਮੋਕਸ਼ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
14.19.14
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि सुखी भवति येन वै ।
आवर्तमानो जातीषु यथाऽन्योन्यासु सत्तम ॥ १४.१९.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੱਤਮ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਧਰਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਜੀਵ ਲਈ।
14.19.15
दानं व्रतं ब्रह्मचर्यं यथोक्तव्रतधारणम् ।
दमः प्रशान्तता चैव भूतानां चानुकम्पनम् ॥ १४.१९.१५ ॥
ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਦਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ।
14.19.16
संयमश्चानृशंस्य च परस्वादानवर्जनम् ।
व्यलीकानामकरणं भूताना मनसा भुवि ॥ १४.१९.१६ ॥
ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤਤਾ, ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬੁਰਾ ਨਾ ਕਰਨਾ।
14.19.17
मातापित्रोश्च शुश्रूषा देवतातितिपूजनम् ।
गुरुपूजा घृणा शौचं नित्यमिन्द्रयसंयमः ॥ १४.१९.१७ ॥
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਜ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਜਮ।
14.19.18
प्रवर्तनं शुभानां च तत्सतां व्रतमुच्यते ।
ततो धर्मः प्रभवति यः प्रजाः पाति शाश्वतीः ॥ १४.१९.१८ ॥
ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.19.19
सद्भिराचरितो धर्मः सदाचारे प्रतिष्ठितः ।
उभयार्थो भवत्येव स्वर्गार्थो मोक्षतस्तथा॥ ॥ १४.१९.१९ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਚਰਿਆ ਧਰਮ, ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.19.20
एवं सत्सु सदा पश्येत्तत्रछाप्येषा ध्रुवा स्थितिः ।
आचारो धर्ममाचष्टे यस्मिन्सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १४.१९.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਟੱਲ ਮਰਯਾਦਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਆਚਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.19.21
तेषु तत्कर्म निक्षिप्तं यः स धर्मः सनातनः ।
यस्तं समभिपद्येत न स दुर्गतिमाप्नुयात् ॥ १४.१९.२१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਮ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
14.19.22
अतो नियम्यते लोकः प्रच्यवन्धर्मवर्त्मसु ।
यश्च योगी च मुक्तश्च स ऐतेभ्यो विशिष्यते ॥ १४.१९.२२ ॥
ਇਸੇ ਲਈ ਧਰਮ ਮਾਰਗਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯੋਗੀ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
14.19.23
वर्तमानस्य धर्मेण पुरुषस्य यथा तथा ।
संसारतारणं ह्यस्य कालेन महता भवेत् ॥ १४.१९.२३ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਉਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.19.24
एवं पूर्वकृतं कर्म सर्वो जन्तुः प्रपद्यते ।
सर्वं तत्कारणं येन निकृतोऽप्यमिहागतः ॥ १४.१९.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ।
14.19.25
शरीरग्रहणं चास्य केन पूर्वं प्रकल्पितम् ।
इत्येवं संशये लोके तच्च वक्ष्याम्यतः परम् ॥ १४.१९.२५ ॥
ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਠਹਿਰਾਇਆ? ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
14.19.26
शरीरमात्मनः कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
त्रैलोक्यमसृजद्ब्रह्मा कृत्स्नं स्थावरजङ्गमम् ॥ १४.१९.२६ ॥
ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਸਾਰਾ ਰਚਿਆ।
14.19.27
ततः प्रधानमसृजच्चेतनां तु शरीरिणाम् ।
यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदुः ॥ १४.१९.२७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਤ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.19.28
इदं तत्क्षरमित्युक्तं परं त्वमृतमक्षरम् ।
त्रयाणां मिथुनं सर्वमेकैकस्य पृथक्पृथक् ॥ १४.१९.२८ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਪਰਮ ਤਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ।
14.19.29
असृजत्सर्वभूतानि पूर्वदृष्टः प्रजापतिः ।
स्थावराणि च भूतानि इत्येषा पौर्विकी श्रुतिः ॥ १४.१९.२९ ॥
ਪੂਰਵ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਭੂਤ ਵੀ; ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ।
14.19.30
तस्य कालपरीमाणमकरोत्स पितामहः ।
भूतेषु परिवृत्तिं च पनरावृत्तिमेव च ॥ १४.१९.३० ॥
ਉਸ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਲ-ਪਰਿਮਾਣ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਵੀ।
14.19.31
यथा तु कश्चिन्मेधावी दृष्टात्मा पूर्वजन्मनि ।
यत्प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं यथावदुपपद्यते ॥ १४.१९.३१ ॥
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਾਂਗਾ ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢੁਕਦਾ ਹੈ।
14.19.32
सुखदुःखे यथा सम्यगनित्ये यः प्रपश्यति ।
कायं चामेध्यसंस्थानं विनाशं कर्मसंहितम् ॥ १४.१९.३२ ॥
ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਅਨਿੱਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
14.19.33
यच्च किञ्चित्सुखं तच्च दुःखं दृष्टमिति स्मरन् ।
संसारसागरं घोरं तरिष्यति सुदुस्तरम् ॥ १४.१९.३३ ॥
ਜੋ ਕੋਈ ਸੁਖ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੇਗਾ।
14.19.34
जनीमरणरोगैश्च समाविष्टः प्रधानवित् ।
चेतनाव्तसु चैतन्यं समं भूतेषु पश्यति ॥ १४.१९.३४ ॥
ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਚੇਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
14.19.35
निर्विद्यते ततः कश्चिन्मार्गमाणः परं पदम् ।
तस्योपदेशं वक्ष्यामि याथातथ्येन सत्तम ॥ १४.१९.३५ ॥
ਤਦ ਕੋਈ ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੱਤਮ, ਉਸਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ।
14.19.36
शाश्वतस्याव्ययस्याथ् यदस्य ज्ञानमुत्तमम् ।
प्रोच्यमानं मया विप्र निबोधदमशेषतः ॥ १४.१९.३६ ॥
ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਅਵਿਅਯ ਦਾ ਜੋ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲੈ।