มหาภารตะ · อัธยายะ 14.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.19.1
शुभानामशुभानां च नेह नाशोस्ति कर्मणाम् ।
प्राप्यप्राप्यानुपच्यन्ते क्षेत्रेक्षेत्रे तथातथा ॥ १४.१९.१ ॥
ในโลกนี้ กรรมทั้งที่ดีและไม่ดีไม่มีการทำลาย กรรมสุกงอมในแต่ละนาบุญนาบาปคราวใดคราวหนึ่ง ได้รับผลซ้ำแล้วซ้ำอีกฉันนั้น
14.19.2
यथा प्रसूयमानस्तु फली दद्यात्फलं बहु ।
तथा स्याद्विपुलं पुण्यं शुद्धेन मनसा कृतम् ॥ १४.१९.२ ॥
เหมือนต้นไม้ที่ออกผล ย่อมให้ผลมากมาย ฉันใด การกระทำที่ทำด้วยใจบริสุทธิ์ก็ให้บุญอันยิ่งใหญ่ฉันนั้น
14.19.3
पापं चापि तथैव स्यात्पापेन मनसा कृतम् ।
पुरोधाय मनो हीह कर्मण्यात्मा प्रवर्तते ॥ १४.१९.३ ॥
บาปก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน เมื่อทำด้วยใจที่ประกอบด้วยบาป เพราะในโลกนี้ อาตมันย่อมดำเนินไปสู่การกระทำโดยมีใจนำหน้า
14.19.4
यथा कर्मसमाविष्टः काममन्युसमावृतः ।
नरो गर्भं प्रविशति तत्रापि शृणु चोत्तरम् ॥ १४.१९.४ ॥
คนที่จมอยู่ในการกระทำ ถูกความปรารถนาและความโกรธห่อหุ้ม ย่อมเข้าสู่ครรภ์ฉันใด ก็จงฟังคำตอบที่สืบต่อไปในเรื่องนี้ด้วยเถิด
14.19.5
शुक्रं शोणितसंसृष्टं स्त्रिया गर्भाशयं गतम् ।
क्षेत्रं कर्मजमाप्नोति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ १४.१९.५ ॥
น้ำอสุจิที่ปนกับเลือดเข้าไปในมดลูกของสตรี ย่อมได้ที่เกิดอันเกิดจากกรรม ไม่ว่าจะดีหรือชั่ว
14.19.6
सौक्ष्म्यादव्यक्तयावाच्च न च क्वचन सज्जति ।
सम्प्राप्य ब्राह्मणः कायं तस्मात्तद्ब्रह्म शाश्वतम् ॥ १४.१९.६ ॥
เพราะความละเอียดและความไม่ปรากฏของมัน จึงไม่ยึดติดอยู่ที่ใดเลย เมื่อพราหมณ์ซึ่งคืออาตมันได้กายแล้ว พรหมันนั้นจึงเป็นนิรันดร์
14.19.7
तद्बीजं सर्वभूतानां तेन जीवन्ति जन्तवः ॥ १४.१९.७ ॥
นั่นคือเมล็ดพันธุ์ของสรรพสัตว์ สัตว์ทั้งหลายดำรงชีวิตอยู่ด้วยมัน
14.19.8
स जीवः सर्वभूतानां गर्भमाविश्य भागशः ।
दधाति चेतना सद्यः प्राणस्थानेष्ववस्थितः।
ततः स्पन्दयतेऽङ्गानि स गर्भश्चेतनान्वितः ॥ १४.१९.८ ॥
ชีวาตมันนั้นของสรรพสัตว์ เข้าไปในครรภ์แล้วประทานสติสัมปชัญญะแก่แต่ละส่วน ตั้งอยู่ในที่ตั้งแห่งลมปราณ ย่อมประทานการรู้สึกตัวทันที จากนั้นย่อมทำให้อวัยวะเคลื่อนไหว ครรภ์นั้นก็ประกอบด้วยการรู้สึกตัว
14.19.9
यथा लोहस्य विष्यन्दो निषिक्तो बिम्बविग्रहम् ।
उपैति तद्वज्जानीहि गर्भे जीवप्रवेशनम् ॥ १४.१९.९ ॥
เหมือนโลหะหลอมเหลวที่หลั่งเข้าไปในแม่พิมพ์ ย่อมรับรูปเป็นรูปหล่อฉันใด จงรู้การเข้าไปของชีวาตมันในครรภ์ฉันนั้น
14.19.10
लोहपिण्डं यथा वह्निः प्रविश्य ह्यतितापयेत् ।
तथा त्वमपि जानीहि गर्भे जीवोपपादनम्। ॥ १४.१९.१० ॥
เหมือนไฟที่เข้าไปในก้อนเหล็กแล้วทำให้ร้อนจัดฉันใด เจ้าก็พึงรู้การกำเนิดของชีวาตมันในครรภ์ฉันนั้นเถิด
14.19.11
यथा च दीपः शरणं दीप्यमानः प्रकाशयेत् ।
एवमेव शरीराणि प्रकाशयति चेतनः ॥ १४.१९.११ ॥
เหมือนประทีปที่ลุกโชนอยู่ในที่กำบัง ย่อมให้แสงสว่างฉันใด จิตที่รู้สึกตัวก็ย่อมส่องสว่างให้แก่ร่างทั้งหลายฉันนั้น
14.19.12
यद्यच्च कुरुते कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
पूर्वदेहकृतं सर्वमवश्यमुपभुज्यते ॥ १४.१९.१२ ॥
กรรมใดๆ ที่บุคคลกระทำ ไม่ว่าดีหรือชั่ว ทั้งหมดที่ได้ทำไว้ในร่างก่อน ย่อมต้องได้รับผลเสวยอย่างแน่นอน
14.19.13
ततस्तु क्षीयते चैव पुनश्चान्यत्प्रचीयते ।
यावत्तु मोक्षयोगस्थं धर्मं नैवावबुध्यते ॥ १४.१९.१३ ॥
ดังนั้นกรรมเก่าก็ย่อมหมดไป และกรรมใหม่ก็สะสมขึ้นอีก ตราบใดที่ยังไม่เข้าใจธรรมอันประกอบอยู่กับการหลุดพ้น
14.19.14
तत्ते धर्मं प्रवक्ष्यामि सुखी भवति येन वै ।
आवर्तमानो जातीषु यथाऽन्योन्यासु सत्तम ॥ १४.१९.१४ ॥
เพราะฉะนั้น เราจะแสดงธรรมนั้นแก่ท่าน ซึ่งทำให้มนุษย์เป็นสุข ขณะที่หมุนวนไปในการเกิดต่างๆ ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี
14.19.15
दानं व्रतं ब्रह्मचर्यं यथोक्तव्रतधारणम् ।
दमः प्रशान्तता चैव भूतानां चानुकम्पनम् ॥ १४.१९.१५ ॥
การให้ทาน ข้อปฏิบัติ พรหมจรรย์ การรักษาข้อปฏิบัติตามที่กำหนด การข่มใจ ความสงบ และความเมตตาต่อสรรพสัตว์
14.19.16
संयमश्चानृशंस्य च परस्वादानवर्जनम् ।
व्यलीकानामकरणं भूताना मनसा भुवि ॥ १४.१९.१६ ॥
การสำรวมระวัง ความไม่โหดร้าย การละเว้นจากการเอาทรัพย์ของผู้อื่น และการไม่เบียดเบียนสรรพสัตว์บนแผ่นดิน แม้ในใจ
14.19.17
मातापित्रोश्च शुश्रूषा देवतातितिपूजनम् ।
गुरुपूजा घृणा शौचं नित्यमिन्द्रयसंयमः ॥ १४.१९.१७ ॥
การปรนนิบัติมารดาและบิดา การบูชาเทพเจ้าและแขก การบูชาครู ความละอาย ความบริสุทธิ์ และการควบคุมอินทรีย์อยู่เป็นนิตย์
14.19.18
प्रवर्तनं शुभानां च तत्सतां व्रतमुच्यते ।
ततो धर्मः प्रभवति यः प्रजाः पाति शाश्वतीः ॥ १४.१९.१८ ॥
การส่งเสริมความดีงาม นั่นเรียกว่าข้อปฏิบัติของผู้ประเสริฐ จากสิ่งนั้นธรรมจึงเกิดขึ้น ซึ่งคุ้มครองประชาชนผู้เป็นนิรันดร์
14.19.19
सद्भिराचरितो धर्मः सदाचारे प्रतिष्ठितः ।
उभयार्थो भवत्येव स्वर्गार्थो मोक्षतस्तथा॥ ॥ १४.१९.१९ ॥
ธรรมที่ผู้ประเสริฐประพฤติปฏิบัติ ตั้งอยู่ในความประพฤติอันดี ย่อมมีประโยชน์ทั้งสองอย่าง คือประโยชน์แห่งสวรรค์และประโยชน์แห่งโมกษะเช่นกัน
14.19.20
एवं सत्सु सदा पश्येत्तत्रछाप्येषा ध्रुवा स्थितिः ।
आचारो धर्ममाचष्टे यस्मिन्सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १४.१९.२० ॥
ดังนั้น พึงมองหาสิ่งนี้ในหมู่ผู้ดีอยู่เสมอ ในที่นั้นย่อมมีระเบียบที่มั่นคงนี้ อาจารคือการประพฤติย่อมประกาศธรรมที่ผู้ประเสริฐตั้งอยู่
14.19.21
तेषु तत्कर्म निक्षिप्तं यः स धर्मः सनातनः ।
यस्तं समभिपद्येत न स दुर्गतिमाप्नुयात् ॥ १४.१९.२१ ॥
ในสิ่งเหล่านั้นมีกรรมนั้นตั้งอยู่ ซึ่งคือธรรมอันเป็นนิรันดร์ ผู้ใดพึ่งพิงธรรมนั้น ผู้นั้นย่อมไม่ตกไปสู่คติอันชั่วร้าย
14.19.22
अतो नियम्यते लोकः प्रच्यवन्धर्मवर्त्मसु ।
यश्च योगी च मुक्तश्च स ऐतेभ्यो विशिष्यते ॥ १४.१९.२२ ॥
เพราะเหตุนั้น โลกจึงถูกควบคุมไว้เมื่อหลงออกจากทางแห่งธรรม ส่วนโยคีและผู้หลุดพ้นนั้นประเสริฐกว่าสิ่งเหล่านี้
14.19.23
वर्तमानस्य धर्मेण पुरुषस्य यथा तथा ।
संसारतारणं ह्यस्य कालेन महता भवेत् ॥ १४.१९.२३ ॥
สำหรับบุรุษผู้ดำรงอยู่ในธรรม ไม่ว่าจะเป็นอย่างไร การข้ามพ้นสังสารวัฏของเขาจะมาถึงแน่นอนก็ต่อเมื่อผ่านกาลเวลาอันยาวนานเท่านั้น
14.19.24
एवं पूर्वकृतं कर्म सर्वो जन्तुः प्रपद्यते ।
सर्वं तत्कारणं येन निकृतोऽप्यमिहागतः ॥ १४.१९.२४ ॥
ดังนี้ สัตว์ทั้งปวงย่อมประสบกับกรรมที่ตนได้กระทำไว้ก่อนแล้ว นั่นคือเหตุของทุกสิ่ง ด้วยเหตุนั้น แม้จะได้รับความเสียหาย สัตว์เหล่านี้ก็มาถึงที่นี่
14.19.25
शरीरग्रहणं चास्य केन पूर्वं प्रकल्पितम् ।
इत्येवं संशये लोके तच्च वक्ष्याम्यतः परम् ॥ १४.१९.२५ ॥
ใครเป็นผู้กำหนดการรับร่างกายแก่อาตมันนี้เป็นคนแรก ความสงสัยเช่นนี้มีอยู่ในโลก เรื่องนั้นข้าพเจ้าจะกล่าวต่อไป
14.19.26
शरीरमात्मनः कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
त्रैलोक्यमसृजद्ब्रह्मा कृत्स्नं स्थावरजङ्गमम् ॥ १४.१९.२६ ॥
พระพรหม ปู่ทวดแห่งโลกทั้งปวง ได้สร้างร่างกายขึ้นจากพระองค์เอง แล้วจึงสร้างไตรโลกทั้งสิ้น ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ได้
14.19.27
ततः प्रधानमसृजच्चेतनां तु शरीरिणाम् ।
यया सर्वमिदं व्याप्तं यां लोके परमां विदुः ॥ १४.१९.२७ ॥
จากนั้นพระองค์ได้สร้างปฐมธาตุ และสร้างจิตสำนึกแก่ผู้มีร่างกาย ซึ่งสิ่งทั้งปวงนี้ถูกแผ่ซ่านไป และซึ่งในโลกนี้ชาวโลกรู้ว่าเป็นสิ่งสูงสุด
14.19.28
इदं तत्क्षरमित्युक्तं परं त्वमृतमक्षरम् ।
त्रयाणां मिथुनं सर्वमेकैकस्य पृथक्पृथक् ॥ १४.१९.२८ ॥
สิ่งนี้เรียกว่าสิ่งที่เสื่อมสลาย ส่วนสิ่งสูงสุดคือสิ่งที่เป็นอมตะและไม่เสื่อมสลาย คู่ทั้งสามมีอยู่ในทุกสิ่ง คู่ละคู่แยกกันไปในแต่ละสิ่ง
14.19.29
असृजत्सर्वभूतानि पूर्वदृष्टः प्रजापतिः ।
स्थावराणि च भूतानि इत्येषा पौर्विकी श्रुतिः ॥ १४.१९.२९ ॥
พระปชาบดีผู้ปรากฏแต่เดิม ได้สร้างสัตว์ทั้งปวง ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่มีชีวิต ดังนี้เป็นคำสอนโบราณที่สืบทอดกันมา
14.19.30
तस्य कालपरीमाणमकरोत्स पितामहः ।
भूतेषु परिवृत्तिं च पनरावृत्तिमेव च ॥ १४.१९.३० ॥
พระปู่ทวดองค์นั้นได้กำหนดขนาดของกาลเวลา และการหมุนเวียนและการกลับมาเกิดซ้ำในหมู่สัตว์
14.19.31
यथा तु कश्चिन्मेधावी दृष्टात्मा पूर्वजन्मनि ।
यत्प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं यथावदुपपद्यते ॥ १४.१९.३१ ॥
เหมือนนักปราชญ์ผู้หนึ่งที่เห็นอาตมันในชาติก่อน สิ่งทั้งหมดที่ข้าพเจ้าจะประกาศนั้น ย่อมเข้ากันได้โดยถูกต้อง
14.19.32
सुखदुःखे यथा सम्यगनित्ये यः प्रपश्यति ।
कायं चामेध्यसंस्थानं विनाशं कर्मसंहितम् ॥ १४.१९.३२ ॥
ผู้ใดเห็นความสุขและความทุกข์ว่าไม่เที่ยงอย่างถูกต้อง และเห็นกายว่าเป็นโครงสร้างที่ไม่บริสุทธิ์ ผูกพันกับกรรมและความพินาศ
14.19.33
यच्च किञ्चित्सुखं तच्च दुःखं दृष्टमिति स्मरन् ।
संसारसागरं घोरं तरिष्यति सुदुस्तरम् ॥ १४.१९.३३ ॥
ระลึกอยู่ว่าความสุขใดๆ ก็ได้ถูกเห็นว่าเป็นทุกข์ด้วย ผู้นั้นจะข้ามมหาสมุทรสังสารวัฏอันน่ากลัวและข้ามได้ยากยิ่งนี้ไปได้
14.19.34
जनीमरणरोगैश्च समाविष्टः प्रधानवित् ।
चेतनाव्तसु चैतन्यं समं भूतेषु पश्यति ॥ १४.१९.३४ ॥
แม้ถูกการเกิด ความตาย และโรคภัยครอบงำ ผู้รู้ปฐมธาตุย่อมเห็นจิตสำนึกในสัตว์ที่มีความรู้สึกว่าเสมอกันในหมู่สัตว์ทั้งปวง
14.19.35
निर्विद्यते ततः कश्चिन्मार्गमाणः परं पदम् ।
तस्योपदेशं वक्ष्यामि याथातथ्येन सत्तम ॥ १४.१९.३५ ॥
เมื่อนั้น ผู้หนึ่งผู้แสวงหาฐานะอันสูงสุดย่อมเกิดความเบื่อหน่าย ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี ข้าพเจ้าจะกล่าวคำสอนของท่านนั้นตามที่เป็นจริงทุกประการ
14.19.36
शाश्वतस्याव्ययस्याथ् यदस्य ज्ञानमुत्तमम् ।
प्रोच्यमानं मया विप्र निबोधदमशेषतः ॥ १४.१९.३६ ॥
ความรู้อันสูงสุดเกี่ยวกับสิ่งที่เที่ยงแท้และไม่เสื่อมสลาย ซึ่งข้าพเจ้ากำลังประกาศอยู่นี้ ข้าแต่พราหมณ์ จงเข้าใจให้ครบถ้วน