マハーバーラタ · 章 14.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.21.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
दंपत्योः पार्थ संवादो योऽभवद्भरतर्षभ ॥ १४.२१.१ ॥
ここでもこの古い物語が語られている。夫と妻の間に交わされた対話である。ああ、プリターの子よ、バラタ族の牡牛よ。
14.21.2
ब्राह्मणी ब्राह्मणं कंचिज्ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
दृष्ट्वा विविक्त आसीनं भार्या भर्तारमब्रवीत् ॥ १४.२१.२ ॥
知識と智慧に通じた一人のバラモンが人里離れて座っているのを見て、バラモンの妻は夫に語りかけた。
14.21.3
कं नु लोकं गमिष्यामि त्वामहं पतिमाश्रिता ।
न्यस्तकर्माणमासीनं कीनाशमविचक्षणम् ॥ १४.२१.३ ॥
あなたを夫として頼る私は、どの世界へ行けばよいのでしょうか。義務を捨てて座り、分別もないあなたと共に。
14.21.4
भार्याः पतिकृताँल्लोकानाप्नुवन्तीति नः श्रुतम् ।
त्वामहं पतिमासाद्य कां गमिष्यामि वै गतिम् ॥ १४.२१.४ ॥
妻は夫が得た世界に至ると私たちは聞いております。あなたを夫として得た私は、どの行き先に赴くのでしょうか。
14.21.5
एवमुक्तः स शान्तात्मा तामुवाच हसन्निव ।
सुभगे नाभ्यसूयामि वाक्यस्यास्य तवानघे ॥ १४.२१.५ ॥
そう言われると、心の穏やかなその人は微笑むようにして彼女に言った。「幸せな人よ、罪なき人よ、あなたのこの言葉に私は腹を立てはしない。」
14.21.6
ग्राह्यं दृश्यं तथा श्राव्यं यदिदं कर्म विद्यते ।
एतदेव व्यवस्यन्ति कर्म कर्मेति कर्मिणः ॥ १४.२१.६ ॥
把握でき、見ることができ、聞くことのできる行為がある。まさにそれを、行為者たちは「行為、行為」と定めるのである。
14.21.7
मोहमेव निगच्छन्ति कर्मिणो ज्ञानवर्जिताः ।
नैष्कर्म्य न च लोकेऽस्मिन्मौर्तमित्युपलभ्यते ॥ १४.२१.७ ॥
知を欠いた行為者はただ迷妄に至る。この世において無為は具体的な形では見いだされない。
14.21.8
कर्मणा मनसा वाचा शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
जन्मादिमूर्तिभेदानां कर्म भूतेषु वर्तते ॥ १४.२१.८ ॥
善であれ悪であれ、行為・心・言葉によって、誕生に始まる様々な姿をもつ生き物の中に行為は存続する。
14.21.9
रक्षोभिर्वध्यमानेषु दृश्यश्राव्येषु कर्मसु ।
आत्मस्थमात्मना तेन दृष्टमायतनं मया ॥ १४.२१.९ ॥
羅刹に妨げられる見える行いと聞こえる行いの中で、私は自分自身によって、自己の中に宿るその住処を見た。
14.21.10
यत्र तद्ब्रह्म निर्द्वन्द्वं यत्र सोमः सहाग्निना ।
व्यवायं कुरुते नित्यं धीरो भूतानि धारयन् ॥ १४.२१.१० ॥
二元を超えたそのブラフマンがあり、月が常に火と結びつくところで、堅固な者は万物を支えている。
14.21.11
यत्र ब्रह्मादयो युक्तास्तदक्षरमुपासते ।
विद्वांसः सुव्रता यत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १४.२१.११ ॥
ブラフマーらがヨーガに結ばれてその不滅者を礼拝し、学識ある者、堅固な誓いの者、心静かで感官を制した者がそれに仕えるところ。
14.21.12
घ्राणेन न तदाघ्रेयं नास्वाद्यं चैव जिह्वया ।
स्पर्शनेन तदस्पृश्यं मनसा त्ववगम्यते ॥ १४.२१.१२ ॥
鼻で嗅がれることはなく、舌で味わわれることもなく、触覚で触れられることもない。しかし心によって把握される。
14.21.13
चक्षुषा न विषह्यं च यत्किञ्चिच्छ्रवणात्परम् ।
अगन्धमरसस्पर्शमरूपं शब्दवर्जितम्।
यतः प्रवर्तते तन्त्रं यत्र चैतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १४.२१.१३ ॥
目で捉えることのできないもの、聴覚さえも超えたもの、香りなく、味なく、触れえず、形なく、音なきもの――そこからこの体系は起こり、そこにこれは確立されている。
14.21.14
प्राणोऽपानः समानश्च व्यानश्चोदान एव च ।
तत एव प्रवर्न्तते तदेव प्रविशन्ति च ॥ १४.२१.१४ ॥
上行気、下行気、平衡気、遍行気、そして呼出気――それらはそこからのみ生じ、そこにのみ入る。
14.21.15
समानव्यानयोर्मध्ये प्राणापानौ विचेरतुः ।
तस्मिन्सुप्ते प्रलीयेते समानो व्यान एव च ॥ १४.२१.१५ ॥
平衡気と遍行気の間を、上行気と下行気が巡る。彼が眠るとき、平衡気と遍行気もまた没する。
14.21.16
अपानप्राणयोर्मध्ये उदानो व्याप्य तिष्ठति ।
तस्माच्छयानं पुरुषं प्राणापानौ न मुञ्चतः ॥ १४.२१.१६ ॥
下行気と上行気の間に、呼出気は遍く満ちて留まる。ゆえに、横たわる人を上行気と下行気は見捨てない。
14.21.17
प्राणेनोपहते यत्तु तमुदानं प्रचक्षते ।
तस्मात्तपो व्यवस्यन्ति तद्भवं ब्रह्मवादिनः ॥ १४.२१.१७ ॥
上行気によって打たれたものを呼出気と呼ぶ。ゆえに梵を語る者たちは、そこから生じる苦行を決意する。
14.21.18
तेषामन्योन्यसक्तानां सर्वेषां देहचारिणाम् ।
अग्निर्वैश्वानरो मध्ये सप्तधा विहितोऽन्तरा ॥ १४.२१.१८ ॥
身体に宿り、互いに執着し合う者たちすべての中で、ヴァイシュヴァーナラの火は、七つの形で内に、中央に据えられている。
14.21.19
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्च श्रोत्रं च पञ्चमम् ।
मनो बुद्धिश्च सप्तैता जिह्वा वैश्वानरार्चिषः ॥ १४.२१.१९ ॥
嗅覚、味覚、視覚、触覚、そして五番目の聴覚、意、知性——この七つがヴァイシュヴァーナラ火の炎である。
14.21.20
घ्रेयं दृश्यं च पेयं च स्पृश्यं श्राव्यं तथैव च ।
मन्तव्यमवबोद्धव्यं ताः सप्त समिधो मताः ॥ १४.२१.२० ॥
嗅ぐべきもの、見るべきもの、飲むべきもの、触れるべきもの、聞くべきもの、思うべきもの、知るべきもの——この七つが燃料の薪とみなされる。
14.21.21
घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमः ।
मन्ता बोद्धा च स्प्तैते भवन्ति परमर्त्विजः ॥ १४.२१.२१ ॥
嗅ぐ者、食う者、見る者、触れる者、五番目の聞く者、思う者、知る者——この七つが最高の祭官である。
14.21.22
घ्रेये पेये च दृश्ये च स्पृश्ये श्राव्ये तथैव च ।
मन्तव्येऽप्यथ बोद्धव्ये सुभगे पश्य सर्वदा ॥ १४.२१.२२ ॥
麗しき者よ！嗅ぐもの、飲むもの、見るもの、触れるもの、聞くもの、思うもの、知るものの中に、常にそれを見よ。
14.21.23
हवींष्याग्निषु होतारः सप्तधा सप्तसप्तसु ।
सम्यक्प्रक्षिप्य विद्वांसो जनयन्ति स्वयोनिषु ॥ १४.२१.२३ ॥
祭官たちは七の七倍の仕方で、供物を諸火に正しく注ぎ、賢者たちはそれを各自の源において生じさせる。
14.21.24
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
मनो बुद्धिश्च सप्तैता योनिरित्येव शब्दिताः ॥ १४.२१.२४ ॥
地、風、空、水、光、五番目の意、そして知性——この七つが胎（源）と宣言されている。
14.21.25
हविर्भूतगुणाः सर्वे प्रविशन्त्यग्नियं मुखम् ।
अन्तर्वासमुषित्वा च जायन्ते स्वासु योनिषु ॥ १४.२१.२५ ॥
供物となったすべての性質はこの火の口に入る。内に住んだのち、それぞれの胎から生まれる。
14.21.26
तत्रैव च निरुध्यन्ते प्रलये भूतभावने ।
ततः संजायते गन्धस्ततः संजायते रसः ॥ १४.२१.२६ ॥
まさにそこで、劫末において、それらは万物を生ぜしめる者のうちに収められる。次に香が生じ、次に味が生じる。
14.21.27
ततः संजायते रूपं ततः स्पर्शोऽभिजायते ।
ततः संजायते शब्दः संशयस्तत्र जायते।
ततः संजायते निष्ठा जन्मैतत्सप्तधा विदुः ॥ १४.२१.२७ ॥
次に色が生じ、次に触が現れる。次に声が生じ、そこに疑いが生じる。次に決定が生じる。この生を七重と人々は知る。
14.21.28
अनेनैव प्रकारेण प्रगृहीतं पुरातनैः ।
पूर्णाहुतिभिरापूर्णास्ते पूर्यन्ते हि तेजसा ॥ १४.२१.२८ ॥
古人はまさにこのように把握した。完全な供物によって満たされ、彼らは実に輝きで満たされる。