మహాభారతం · అధ్యాయం 14.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.21.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
दंपत्योः पार्थ संवादो योऽभवद्भरतर्षभ ॥ १४.२१.१ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా చెబుతారు — ఓ పార్థా, భరతవంశ వృషభమా, భార్యాభర్తల మధ్య జరిగిన సంవాదమిది.
14.21.2
ब्राह्मणी ब्राह्मणं कंचिज्ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
दृष्ट्वा विविक्त आसीनं भार्या भर्तारमब्रवीत् ॥ १४.२१.२ ॥
జ్ఞానవిజ్ఞానాల్లో పారంగతుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఏకాంతంలో కూర్చుని ఉండటం చూసి, ఒక బ్రాహ్మణి తన భర్తతో ఇలా అన్నది.
14.21.3
कं नु लोकं गमिष्यामि त्वामहं पतिमाश्रिता ।
न्यस्तकर्माणमासीनं कीनाशमविचक्षणम् ॥ १४.२१.३ ॥
నిన్ను భర్తగా ఆశ్రయించిన నేను, కర్మలను విడిచి కూర్చుని, వివేకం లేని నీతో ఏ లోకానికి వెళ్తాను?
14.21.4
भार्याः पतिकृताँल्लोकानाप्नुवन्तीति नः श्रुतम् ।
त्वामहं पतिमासाद्य कां गमिष्यामि वै गतिम् ॥ १४.२१.४ ॥
భార్యలు భర్తలు సంపాదించిన లోకాలను పొందుతారని మేము విన్నాము; నిన్ను భర్తగా పొందిన నేను ఏ గతిని పొందుతాను?
14.21.5
एवमुक्तः स शान्तात्मा तामुवाच हसन्निव ।
सुभगे नाभ्यसूयामि वाक्यस्यास्य तवानघे ॥ १४.२१.५ ॥
ఇలా అనగా ఆ శాంతచిత్తుడు నవ్వుతూ ఆమెతో అన్నాడు — ఓ సుభగా, ఓ నిర్దోషీ, నీ ఈ మాటలపై నేను అసూయ చెందను.
14.21.6
ग्राह्यं दृश्यं तथा श्राव्यं यदिदं कर्म विद्यते ।
एतदेव व्यवस्यन्ति कर्म कर्मेति कर्मिणः ॥ १४.२१.६ ॥
గ్రహించదగినది, చూడదగినది, వినదగినది అయిన ఈ కర్మయే ఉంది; కర్మిష్ఠులు దీనినే 'కర్మ, కర్మ' అని నిశ్చయిస్తారు.
14.21.7
मोहमेव निगच्छन्ति कर्मिणो ज्ञानवर्जिताः ।
नैष्कर्म्य न च लोकेऽस्मिन्मौर्तमित्युपलभ्यते ॥ १४.२१.७ ॥
జ్ఞానం లేని కర్మిష్ఠులు మోహాన్నే పొందుతారు. ఈ లోకంలో నైష్కర్మ్యం మూర్తరూపంలో కనిపించదు.
14.21.8
कर्मणा मनसा वाचा शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
जन्मादिमूर्तिभेदानां कर्म भूतेषु वर्तते ॥ १४.२१.८ ॥
కర్మ ద్వారా, మనస్సు ద్వారా, వాక్కు ద్వారా, శుభమైనదైనా లేదా అశుభమైనదైనా, జన్మాది విభిన్న రూపాల ప్రాణుల్లో కర్మ ఉంటుంది.
14.21.9
रक्षोभिर्वध्यमानेषु दृश्यश्राव्येषु कर्मसु ।
आत्मस्थमात्मना तेन दृष्टमायतनं मया ॥ १४.२१.९ ॥
రాక్షసులచే అడ్డగించబడే దృశ్య, శ్రవ్య కర్మలలో, ఆత్మలో స్థితమైన ఆ ఆశ్రయాన్ని నేను నా ఆత్మతో దర్శించాను.
14.21.10
यत्र तद्ब्रह्म निर्द्वन्द्वं यत्र सोमः सहाग्निना ।
व्यवायं कुरुते नित्यं धीरो भूतानि धारयन् ॥ १४.२१.१० ॥
ఎక్కడ ఆ ద్వంద్వరహిత బ్రహ్మం ఉందో, ఎక్కడ చంద్రుడు అగ్నితో ఎల్లప్పుడూ కలుస్తాడో, ఆ ధీరుడు ప్రాణులను ధరిస్తూ.
14.21.11
यत्र ब्रह्मादयो युक्तास्तदक्षरमुपासते ।
विद्वांसः सुव्रता यत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ १४.२१.११ ॥
ఎక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు యోగయుక్తులై ఆ అక్షరాన్ని ఉపాసిస్తారో, ఎక్కడ విద్వాంసులు, దృఢవ్రతులు, శాంతాత్ములు, జితేంద్రియులు దానిని సేవిస్తారో.
14.21.12
घ्राणेन न तदाघ्रेयं नास्वाद्यं चैव जिह्वया ।
स्पर्शनेन तदस्पृश्यं मनसा त्ववगम्यते ॥ १४.२१.१२ ॥
అది ఘ్రాణంతో వాసన చూడదగినది కాదు, జిహ్వతో రుచి చూడదగినది కాదు, స్పర్శతో తాకదగినది కాదు; కానీ మనస్సుతో అది తెలియబడుతుంది.
14.21.13
चक्षुषा न विषह्यं च यत्किञ्चिच्छ्रवणात्परम् ।
अगन्धमरसस्पर्शमरूपं शब्दवर्जितम्।
यतः प्रवर्तते तन्त्रं यत्र चैतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १४.२१.१३ ॥
కంటితో గ్రహించలేనిది, వినడానికి కూడా అతీతమైనది, గంధంలేనిది, రసంలేనిది, స్పర్శలేనిది, రూపంలేనిది, శబ్దంలేనిది; దాని నుండి ఈ వ్యవస్థ ప్రవర్తిల్లుతుంది, దానిలో ఇది స్థిరంగా ఉంది.
14.21.14
प्राणोऽपानः समानश्च व्यानश्चोदान एव च ।
तत एव प्रवर्न्तते तदेव प्रविशन्ति च ॥ १४.२१.१४ ॥
ప్రాణుడు, అపానుడు, సమానుడు, వ్యానుడు, ఉదానుడు కూడా; దాని నుండే ఇవి ప్రవర్తిల్లుతాయి, దానిలోనే ఇవి ప్రవేశిస్తాయి.
14.21.15
समानव्यानयोर्मध्ये प्राणापानौ विचेरतुः ।
तस्मिन्सुप्ते प्रलीयेते समानो व्यान एव च ॥ १४.२१.१५ ॥
సమాన, వ్యానాల మధ్య ప్రాణ, అపానాలు సంచరిస్తాయి; అది నిద్రించినప్పుడు సమాన, వ్యానాలు కూడా లయమవుతాయి.
14.21.16
अपानप्राणयोर्मध्ये उदानो व्याप्य तिष्ठति ।
तस्माच्छयानं पुरुषं प्राणापानौ न मुञ्चतः ॥ १४.२१.१६ ॥
అపాన, ప్రాణాల మధ్య ఉదానుడు వ్యాపించి ఉంటాడు; అందువల్ల నిద్రించే మనిషిని ప్రాణ, అపానాలు విడిచిపెట్టవు.
14.21.17
प्राणेनोपहते यत्तु तमुदानं प्रचक्षते ।
तस्मात्तपो व्यवस्यन्ति तद्भवं ब्रह्मवादिनः ॥ १४.२१.१७ ॥
ప్రాణుడి చేత ఆహతమయ్యేదాన్ని ఉదానుడని అంటారు; అందుకే బ్రహ్మవాదులు దాని నుండి పుట్టిన తపస్సును నిశ్చయిస్తారు.
14.21.18
तेषामन्योन्यसक्तानां सर्वेषां देहचारिणाम् ।
अग्निर्वैश्वानरो मध्ये सप्तधा विहितोऽन्तरा ॥ १४.२१.१८ ॥
దేహంలో సంచరించే వారందరూ పరస్పరం అనుబంధించి ఉన్నప్పుడు, వారి మధ్య లోపల వైశ్వానర అగ్ని ఏడు విధాలుగా నిలపబడి ఉంది.
14.21.19
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्च श्रोत्रं च पञ्चमम् ।
मनो बुद्धिश्च सप्तैता जिह्वा वैश्वानरार्चिषः ॥ १४.२१.१९ ॥
ఘ్రాణం, జిహ్వ, చక్షువు, త్వక్కు, ఐదవది శ్రోత్రం, మనస్సు, బుద్ధి — ఈ ఏడు వైశ్వానర అగ్ని జ్వాలలు.
14.21.20
घ्रेयं दृश्यं च पेयं च स्पृश्यं श्राव्यं तथैव च ।
मन्तव्यमवबोद्धव्यं ताः सप्त समिधो मताः ॥ १४.२१.२० ॥
ఘ్రేయం, దృశ్యం, పేయం, స్పృశ్యం, శ్రావ్యం, మంతవ్యం, బోద్ధవ్యం — ఈ ఏడూ సమిధలు అని భావించబడ్డాయి.
14.21.21
घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमः ।
मन्ता बोद्धा च स्प्तैते भवन्ति परमर्त्विजः ॥ १४.२१.२१ ॥
ఘ్రాత, భక్షయిత, ద్రష్ట, స్పృష్ట, ఐదవ శ్రోత, మంత, బోద్ధ — ఈ ఏడుగురు పరమ ఋత్విజులు.
14.21.22
घ्रेये पेये च दृश्ये च स्पृश्ये श्राव्ये तथैव च ।
मन्तव्येऽप्यथ बोद्धव्ये सुभगे पश्य सर्वदा ॥ १४.२१.२२ ॥
ఓ సుభగా! ఘ్రేయంలోనూ, పేయంలోనూ, దృశ్యంలోనూ, స్పృశ్యంలోనూ, శ్రావ్యంలోనూ, మంతవ్యంలోనూ, బోద్ధవ్యంలోనూ ఎల్లప్పుడూ (ఆయననే) చూడు.
14.21.23
हवींष्याग्निषु होतारः सप्तधा सप्तसप्तसु ।
सम्यक्प्रक्षिप्य विद्वांसो जनयन्ति स्वयोनिषु ॥ १४.२१.२३ ॥
హోతలు ఏడేడు విధాలుగా అగ్నులలో హవిస్సులను సరిగ్గా వేసి, విద్వాంసులు వాటిని తమ తమ యోనులలో ఉత్పన్నం చేస్తారు.
14.21.24
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
मनो बुद्धिश्च सप्तैता योनिरित्येव शब्दिताः ॥ १४.२१.२४ ॥
పృథ్వి, వాయువు, ఆకాశం, జలం, జ్యోతి, ఐదవది మనస్సు, బుద్ధి — ఈ ఏడూ యోనులు అని చెప్పబడ్డాయి.
14.21.25
हविर्भूतगुणाः सर्वे प्रविशन्त्यग्नियं मुखम् ।
अन्तर्वासमुषित्वा च जायन्ते स्वासु योनिषु ॥ १४.२१.२५ ॥
హవిస్సుగా మారిన గుణాలన్నీ ఈ అగ్ని ముఖంలో ప్రవేశిస్తాయి; లోపల నివసించి తమ సొంత యోనుల్లో జన్మిస్తాయి.
14.21.26
तत्रैव च निरुध्यन्ते प्रलये भूतभावने ।
ततः संजायते गन्धस्ततः संजायते रसः ॥ १४.२१.२६ ॥
అక్కడే ప్రళయంలో, భూతాలను సృష్టించేవాడిలో, అవి నిరోధించబడతాయి. తరువాత గంధం పుడుతుంది; తరువాత రసం పుడుతుంది.
14.21.27
ततः संजायते रूपं ततः स्पर्शोऽभिजायते ।
ततः संजायते शब्दः संशयस्तत्र जायते।
ततः संजायते निष्ठा जन्मैतत्सप्तधा विदुः ॥ १४.२१.२७ ॥
తరువాత రూపం పుడుతుంది; తరువాత స్పర్శ ఉద్భవిస్తుంది. తరువాత శబ్దం పుడుతుంది; అక్కడ సందేహం పుడుతుంది. తరువాత నిష్ఠ పుడుతుంది; ఈ జన్మను ఏడు విధాలుగా తెలుసుకుంటారు.
14.21.28
अनेनैव प्रकारेण प्रगृहीतं पुरातनैः ।
पूर्णाहुतिभिरापूर्णास्ते पूर्यन्ते हि तेजसा ॥ १४.२१.२८ ॥
ఈ విధంగానే పూర్వులు దీనిని స్వీకరించారు; పూర్ణాహుతులతో నిండి వారు నిజంగా తేజస్సుతో నిండుతారు.