મહાભારત · અધ્યાય 14.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.30.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
कार्तवीर्यस्य संवादं समुद्रस्य च भामिनि ॥ १४.३०.१ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — કાર્તવીર્ય અને સમુદ્રનો સંવાદ, હે ભામિની.
14.30.2
कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् ।
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही ॥ १४.३०.२ ॥
કાર્તવીર્યાર્જુન નામે એક રાજા હતો, હજાર ભુજાઓવાળો; જેણે ધનુષથી સમુદ્ર સુધીની પૃથ્વી જીતી લીધી.
14.30.3
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्बलदर्पितः ।
अवीकिरच्छरशतैः समुद्रमिति नः श्रुतम् ॥ १४.३०.३ ॥
એકવાર તે સમુદ્રકિનારે ફરતા, બળના ગર્વથી, સેંકડો બાણોથી સમુદ્રને ઢાંકી દીધો — એમ અમે સાંભળ્યું છે.
14.30.4
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरुवाचह ।
मा मुञ्च वीर नाराचान्ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.३०.४ ॥
સમુદ્રે તેને નમન કરી, હાથ જોડીને કહ્યું — હે વીર, બાણો ન છોડ; કહે, તારા માટે હું શું કરું?
14.30.5
मदाश्रयाणि भूतानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः ।
वध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ १४.३०.५ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, મારા આશ્રિત જીવો તારા છોડેલા મહાબાણોથી મરાઈ રહ્યા છે; હે વિભુ, તેમને અભય આપ.
14.30.6
मत्समो यदि संग्रामे शरासनधरः क्वचित् ।
विद्यते तं समाचक्ष्व यः समो मे महामृधे ॥ १४.३०.६ ॥
યુદ્ધમાં મારા જેવો ધનુર્ધર ક્યાંય હોય તો તેને બતાવ — આ મહાયુદ્ધમાં જે મારા સમાન હોય.
14.30.7
महर्षिर्जमदग्निस्ते यदि राजन्पुरा श्रुतः ।
तस्य पुत्रस्तवातिथ्यं यथावत्कर्तुमर्हति ॥ १४.३०.७ ॥
હે રાજા, જો તેં પહેલાં મહર્ષિ જમદગ્નિ વિશે સાંભળ્યું હોય, તો તેમનો પુત્ર તારું યથાયોગ્ય આતિથ્ય કરવા સમર્થ છે.
14.30.8
ततः स राजा प्रययौ क्रोधेन महता वृतः ।
स तमाश्रममागम्य राममेवान्वपद्यत ॥ १४.३०.८ ॥
ત્યારે તે રાજા મહાન ક્રોધથી ઘેરાયેલો ચાલ્યો. તે આશ્રમે પહોંચી તે રામની પાસે જ ગયો.
14.30.9
स रामप्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य च महात्मनः ॥ १४.३०.९ ॥
તેણે પોતાના સગાંઓ સાથે મળી રામ વિરુદ્ધ કૃત્યો કર્યાં; મહાત્મા રામને ક્લેશ પહોંચાડ્યો.
14.30.10
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्रिपुसैन्यानि तदा कमललोचने ॥ १४.३०.१० ॥
ત્યારે અમિત તેજસ્વી રામનું તેજ પ્રજ્વલિત થયું; શત્રુસેનાઓને બાળતું, હે કમલનયને, તે ત્યારે ભડકી ઊઠ્યું.
14.30.11
ततः परशुमादाय स तं बाहुसहस्रिणम् ।
चिन्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ १४.३०.११ ॥
પછી પરશુ ઉપાડીને રામે તે સહસ્રબાહુને અચાનક, ઘણી ડાળીઓવાળા વૃક્ષની જેમ કાપી નાખ્યો.
14.30.12
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेताः सर्वबान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीर्श्च भार्गवं पर्यधावयन् ॥ १४.३०.१२ ॥
તેને માર્યો ગયેલો અને પડેલો જોઈને તેના બધા સગાં ભેગા થયા; તલવારો અને ભાલા લઈને તેમણે ભાર્ગવ (રામ) પર ધસી આવ્યા.
14.30.13
रामोऽपि धनुरादाय रथमारुह्य सत्वरः ।
विसृजञ्शरवर्षाणि व्यधमत्पार्थिवं बलम् ॥ १४.३०.१३ ॥
રામે પણ ધનુષ્ય લઈ ઝડપથી રથ પર ચઢીને બાણોની વર્ષા કરતાં રાજસેનાને વિખેરી નાખી.
14.30.14
ततस्तु क्षत्रियाः केचिज्जमदग्निं निहत्य च ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ १४.३०.१४ ॥
પછી કેટલાક ક્ષત્રિયો જમદગ્નિપુત્ર દ્વારા માર્યા જઈ, સિંહથી પીડાયેલા મૃગોની જેમ પર્વતદુર્ગોમાં પ્રવેશ્યા.
14.30.15
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठताम् ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १४.३०.१५ ॥
ભયને કારણે તેઓ પોતાનું નિર્ધારિત કર્મ કરતા ન રહ્યા, અને બ્રાહ્મણોના દર્શન ન થવાથી પ્રજા વૃષલત્વ પામી.
14.30.16
एवं ते द्रविडाऽभीराः पुण्ड्राश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता व्युत्थानात्क्षत्रधर्मतः ॥ १४.३०.१६ ॥
આ રીતે દ્રવિડ, આભીર, પુંડ્ર અને શબરો સાથે તેઓ ક્ષત્રધર્મથી વિમુખ થવાથી વૃષલત્વ પામ્યા.
14.30.17
ततश्च हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरुत्पादितं क्षत्रं जामदग्न्यो न्यकृन्तत ॥ १४.३०.१७ ॥
પછી વીર ક્ષત્રિયો વારંવાર માર્યા જતાં, બ્રાહ્મણોએ ફરી ઉત્પન્ન કરેલા ક્ષત્રિયવંશને જામદગ્ન્યે ફરી કાપી નાખ્યો.
14.30.18
एकविंशतिमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ १४.३०.१८ ॥
એકવીસમું ચક્ર પૂરું થતાં, રામને એક દિવ્ય, મધુર, સર્વલોકમાં પ્રસિદ્ધ અશરીરી વાણી બોલી.
14.30.19
रामराम निवर्तस्व कं गुणं तात पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्राणैर्विप्रयोज्य पुनः पुनः ॥ १४.३०.१९ ॥
રામ રામ, પાછો ફર. હે તાત, આ ક્ષત્રિય-બંધુઓના પ્રાણ વારંવાર હરીને તું કયો ગુણ જુએ છે?
14.30.20
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तदा ।
पितामहा महाभाग निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ १४.३०.२० ॥
તેવી જ રીતે, ત્યારે ઋચીક મુખ્ય પિતામહોએ તે મહાત્માને કહ્યું — હે મહાભાગ, પાછો ફર.
14.30.21
पितुर्वधममृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हन्तीह भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ १४.३०.२१ ॥
પિતાનો વધ સહન ન કરી શકતા રામે તે ઋષિઓને કહ્યું — અહીં મને રોકવાને તમે યોગ્ય નથી.
14.30.22
नार्हसे क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतांवर ।
नेह युक्तं त्वया हन्तुं ब्राह्मणेन सता नृपान् ॥ १४.३०.२२ ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ ક્ષત્રિય-બંધુઓને મારવા તને યોગ્ય નથી. બ્રાહ્મણ હોવાથી અહીં રાજાઓને મારવા તને ઉચિત નથી.