มหาภารตะ · อัธยายะ 14.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.30.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
कार्तवीर्यस्य संवादं समुद्रस्य च भामिनि ॥ १४.३०.१ ॥
ที่นี่เขาก็เล่าเรื่องเก่าแก่นี้กัน คือบทสนทนาระหว่างการตวีรยะกับมหาสมุทร โอ้หญิงผู้งดงามรุ่งเรือง
14.30.2
कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् ।
येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही ॥ १४.३०.२ ॥
มีกษัตริย์พระนามว่าการตวีรยารชุน มีแขนนับพัน ผู้ทรงพิชิตแผ่นดินที่มีมหาสมุทรเป็นขอบเขตด้วยธนูของพระองค์
14.30.3
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्बलदर्पितः ।
अवीकिरच्छरशतैः समुद्रमिति नः श्रुतम् ॥ १४.३०.३ ॥
วันหนึ่ง ขณะเที่ยวไปที่ขอบมหาสมุทร ทรงเย่อหยิ่งด้วยกำลังของพระองค์ ได้ระดมยิงลูกศรนับร้อยใส่มหาสมุทร ดังที่พวกเราได้ยินมา
14.30.4
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरुवाचह ।
मा मुञ्च वीर नाराचान्ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.३०.४ ॥
มหาสมุทรถวายบังคมพระองค์ แล้วประนมมือกล่าวว่า โอ้วีรบุรุษ ขอทรงโปรดอย่าปล่อยลูกศรเลย ขอทรงบอกข้าพเจ้าเถิดว่าข้าพเจ้าจะทำสิ่งใดถวายพระองค์
14.30.5
मदाश्रयाणि भूतानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः ।
वध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ १४.३०.५ ॥
โอ้ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ สรรพสัตว์ที่อาศัยข้าพเจ้าอยู่กำลังถูกฆ่าด้วยลูกศรอันยิ่งใหญ่ที่พระองค์ปล่อยออกไป โอ้ผู้ทรงอำนาจ ขอทรงประทานความปลอดภัยแก่พวกเขาด้วยเถิด
14.30.6
मत्समो यदि संग्रामे शरासनधरः क्वचित् ।
विद्यते तं समाचक्ष्व यः समो मे महामृधे ॥ १४.३०.६ ॥
หากมีนักธนูผู้เสมอด้วยข้าพเจ้าอยู่ที่ใดในสงคราม ขอทรงชี้บอกข้าพเจ้าด้วย ผู้ที่เสมอด้วยข้าพเจ้าในมหาสงครามนี้
14.30.7
महर्षिर्जमदग्निस्ते यदि राजन्पुरा श्रुतः ।
तस्य पुत्रस्तवातिथ्यं यथावत्कर्तुमर्हति ॥ १४.३०.७ ॥
โอ้กษัตริย์ หากพระองค์เคยได้ยินถึงมหาฤๅษีชมทัคนีมาก่อน บุตรของท่านสมควรจะจัดการต้อนรับพระองค์ตามที่ควรทุกประการ
14.30.8
ततः स राजा प्रययौ क्रोधेन महता वृतः ।
स तमाश्रममागम्य राममेवान्वपद्यत ॥ १४.३०.८ ॥
ครั้นแล้วกษัตริย์ก็เสด็จไป ล้อมรอบด้วยความโกรธอันยิ่งใหญ่ เมื่อเสด็จถึงอาศรมนั้นแล้ว ก็ตรงเข้าหาพระราม
14.30.9
स रामप्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य च महात्मनः ॥ १४.३०.९ ॥
พระองค์พร้อมด้วยญาติพี่น้องได้กระทำสิ่งที่ขัดต่อพระราม และก่อความทุกข์ให้แก่พระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
14.30.10
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्रिपुसैन्यानि तदा कमललोचने ॥ १४.३०.१० ॥
ครั้นแล้ว รัศมีแห่งพระรามผู้มีความรุ่งโรจน์หาที่สุดมิได้ก็ลุกโพลงขึ้น เผาผลาญกองทัพของศัตรู โอ้ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ในขณะนั้น
14.30.11
ततः परशुमादाय स तं बाहुसहस्रिणम् ।
चिन्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ १४.३०.११ ॥
ครั้นแล้ว พระรามทรงหยิบขวานขึ้น ทรงฟันผู้มีแขนนับพันนั้นลงในทันใด เหมือนตัดต้นไม้ที่มีกิ่งก้านมากมาย
14.30.12
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेताः सर्वबान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीर्श्च भार्गवं पर्यधावयन् ॥ १४.३०.१२ ॥
เมื่อเห็นพระองค์ถูกฆ่าและล้มลง บรรดาญาติพี่น้องทั้งหมดก็รวมตัวกัน หยิบดาบและหอกขึ้น แล้วรุดเข้าไล่ตามภารควะ (พระราม)
14.30.13
रामोऽपि धनुरादाय रथमारुह्य सत्वरः ।
विसृजञ्शरवर्षाणि व्यधमत्पार्थिवं बलम् ॥ १४.३०.१३ ॥
พระรามก็ทรงหยิบธนูขึ้น และรีบขึ้นรถศึก ทรงระดมยิงลูกศรเป็นห่าฝน ทำลายกองทัพของกษัตริย์
14.30.14
ततस्तु क्षत्रियाः केचिज्जमदग्निं निहत्य च ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ १४.३०.१४ ॥
ครั้นแล้ว กษัตริย์บางพวกถูกชมทัคนีบุตรของท่านฆ่าแล้ว ก็หนีเข้าไปในป่าเขาที่ยากจะเข้าถึง เหมือนฝูงกวางที่ถูกราชสีห์ไล่ล่า
14.30.15
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठताम् ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ १४.३०.१५ ॥
เพราะพวกเขาไม่กล้าปฏิบัติหน้าที่ที่ตนได้รับมอบไว้ด้วยความกลัวนั้น และเพราะไม่มีพราหมณ์ให้เห็น ประชาชนจึงตกไปอยู่ในสภาพของคนชั้นต่ำ
14.30.16
एवं ते द्रविडाऽभीराः पुण्ड्राश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता व्युत्थानात्क्षत्रधर्मतः ॥ १४.३०.१६ ॥
ดังนั้น ชาวทรวิฑ อาภีระ และปุณฑระ พร้อมทั้งศพร ก็ตกไปอยู่ในสภาพคนชั้นต่ำ เพราะละทิ้งกษัตริยธรรม
14.30.17
ततश्च हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरुत्पादितं क्षत्रं जामदग्न्यो न्यकृन्तत ॥ १४.३०.१७ ॥
ต่อมา เมื่อกษัตริย์ผู้กล้าหาญถูกฆ่าซ้ำแล้วซ้ำเล่า ชามทัคนยะก็ตัดเชื้อสายกษัตริย์ที่พราหมณ์ให้กำเนิดขึ้นใหม่เสียสิ้น
14.30.18
एकविंशतिमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ १४.३०.१८ ॥
เมื่อครบยี่สิบเอ็ดรอบผ่านไป วาจาทิพย์ที่ไม่มีรูปกาย อันไพเราะและเป็นที่เลื่องลือไปทั่วโลก ได้กล่าวกับพระราม
14.30.19
रामराम निवर्तस्व कं गुणं तात पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्राणैर्विप्रयोज्य पुनः पुनः ॥ १४.३०.१९ ॥
พระราม พระราม ขอทรงหันกลับเถิด ลูกรัก พระองค์เห็นคุณประโยชน์อันใดในการพรากชีวิตของคนชั้นกษัตริย์ปลอมเหล่านี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
14.30.20
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तदा ।
पितामहा महाभाग निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ १४.३०.२० ॥
ในทำนองเดียวกัน ปู่ทวดทั้งหลายมีฤๅษีฤจีกเป็นประธาน ก็กล่าวกับท่านมหาตมันนั้นในเวลานั้นว่า โอ้ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ขอทรงหันกลับเถิด
14.30.21
पितुर्वधममृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हन्तीह भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ १४.३०.२१ ॥
แต่พระรามทนไม่ได้ที่บิดาถูกฆ่า จึงกล่าวกับฤๅษีเหล่านั้นว่า ท่านทั้งหลายไม่สมควรที่จะห้ามข้าพเจ้าในที่นี้
14.30.22
नार्हसे क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतांवर ।
नेह युक्तं त्वया हन्तुं ब्राह्मणेन सता नृपान् ॥ १४.३०.२२ ॥
ท่านไม่สมควรฆ่าเหล่าทหารแอบอ้างความเป็นกษัตริย์เหล่านี้ ผู้เป็นยอดแห่งผู้ชนะ การที่ท่านซึ่งเป็นพราหมณ์จะฆ่าเหล่ากษัตริย์ในที่นี้ไม่เหมาะสม