મહાભારત · અધ્યાય 14.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.31.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
श्रुत्वा च तत्तथा कार्यं भवता द्विजसत्तम ॥ १४.३१.१ ॥
અહીં પણ આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહેવાય છે; હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તે સાંભળીને તમારે તેમ જ કરવું જોઈએ.
14.31.2
अलर्को नाम राजर्षिरभवत्सुमहातपाः ।
धर्मज्ञः सत्यवादी च महात्मा सुदृढव्रतः ॥ १४.३१.२ ॥
અલર્ક નામે એક રાજર્ષિ હતો; તે મહાન તપસ્વી, ધર્મજ્ઞ, સત્યવાદી, મહાત્મા અને દૃઢવ્રતી હતો.
14.31.3
स सागरान्तां धनुषा विनिर्जित्य महीमिमाम् ।
कृत्वा सुदुष्करं कर्म मनः सूक्ष्मे समादधे ॥ १४.३१.३ ॥
તેણે ધનુષ્યથી સાગર સુધી ફેલાયેલી આ પૃથ્વી જીતી, અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને મનને સૂક્ષ્મમાં સ્થિર કર્યું.
14.31.4
स्थितस्य वृक्षमूलेऽथ तस्य चिन्ता बभूव ह ।
उत्सृय सुमहद्राज्यं सूक्ष्मं प्रति महामते ॥ १४.३१.४ ॥
એક વૃક્ષના મૂળ પાસે ઊભા રહેતાં તેમના મનમાં ચિંતા ઉત્પન્ન થઈ; હે મહામતિ, વિશાળ રાજ્ય ત્યજીને તેમણે સૂક્ષ્મ તરફ (મન વાળ્યું).
14.31.5
मनसो मे बलं जातं मनो जित्वा ध्रुवो जयः ।
अन्यत्र बाणानस्यामि शत्रुभिः परिवारितः ॥ १४.३१.५ ॥
મારા મનમાં બળ જાગ્યું છે; મન જીતાય તો જય નિશ્ચિત છે. શત્રુઓથી ઘેરાયેલો હું બીજી દિશામાં બાણ છોડીશ.
14.31.6
यदिदं चापलात्कर्म सर्वान्मर्त्यांश्चिकीर्षति ।
मनः प्रति सुतीक्ष्णाग्रानहं मोक्ष्यामि सायकान् ॥ १४.३१.६ ॥
આ મન ચપળતાથી બધા મનુષ્યો પર કાર્ય કરવા ઇચ્છે છે; તે મન તરફ હું અતિ તીક્ષ્ણ અણીવાળા બાણ છોડીશ.
14.31.7
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.७ ॥
અલર્ક, આ બાણો મને કોઈ પણ રીતે પાર કરી શકશે નહીં. તે તારાં જ મર્મસ્થાનોને વીંધશે, અને મર્મ ભેદાતાં તું મૃત્યુ પામીશ.
14.31.8
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तत्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.८ ॥
મને મારી શકે તેવા બીજા બાણોનો તું વિચાર કર. આ સાંભળીને તેણે વિચારીને પછી આ વચન કહ્યું.
14.31.9
आघ्राय सुबहून्गन्धांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्माद्ध्राणं प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.९ ॥
ઘણી સુગંધો સૂંઘીને તે તેમની જ લાલસા રાખે છે. તેથી હું નાક તરફ તીક્ષ્ણ બાણો છોડીશ.
14.31.10
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.१० ॥
અલર્ક, આ બાણો મને કોઈ પણ રીતે પાર કરી શકશે નહીં. તે તારાં જ મર્મસ્થાનોને વીંધશે, અને મર્મ ભેદાતાં તું મૃત્યુ પામીશ.
14.31.11
अन्यान्याणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.११ ॥
મને મારી શકે તેવા બીજા બાણોનો તું વિચાર કર. આ સાંભળીને તેણે વિચારીને પછી આ વચન કહ્યું.
14.31.12
इयं स्वादून्रसान्भुक्त्वा तानेव प्रति गृध्यति ।
तस्माज्जिह्वां प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.१२ ॥
આ મીઠા રસોનો સ્વાદ લઈને તે તેમની જ લાલસા રાખે છે. તેથી હું જીભ તરફ તીક્ષ્ણ બાણો છોડીશ.
14.31.13
नेमे वाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति ततो हास्यसि जीवितम् ॥ १४.३१.१३ ॥
હે અલર્ક, આ બાણો મને કોઈ પણ રીતે પાર કરી શકશે નહીં; તે તારાં જ મર્મસ્થાનો વીંધશે, ત્યારે તું પ્રાણ ગુમાવીશ.
14.31.14
अन्यान्वाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.१४ ॥
તો મને મારી શકે એવાં બીજાં બાણોનો વિચાર કર. આ સાંભળીને તે વિચારીને પછી આ વચન બોલ્યો.
14.31.15
स्पृष्ट्वा त्वग्विविधान्स्पर्शांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्मात्त्वचं पाटयिष्ये विविधैः कङ्कपत्रिभिः ॥ १४.३१.१५ ॥
ત્વચા વિવિધ સ્પર્શોને સ્પર્શીને તેમની જ લાલસા કરે છે; તેથી કંકપક્ષીનાં પીંછાંવાળાં વિવિધ બાણોથી હું તેની ચામડી ફાડી નાખીશ.
14.31.16
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.१६ ॥
હે અલર્ક, આ બાણો મને કોઈ પણ રીતે પાર કરી શકશે નહીં; તે તારાં જ મર્મસ્થાનો વીંધશે, મર્મ વીંધાતાં તું મરી જઈશ.
14.31.17
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.१७ ॥
તો મને મારી શકે એવાં બીજાં બાણોનો વિચાર કર. આ સાંભળીને તે વિચારીને પછી આ વચન બોલ્યો.
14.31.18
श्रुत्वा तु विविधाञ्शब्दांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्माच्छ्रोत्रं प्रति शरान्प्रति मुञ्चाम्यहं शितान् ॥ १४.३१.१८ ॥
વિવિધ શબ્દો સાંભળીને તે તેમની જ લાલસા કરે છે; તેથી કાન તરફ હું તીક્ષ્ણ બાણો છોડું છું.
14.31.19
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति ततो हास्यति जीवितम् ॥ १४.३१.१९ ॥
હે અલર્ક, આ બાણો કોઈ પણ રીતે મને પાર નહીં કરી શકે; તે તારા જ મર્મસ્થાનને વીંધશે, ત્યારે તારું જીવન ચોક્કસ જશે.
14.31.20
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.२० ॥
જેનાથી તું મને મારી શકે તે બીજાં બાણો વિચાર. આ સાંભળીને તે વિચારીને પછી આ વચન બોલ્યો.
14.31.21
दृष्ट्वा रूपाणि बहुशस्तान्येव प्रतिगृध्यति ।
तस्माच्चक्षुर्हनिष्यामि निशितैः सायकैरहम् ॥ १४.३१.२१ ॥
અનેક પ્રકારનાં રૂપો જોઈને તે તેમની જ લાલસા રાખે છે; તેથી હું તીક્ષ્ણ બાણોથી આંખ પર જ પ્રહાર કરીશ.
14.31.22
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.२२ ॥
હે અલર્ક, આ બાણો કોઈ પણ રીતે મને પાર નહીં કરી શકે; તે તારા જ મર્મસ્થાનને વીંધશે, મર્મ ભેદાઈને તું મરીશ.
14.31.23
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यति ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.२३ ॥
જેનાથી તું મને મારી શકે તે બીજાં બાણો વિચાર. આ સાંભળીને તે વિચારીને પછી આ વચન બોલ્યો.
14.31.24
इयं निष्ठा बहुविधा प्रज्ञया त्वद्यवस्यति ।
तस्माद्बुद्धिं प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.२४ ॥
આ સ્થિતિ અનેક પ્રકારની છે અને તારી પ્રજ્ઞાથી જ તે નક્કી થાય છે; તેથી હું બુદ્ધિ પર તીક્ષ્ણ બાણો છોડીશ.
14.31.25
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि।
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ॥ १४.३१.२५ ॥
અલર્ક, આ બાણો કોઈ પણ રીતે મને વીંધી શકશે નહીં. તે તારા જ મર્મને વીંધશે; મર્મ ભેદાતાં તું મરીશ. મને હણી શકે એવાં બીજાં બાણો શોધ.
14.31.26
ततोऽलर्कस्तपो घोरं तत्रैवास्थाय दुष्करम् ।
नाध्यगच्छत्परं शक्त्या बाणमेतेषु सप्तसु ॥ १४.३१.२६ ॥
ત્યારે અલર્કે ત્યાં જ ઘોર અને દુષ્કર તપ આદર્યું; પરંતુ આ સાત બાણો ઉપરાંત પોતાની શક્તિથી તેને બીજું કોઈ બાણ મળ્યું નહીં.
14.31.27
सुसमाहितचेतास्तु स ततोऽचिन्तयत्प्रभुः ।
स विचिन्त्य चिरं कालमलर्को द्विजसत्तम।
नाध्यगच्छत्परं श्रेयो योगान्मतिमतांवरः ॥ १४.३१.२७ ॥
સુસમાહિત ચિત્તવાળા એ પ્રભુએ ત્યારે વિચાર કર્યો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ અલર્કે લાંબા સમય સુધી વિચાર કરીને યોગ કરતાં ઉત્તમ કલ્યાણ જોયું નહીં.
14.31.28
स एकाग्रं मनः कृत्वा निश्चलो योगमास्थितः ।
इन्द्रियाणि जघानाशु बाणेनैकेन वीर्यवान् ॥ १४.३१.२८ ॥
તેણે મનને એકાગ્ર કરીને, અચલ થઈને યોગમાં સ્થિત રહીને, પરાક્રમી બનીને એક જ બાણથી તરત ઇન્દ્રિયોને વશ કરી.
14.31.29
योगेनात्मानमाविश्य सिद्धिं परमिकां गतः ।
विस्मितश्चापि राजर्षिरिमां गाथां जगाद ह ॥ १४.३१.२९ ॥
યોગ દ્વારા આત્મામાં પ્રવેશીને તે પરમ સિદ્ધિને પામ્યો. વિસ્મિત થયેલા એ રાજર્ષિએ આ ગાથા કહી.
14.31.30
अहो कष्टं यदस्माभिः सर्वं बाह्यमनुष्ठितम् ।
भोगतृष्णासमायुक्तैः पूर्वं राज्यमुपासितम्।
इति पश्चान्मया ज्ञातं योगान्नास्ति परं सुखम् ॥ १४.३१.३० ॥
અહો, કષ્ટ છે! ભોગતૃષ્ણાથી યુક્ત થઈ અમે પહેલાં બધાં બાહ્ય કર્મો કર્યાં અને રાજ્યની જ ઉપાસના કરી. પછી મેં જાણ્યું કે યોગથી વધુ શ્રેષ્ઠ સુખ નથી.
14.31.31
इति त्वमनुजानीहि राम मा क्षत्रियान्वधीः ।
तषो घोरमुपातिष्ठ ततः श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ १४.३१.३१ ॥
આ રીતે તું સ્વીકાર, હે રામ! ક્ષત્રિયોનો વધ ન કર. ઘોર તપ કર; ત્યારે તને કલ્યાણ પ્રાપ્ત થશે.
14.31.32
इत्युक्तः पितृभिः सोथ तपो घोरं समास्थितः ।
जामदग्न्यो महाभागे सिद्धिं च परमां गतः ॥ १४.३१.३२ ॥
પિતૃઓએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે તેણે ઘોર તપનો આશ્રય લીધો; હે મહાભાગ, જામદગ્ન્ય પરમ સિદ્ધિ પામ્યો.