มหาภารตะ · อัธยายะ 14.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.31.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
श्रुत्वा च तत्तथा कार्यं भवता द्विजसत्तम ॥ १४.३१.१ ॥
ที่นี่ผู้คนก็ย่อมเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ไว้ ท่านผู้เป็นยอดของทวิชาติเอ๋ย เมื่อได้ฟังแล้ว ท่านพึงกระทำตามนั้น
14.31.2
अलर्को नाम राजर्षिरभवत्सुमहातपाः ।
धर्मज्ञः सत्यवादी च महात्मा सुदृढव्रतः ॥ १४.३१.२ ॥
มีราชฤๅษีนามว่าอลรกะ ผู้บำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่ เป็นผู้รู้ธรรม พูดความจริง เป็นมหาตมะ และยึดมั่นในวัตรอย่างมั่นคง
14.31.3
स सागरान्तां धनुषा विनिर्जित्य महीमिमाम् ।
कृत्वा सुदुष्करं कर्म मनः सूक्ष्मे समादधे ॥ १४.३१.३ ॥
พระองค์ทรงพิชิตแผ่นดินนี้ซึ่งมีมหาสมุทรเป็นขอบเขตด้วยธนูของพระองค์ และได้ทรงกระทำกิจที่ยากยิ่ง แล้วจึงตั้งจิตไว้กับสิ่งละเอียดอ่อน
14.31.4
स्थितस्य वृक्षमूलेऽथ तस्य चिन्ता बभूव ह ।
उत्सृय सुमहद्राज्यं सूक्ष्मं प्रति महामते ॥ १४.३१.४ ॥
ขณะที่พระองค์ประทับอยู่ที่โคนต้นไม้ ความคิดก็เกิดขึ้นในพระทัย โอ้ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ พระองค์ทรงสละราชสมบัติอันกว้างใหญ่ แล้วหันพระทัยไปยังสิ่งละเอียดอ่อน
14.31.5
मनसो मे बलं जातं मनो जित्वा ध्रुवो जयः ।
अन्यत्र बाणानस्यामि शत्रुभिः परिवारितः ॥ १४.३१.५ ॥
กำลังได้เกิดขึ้นในใจของเรา เมื่อได้ชนะใจแล้ว ชัยชนะก็แน่นอน เราจะยิงลูกศรไปที่อื่น ถึงแม้จะถูกศัตรูล้อมไว้
14.31.6
यदिदं चापलात्कर्म सर्वान्मर्त्यांश्चिकीर्षति ।
मनः प्रति सुतीक्ष्णाग्रानहं मोक्ष्यामि सायकान् ॥ १४.३१.६ ॥
ใจดวงนี้ด้วยความเปลี่ยนแปลงง่ายจึงปรารถนาจะกระทำต่อมนุษย์ทั้งปวง เราจะปล่อยลูกศรที่ปลายคมยิ่งไปยังใจดวงนั้น
14.31.7
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.७ ॥
อลรกะเอ๋ย ลูกศรเหล่านี้จะไม่มีวันทะลุผ่านเราได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด มันจะแทงเพียงจุดอ่อนของท่านเท่านั้น และเมื่อจุดอ่อนของท่านถูกแทง ท่านจะต้องตาย
14.31.8
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तत्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.८ ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นๆ ที่ท่านจะใช้สังหารเรา เมื่อได้ฟังดังนี้และครุ่นคิดแล้ว ท่านอลรกะจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.31.9
आघ्राय सुबहून्गन्धांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्माद्ध्राणं प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.९ ॥
เมื่อได้ดมกลิ่นหอมมากมาย ใจก็ปรารถนากลิ่นเหล่านั้นเอง ฉะนั้น เราจะปล่อยลูกศรคมไปยังจมูก
14.31.10
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.१० ॥
อลรกะเอ๋ย ลูกศรเหล่านี้จะไม่มีวันทะลุผ่านเราได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด มันจะแทงเพียงจุดอ่อนของท่านเท่านั้น และเมื่อจุดอ่อนของท่านถูกแทง ท่านจะต้องตาย
14.31.11
अन्यान्याणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.११ ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นๆ ที่ท่านจะใช้สังหารเรา เมื่อได้ฟังดังนี้และครุ่นคิดแล้ว ท่านอลรกะจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.31.12
इयं स्वादून्रसान्भुक्त्वा तानेव प्रति गृध्यति ।
तस्माज्जिह्वां प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.१२ ॥
เมื่อได้ลิ้มรสหวานแล้ว ลิ้นก็ปรารถนารสเหล่านั้นเอง ฉะนั้น เราจะปล่อยลูกศรคมไปยังลิ้น
14.31.13
नेमे वाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति ततो हास्यसि जीवितम् ॥ १४.३१.१३ ॥
อลรกะเอ๋ย ลูกศรเหล่านี้จะไม่มีวันทะลุผ่านเราได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด มันจะแทงเพียงจุดอ่อนของท่านเท่านั้น แล้วท่านก็จะเสียชีวิต
14.31.14
अन्यान्वाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.१४ ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นๆ ที่ท่านอาจใช้สังหารเรา เมื่อได้ฟังดังนี้ ท่านอลรกะจึงครุ่นคิดแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.31.15
स्पृष्ट्वा त्वग्विविधान्स्पर्शांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्मात्त्वचं पाटयिष्ये विविधैः कङ्कपत्रिभिः ॥ १४.३१.१५ ॥
ผิวหนังเมื่อได้สัมผัสสัมผัสต่างๆ ก็ปรารถนาสัมผัสเหล่านั้นเอง ฉะนั้น เราจะฉีกผิวหนังด้วยลูกศรหลายชนิดที่ติดขนนกกระสา
14.31.16
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.१६ ॥
อลรกะเอ๋ย ลูกศรเหล่านี้จะไม่มีวันทะลุผ่านเราได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด มันจะแทงเพียงจุดอ่อนของท่านเท่านั้น และเมื่อจุดอ่อนของท่านถูกแทง ท่านจะต้องตาย
14.31.17
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.१७ ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นๆ ที่ท่านจะใช้สังหารเรา เมื่อได้ฟังดังนี้ ท่านอลรกะจึงครุ่นคิดแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.31.18
श्रुत्वा तु विविधाञ्शब्दांस्तानेव प्रतिगृध्यति ।
तस्माच्छ्रोत्रं प्रति शरान्प्रति मुञ्चाम्यहं शितान् ॥ १४.३१.१८ ॥
เมื่อได้ฟังเสียงต่างๆ ก็ปรารถนาเสียงเหล่านั้นเอง ฉะนั้น เราจะปล่อยลูกศรคมไปยังหู
14.31.19
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति ततो हास्यति जीवितम् ॥ १४.३१.१९ ॥
โอ้อลรกะ ลูกศรเหล่านี้จะไม่มีวันผ่านเราไปได้เลยไม่ว่าด้วยวิธีใด มันจะแทงเพียงจุดอ่อนของท่านเท่านั้น แล้วชีวิตของท่านก็จะต้องจากไปแน่นอน
14.31.20
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.२० ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นๆ ที่ท่านอาจใช้สังหารเรา เมื่อได้ฟังดังนี้และครุ่นคิดแล้ว ท่านอลรกะจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.31.21
दृष्ट्वा रूपाणि बहुशस्तान्येव प्रतिगृध्यति ।
तस्माच्चक्षुर्हनिष्यामि निशितैः सायकैरहम् ॥ १४.३१.२१ ॥
เมื่อเห็นรูปต่าง ๆ มากมาย เขาย่อมปรารถนารูปเหล่านั้นอย่างยิ่ง ฉะนั้น เราจะแทงดวงตาของเขาด้วยลูกศรคมกล้า
14.31.22
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि ॥ १४.३१.२२ ॥
ลูกศรเหล่านี้จะไม่ผ่านเราไปได้ไม่ว่าด้วยวิธีใด ๆ อัลรกะเอ๋ย ลูกศรจะแทงเพียงจุดตายของท่านเอง และเมื่อจุดตายถูกแทงแล้ว ท่านจะตาย
14.31.23
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यति ।
तच्छ्रुत्वा स विचिन्त्याथ ततो वचनमब्रवीत् ॥ १४.३१.२३ ॥
จงพิจารณาลูกศรอื่นเถิด ด้วยลูกศรเหล่านั้นท่านจะสังหารเราได้ เมื่อได้ฟังดังนั้นแล้วและครุ่นคิดแล้ว อัลรกะจึงได้กล่าวถ้อยคำนั้น
14.31.24
इयं निष्ठा बहुविधा प्रज्ञया त्वद्यवस्यति ।
तस्माद्बुद्धिं प्रति शरान्प्रतिमोक्ष्याम्यहं शितान् ॥ १४.३१.२४ ॥
ภาวะนี้มีหลายรูปแบบ และถูกกำหนดด้วยปัญญาของท่านเอง ฉะนั้น เราจะยิงลูกศรคมกล้าไปยังปัญญาของท่าน
14.31.25
नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथञ्चन ।
तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि।
अन्यान्बाणान्समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि ॥ १४.३१.२५ ॥
อัลรกะเอ๋ย ลูกศรเหล่านี้จะไม่แทงเราได้ไม่ว่าด้วยวิธีใด จะแทงเพียงจุดตายของท่านเอง และเมื่อจุดตายของท่านถูกแทงแล้ว ท่านจะตาย จงหาลูกศรอื่นเถิด ด้วยลูกศรเหล่านั้นท่านจะสังหารเราได้
14.31.26
ततोऽलर्कस्तपो घोरं तत्रैवास्थाय दुष्करम् ।
नाध्यगच्छत्परं शक्त्या बाणमेतेषु सप्तसु ॥ १४.३१.२६ ॥
ลำดับนั้น อัลรกะได้บำเพ็ญตบะอันน่ากลัวและยากยิ่งอยู่ ณ ที่นั้นเอง แต่เกินกว่าลูกศรทั้งเจ็ดนี้ ด้วยกำลังของตน เขาไม่อาจได้ลูกศรอื่นเลย
14.31.27
सुसमाहितचेतास्तु स ततोऽचिन्तयत्प्रभुः ।
स विचिन्त्य चिरं कालमलर्को द्विजसत्तम।
नाध्यगच्छत्परं श्रेयो योगान्मतिमतांवरः ॥ १४.३१.२७ ॥
ลำดับนั้น ผู้ทรงอำนาจผู้นั้นมีจิตตั้งมั่นดีแล้วจึงได้ครุ่นคิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งทวิชาติ อัลรกะผู้เลิศในหมู่ผู้มีปัญญาได้ครุ่นคิดอยู่นานแล้วก็ไม่พบความดีงามที่สูงกว่าโยคะ
14.31.28
स एकाग्रं मनः कृत्वा निश्चलो योगमास्थितः ।
इन्द्रियाणि जघानाशु बाणेनैकेन वीर्यवान् ॥ १४.३१.२८ ॥
เขาทำจิตให้มีอารมณ์เดียวและมั่นคง ตั้งอยู่ในโยคะ แล้วด้วยลูกศรดอกเดียวก็ปราบอินทรีย์ได้อย่างรวดเร็ว ผู้มีวีรภาพ
14.31.29
योगेनात्मानमाविश्य सिद्धिं परमिकां गतः ।
विस्मितश्चापि राजर्षिरिमां गाथां जगाद ह ॥ १४.३१.२९ ॥
เมื่อเข้าถึงอาตมันด้วยโยคะ เขาก็บรรลุความสำเร็จอันสูงสุด และราชฤๅษีผู้นั้นด้วยความอัศจรรย์ใจ ก็ได้กล่าวคาถานี้เช่นกัน
14.31.30
अहो कष्टं यदस्माभिः सर्वं बाह्यमनुष्ठितम् ।
भोगतृष्णासमायुक्तैः पूर्वं राज्यमुपासितम्।
इति पश्चान्मया ज्ञातं योगान्नास्ति परं सुखम् ॥ १४.३१.३० ॥
ช่างน่าเสียดายเหลือเกิน ที่พวกเราได้ประกอบพิธีภายนอกทั้งหมด และได้รับใช้ราชสมบัติก่อน ทั้งที่ยังมีตัณหาในความเพลิดเพลินผูกพันอยู่ ต่อมาเราจึงรู้ว่าไม่มีความสุขใดยิ่งไปกว่าโยคะ
14.31.31
इति त्वमनुजानीहि राम मा क्षत्रियान्वधीः ।
तषो घोरमुपातिष्ठ ततः श्रेयोऽभिपत्स्यसे ॥ १४.३१.३१ ॥
ราม ขอท่านจงรับไว้เช่นนี้เถิด อย่าสังหารกษัตริย์ทั้งหลาย จงบำเพ็ญตบะอันเข้มข้นเถิด แล้วท่านจะได้รับความดีงาม
14.31.32
इत्युक्तः पितृभिः सोथ तपो घोरं समास्थितः ।
जामदग्न्यो महाभागे सिद्धिं च परमां गतः ॥ १४.३१.३२ ॥
เมื่อบรรพบุรุษกล่าวดังนี้แล้ว ท่านก็ได้บำเพ็ญตบะอันเข้มข้น ข้าแต่ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ชามทัคนยะผู้นั้นได้บรรลุความสำเร็จอันสูงสุด