મહાભારત · અધ્યાય 14.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.39.1
अतः परं प्रवक्ष्यामि तृतीयं गुणमुत्तमम् ।
सर्वभूतहितं लोके सतां धर्ममनिन्दितम् ॥ १४.३९.१ ॥
હવે હું ત્રીજો ઉત્તમ ગુણ કહીશ; જગતના સર્વ પ્રાણીઓનું હિત કરનારો અને સજ્જનોનો નિર્દોષ ધર્મ એ છે.
14.39.2
आनन्दः प्रीतिरुद्रेकः प्राकाश्यं सुखमेव च ।
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता ॥ १४.३९.२ ॥
આનંદ, પ્રીતિ, ઉલ્લાસ, પ્રકાશ, સુખ, અકૃપણતા, અશાંતિ-રહિતતા, સંતોષ અને શ્રદ્ધા—એ જ તે છે.
14.39.3
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
अक्रोधश्चानसूया च शौचं दाक्ष्यं पराक्रमः ॥ १४.३९.३ ॥
ક્ષમા, ધૃતિ, અહિંસા, સમતા, સત્ય, સરળતા, અક્રોધ, ઈર્ષ્યાનો અભાવ, શૌચ, દક્ષતા અને પરાક્રમ.
14.39.4
मुधाज्ञानं मुधावृत्तं मुधासेवा मुदाश्रमः ।
एवं यो युक्तधर्मः स्यात्सोमुत्रात्यन्तमश्नुते ॥ १४.३९.४ ॥
જ્ઞાન, આચરણ, સેવા, આશ્રમ—આ વ્યર્થ થાય; આ રીતે ધર્મયુક્ત હોય તે પરલોકમાં સંપૂર્ણપણે પામે છે.
14.39.5
निर्ममो निरहङ्कारो निराशीः सर्वतः समः ।
अकामहत इत्येव सतां धर्मः सनातनः ॥ १४.३९.५ ॥
મમતારહિત, અહંકારરહિત, નિષ્કામ, સર્વત્ર સમભાવવાળો—સજ્જનોનો આ જ સનાતન ધર્મ છે.
14.39.6
विश्रंभो ह्रीस्तितिक्षा च त्यागः शौचमतन्द्रिता ।
आनृशंस्यमसंमोहो दया भूतेष्वपैशुनम् ॥ १४.३९.६ ॥
વિશ્વાસ, લજ્જા, તિતિક્ષા, ત્યાગ, શૌચ, જાગરૂકતા, અનૃશંસતા, મોહનો અભાવ, પ્રાણીઓ પર દયા અને ચુગલી ન કરવી.
14.39.7
हर्षस्तुष्टिर्विस्मयश्च विनयः साधुवृत्तिता ।
शान्तिकर्मविशुद्धिश्च भावशुद्धिर्विमोचनम् ॥ १४.३९.७ ॥
હર્ષ, સંતોષ, વિસ્મય, વિનય, સાધુવૃત્તિ, શાંતિકર્મથી શુદ્ધિ, ભાવશુદ્ધિ અને વિમોચન.
14.39.8
उपेक्षा ब्रह्मचर्यं च परित्यागश्च सर्वशः ।
निर्ममत्वमनाशीष्ट्वमपरिक्षतधर्मता ॥ १४.३९.८ ॥
ઉપેક્ષા, બ્રહ્મચર્ય, સર્વ પ્રકારે ત્યાગ, નિર્મમતા, ફળની ઇચ્છાનો અભાવ અને અખંડ ધર્મપાલન.
14.39.9
मुधादानं मुधायज्ञो मुधाधीतं मुधाव्रतम् ।
मुधाप्रतिग्रहश्चैव मधाध्रमो मुधातपः ॥ १४.३९.९ ॥
ફળની ઇચ્છા વિનાનું દાન, યજ્ઞ, અધ્યયન, વ્રત, પ્રતિગ્રહ, આશ્રમ અને તપ.
14.39.10
एवंवृत्तास्तु ये केचिल्लोकेऽस्मिन्सत्वसंश्रयाः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्थास्ते धीराः साधुदर्शिनः ॥ १४.३९.१० ॥
આ લોકમાં આ રીતે આચરણ કરનારા, સત્ત્વને આશ્રિત, બ્રહ્મયોનિમાં સ્થિત એ ધીર બ્રાહ્મણો સાધુદર્શી છે.
14.39.11
हित्वा सर्वाणि पापानि निःशोका ह्यजरामराः ।
दिव्यं प्राप्य तु ते धीराः कुर्वते वै ततस्तनूः ॥ १४.३९.११ ॥
સર્વ પાપોનો ત્યાગ કરીને, શોકરહિત, જરામરણરહિત એ ધીરો દિવ્યને પામીને પછી શરીરો રચે છે.
14.39.12
ईशित्वं च वशित्वं च लघुत्वं चाणुता तथा ।
विकुर्वते महात्मानो देवास्त्रिदिवगा इव ॥ १४.३९.१२ ॥
ઈશિત્વ, વશિત્વ, લઘુત્વ અને અણુત્વ, આ મહાત્માઓ પ્રગટ કરે છે, સ્વર્ગવાસી દેવોની જેમ.
14.39.13
ऊर्ध्वस्रोतस इत्येते देवा वैकारिकाः स्मृताः ।
विकुर्वन्तः प्रकृत्या वै दिवं प्राप्तास्ततस्ततः ॥ १४.३९.१३ ॥
ઊર્ધ્વસ્રોત એવા આ દેવો વૈકારિક તરીકે સ્મરાયા છે. સ્વભાવથી જ રૂપાંતર પામીને તેઓ સ્વર્ગે પહોંચ્યા, ત્યાંથી આગળ.
14.39.14
यद्यदिच्छन्ति तत्सर्वं भजन्ते विभजन्ति च ।
इत्येतत्सात्विकं वृत्तं कथितं वो द्विजर्षभाः।
एतद्विज्ञाय लभते विधिवद्यद्यदिच्छति ॥ १४.३९.१४ ॥
જે જે ઇચ્છે છે તે બધું તેઓ ભોગવે છે અને વહેંચે છે. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, આ સાત્ત્વિક આચરણ તમને કહેવાયું. આ જાણીને વિધિપૂર્વક મનુષ્ય જે જે ઇચ્છે છે તે પ્રાપ્ત કરે છે.
14.39.15
प्रकीर्तिताः सत्त्वगुणा विशेषतो ।
यथावदुक्तं गुणवृत्तमेव च।
नरस्तु यो वेद गुणानिमान्सदा ।
गुणान्स भुङ्क्ते न गुणैः स युज्यते ॥ १४.३९.१५ ॥
સત્ત્વગુણો વિશેષ રૂપે પ્રકીર્તિત થયા, ગુણોનું આચરણ પણ યથાવત કહેવાયું. આ ગુણોને જે મનુષ્ય સદા જાણે છે, તે ગુણો ભોગવે છે, પણ ગુણોથી બંધાતો નથી.