ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.39.1
अतः परं प्रवक्ष्यामि तृतीयं गुणमुत्तमम् ।
सर्वभूतहितं लोके सतां धर्ममनिन्दितम् ॥ १४.३९.१ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੀਜਾ ਉੱਤਮ ਗੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧਰਮ ਹੈ।
14.39.2
आनन्दः प्रीतिरुद्रेकः प्राकाश्यं सुखमेव च ।
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता ॥ १४.३९.२ ॥
ਅਨੰਦ, ਪ੍ਰੀਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਸੁਖ, ਉਦਾਰਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ—ਇਹੀ ਉਹ ਹਨ।
14.39.3
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
अक्रोधश्चानसूया च शौचं दाक्ष्यं पराक्रमः ॥ १४.३९.३ ॥
ਖਿਮਾ, ਧੀਰਜ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਤਾ, ਸੱਚ, ਸਰਲਤਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਈਰਖਾ ਨਾ ਹੋਣੀ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ।
14.39.4
मुधाज्ञानं मुधावृत्तं मुधासेवा मुदाश्रमः ।
एवं यो युक्तधर्मः स्यात्सोमुत्रात्यन्तमश्नुते ॥ १४.३९.४ ॥
ਗਿਆਨ, ਆਚਰਣ, ਸੇਵਾ, ਆਸ਼ਰਮ—ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
14.39.5
निर्ममो निरहङ्कारो निराशीः सर्वतः समः ।
अकामहत इत्येव सतां धर्मः सनातनः ॥ १४.३९.५ ॥
ਮਮਤਾ ਰਹਿਤ, ਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਮ-ਭਾਵ ਵਾਲਾ—ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
14.39.6
विश्रंभो ह्रीस्तितिक्षा च त्यागः शौचमतन्द्रिता ।
आनृशंस्यमसंमोहो दया भूतेष्वपैशुनम् ॥ १४.३९.६ ॥
ਭਰੋਸਾ, ਸ਼ਰਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਤਿਆਗ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਕੋਮਲਤਾ, ਮੋਹ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰਨਾ।
14.39.7
हर्षस्तुष्टिर्विस्मयश्च विनयः साधुवृत्तिता ।
शान्तिकर्मविशुद्धिश्च भावशुद्धिर्विमोचनम् ॥ १४.३९.७ ॥
ਹਰਸ਼, ਸੰਤੋਖ, ਹੈਰਾਨੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਾਧੂ ਆਚਰਣ, ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ।
14.39.8
उपेक्षा ब्रह्मचर्यं च परित्यागश्च सर्वशः ।
निर्ममत्वमनाशीष्ट्वमपरिक्षतधर्मता ॥ १४.३९.८ ॥
ਉਪੇਖਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਗ, ਨਿਰਮਮਤਾ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਧਰਮ-ਪਾਲਣ।
14.39.9
मुधादानं मुधायज्ञो मुधाधीतं मुधाव्रतम् ।
मुधाप्रतिग्रहश्चैव मधाध्रमो मुधातपः ॥ १४.३९.९ ॥
ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਿਨਾਂ ਦਾਨ, ਯੱਗ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਵਰਤ, ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ, ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਤਪ।
14.39.10
एवंवृत्तास्तु ये केचिल्लोकेऽस्मिन्सत्वसंश्रयाः ।
ब्राह्मणा ब्रह्मयोनिस्थास्ते धीराः साधुदर्शिनः ॥ १४.३९.१० ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਹ ਧੀਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
14.39.11
हित्वा सर्वाणि पापानि निःशोका ह्यजरामराः ।
दिव्यं प्राप्य तु ते धीराः कुर्वते वै ततस्तनूः ॥ १४.३९.११ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ, ਬੁਢੇਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਹ ਧੀਰ ਦਿਵ੍ਯ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਰਚਦੇ ਹਨ।
14.39.12
ईशित्वं च वशित्वं च लघुत्वं चाणुता तथा ।
विकुर्वते महात्मानो देवास्त्रिदिवगा इव ॥ १४.३९.१२ ॥
ਈਸ਼ਿਤ੍ਵ, ਵਸ਼ਿਤ੍ਵ, ਲਘੂਤ੍ਵ ਅਤੇ ਅਣੂਤ੍ਵ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ।
14.39.13
ऊर्ध्वस्रोतस इत्येते देवा वैकारिकाः स्मृताः ।
विकुर्वन्तः प्रकृत्या वै दिवं प्राप्तास्ततस्ततः ॥ १४.३९.१३ ॥
ਊਰਧਵਸ੍ਰੋਤ ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਵੈਕਾਰਿਕ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਥੋਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ।
14.39.14
यद्यदिच्छन्ति तत्सर्वं भजन्ते विभजन्ति च ।
इत्येतत्सात्विकं वृत्तं कथितं वो द्विजर्षभाः।
एतद्विज्ञाय लभते विधिवद्यद्यदिच्छति ॥ १४.३९.१४ ॥
ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਭ ਭੋਗਦੇ ਅਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਹ ਸਾਤਵਿਕ ਆਚਰਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
14.39.15
प्रकीर्तिताः सत्त्वगुणा विशेषतो ।
यथावदुक्तं गुणवृत्तमेव च।
नरस्तु यो वेद गुणानिमान्सदा ।
गुणान्स भुङ्क्ते न गुणैः स युज्यते ॥ १४.३९.१५ ॥
ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਨਹੀਂ।