మహాభారతం · అధ్యాయం 14.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.48.1
केचिद्ब्रह्ममयं वृक्षं केचिद्ब्रह्ममयं वनम् ।
केचित्परममव्यक्तं केचित्परमनामयम्।
मन्यन्ते सर्वमप्येतदव्यक्तप्रभवाव्ययम् ॥ १४.४८.१ ॥
కొందరు వృక్షాన్ని బ్రహ్మమయంగా, కొందరు వనాన్ని బ్రహ్మమయంగా, కొందరు పరమ అవ్యక్తాన్ని, కొందరు పరమ నిరామయాన్ని భావిస్తారు. వారు ఇవన్నీ అవ్యక్తం నుండి పుట్టి అవినాశమైనవిగా భావిస్తారు.
14.48.2
उच्छ्वासमात्रमपि चेद्योऽन्तकाले समो भवेत् ।
आत्मानमुपसङ्म्य सोमृतत्वाय कल्पते ॥ १४.४८.२ ॥
అంతకాలంలో ఒక ఉచ్ఛ్వాస మాత్రమైనా సమభావంలో ఉన్నవాడు ఆత్మను చేరి అమృతత్వానికి అర్హుడవుతాడు.
14.48.3
निमेषमात्रमपि चेत्संयम्यात्मानमात्मनि ।
गच्छत्यात्मप्रसादेन विदुषां प्राप्तिमव्ययाम् ॥ १४.४८.३ ॥
ఒక్క కనురెప్పపాటు మాత్రమైనా ఆత్మను ఆత్మలో నియమిస్తే, ఆత్మ అనుగ్రహంతో విజ్ఞుల అవినాశ ప్రాప్తిని పొందుతాడు.
14.48.4
प्राणायामैरथ प्राणान्संयम्य स पुनःपुनः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विंशात्समन्ततः ॥ १४.४८.४ ॥
అప్పుడు ప్రాణాయామాల ద్వారా ప్రాణాలను నియమించి, అతడు మళ్ళీ మళ్ళీ, పది లేదా పన్నెండు, లేదా ఇరవై నాలుగు చొప్పున, అన్ని విధాలుగా (నియమించాలి).
14.48.5
एवं पूर्वं प्रसन्नात्मा लभते यद्यदिच्छति ।
अव्यक्तात्सत्वमुद्रिक्तममृतत्वाय कल्पते ॥ १४.४८.५ ॥
ఈ విధంగా ముందుగా ప్రసన్నాత్ముడై ఎది కోరుతాడో అది పొందుతాడు; అవ్యక్తం నుండి పుట్టిన ఉత్కృష్ట సత్త్వం అమృతత్వానికి అర్హమవుతుంది.
14.48.6
सत्वात्परतरं नान्यत्प्रशंसन्तीह तद्विदः ।
अनुमानाद्विजानीमः पुरुषं सत्वसंश्रयम्।
न शक्यमन्यथा गन्तुं पुरुषं द्विजसत्तमाः ॥ १४.४८.६ ॥
సత్త్వం కంటే గొప్పది మరేదీ లేదని ఇక్కడ తత్త్వవేత్తలు ప్రశంసిస్తారు. సత్త్వాన్ని ఆశ్రయించిన పురుషుని మనం అనుమానం ద్వారా తెలుసుకుంటాం. ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా, పురుషుని మరో విధంగా చేరుకోవడం సాధ్యం కాదు.
14.48.7
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
ज्ञानं त्यागोथ संन्यासः सात्विकं वृत्तमिष्यते ॥ १४.४८.७ ॥
క్షమ, ధృతి, అహింస, సమత, సత్యం, ఋజుత్వం, జ్ఞానం, త్యాగం, సన్న్యాసం — ఇవే సాత్త్విక ఆచారమని చెప్పబడుతోంది.
14.48.8
एतेनैवानुमानेन मन्यन्ते वै मनीषिणः ।
सत्वं च पुरुषश्चैव तत्र नास्ति विचारणा ॥ १४.४८.८ ॥
ఈ అనుమానంతోనే మనీషులు సత్త్వాన్ని, పురుషుడిని అంగీకరిస్తారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.48.9
आहुरेके च विद्वांसो ये ज्ञाने सुप्रतिष्ठिताः ।
क्षेत्रज्ञसत्वयोरैक्यमित्येतन्नोपपद्यते ॥ १४.४८.९ ॥
జ్ఞానంలో సుప్రతిష్ఠితులైన కొందరు విద్వాంసులు క్షేత్రజ్ఞుడు, సత్త్వం ఒకటే అంటారు; కానీ అది సరికాదు.
14.48.10
पृथग्भूतस्तथा नित्यमित्येतदविचारितम् ।
पृथग्भावश्च विज्ञेयः सहजश्चापि तत्त्वतः ॥ १४.४८.१० ॥
'ఎల్లప్పుడూ వేరుగా ఉండటం' అన్నదీ విచారించకుండా చెప్పినదే; పృథక్త్వాన్ని తత్త్వతః సహజమని తెలుసుకోవాలి.
14.48.11
तथैवैकत्वनानात्वमिष्यते विदुषां नयः ।
मशकोदुम्बरे चैक्यं पृथक्त्वमपि दृश्यते ॥ १४.४८.११ ॥
అలాగే విద్వాంసుల నీతి ఏకత్వాన్ని, నానాత్వాన్ని రెండింటినీ అంగీకరిస్తుంది; దోమ, అత్తిపండులో ఏకత్వమూ పృథక్త్వమూ కనిపిస్తాయి.
14.48.12
मत्स्यो यथाऽन्यः स्यादप्सु सम्प्रयोगस्तथा तयोः ।
सम्बन्धस्तोयबिन्दूनां पर्णैः कोकनदस्य च ॥ १४.४८.१२ ॥
నీటిలో ఉన్న చేప నీటికి భిన్నమైనట్టే ఆ రెండింటి సంయోగమూ; నీటి బిందువులకు ఆకులతో, ఎర్ర కలువతో ఉన్న సంబంధంలా.
14.48.13
इत्युक्तवन्तस्ते विप्रास्तदा लोकपितामहम् ।
पुनः संशयमापन्नाः पप्रच्छुर्मुनिसत्तमाः ॥ १४.४८.१३ ॥
ఇలా చెప్పిన ఆ బ్రాహ్మణులు, మునులలో శ్రేష్ఠులు, అప్పుడు లోకపితామహుని వద్ద మళ్ళీ సందేహంలో పడి ప్రశ్నించారు.