มหาภารตะ · อัธยายะ 14.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.48.1
केचिद्ब्रह्ममयं वृक्षं केचिद्ब्रह्ममयं वनम् ।
केचित्परममव्यक्तं केचित्परमनामयम्।
मन्यन्ते सर्वमप्येतदव्यक्तप्रभवाव्ययम् ॥ १४.४८.१ ॥
บางพวกถือว่าต้นไม้เป็นพรหมัน บางพวกถือว่าป่าเป็นพรหมัน บางพวกถือว่าสิ่งสูงสุดที่ไม่ปรากฏเป็นสิ่งสูงสุด และบางพวกถือว่าสิ่งสูงสุดที่ปราศจากทุกข์เป็นสิ่งสูงสุด พวกเขาเชื่อว่าทั้งหมดนี้เกิดจากสิ่งที่ไม่ปรากฏและไม่มีวันสูญสลาย
14.48.2
उच्छ्वासमात्रमपि चेद्योऽन्तकाले समो भवेत् ।
आत्मानमुपसङ्म्य सोमृतत्वाय कल्पते ॥ १४.४८.२ ॥
หากแม้เพียงลมหายใจเดียวในยามสิ้นชีวิตผู้ใดยังคงสงบมั่น เขาได้เข้าถึงอาตมัน และย่อมคู่ควรแก่ความเป็นอมตะ
14.48.3
निमेषमात्रमपि चेत्संयम्यात्मानमात्मनि ।
गच्छत्यात्मप्रसादेन विदुषां प्राप्तिमव्ययाम् ॥ १४.४८.३ ॥
หากแม้เพียงชั่วกะพริบตาผู้ใดสำรวมอาตมันไว้ในอาตมัน เขาย่อมไปถึงความสำเร็จอันไม่เสื่อมสูญของปราชญ์ด้วยพระคุณของอาตมัน
14.48.4
प्राणायामैरथ प्राणान्संयम्य स पुनःपुनः ।
दशद्वादशभिर्वापि चतुर्विंशात्समन्ततः ॥ १४.४८.४ ॥
แล้วเมื่อสำรวมลมหายใจด้วยการฝึกปราณายามะ เขาควรทำเช่นนั้นซ้ำแล้วซ้ำอีก ทีละสิบหรือสิบสอง หรือแม้ยี่สิบสี่ครั้ง โดยรอบด้าน
14.48.5
एवं पूर्वं प्रसन्नात्मा लभते यद्यदिच्छति ।
अव्यक्तात्सत्वमुद्रिक्तममृतत्वाय कल्पते ॥ १४.४८.५ ॥
ดังนั้น ผู้ที่จิตใจผ่องใสมาแต่ก่อนย่อมได้สิ่งที่ตนปรารถนาทุกประการ สัตตวะอันประเสริฐที่เกิดจากสิ่งที่ไม่ปรากฏย่อมคู่ควรแก่ความเป็นอมตะ
14.48.6
सत्वात्परतरं नान्यत्प्रशंसन्तीह तद्विदः ।
अनुमानाद्विजानीमः पुरुषं सत्वसंश्रयम्।
न शक्यमन्यथा गन्तुं पुरुषं द्विजसत्तमाः ॥ १४.४८.६ ॥
ผู้รู้ความจริงย่อมไม่สรรเสริญสิ่งใดที่สูงกว่าสัตตวะ โดยการอนุมานเราจึงรู้ว่าปุรุษะตั้งอยู่ในสัตตวะ โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ปุรุษะไม่อาจบรรลุได้ด้วยวิธีอื่นเลย
14.48.7
क्षमा धृतिरहिंसा च समता सत्यमार्जवम् ।
ज्ञानं त्यागोथ संन्यासः सात्विकं वृत्तमिष्यते ॥ १४.४८.७ ॥
ความอดทน ความมั่นคง ความไม่เบียดเบียน ความเสมอภาค ความจริง และความซื่อตรง ความรู้ การสละ และการปลีกตนจากโลก นี่เรียกว่าความประพฤติแห่งสัตตวะ
14.48.8
एतेनैवानुमानेन मन्यन्ते वै मनीषिणः ।
सत्वं च पुरुषश्चैव तत्र नास्ति विचारणा ॥ १४.४८.८ ॥
ด้วยการอนุมานนี้เองปราชญ์ทั้งหลายเชื่อว่าสัตตวะและปุรุษะมีอยู่จริง ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยใดเลย
14.48.9
आहुरेके च विद्वांसो ये ज्ञाने सुप्रतिष्ठिताः ।
क्षेत्रज्ञसत्वयोरैक्यमित्येतन्नोपपद्यते ॥ १४.४८.९ ॥
บางท่านที่เป็นผู้รู้และตั้งมั่นในความรู้กล่าวว่า ผู้รู้แห่งเกษตรกับสัตตวะเป็นอันเดียวกัน แต่ข้อนี้ไม่อาจยอมรับได้
14.48.10
पृथग्भूतस्तथा नित्यमित्येतदविचारितम् ।
पृथग्भावश्च विज्ञेयः सहजश्चापि तत्त्वतः ॥ १४.४८.१० ॥
การกล่าวว่าทั้งสองแยกจากกันเสมอไปก็เป็นการกล่าวโดยไม่ได้ไตร่ตรอง ความแยกจากกันควรเข้าใจว่าเป็นของโดยกำเนิด เป็นจริงโดยแท้
14.48.11
तथैवैकत्वनानात्वमिष्यते विदुषां नयः ।
मशकोदुम्बरे चैक्यं पृथक्त्वमपि दृश्यते ॥ १४.४८.११ ॥
เช่นเดียวกัน วิธีการของผู้รู้สอนทั้งความเป็นหนึ่งและความเป็นหลาย ในยุงและในผลมะเดื่อ เห็นได้ทั้งความเป็นหนึ่งและความแยกต่างกัน
14.48.12
मत्स्यो यथाऽन्यः स्यादप्सु सम्प्रयोगस्तथा तयोः ।
सम्बन्धस्तोयबिन्दूनां पर्णैः कोकनदस्य च ॥ १४.४८.१२ ॥
ปลาในน้ำย่อมแตกต่างจากน้ำฉันใด การประสานกันของทั้งสองก็เป็นฉันนั้น เช่นเดียวกับการเชื่อมต่อของหยดน้ำกับใบไม้และดอกบัวแดง
14.48.13
इत्युक्तवन्तस्ते विप्रास्तदा लोकपितामहम् ।
पुनः संशयमापन्नाः पप्रच्छुर्मुनिसत्तमाः ॥ १४.४८.१३ ॥
เมื่อพราหมณ์เหล่านั้นกล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดก็กลับตกอยู่ในความสงสัยอีก จึงทูลถามพระปิตามหะแห่งโลกทั้งหลาย