ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.5.1
पथंवीर्यः समभवत्स राजा ददतांवरः ।
कथं च जातरूपेण समयुज्यत वै नृपः ॥ १४.५.१ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହେଲେ, ସେ ଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେହି ରାଜା ସୁନା ସହିତ କିପରି ଯୁକ୍ତ ହେଲେ?
14.5.2
क्व च तत्सांप्रतं द्रव्यं भगवन्नवतिष्ठते ।
कथं च शक्यमस्माभिस्तदवाप्नुं तचपोधन ॥ १४.५.२ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ସେ ଧନ ଏବେ କେଉଁଠାରେ ରହିଛି? ହେ ତପୋଧନ, ଆମେ ତାହା କିପରି ପାଇ ପାରିବା?
14.5.3
असुराश्चैव देवाश्च दक्षस्यासन्प्रजापतेः ।
अपत्यं बहुलं तात तेऽस्पर्धन्त परस्परम् ॥ १४.५.३ ॥
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ ଅସୁର ଓ ଦେବତା। ହେ ତାତ, ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତତି ବହୁ ଥିଲା; ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲେ।
14.5.4
तथैवाङ्गिरसः पुत्रौ पितृतुल्यौ बभूवतुः ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजाः संवर्तश्च तपोधनः ॥ १४.५.४ ॥
ସେହିପରି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କ ସମାନ ହେଲେ — ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ତପୋଧନ ସଂବର୍ତ।
14.5.5
तावति स्पर्धिनौ राजन्पृथगास्तां परस्परम् ।
बृहस्पतिः स संवर्तं बाधते स्म पुनःपुनः ॥ १४.५.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପର୍ଧାଳୁ ହୋଇ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ ରହିଲେ। ବୃହସ୍ପତି ସଂବର୍ତଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିଲେ।
14.5.6
स बाध्यमानः सततं भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
अर्थानुत्सृज्य दिग्वासा वने वासमरोचयत् ॥ १४.५.६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିଗମ୍ବର ହୋଇ ବନରେ ବାସ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କଲେ।
14.5.7
वासवोऽप्यसुरान्सर्वान्विजित्य च निपात्य च ।
इन्द्रत्वं प्राप्य लोकेषु ततो वव्रे पुरोहितम् ॥ १४.५.७ ॥
ବାସବ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜୟ ଓ ବଧ କରି ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ଲାଭ କରିବା ପରେ ଜଣେ ପୁରୋହିତ ବରଣ କଲେ।
14.5.8
पुत्रमङ्गिरसो ज्येष्ठं विप्रज्येष्ठं बृहस्पतिम् ।
याज्यस्त्वङ्गिरसः पूर्वमासीद्राजा करंधमः ॥ १४.५.८ ॥
ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ (ସେ ବରଣ କଲେ)। ପୂର୍ବରୁ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ବଂଶଧର ଯାଜକ ଥିଲେ; ରାଜା କରନ୍ଧମ ଥିଲେ।
14.5.9
वीर्येणाप्रतिमो लोके वृत्तेन च बलेन च ।
शतक्रतुरिवौजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः। ॥ १४.५.९ ॥
ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟ, ଆଚରଣ ଓ ବଳରେ ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ ଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ଥିଲେ।
14.5.10
वाहनं यस्य योधाश्च मित्राणि विविधानि च ।
शयनानि च मुख्यानि महार्हाणि च सर्वशः ॥ १४.५.१० ॥
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବାହନ, ଯୋଦ୍ଧା, ବିବିଧ ମିତ୍ର ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟା ଥିଲା।
14.5.11
ध्यानादेवाभवद्राजन्मुखवातेन सर्वशः ।
स गुणैः पार्थिवान्सर्वान्वशे चक्रे नराधिपः ॥ १४.५.११ ॥
ହେ ରାଜନ, ସେ ଧ୍ୟାନ ଓ ମୁଖର ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତୋଭାବେ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ନରାଧିପ ନିଜ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବଶୀଭୂତ କଲେ।
14.5.12
संजीव्य कालमिष्टं च सशरीरो दिवं गतः ।
बभूव तस्य पुत्रस्तु ययातिरिव धर्मवित् ॥ १४.५.१२ ॥
ଇଚ୍ଛିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରି ସେ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଯାତିଙ୍କ ପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ।
14.5.13
अविक्षिन्नाम शत्रुंजित्स वशे कृतवान्महीम् ।
विक्रमेण गुणैश्चैव पितेवासीत्स पार्थिवः ॥ १४.५.१३ ॥
ଅବିକ୍ଷିତ ନାମକ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ସେ ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିଥିଲେ। ପରାକ୍ରମ ଓ ଗୁଣରେ ସେ ପିତା ପରି ଥିଲେ।
14.5.14
तस्य वासवतुल्योऽभून्मरुत्तो नाम वीर्यवान् ।
पुत्रस्तमनुरक्ताऽभूत्पृथिवी सागराम्बरा ॥ १४.५.१४ ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତ୍ତ ନାମକ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଥିଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ବସ୍ତ୍ର ପରି ପିନ୍ଧିଥିବା ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ହେଲା।
14.5.15
स्पर्धते स स्म सततं देवराजेन नित्यदा ।
वासवोऽपि मरुत्तेनि स्पर्धते पाण्डुनन्दन ॥ १४.५.१५ ॥
ସେ ସର୍ବଦା ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ। ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ବାସବ ମଧ୍ୟ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ।
14.5.16
शुचिः स गुणवानासीन्मरुत्तः पृथिवीपतिः ।
यतमानोपि यं शक्रो न विशेषयति स्म ह ॥ १४.५.१६ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଗୁଣବାନ ସେ ପୃଥିବୀପତି ମରୁତ୍ତ ଥିଲେ। ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରିନଥିଲେ।
14.5.17
सोऽशक्नुवन्विशेषाय समाहूय बृहस्पतिम् ।
उवाचेदं वचो देवैः सहितो हरिवाहनः ॥ १४.५.१७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନ ପାରି, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ହରିବାହନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.5.18
बृहस्पते मरुत्तस्य मा स्म कार्षीः कथञ्चन ।
दैवं कर्माथ पित्र्यं वा कर्तासि मम चेत्प्रियम् ॥ १४.५.१८ ॥
ହେ ବୃହସ୍ପତି! ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ଦୈବ କର୍ମ କିମ୍ବା ପିତୃ କର୍ମ କରନାହିଁ; ଯଦି ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଚାହଁ।
14.5.19
अहं हि त्रिषु लोकेषु सुराणां च बृहस्पते ।
इन्द्रत्वं प्राप्तवानेको मरुत्तस्तु महीपतिः ॥ १४.५.१९ ॥
ହେ ବୃହସ୍ପତି, ତିନି ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକା ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପାଇଛି; କିନ୍ତୁ ମରୁତ୍ତ କେବଳ ପୃଥିବୀର ରାଜା।
14.5.20
कथं ह्यमर्त्यं ब्रह्मंस्त्वं याजयित्वा सुराधिपम् ।
याजयेर्मृत्युसंयुक्तं मरुत्तमविशङ्कया ॥ १४.५.२० ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅମର ସୁରାଧିପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରାଇ ମୃତ୍ୟୁଯୁକ୍ତ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ନିଃସଂଶୟରେ କିପରି ଯଜ୍ଞ କରାଇବ?
14.5.21
मां वा वृणीष्व भद्रं ते मरुत्तं वा महीपतिम् ।
परित्यज्य मरुत्तं वा यथाजोषं भजस्व माम् ॥ १४.५.२१ ॥
ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ! ମୋତେ ବାଛ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀପତି ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ବାଛ; ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମୋର ସେବା କର।
14.5.22
एवमुक्तः स करकव्य देवराज्ञा बृहस्पतिः ।
मुहूर्तमिव सञ्चिन्त्य देवराजानमब्रवीत् ॥ १४.५.२२ ॥
ହେ କରକବ୍ୟ, ଦେବରାଜ ଏପରି କହିବାରୁ ବୃହସ୍ପତି ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଚିନ୍ତା କରି ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
14.5.23
त्वं भूतानामधिपतिस्त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
नमुचेर्विश्वरूपस्य निहन्ता त्वं बलस्य च ॥ १४.५.२३ ॥
ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅଧିପତି; ତୁମଠାରେ ଲୋକସମୂହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ନମୁଚି ଓ ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କର ହନ୍ତା ତୁମେ, ଏବଂ ବଳର ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
14.5.24
त्वमाजहर्थ् देवानामेको वीरश्रियं पराम् ।
त्वं बिभर्षि भुवं द्यां च सदैव बलसूदन ॥ १४.५.२४ ॥
ତୁମେ ଏକା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରମ ବୀରଶ୍ରୀ ପାଇଛ; ହେ ବଳସୂଦନ, ତୁମେ ସଦା ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରୁଛ।
14.5.25
परोहित्यं कथं कृत्वा तव देवगणेश्वर ।
याजयेयमहं मर्त्यं मरुत्तं पाकशासन ॥ १४.५.२५ ॥
ହେ ଦେବଗଣର ଈଶ୍ବର, ତୁମର ପୁରୋହିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କେପରି କରାଇବି? ହେ ପାକଶାସନ!
14.5.26
समाश्वसिहि देवेन्द्र नाहं मर्त्यस्य कर्हिचित् ।
ग्रहीष्यामि स्रुवं यज्ञे शृणु चेदं वचो मम ॥ १४.५.२६ ॥
ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ! ମୁଁ କଦାପି କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ରୁବ ଧରିବି ନାହିଁ। ମୋର ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣ।
14.5.27
हिरण्यरेता नोष्णः स्यात्परिवर्तेत मेदिनी ।
भासं तु न रविः कुर्यान्न तु सत्यं चलेन्मयि ॥ १४.५.२७ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଷ୍ଣ ନ ହେଉ, ପୃଥିବୀ ଓଲଟି ଯାଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ନ ଦେଉ; ମାତ୍ର ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ କଦାପି ଟଳିବ ନାହିଁ।
14.5.28
बृहस्पतिवचःक श्रुत्वा शक्रो विगतमत्सरः ।
प्रशस्यैनं विवेशाथ स्वमेव भवनं तदा ॥ १४.५.२८ ॥
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଈର୍ଷାରହିତ ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ତା'ପରେ ନିଜ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।