మహాభారతం · అధ్యాయం 14.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.5.1
पथंवीर्यः समभवत्स राजा ददतांवरः ।
कथं च जातरूपेण समयुज्यत वै नृपः ॥ १४.५.१ ॥
ఆ రాజు భూమికి ప్రభువై దాతలలో శ్రేష్ఠుడయ్యాడు. ఆ రాజు బంగారంతో ఎలా కలిసాడు?
14.5.2
क्व च तत्सांप्रतं द्रव्यं भगवन्नवतिष्ठते ।
कथं च शक्यमस्माभिस्तदवाप्नुं तचपोधन ॥ १४.५.२ ॥
భగవాన్, ఆ ధనం ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది? తపోధనుడా, దానిని మేము ఎలా పొందగలము?
14.5.3
असुराश्चैव देवाश्च दक्षस्यासन्प्रजापतेः ।
अपत्यं बहुलं तात तेऽस्पर्धन्त परस्परम् ॥ १४.५.३ ॥
ప్రజాపతి దక్షుని సంతానంలో అసురులు, దేవతలు ఉన్నారు. ఓ తాతా, వారి సంతానం అధికంగా ఉంది; వారు ఒకరితో ఒకరు పోటీపడ్డారు.
14.5.4
तथैवाङ्गिरसः पुत्रौ पितृतुल्यौ बभूवतुः ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजाः संवर्तश्च तपोधनः ॥ १४.५.४ ॥
అలాగే అంగిరసునికి తండ్రితో సమానులైన ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు — మహాతేజస్వి బృహస్పతి, తపోధనుడైన సంవర్తుడు.
14.5.5
तावति स्पर्धिनौ राजन्पृथगास्तां परस्परम् ।
बृहस्पतिः स संवर्तं बाधते स्म पुनःपुनः ॥ १४.५.५ ॥
రాజా, వారిద్దరు అత్యంత పోటీపడుతూ ఒకరికొకరు దూరంగా ఉన్నారు. బృహస్పతి సంవర్తుడిని మళ్లీ మళ్లీ బాధించేవాడు.
14.5.6
स बाध्यमानः सततं भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत ।
अर्थानुत्सृज्य दिग्वासा वने वासमरोचयत् ॥ १४.५.६ ॥
భారతా, తన అన్న చేత నిరంతరం బాధింపబడి, ఆ సంవర్తుడు ధనాన్ని త్యజించి, దిగంబరుడై, అడవిలో నివసించ ఇష్టపడ్డాడు.
14.5.7
वासवोऽप्यसुरान्सर्वान्विजित्य च निपात्य च ।
इन्द्रत्वं प्राप्य लोकेषु ततो वव्रे पुरोहितम् ॥ १४.५.७ ॥
వాసవుడు కూడా అసురులందరినీ జయించి, సంహరించి, ఇంద్రత్వాన్ని పొందిన తర్వాత ఒక పురోహితుడిని ఎన్నుకున్నాడు.
14.5.8
पुत्रमङ्गिरसो ज्येष्ठं विप्रज्येष्ठं बृहस्पतिम् ।
याज्यस्त्वङ्गिरसः पूर्वमासीद्राजा करंधमः ॥ १४.५.८ ॥
అంగిరసుని జ్యేష్ఠ పుత్రుడు, బ్రాహ్మణులలో అగ్రగణ్యుడు బృహస్పతిని (అతడు ఎన్నుకున్నాడు). పూర్వం అంగిరసుని వంశీయులే యాజకులుగా ఉండేవారు; రాజు కరంధముడు.
14.5.9
वीर्येणाप्रतिमो लोके वृत्तेन च बलेन च ।
शतक्रतुरिवौजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः। ॥ १४.५.९ ॥
అతడు పరాక్రమంలో, ఆచారంలో, బలంలో లోకంలో సాటిలేనివాడు; ఇంద్రునిలా తేజస్వి, ధర్మాత్ముడు, దృఢవ్రతుడు.
14.5.10
वाहनं यस्य योधाश्च मित्राणि विविधानि च ।
शयनानि च मुख्यानि महार्हाणि च सर्वशः ॥ १४.५.१० ॥
అతనికి వాహనాలు, యోధులు, వివిధ మిత్రులు, ఉత్తమమైన అత్యంత విలువైన శయనాలు అన్ని విధాలుగా ఉండేవి.
14.5.11
ध्यानादेवाभवद्राजन्मुखवातेन सर्वशः ।
स गुणैः पार्थिवान्सर्वान्वशे चक्रे नराधिपः ॥ १४.५.११ ॥
రాజా, అతడు ధ్యానం చేత, మాట (ముఖవాతం) చేత పూర్తిగా సమర్థుడయ్యాడు. ఆ నరాధిపతి తన గుణాలతో సకల రాజులను వశపరచుకున్నాడు.
14.5.12
संजीव्य कालमिष्टं च सशरीरो दिवं गतः ।
बभूव तस्य पुत्रस्तु ययातिरिव धर्मवित् ॥ १४.५.१२ ॥
కోరిన కాలం వరకు ప్రాణాన్ని నిలుపుకొని అతడు శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. అతని కుమారుడు యయాతిలా ధర్మజ్ఞుడయ్యాడు.
14.5.13
अविक्षिन्नाम शत्रुंजित्स वशे कृतवान्महीम् ।
विक्रमेण गुणैश्चैव पितेवासीत्स पार्थिवः ॥ १४.५.१३ ॥
అవిక్షిత్ అనే పేరుగల, శత్రువులను జయించిన అతడు భూమిని తన వశంలో ఉంచుకున్నాడు. పరాక్రమంలోనూ గుణాలలోనూ అతడు తండ్రిలా ఉండేవాడు.
14.5.14
तस्य वासवतुल्योऽभून्मरुत्तो नाम वीर्यवान् ।
पुत्रस्तमनुरक्ताऽभूत्पृथिवी सागराम्बरा ॥ १४.५.१४ ॥
అతని కుమారుడు మరుత్తుడు అనే పేరుగల, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమశాలి. సముద్రాలనే వస్త్రంగా ధరించిన భూమి అతనిపై అనురాగం కలిగి ఉంది.
14.5.15
स्पर्धते स स्म सततं देवराजेन नित्यदा ।
वासवोऽपि मरुत्तेनि स्पर्धते पाण्डुनन्दन ॥ १४.५.१५ ॥
అతడు ఎల్లప్పుడూ దేవరాజుతో పోటీపడుతుండేవాడు. ఓ పాండు నందనా! ఇంద్రుడు కూడా మరుత్తుతో పోటీపడ్డాడు.
14.5.16
शुचिः स गुणवानासीन्मरुत्तः पृथिवीपतिः ।
यतमानोपि यं शक्रो न विशेषयति स्म ह ॥ १४.५.१६ ॥
పవిత్రుడు, గుణవంతుడు అయిన ఆ భూపతి మరుత్తుడు. ప్రయత్నించినా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అతడిని అధిగమించలేకపోయాడు.
14.5.17
सोऽशक्नुवन्विशेषाय समाहूय बृहस्पतिम् ।
उवाचेदं वचो देवैः सहितो हरिवाहनः ॥ १४.५.१७ ॥
అతడిని అధిగమించలేక, బృహస్పతిని పిలిచి, దేవతలతో కూడిన హరివాహనుడు (ఇంద్రుడు) ఈ మాట చెప్పాడు.
14.5.18
बृहस्पते मरुत्तस्य मा स्म कार्षीः कथञ्चन ।
दैवं कर्माथ पित्र्यं वा कर्तासि मम चेत्प्रियम् ॥ १४.५.१८ ॥
ఓ బృహస్పతీ! మరుత్తుని కోసం ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ దైవ కర్మ గానీ పితృ కర్మ గానీ చేయకు; నీవు నాకు ప్రియం చేయాలనుకుంటే.
14.5.19
अहं हि त्रिषु लोकेषु सुराणां च बृहस्पते ।
इन्द्रत्वं प्राप्तवानेको मरुत्तस्तु महीपतिः ॥ १४.५.१९ ॥
బృహస్పతీ, మూడు లోకాలలో, దేవతలలో నేనే ఇంద్రపదవిని పొందాను; కానీ మరుత్తుడు కేవలం భూమికి రాజు మాత్రమే.
14.5.20
कथं ह्यमर्त्यं ब्रह्मंस्त्वं याजयित्वा सुराधिपम् ।
याजयेर्मृत्युसंयुक्तं मरुत्तमविशङ्कया ॥ १४.५.२० ॥
బ్రాహ్మణుడా, అమరుడైన దేవాధిపతికి యజ్ఞం చేయించి, మృత్యువుతో కూడిన మరుత్తునికి ఎలా నిర్భయంగా యజ్ఞం చేయిస్తావు?
14.5.21
मां वा वृणीष्व भद्रं ते मरुत्तं वा महीपतिम् ।
परित्यज्य मरुत्तं वा यथाजोषं भजस्व माम् ॥ १४.५.२१ ॥
నీకు శుభం కలుగుగాక! నన్ను ఎన్నుకో, లేదా భూపతి మరుత్తుని ఎన్నుకో; మరుత్తుని విడిచిపెట్టి, నీకు ఇష్టమైనట్లు నన్ను సేవించు.
14.5.22
एवमुक्तः स करकव्य देवराज्ञा बृहस्पतिः ।
मुहूर्तमिव सञ्चिन्त्य देवराजानमब्रवीत् ॥ १४.५.२२ ॥
కరకవ్యా, దేవరాజు ఈ విధంగా చెప్పగా బృహస్పతి క్షణకాలం ఆలోచించి దేవరాజుతో ఇలా అన్నాడు.
14.5.23
त्वं भूतानामधिपतिस्त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
नमुचेर्विश्वरूपस्य निहन्ता त्वं बलस्य च ॥ १४.५.२३ ॥
నీవు ప్రాణులకు అధిపతివి; నీలోనే లోకాలు నిలిచి ఉన్నాయి. నముచిని, విశ్వరూపుని సంహరించినవాడవు నీవు; బలుడిని కూడా సంహరించినవాడవు నీవే.
14.5.24
त्वमाजहर्थ् देवानामेको वीरश्रियं पराम् ।
त्वं बिभर्षि भुवं द्यां च सदैव बलसूदन ॥ १४.५.२४ ॥
నీవు ఒంటరిగానే దేవతల అత్యున్నత వీరశ్రీని పొందావు; బలసూదనా, నీవు ఎల్లప్పుడూ భూమిని, ఆకాశాన్ని ధరిస్తున్నావు.
14.5.25
परोहित्यं कथं कृत्वा तव देवगणेश्वर ।
याजयेयमहं मर्त्यं मरुत्तं पाकशासन ॥ १४.५.२५ ॥
దేవగణాధిపతీ, నీకు పురోహితుడినై ఉండి, మర్త్యుడైన మరుత్తుడికి నేను ఎలా యాగం చేయించగలను? ఓ పాకశాసనా!
14.5.26
समाश्वसिहि देवेन्द्र नाहं मर्त्यस्य कर्हिचित् ।
ग्रहीष्यामि स्रुवं यज्ञे शृणु चेदं वचो मम ॥ १४.५.२६ ॥
దేవేంద్రా, ఆదరపడుము! నేను ఎప్పుడూ ఒక మర్త్యుని యాగంలో స్రువాన్ని పట్టుకోను. నా ఈ మాట వినుము.
14.5.27
हिरण्यरेता नोष्णः स्यात्परिवर्तेत मेदिनी ।
भासं तु न रविः कुर्यान्न तु सत्यं चलेन्मयि ॥ १४.५.२७ ॥
సూర్యుడు వేడి లేనివాడు కావచ్చు, భూమి తిరగబడవచ్చు, సూర్యుడు కాంతిని ఇవ్వకపోవచ్చు; కానీ నాలో సత్యం ఎన్నడూ చలించదు.
14.5.28
बृहस्पतिवचःक श्रुत्वा शक्रो विगतमत्सरः ।
प्रशस्यैनं विवेशाथ स्वमेव भवनं तदा ॥ १४.५.२८ ॥
బృహస్పతి మాటలు విని, అసూయ వీడిన ఇంద్రుడు ఆయనను ప్రశంసించి, అప్పుడు తన స్వంత భవనంలో ప్రవేశించాడు.