Mahābhārata · Adhyāya 14.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.52.1
ततोऽभ्यनोदयत्कृष्णो युज्यतामिति दारुकम् ।
मुहूर्तादिव चाचष्ट युक्तमित्येव दारुकः ॥ १४.५२.१ ॥
Entonces Kṛṣṇa instó a Dāruka diciendo: «Que se unza el carro». Y Dāruka, casi en un instante, informó: «Está unido».
14.52.2
तथैव चानुयात्राणि चोदयामास पाण्डवः ।
सन्नह्यध्वं प्रयास्यामो नगर गजसाह्वयम् ॥ १४.५२.२ ॥
Asimismo el Pāṇḍava ordenó a su séquito: «Preparaos, partiremos hacia la ciudad llamada Gajasāhvaya».
14.52.3
इत्युक्ताः सैनिकास्ते तु सज्जीभूता विशाम्पते ।
आचख्युः सज्जमित्येवं पार्थायामिततेजसे ॥ १४.५२.३ ॥
Así instruidos, aquellos soldados, ya preparados, oh señor del pueblo, informaron al Pārtha de inmensa gloria: «Está listo».
14.52.4
ततस्तौ रथमास्थाय प्रयातौ कृष्णपाण्डवौ ।
विकुर्वाणौ कताश्चित्राः प्रीयमाणौ विशाम्पते ॥ १४.५२.४ ॥
Entonces los dos, Kṛṣṇa y el Pāṇḍava, subieron al carro y partieron, oh señor del pueblo, alegres y mostrando maravillosas proezas.
14.52.5
रथस्थं तु महातेजा वासुदेवं धनञ्जयः ।
पुनरेवाब्रवीद्वाक्यमिदं भरतसत्तम ॥ १४.५२.५ ॥
A Vāsudeva, sentado en el carro, el gran Dhanañjaya volvió a dirigir estas palabras: «¡Oh, mejor de los Bharatas!».
14.52.6
त्वत्प्रसादाज्ज्यः प्राप्तो राज्ञा वृष्णिकुलोद्वह ।
निहताः शत्रवश्चापि प्राप्तं राज्यमकण्टकम् ॥ १४.५२.६ ॥
«Por tu gracia, oh sostén del linaje de los Vṛṣṇi, el rey ha obtenido la victoria; los enemigos han sido abatidos, y el reino ha sido conquistado, libre de espinas».
14.52.7
नाथवन्तश्च भवता पाण्डवा मधुसूदन ।
भवन्तं प्लवमासाद्य तीर्णाः स्म कुरुसागरम्।
भक्तांस्त्वमाश्रितानस्मान्पालयामुत्र चेह च। ॥ १४.५२.७ ॥
Oh Madhusūdana, los Pāṇḍavas tienen un protector gracias a ti. Habiéndote tomado como barca, hemos cruzado el océano de los Kurus. Protégenos, a nosotros, devotos que nos hemos refugiado en ti, aquí y en el más allá.
14.52.8
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसत्तम ।
तथा त्वामभिजानामि तथा चाहं भवान्मतः ॥ १४.५२.८ ॥
Oh Viśvakarman, sea la reverencia para ti. Oh alma del universo, oh el mejor de todos. Te conozco tal como eres, y por ti soy estimado de la misma manera.
14.52.9
त्वत्तेजःसम्भवो नित्यं हुताशो मधुसूदन ।
रतिः क्रीडामयी तुभ्यं माया ते रोदसी विभो ॥ १४.५२.९ ॥
Oh Madhusūdana, el fuego nace siempre de tu esplendor. Tu deleite consiste en el juego. Oh señor omnipresente, tu māyā son el cielo y la tierra.
14.52.10
त्वयि सर्वमिदं विश्वं यदिदं स्थाणु जङ्गमम् ।
त्वं हि सर्वं विकुरुषे भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥ १४.५२.१० ॥
En ti está todo este universo, lo inmóvil y lo que se mueve. Tú, en verdad, das forma a toda la hueste de seres de cuatro clases.
14.52.11
पृथिवीं चान्तरिक्षं च तथा स्थावरजङ्गमम् ।
हसिंतं तेऽमला ज्योत्स्ना ऋतवश्चेन्द्रियाणि ते ॥ १४.५२.११ ॥
La tierra y el firmamento, y asimismo todo lo inmóvil y lo móvil, son tu risa; tu luz de luna inmaculada, las estaciones y tus sentidos.
14.52.12
प्राणो वायुः सततगः क्रोधो मृत्युः सनातनः ।
प्रसादे चापि पद्मा श्रीर्नित्यं त्वयि महामते ॥ १४.५२.१२ ॥
El viento que se mueve sin cesar es el aliento vital; la ira y la muerte eterna también son tú. Oh gran sabio, en tu gracia, Padmā y Śrī están siempre en ti.
14.52.13
रतिस्तुष्टिर्धृतिः क्षान्तिर्मतिः कान्तिश्चराचरम् ।
त्वमेवेह युगान्तेषु निधनं प्रोच्यसेऽनध ॥ १४.५२.१३ ॥
Deleite, contentamiento, firmeza, paciencia, intelecto y brillo: solo tú eres lo que se mueve y lo que no se mueve. Al final de las edades solo tú eres llamado disolución, oh sin pecado.
14.52.14
सुदीर्घेणापि कालेन न ते शक्या गुणा मया ।
आत्मा च परमो वक्तुं नमस्ते नलिनेक्षण ॥ १४.५२.१४ ॥
Ni siquiera en un tiempo muy largo podrían mis palabras narrar tus cualidades, ni tu Sí mismo supremo. Homenaje a ti, de ojos de loto.
14.52.15
विदितो मे सुदुर्धर्ष नारदाद्देवलात्तथा ।
कृष्णद्वैपायनाच्चेव तथा कुरुपितामहात् ॥ १४.५२.१५ ॥
Esto me ha sido dado a conocer, oh invencible, por Nārada, por Devala, asimismo por Kṛṣṇa Dvaipāyana y por el abuelo de los Kuru.
14.52.16
त्वयि सर्वं समासक्तं त्वमेवैको जनेश्वरः ।
यच्चानुग्रहसंयुक्तमेतदुक्तं त्वयाऽनघ ॥ १४.५२.१६ ॥
Todo descansa en ti; solo tú eres el señor de los hombres. Y esto que has dicho, unido a la gracia, oh sin pecado.
14.52.17
एतत्सर्वमहं सम्यगाचरिष्ये जनार्दन ।
इदं चाद्भुतमत्यन्तं कृतमस्मत्प्रियेप्सया ॥ १४.५२.१७ ॥
Todo esto lo cumpliré cabalmente, oh Janārdana. Y esta obra sumamente maravillosa fue hecha por el deseo de complacer a nuestro amado.
14.52.18
यत्पापो निहतः सङ्ख्ये कौरव्यो धृतराष्ट्रजः ।
त्वया दग्धं हि तत्सैन्यं मया विजितमाहवे ॥ १४.५२.१८ ॥
Aquel pecador kaurava, hijo de Dhṛtarāṣṭra, que fue muerto en la batalla: aquel ejército fue quemado por ti, y en el combate fue vencido por mí.
14.52.19
भवता तत्कृतं कर्म येनावाप्तो जयो मया ।
दुर्योधनस्य सङ्ग्रामे तव बुद्धिपराक्रमैः ॥ १४.५२.१९ ॥
Por la hazaña que realizaste, y por tu sabiduría y valor, obtuve la victoria sobre Duryodhana en la batalla.
14.52.20
कर्णस्य च वधोपायो यथावत्सम्प्रदर्शितः ।
सैन्धवस्य च पापस्य भूरिश्रवस एव च ॥ १४.५२.२० ॥
También se mostró debidamente el medio para matar a Karṇa, y asimismo el del malvado Saindhava y el de Bhūriśravas.
14.52.21
तस्मात्त्वमेव सञ्चिन्त्य हितं कुरु यथा तथा ।
अहं च प्रीयमाणेन त्वया देवकिनन्दन।
यदुक्तस्तत्करिष्यामि न हि मेऽत्र विचारणा ॥ १४.५२.२१ ॥
Por tanto, considéralo bien tú mismo y haz lo que sea beneficioso, de cualquier modo. Oh hijo de Devakī, lo que me digas con agrado lo haré; no tengo nada que deliberar en esto.
14.52.22
राजानं च समासाद्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
चोदयिष्यामि धर्मज्ञ गमनार्थं तवानघ ॥ १४.५२.२२ ॥
Habiendo llegado ante el rey Yudhiṣṭhira, el de alma justa, lo instaré a tu partida, oh conocedor del dharma, oh sin mancha.
14.52.23
आहृतं हि ममैतत्ते द्वारकागमनं प्रभो ।
अचिरादेव द्रष्टा त्वं मातुलं मे जनार्दन।
बलदेवं च दुर्धर्षं तथाऽन्यान्वृष्णिपुङ्गवान् ॥ १४.५२.२३ ॥
Oh señor, te traigo de mi parte esta propuesta de tu viaje a Dvārakā. Oh Janārdana, pronto verás a mi tío materno, al invencible Balarāma y a los otros toros de los Vṛṣṇis.
14.52.24
एवं सम्भाषमाणौ तौ प्राप्तौ वारणसाह्वयम् ।
तथा विविशतुश्चोभौ सम्प्रहृष्टनराकुलम् ॥ १४.५२.२४ ॥
Conversando así, ambos llegaron a la ciudad llamada Vāraṇasāhvaya, y los dos entraron en aquella ciudad llena de gente gozosa.
14.52.25
तौ गत्वा धृतराष्ट्रस्य गृहं शक्रगृहोपमम् ।
ददृशाते महाराज धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ १४.५२.२५ ॥
Habiendo ido a la casa de Dhṛtarāṣṭra, semejante a la morada de Śakra, ambos vieron, oh gran rey, a Dhṛtarāṣṭra, señor de los hombres.
14.52.26
विदुरं च महाबुद्धिं राजानं च युधिष्ठिरम् ।
भीमसेनं च दुर्धर्षं माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १४.५२.२६ ॥
Vieron a Vidura de gran sabiduría, al rey Yudhiṣṭhira, al invencible Bhīmasena y a los dos hijos de Mādrī, los Pāṇḍavas.
14.52.27
धृतराष्ट्रमुपासीनं युयुत्सुं चापराजितम् ।
गान्धारीं च महाप्रज्ञां पृथा कृष्णां च भामिनीम् ॥ १४.५२.२७ ॥
Vieron a Dhṛtarāṣṭra sentado, al invicto Yuyutsu, a Gāndhārī de gran sabiduría, a Pṛthā y a la radiante Kṛṣṇā.
14.52.28
सुभद्राद्याश्च ताः सर्वा भरतानां स्त्रियस्तथा ।
ददृशाते स्त्रियः सर्वा गान्धारीपरिचारिकाः ॥ १४.५२.२८ ॥
Vieron a todas las mujeres del linaje de los Bharatas, encabezadas por Subhadrā, y a todas las sirvientas de Gāndhārī.
14.52.29
ततः समेत्य राजानं धृतराष्ट्रमरिंदमौ ।
निवेद्य नामधेये स्वे तस्य पादावगृह्णताम् ॥ १४.५२.२९ ॥
Entonces los dos domadores de enemigos se acercaron al rey Dhṛtarāṣṭra, anunciaron sus propios nombres y tomaron sus pies.
14.52.30
गान्धार्याश्च पृथायाश्च धर्मराजस्य चैव हि ।
भीमस्य च महात्मानौ तथा पादावगृह्णताम् ॥ १४.५२.३० ॥
Asimismo, los dos magnánimos tomaron los pies de Gāndhārī, Pṛthā, Dharmarāja y Bhīma.
14.52.31
क्षत्तारं चापि सङ्गृह्य पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् ।
परिष्वज्य महात्मानं वेश्यापुत्रं महारथम्।
तैः सार्धं नृपतिं वृद्धं ततस्तौ पर्युपासताम् ॥ १४.५२.३१ ॥
Luego abrazaron también a Kṣattṛ e preguntaron por su bienestar imperecedero, y abrazaron al magnánimo, hijo de una sirvienta, gran auriga. Junto con ellos, los dos atendieron al anciano rey.
14.52.32
ततो निशि महाराजो धृतराष्ट्रः कुरूद्वहान् ।
जनार्दनं च मेधावी व्यसर्जयत वै गृहान् ॥ १४.५२.३२ ॥
Luego, por la noche, el gran rey Dhṛtarāṣṭra despidió a los mejores de los Kurus y al sabio Janārdana para que volvieran a sus casas.
14.52.33
तेऽनुज्ञाता नृपतिना ययुः स्वं स्वं निवेशनम् ।
धनंजयगृहानेव ययौ कृष्णस्तु वीर्यवान् ॥ १४.५२.३३ ॥
Con permiso del rey, cada uno se fue a su propia morada, pero el valiente Kṛṣṇa fue a la casa de Dhanaṃjaya.
14.52.34
तत्रार्चितो यथान्यायं सर्वकामैरुपस्थितः ।
कृष्णः सुष्वाप मेधावी धनंजयसहायवान् ॥ १४.५२.३४ ॥
Honrado allí según la costumbre, atendido en todos sus deseos, el sabio Kṛṣṇa durmió teniendo a Dhanaṃjaya como compañero.
14.52.35
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् ।
धर्मराजस्य भनं जग्मतुः परमार्चितौ।
यत्रास्ते स सहामात्यो धर्मराजो महाबलः ॥ १४.५२.३५ ॥
Cuando llegó la mañana y cumplieron el rito de la mañana, los dos, muy honrados, fueron a la morada del rey Dharma, donde el poderoso Dharmarāja residía con sus ministros.
14.52.36
तौ प्रविश्य महात्मानौ तद्गृहं परमार्चितम् ।
धर्मराजं ददृशतुर्देवराजमिवाश्विनौ ॥ १४.५२.३६ ॥
Habiendo entrado en aquella morada muy honrada, los dos magnánimos vieron al rey Dharma, como los dos Aśvin ven al rey de los dioses, Indra.
14.52.37
समासाद्य तु राजानं वार्ष्णेयकुरुपुङ्गवौ ।
निषीदतुरनुज्ञातौ प्रीयमाणेन तेन तौ ॥ १४.५२.३७ ॥
Habiendo llegado ante el rey, los dos —el héroe de los Vṛṣṇi y el toro de los Kurus— se sentaron con su permiso, pues él estaba complacido.
14.52.38
ततः स राजा मेधावी विवक्षू प्रेक्ष्य तावुभौ ।
प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो वचनं राजसत्तमः ॥ १४.५२.३८ ॥
Entonces aquel sabio rey, viendo a los dos deseosos de hablar, el mejor de los oradores y el mejor de los reyes, pronunció estas palabras.
14.52.39
विवक्षू हि युवां मन्ये वीरौ यदुकुरूद्वहौ ।
ब्रूतं कर्तास्मि सर्वं वां नचिरान्मा विचार्यताम् ॥ १४.५२.३९ ॥
Creo que ustedes dos desean hablar, oh héroes, portadores de los Yadus y de los Kurus. Hablen; haré todo por ustedes; no lo duden.
14.52.40
इत्युक्तः फल्गुनस्तत्र धर्मराजानमब्रवीत् ।
विनीतवदुपागम्य वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ १४.५२.४० ॥
Así interpelado, Phalguna se acercó humildemente al rey Dharmarāja y, diestro en el habla, pronunció estas palabras.
14.52.41
अयं चिरोषितो राजन्वासुदेवः प्रतापवान् ।
भवन्तं समनुज्ञाप्य पितरं द्रष्टुमिच्छति ॥ १४.५२.४१ ॥
Oh rey, este poderoso Vāsudeva, que ha permanecido aquí mucho tiempo, desea ver a su padre tras pedirte permiso.
14.52.42
स गच्छेदभ्यनुज्ञातो भवता यदि मन्यसे ।
आनर्तनगरीं वीरस्तदनुज्ञातुमर्हसि ॥ १४.५२.४२ ॥
Si lo consideras oportuno, que vaya con tu permiso a la ciudad de Ānarta; oh héroe, deberías concederle la licencia.
14.52.43
पुण्डरीकाक्ष भद्रं ते गच्छ त्वं मदुसूदन ।
पुरीं द्वारवतीमद्य द्रष्टुं शूरसुतं प्रभो ॥ १४.५२.४३ ॥
Ojos de loto, Madhusūdana, que la bendición sea contigo. Ve hoy, oh señor, a la ciudad de Dvāravatī a ver al hijo de Śūra.
14.52.44
रोचते मे महाबाहो गमनं तव केशव ।
मातुलश्चिरदृष्टो मे त्वया देवी च देवकी ॥ १४.५२.४४ ॥
Poderoso de brazos, Keśava, tu partida me agrada. Hace mucho que no ves a mi tío materno ni a la señora Devakī.
14.52.45
समेत्यि मातुलं गत्वा बलदेवं च मानद ।
पूजयेथा महाप्राज्ञ मद्वाक्येन यथाऽर्हतः ॥ १४.५२.४५ ॥
Oh dador de honor, al encontrarte con mi tío materno y ir también a Balarāma, honra a ambos como corresponde, por mi palabra, oh muy sabio.
14.52.46
स्मरेथाश्चापि मां नित्यं भीमं च बलिनां वरम् ।
फाल्गुनं सहदेवं च नकुलं चैव मानद ॥ १४.५२.४६ ॥
Oh dador de honor, recuérdame siempre, y recuerda también a Bhīma, el mejor de los fuertes, y a Arjuna, Sahadeva y Nakula.
14.52.47
आनर्तानवलोक्य त्वं पितरं च महाभुजः ।
वृष्णींश्च पुनरागच्छेर्हयमेधे ममानघ ॥ १४.५२.४७ ॥
Poderoso de brazos, habiendo visto a los Ānartas, a tu padre y también a los Vṛṣṇis, vuelve de nuevo a mi sacrificio del caballo, oh sin mancha.
14.52.48
स गच्छ रत्नान्यादाय विविधानि वसूनि च ।
यच्चप्यन्यन्मनोज्ञं ते तदप्यादत्स्व सात्वत ॥ १४.५२.४८ ॥
Ve, llevando joyas y toda clase de riquezas, y acepta también cualquier otra cosa que te agrade, oh Sātvata.
14.52.49
इयं च वसुधा कृत्स्ना प्रसादात्तव केशव ।
अस्मानुपागता वीर निहताश्चापि शत्रवः ॥ १४.५२.४९ ॥
Oh Keśava, por tu gracia esta tierra entera ha llegado a nosotros, y oh héroe, también los enemigos han sido abatidos.
14.52.50
स्वर्गापवर्गविषयं त्वद्भक्तानां न दुर्लभम् ।
संसारगहने चेद्धपापाग्निप्रशमाम्बुद ॥ १४.५२.५० ॥
Para tus devotos, el cielo y la liberación no son difíciles de alcanzar; oh nube que apagas el fuego del pecado en la espesura de la existencia mundana.
14.52.51
एवं ब्रुवति कौरव्ये धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
वासुदेवो वरः पुंसामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.५२.५१ ॥
Mientras el kaurava, el rey de la justicia Yudhiṣṭhira, hablaba así, Vāsudeva, el mejor de los hombres, pronunció estas palabras.
14.52.52
तवैव रत्नानि धनं च केवलं ।
धरा तु कृत्स्ना तु महाभुजाद्य वै।
यदस्ति चान्यद्द्रविणं गृहे मम ।
त्वमेव तस्येश्वर नित्यमीश्वरः ॥ १४.५२.५२ ॥
Estas joyas y riquezas son solo tuyas, y también toda esta tierra, oh de poderosos brazos; cualquier otra riqueza que haya en mi casa es tuya; oh señor, tú eres siempre su dueño.
14.52.53
तथेत्यथोक्तः प्रतिपूजितस्तदा ।
गदाग्रजो धर्मसुतेन वीर्यवान्।
पितृष्वसारं त्ववदद्यथाविधि ।
सम्पूजितश्चाप्यगमत्प्रदक्षिणम् ॥ १४.५२.५३ ॥
Así hablado, y honrado a su vez por el hijo de la justicia, el poderoso hermano mayor de Gada habló entonces a su tía paterna según el rito; y habiendo sido plenamente honrado, partió dándole la vuelta.
14.52.54
तया स सम्यक् प्रतिनन्दितस्तत-
स्तथैव सर्वैर्विदुरादिभिस्तथा।
विनिर्ययौ नागपुराद्गदाग्रजो ।
रथेन दिव्येन चतुर्भुजः स्वयम् ॥ १४.५२.५४ ॥
Bien saludado por ella, y asimismo por Vidura y todos los demás, el hermano mayor de Gada, él mismo de cuatro brazos, partió de Nāgapura en un carro divino.
14.52.55
रथे सुभद्रामधिरोप्य भामिनीं ।
युधिष्ठिरस्यानुमते जनार्दनः।
पितृष्वसुश्चापि तथा महाभुजो ।
विनिर्ययौ पौरजनाभिसंवृतः ॥ १४.५२.५५ ॥
Con el consentimiento de Yudhiṣṭhira, Janārdana subió al carro a la radiante Subhadrā y también a su tía; el de grandes brazos partió rodeado por la gente de la ciudad.
14.52.56
तमन्वयाद्वानरवर्यकेतनः ।
ससात्यकिर्माद्रवतीसुतावपि।
अगाधबुद्धिर्विदुरश्च माधवं ।
स्वयं च भीमो गजराजविक्रमः ॥ १४.५२.५६ ॥
Quien lleva el estandarte del mejor de los monos le siguió junto con Sātyaki; los dos hijos de Mādravī y Vidura, de sabiduría insondable, siguieron a Mādhava; y Bhīma, de valor igual al del rey de los elefantes, también lo siguió.
14.52.57
निवर्तयित्वा कुरुराष्ट्रवर्धनां-
स्ततः स सर्वान्विदुरं च वीर्यवान्।
जनार्दनो दारुकमाह सत्वरः ।
प्रचोदयाश्वानिति सात्यकिं तथा ॥ १४.५२.५७ ॥
Tras hacer volver a los acrecentadores del reino de los Kuru, a Vidura y a todos los demás, el poderoso Janārdana dijo rápidamente a Dāruka: 'Impulsa los caballos', y dijo lo mismo a Sātyaki.
14.52.58
ततो ययौ शत्रुगणप्रमर्दनः ।
शिनिप्रवीरानुगतो जनार्दनः।
यथा निहत्यारिगणं शतकतु-
र्दिवं तथाऽऽनर्तपुरीं प्रतापवान् ॥ १४.५२.५८ ॥
Entonces Janārdana, aplastador de huestes enemigas, partió seguido por los héroes de los Śini; como Indra, el de cien sacrificios, va al cielo tras haber dado muerte a la hueste enemiga, así el poderoso fue a la ciudad de Ānarta.