Mahābhārata · Adhyāya 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
Mitrasaha se acercó a él y pidió una señal de reconocimiento. Entonces el mejor de la estirpe de Ikṣvāku se la dio.
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
Este camino no es seguro y no hay otro camino. Conociendo mi estado, dame los pendientes de joyas.
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
Así interpelado, Udaṅka transmitió a su esposa las palabras de su marido. Al oírlas, ella entonces entregó los pendientes de joyas.
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
Habiendo obtenido los pendientes, volvió a hablar al rey: "Oh señor de la tierra, deseo oír cuál es esta palabra secreta."
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
Desde el principio de la creación, los kṣatriyas han honrado a los brahmanes; pero de los brahmanes también surgen para nosotros muchas faltas.
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
Yo, que me incliné ante los nacidos dos veces, he incurrido en esta falta por un brahmán. Madayantī es mi compañera, pero no veo otro recurso.
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
Oh, el mejor de quienes tienen refugio, no veo otro camino hacia la puerta del cielo, ni otro lugar aquí, oh mejor de los brahmanes.
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
En verdad, para un rey, sobre todo uno enemistado con los nacidos dos veces, no es posible permanecer en este mundo ni acrecentar la felicidad después de la muerte.
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
Por tanto, venerable, te he entregado estos mis propios pendientes de joya. Haz que se cumpla el pacto que hoy has establecido conmigo.
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
Oh rey, así lo haré aquí y volveré de nuevo a tu poder. Oh abrasador de enemigos, resuelvo hacerte cierta pregunta.
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
Habla, oh brahmán, como desees. Responderé a tus palabras. Hoy disiparé tu duda; en esto no tengo vacilación.
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
Quienes ven la sutileza del dharma llaman así al brahmán dueño de su palabra; y al que es injusto con sus amigos, lo conocen simplemente como ladrón.
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
Oh rey, él se ha vuelto hoy mi amigo. Oh toro entre los hombres, dame un consejo que sea de mi agrado.
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
Hoy mi propósito aquí se ha cumplido, y tú eres un devorador de hombres. Si me es conveniente acudir a tu presencia, esa es la cuestión.
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
Oh el mejor de los dos veces nacidos, si es oportuno que hable aquí, escúchame: oh el mejor de los brahmanes, de ningún modo debes acercarte a mí.
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
Así veo lo que te conviene, oh portador del linaje de Bhṛgu: pues mientras vienes, oh brahmán, la muerte te sobrevendría sin duda; no hay duda.
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
Cuando el sabio le habló así con palabras convenientes y beneficiosas, él se despidió del rey y se dirigió hacia Ahalyā.
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
Tomando los pendientes divinos, el que hace lo grato a la esposa de su maestro partió con gran celeridad hacia el ermitaño de Gautama.
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
Tal como la protección de ambos y lo que Madayantī había dicho, así entonces él ató aquellos pendientes y los puso sobre la piel de antílope negro.
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
En cierto momento, dominado por el hambre, vio un árbol de bilva cargado de frutos, y aquel sabio brahmán trepó entonces a él.
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
Colgando la piel de antílope negro de sus mismas ramas, oh domador de enemigos, entonces aquel mejor de los dos veces nacidos hizo caer los frutos de bilva.
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
Entonces, mientras los hacía caer, con sus ojos robados por los frutos de bilva, oh poderoso, aquellos frutos cayeron sobre esa misma piel de antílope.
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
Sobre la cual aquel mejor de los dos veces nacidos había atado entonces aquellos pendientes; por los golpes de los frutos de bilva, su atadura se soltó entonces.
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
Junto con los pendientes, aquella piel de antílope cayó de repente del árbol; soltada su atadura, aquella piel de antílope negro fue a la tierra.
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
Allí cierta serpiente vio aquellos pendientes de joyas. Nacida del linaje de Airāvata, la serpiente, transformándose rápidamente, llegó entonces.
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
Mordiendo con la boca el hormiguero, entró; y al ver que la serpiente se llevaba los pendientes...
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
Agitado por el dolor y muy airado, cayó del árbol; tomando un palo, entonces comenzó a excavar el hormiguero.
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
Oh Bhārata, aquel mejor de los brahmanes, atormentado por la ira y la indignación, sin distraerse, cavó durante treinta y cinco días.
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
Incapaz de soportar su fuerza insoportable, la tierra, con sus miembros golpeados por el palo, tembló muy angustiada. Entonces, mientras el sabio brahmán seguía cavando, resuelto a abrir un camino al mundo de los nāgas, la superficie de la tierra...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
Llegando a aquel lugar en un carro uncido con caballos bayos, el portador del rayo, de gran esplendor, vio a aquel mejor de los brahmanes.
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
Tomando la forma de un brahmán y afligido por su dolor, dijo a Uttaṅka: "Esto no es posible para ti."
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
Desde aquí, el mundo de las serpientes está a miles de yojanas; creo que esta tarea tuya no se logra con bastón ni con madera.
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
Si en el mundo de las serpientes no puedo obtener los pendientes, oh brahmán, mejor de los dos nacidos, daré mi vida ante tus ojos.
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
Cuando no pudo cambiar su determinación, el portador del rayo empleó entonces su bastón con el arma del rayo.
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
Entonces la tierra, desgarrada por aquellos golpes del rayo, abrió un camino hacia el mundo de las serpientes, oh Janamejaya.
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
Entonces, por aquel camino, entró en el mundo de las serpientes y contempló el mundo de las serpientes, que se extendía por miles de yojanas.
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
Adornado con gemas y perlas divinas, con hileras de murallas, oh afortunado, y también hecho de oro.
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
Vio pozos escalonados con escaleras de cristal, ríos de aguas cristalinas y muchos árboles poblados por bandadas de aves diversas.
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
Y la puerta de aquel mundo, de cinco yojanas de ancho y que se extendía cien yojanas de largo, la vio el mejor de los Bhṛgu.
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
Pero Uttaṅka, al ver el mundo de los nāgas, se sintió entonces abatido, y allí, de nuevo, perdió la esperanza de recuperar los pendientes.
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
Allí el caballo de cola negra y blanca le habló —de boca y ojos color cobre, oh descendiente de los Kuru, ardiendo como con esplendor.
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
Sopla este aliento mío; entonces, oh brāhmaṇa, los obtendrás. Ven: tus pendientes en verdad han sido traídos por el hijo de Airāvata.
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
Hijo, no sientas repugnancia en este asunto de ningún modo, pues tú mismo lo hiciste entonces en el ermita de Gautama.
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
¿Cómo podría reconocerte en lo concerniente al ermita del maestro? Deseo oír lo que hice antes.
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
Reconóceme como el maestro del maestro, el ardiente Jātavedas. Oh brahmán, siempre me has honrado por el bien de tu maestro.
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
Oh brahmán, oh hijo de Bhṛgu, siempre me has adorado conforme a la regla y con pureza. Por tanto te concederé el bien; haz así, sin demora.
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
Así dirigido, Uttaṅka lo hizo; y Citrabhānu, de llamas cobrizas, aunque complacido, ardió con el deseo de consumir.
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
Entonces, oh Bhārata, de los poros de su cuerpo, al soplar, se alzó un humo denso que infundía terror en el mundo de los nāgas.
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
Oh descendiente de Bharata, oh gran rey, con aquel humo grande y creciente nada podía percibirse en el mundo de las serpientes.
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
Oh Janamejaya, toda la morada de Airāvatī se llenó de gritos de alarma, y así también los nagas encabezados por Vāsuki.
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
Oh descendiente de Bharata, las moradas, obstruidas por el humo, no se mostraban; estaban como cubiertas por la neblina, como bosques y montañas.
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
Con los ojos enrojecidos por el humo y abrasados por el calor del fuego, vinieron a conocer la decisión del magnánimo descendiente de Bhṛgu.
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
Habiendo oído la decisión de aquel gran sabio de sumo esplendor, todos, con los ojos llenos de alarma, le rindieron honor según la regla.
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
Con las palmas unidas, todas las serpientes, encabezadas por los ancianos y los jóvenes, inclinaron la cabeza y dijeron: «Sé benevolente, oh venerable.»
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
Habiendo apaciguado al brahmín y ofrecido agua para los pies y la ofrenda de honor, los nagas entregaron dos pendientes divinos, muy venerados.
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
Entonces Uttaṅka, poderoso y honrado por los nagas, dio la vuelta al fuego manteniéndolo a su derecha y se fue a la casa de su maestro.
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
Oh rey, apresurándose a la morada de Gautama, entregó los pendientes divinos a la esposa de su maestro, oh sin mácula.
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
Oh Janamejaya, el mejor de los brahmanes relató a su maestro todo tal como había ocurrido, sobre Vāsuki y los demás nagas principales.
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
Así, oh Janamejaya, el de alma grande recorrió los tres mundos, y entonces se trajeron los pendientes divinos de joyas.
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
Tal era el poder de aquel sabio Uttaṅka, oh toro de los Bharatas, dotado de suprema austeridad, sobre quien me preguntas.