മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
മിത്രസഹൻ അവനെ സമീപിച്ച് ഒരു അടയാളം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ അവന് ആ അടയാളം നൽകി.
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
ഈ വഴി സുരക്ഷിതമല്ല, മറ്റൊരു വഴിയുമില്ല. എന്റെ ഈ അവസ്ഥ അറിഞ്ഞ് മണികുണ്ഡലങ്ങൾ തരൂ.
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ഉദങ്കൻ ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ അവളോട് പറഞ്ഞു. അത് കേട്ട് അവൾ അപ്പോൾ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകി.
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
കുണ്ഡലങ്ങൾ ലഭിച്ച അവൻ വീണ്ടും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു — "ഹേ പാർഥിവാ, ഈ രഹസ്യവാക്യം എന്താണെന്ന് കേൾക്കാൻ ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു."
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭം മുതൽ ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് പല ദോഷങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു.
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
ഞാൻ ദ്വിജർക്ക് നമസ്കരിച്ചവനാണ്; എന്നിട്ടും ഒരു ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്ന് ഈ ദോഷം ഞാൻ ഏറ്റുവാങ്ങി. മദയന്തി എന്റെ സഹായിയാണ്; പക്ഷേ മറ്റൊരു വഴി ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
ഗതിയുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിലേക്കു പോകാൻ എനിക്കു മറ്റൊരു മാർഗ്ഗവും കാണുന്നില്ല; ഇവിടെയും, ദ്വിജോത്തമനേ, മറ്റൊരു സ്ഥാനവും കാണുന്നില്ല.
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
രാജാവിന് വിശേഷിച്ചും ദ്വിജന്മാരോട് വിരോധമുണ്ടായാൽ ഈ ലോകത്ത് നിലനിൽക്കാനാവില്ല; മരണശേഷം സുഖം വളർത്താനും കഴിയില്ല.
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
അതുകൊണ്ട്, പൂജ്യനേ, ഞാൻ എന്റെ ഈ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ നിനക്കു നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഇന്നു നീ എനിക്കായി ഉണ്ടാക്കിയ ഉടമ്പടി ഫലപ്രദമാക്കുക.
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
രാജാവേ, ഇവിടെ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യാം; വീണ്ടും നിന്റെ വശത്തിലേക്ക് വരാം. ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിന്നോട് ചില ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
വിപ്രാ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പറയൂ. നിന്റെ വാക്കിന് ഞാൻ മറുപടി നൽകാം. ഇന്നു നിന്റെ സംശയം ഞാൻ തീർക്കാം; ഇതിൽ എനിക്കു മടിയില്ല.
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത കണ്ടവർ വാക്കിൽ സംയമമുള്ള വിപ്രനെക്കുറിച്ചു പറയുന്നു; സുഹൃത്തുക്കളോടു വിഷമമായി പെരുമാറുന്നവനെ കള്ളനെന്നു മാത്രമേ അറിയൂ.
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
ഓ രാജാവേ, അവൻ ഇന്ന് എന്റെ മിത്രമായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. ഓ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് സമ്മതമായ ബുദ്ധി നൽകുക.
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
ഇന്ന് ഇവിടെ എന്റെ ലക്ഷ്യം നേടപ്പെട്ടു; നീയോ നരഭോജിയാണ്. നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നത് എനിക്ക് യോഗ്യമോ അല്ലയോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
ഓ ദ്വിജോത്തമാ, ഇവിടെ ഞാൻ പറയേണ്ടത് യോഗ്യമെങ്കിൽ കേൾക്കൂ — ഓ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഒരു കാരണവശാലും എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരരുത്.
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
ഓ ഭൃഗുവംശം വഹിക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് നന്മ ഇതാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു — ഓ വിപ്രാ, വരുമ്പോൾ നിനക്ക് മരണം സംഭവിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
ബുദ്ധിമാൻ ഇങ്ങനെ യോഗ്യവും ഹിതവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ രാജാവിനോട് യാത്ര ചോദിച്ച് അഹല്യയുടെ നേർക്ക് പോയി.
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
ഗുരുപത്നിക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്നവൻ ആ ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങൾ എടുത്ത് വലിയ വേഗത്തോടെ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
അവർ ഇരുവരുടെയും സംരക്ഷണവും മദയന്തി പറഞ്ഞതും എങ്ങനെയോ, അങ്ങനെതന്നെ അവൻ ആ കുണ്ഡലങ്ങൾ കെട്ടി കൃഷ്ണാജിനത്തിൽ വെച്ചു.
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
അവൻ ഒരിക്കൽ വിശപ്പുകൊണ്ട് പീഡിതനായി, ഫലഭാരത്താൽ നിറഞ്ഞ ഒരു വിള്വവൃക്ഷം കണ്ടു; ആ വിപ്രർഷി പിന്നീട് അതിൽ കയറി.
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
അതിന്റെ ശാഖകളിൽ കൃഷ്ണാജിനം തൂക്കി, ശത്രുദമനാ, അപ്പോൾ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ വിള്വഫലങ്ങൾ വീഴ്ത്തി.
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
അപ്പോൾ വിള്വഫലങ്ങളാൽ കണ്ണുകൾ അപഹരിക്കപ്പെട്ടവനായി, ഫലങ്ങൾ വീഴ്ത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഓ വിഭോ, ആ വിള്വഫലങ്ങൾ അതേ അജിനത്തിൽതന്നെ വീണു.
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
ആ കുണ്ഡലങ്ങൾ അന്ന് ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ കെട്ടിയ ഇടത്ത്, വിള്വഫലങ്ങളുടെ അടികളാൽ അതിന്റെ കെട്ട് പൊട്ടിപ്പോയി.
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
കുണ്ഡലങ്ങളോടൊപ്പം ആ അജിനം പെട്ടെന്ന് മരത്തിൽ നിന്ന് വീണു; കെട്ട് അഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ കൃഷ്ണാജിനം ഭൂമിയിലേക്ക് പോയി.
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
അവിടെ ഒരു പാമ്പ് ആ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ കണ്ടു. ഐരാവതകുലത്തിൽ ജനിച്ച അത് അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ (രൂപം മാറി) എത്തി.
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
വായ കൊണ്ട് പുറ്റ് കടിച്ച് അത് അകത്തേക്ക് കയറി. ആ കുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നത് കണ്ട്...
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
ദുഃഖത്താൽ ഉദ്വേഗത്തോടെ, അത്യന്തം കോപിച്ച് അവൻ മരത്തിൽ നിന്ന് വീണു. ഒരു വടി എടുത്ത് അപ്പോൾ പുറ്റ് കുഴിച്ചു.
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
ഭാരതാ! ക്രോധവും അമർഷവും കൊണ്ട് പൊള്ളിയ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അപ്പോൾ ഇളകാതെ മുപ്പത്തഞ്ചു ദിവസം (കുഴിച്ചു).
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
അവന്റെ അസഹ്യമായ വേഗം സഹിക്കാനാകാതെ, കോലടിയേറ്റ് അവയവങ്ങൾ വേദനിച്ച വസുന്ധര അത്യന്തം വ്യാകുലയായി വിറച്ചു. അപ്പോൾ ആ വിപ്രർഷി നാഗലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴിയുണ്ടാക്കാൻ തീരുമാനിച്ച് കുഴിക്കവേ ഭൂതലം...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
പച്ച കുതിരകളെ കെട്ടിയ രഥത്തിൽ അവൻ ആ സ്ഥലത്തെത്തി. വജ്രപാണിയും മഹാതേജസ്വിയുമായ അവൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
അവൻ ബ്രാഹ്മണനായി രൂപം ധരിച്ച് അവന്റെ ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖിതനായി ഉതങ്കനോട് പറഞ്ഞു: "ഇത് നിന്നാൽ സാധ്യമല്ല."
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
ഇവിടെനിന്ന് നാഗലോകം ആയിരക്കണക്കിന് യോജനകൾ അകലെയാണ്. നിന്റെ ഈ കാര്യം ദണ്ഡംകൊണ്ടും മരക്കോലുകൊണ്ടും സാധ്യമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
നാഗലോകത്തിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ എനിക്ക് നേടാനാകില്ലെങ്കിൽ, ദ്വിജോത്തമാ, നിന്റെ കൺമുന്നിൽ ഞാൻ പ്രാണൻ വെടിയും.
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
അവന്റെ നിശ്ചയം മാറ്റാൻ അവന് കഴിയാതായപ്പോൾ, വജ്രപാണി വജ്രാസ്ത്രംകൊണ്ട് ദണ്ഡം പ്രയോഗിച്ചു.
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
അപ്പോൾ ആ വജ്രപ്രഹാരങ്ങളാൽ പിളർക്കപ്പെട്ട ഭൂമി, ജനമേജയാ, നാഗലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴി ഉണ്ടാക്കി.
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ആ വഴിയിലൂടെ നാഗലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആയിരക്കണക്കിന് യോജനകൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന നാഗലോകം കണ്ടു.
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
ദിവ്യമായ മണികളും മുത്തുകളും കൊണ്ട് നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പ്രാകാര സമൂഹങ്ങളോടു കൂടിയതും, ഹേ മഹാഭാഗ, സ്വർണ്ണനിർമ്മിതവുമായ (നാഗലോകം ഉണ്ടായിരുന്നു).
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
സ്ഫടിക പടവുകളുള്ള കിണറുകളും, തെളിഞ്ഞ ജലമുള്ള നദികളും, നാനാവിധ പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അനേകം വൃക്ഷങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
ആ ലോകത്തിന്റെ കവാടം, അഞ്ചു യോജന വീതിയും നൂറു യോജന നീളവും വ്യാപിച്ചതായി, ആ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ കണ്ടു.
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
നാഗലോകം കണ്ടപ്പോൾ ഉത്തങ്കൻ അപ്പോൾ ദീനനായി; കുണ്ഡലങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ വീണ്ടും നിരാശനുമായി.
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
അവിടെ കറുപ്പും വെളുപ്പുമുള്ള വാലുള്ള ആ കുതിര അവനോടു പറഞ്ഞു—ചെമ്പുപോലെ മുഖവും കണ്ണുകളുമുള്ളതും, ഹേ കൗരവ്യാ, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെയും.
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
എന്റെ അപാനവായു ഊതൂ; അപ്പോൾ ഹേ വിപ്രാ, നീ നേടും. വരൂ, ഐരാവതന്റെ പുത്രനാൽ നിന്റെ കുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
മകനേ, ഈ കാര്യത്തിൽ ഒരു വിധത്തിലും വെറുപ്പ് കാണിക്കരുത്; ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നീ അന്ന് ഇതുതന്നെ ചെയ്തിരുന്നു.
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
ഉപാധ്യായന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വെച്ച് നിങ്ങളെ ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയും? മുമ്പ് ഞാൻ ചെയ്തതുതന്നെ കേൾക്കാനാണ് എനിക്ക് ആഗ്രഹം.
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
ഗുരുവിന്റെ ഗുരുവായ എന്നെ അറിയുക, ജ്വലിക്കുന്ന ജാതവേദസ്സ് ആണ് ഞാൻ. വിപ്രാ, ഗുരുവിനുവേണ്ടി നീ എന്നെ എപ്പോഴും പൂജിച്ചിട്ടുണ്ട്.
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
വിപ്രാ, ഭൃഗുപുത്രാ, ശുദ്ധിയോടെ എപ്പോഴും വിധിപ്രകാരം (നീ എന്നെ പൂജിച്ചിട്ടുണ്ട്). അതിനാൽ നിനക്ക് ശ്രേയസ്സ് ചെയ്യാം; ഇങ്ങനെ ചെയ്യുക, താമസിക്കരുത്.
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഉദ്ദങ്കൻ അപ്രകാരം ചെയ്തു; ചെമ്പിന്റെ നിറമുള്ള ജ്വാലയുള്ള ചിത്രഭാനു സന്തോഷിച്ചിട്ടും ദഹിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ജ്വലിച്ചു.
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
പിന്നെ, ഭാരതാ, അവന്റെ രോമകൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് ഊതപ്പെട്ട ഇടതൂർന്ന പുക ഉയർന്നു; അത് നാഗലോകത്തിന് ഭയമുണ്ടാക്കുന്നതായിരുന്നു.
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
ഭരതവംശജനേ, മഹാരാജാവേ, വളർന്നുവരുന്ന ആ വലിയ പുകയാൽ നാഗലോകത്ത് ഒന്നും കാണാനായില്ല.
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
ജനമേജയാ, ഐരാവതിയുടെ വാസസ്ഥലം മുഴുവൻ ഹാഹാകാരം നിറഞ്ഞു; വാസുകി പ്രമുഖരായ നാഗങ്ങളും അങ്ങനെതന്നെയായി.
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
ഭരതവംശജനേ, പുകയാൽ മറഞ്ഞ വീടുകൾ കാണാനായില്ല; മഞ്ഞുമൂടിയ കാടുകളും പർവതങ്ങളും പോലെയായിരുന്നു.
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
പുകയാൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ളവരായി, അഗ്നിതാപത്താൽ വെന്തവരായി, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവന്റെ തീരുമാനം അറിയാൻ അവർ വന്നു.
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
ആ അതിതേജസ്വിയായ മഹർഷിയുടെ തീരുമാനം കേട്ട്, പരിഭ്രാന്തമായ കണ്ണുകളോടെ എല്ലാവരും വിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്തു.
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
വൃദ്ധരും ബാലന്മാരും മുന്നിൽ നടന്ന്, എല്ലാ നാഗങ്ങളും കൈകൂപ്പി ശിരസ്സ് നമിച്ച് പറഞ്ഞു, "ഭഗവാനേ, പ്രസാദിക്കണമേ."
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, പാദ്യവും അർഘ്യവും സമർപ്പിച്ച ശേഷം, ആ നാഗങ്ങൾ അത്യന്തം പൂജിതമായ രണ്ട് ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകി.
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
അപ്പോൾ നാഗങ്ങളാൽ പൂജിതനായ ആ പ്രതാപശാലിയായ ഉദങ്കൻ അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ആ ഗുരുഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി.
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
രാജാവേ, അവൻ വേഗത്തിൽ ഗൗതമന്റെ വീട്ടിലെത്തി, പാപരഹിതേ, അപ്പോൾ ഗുരുപത്നിക്ക് ആ ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകി.
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
ജനമേജയാ, വാസുകി പ്രമുഖരായ നാഗങ്ങളുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ആ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ ഗുരുവിനോട് യഥാവിധി വിവരിച്ചു.
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
ജനമേജയാ, ഇങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവ് മൂന്ന് ലോകങ്ങളും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ആ ദിവ്യമണികുണ്ഡലങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇത്രയും പ്രഭാവമുള്ള ആ മുനി ഉദങ്കൻ പരമമായ തപസ്സോടുകൂടിയവനാണ്; നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത് അവനെക്കുറിച്ചാണ്.