ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
ਮਿਤ੍ਰਸਹ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਗਿਆ। ਤਦ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
ਇਹ ਰਾਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਦੇ।
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਦੰਕ ਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ। ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਤੇ।
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ — "ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਬਚਨ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।"
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ; ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
ਮੈਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਮਦਯੰਤੀ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
ਹੇ ਗਤੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
ਰਾਜੇ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੂਜਯ, ਮੈਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰ।
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਦੱਸ। ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਦਾ ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ।
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਮ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਬੁੱਧੀ ਦਿਓ।
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਨਰਭਕਸ਼ੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਹੈ।
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
ਹੇ ਦੁਿਜੋਤਮ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਣੋ — ਹੇ ਦਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਓ।
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਕੁਲ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹੀ ਭਲਾਈ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ — ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਹੱਲਿਆ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦਿਵਯ ਕੁੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਦਯੰਤੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਉਹ ਕੁੰਡਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਇੱਕ ਬੇਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
ਉਸੇ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ ਟੰਗ ਕੇ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਤਦ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਡੇਗੇ।
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
ਫਿਰ ਬੇਲ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਡੇਗਦਿਆਂ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਉਹ ਬੇਲ ਫਲ ਉਸੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁੰਡਲ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਤਦ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਨ, ਬੇਲ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬੰਧਨੀ ਟੁੱਟ ਗਈ।
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਅਚਾਨਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲੀ ਗਈ।
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸੱਪ ਨੇ ਉਹ ਮਣੀਆਂ ਜੜੇ ਕੁੰਡਲ ਵੇਖੇ। ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਸੱਪ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ (ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ) ਆਇਆ।
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਬੰਬੀ ਵੱਢ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। ਕੁੰਡਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ...
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਸੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੰਬੀ ਪੁੱਟਣ ਲੱਗਾ।
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਅਮਰਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਪੈਂਤੀ ਦਿਨ (ਪੁੱਟਦਾ ਰਿਹਾ)।
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
ਉਸਦੇ ਅਸਹਿ ਵੇਗ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰਦੀ ਹੋਈ, ਸੋਟੀ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਅੰਗ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਕੰਬ ਉੱਠੀ। ਫਿਰ ਨਾਗਲੋਕ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਖੋਦਦੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰਰਸ਼ੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਆਇਆ। ਵਜਰ ਧਾਰੀ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਤੰਕ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
ਇਥੋਂ ਨਾਗਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਸਾਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
ਜੇ ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁੰਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਦਲ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤਦ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿ ਨੇ ਵਜ੍ਰਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੰਡ ਚਲਾਇਆ।
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਟਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਨਾਗਲੋਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ।
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
ਤਦ ਉਹ ਉਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਨਾਗਲੋਕ ਵੇਖਿਆ।
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
ਦਿਵ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ (ਨਾਗਲੋਕ ਸੀ)।
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
ਸਫ਼ਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਵੜੀਆਂ, ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ-ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਉਸਨੇ ਵੇਖੇ।
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
ਉਸ ਲੋਕ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
ਨਾਗਲੋਕ ਵੇਖ ਕੇ ਉਤੰਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਕੁੰਡਲ ਮੁੜ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
ਉੱਥੇ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਉਹ ਘੋੜਾ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ—ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਾਨੋਂ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ।
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
ਮੇਰਾ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਫੂਕ; ਫਿਰ ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ। ਆ, ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੇ ਕੁੰਡਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ।
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਣ ਨਾ ਕਰ; ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਦੋਂ ਇਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
ਉਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ? ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਜਾਤਵੇਦ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
ਹੇ ਵਿਪਰ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ (ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ)। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਦੰਕ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ; ਤਾਂਬੇ ਰੰਗੀ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਤਰਭਾਨੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਦੇ ਰੋਮ-ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੂਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੰਘਣੇ ਧੂੰਏਂ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਵਧਦੇ ਵੱਡੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਐਰਾਵਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਨਿਵਾਸ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ।
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ; ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਨ।
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜਾਣਨ ਆਏ।
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
ਉਸ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਰਸ਼ੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਘਬਰਾਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਭ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਭ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।"
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਦ੍ਯ ਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪੂਜਿਤ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਤੇ।
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
ਫਿਰ ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਉਦੰਕ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤਦ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਤੇ।
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸੀ।
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਣੀ-ਕੁੰਡਲ ਲਿਆਂਦੇ।
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਨੀ ਉਦੰਕ ਪਰਮ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।