महाभारत · अध्याय 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
मित्रसहाने त्याच्याजवळ जाऊन एक ओळखीची खूण मागितली. तेव्हा इक्ष्वाकुवंशातील श्रेष्ठ राजाने त्याला ती खूण दिली.
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
हा मार्ग सुरक्षित नाही आणि दुसरा मार्गही नाही. माझी ही स्थिती जाणून मणिकुंडले दे.
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
असे सांगितले गेल्यावर उदंकाने पतीचे शब्द तिला सांगितले. ते ऐकून तिने तेव्हा मणिकुंडले दिली.
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
कुंडले मिळाल्यावर तो पुन्हा राजाला म्हणाला — "हे पार्थिवा, हे गुह्य वचन काय आहे ते ऐकण्याची माझी इच्छा आहे."
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
प्रजेच्या निर्मितीपासून क्षत्रिय ब्राह्मणांचा सन्मान करतात; परंतु ब्राह्मणांपासून आमच्यावर पुष्कळ दोषही येतात.
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
मी द्विजांना नमस्कार करणारा होतो, तरीही एका ब्राह्मणामुळे मला हा दोष प्राप्त झाला. मदयंती माझी सहाय्यक आहे, पण मला दुसरा मार्ग दिसत नाही.
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
हे गतिमानांमध्ये श्रेष्ठा, स्वर्गद्वाराकडे जाण्याचा दुसरा मार्गही मला दिसत नाही; आणि येथेही, हे द्विजोत्तमा, दुसरे स्थानही दिसत नाही.
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
राजाला, विशेषतः द्विजांशी विरोध असताना, या लोकी टिकून राहणे शक्य नाही, आणि मृत्यूनंतर सुख वाढवणेही शक्य नाही.
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
म्हणून, हे पूज्या, मी माझी ही मणिकुंडले तुला दिली आहेत. आज तू माझ्यासाठी जो करार केला आहेस, तो सफल कर.
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
हे राजा, येथे मी तसेच करीन आणि पुन्हा तुझ्या अधीन येईन. हे शत्रूंना तापविणार्‍या, मी तुला काही प्रश्न विचारण्याचा निश्चय केला आहे.
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
हे विप्रा, तुला हवे तसे बोल. तुझ्या बोलण्याला मी उत्तर देईन. आज मी तुझा संशय दूर करीन; यात मला कोणताही संकोच नाही.
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
धर्माचे सूक्ष्म तत्त्व जाणणारे वाणीने संयमी विप्राला असे म्हणतात; आणि जो मित्रांबरोबर विषम वागतो, त्याला चोरच समजतात.
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
हे राजा, तो आज माझा मित्र झाला आहे. हे पुरुषश्रेष्ठा, मला मान्य होईल अशी बुद्धी दे.
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
आज इथे माझे ध्येय साध्य झाले आहे, आणि तू नरभक्षक आहेस. तुझ्याकडे येणे मला योग्य आहे की नाही हाच प्रश्न आहे.
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
हे द्विजोत्तमा, येथे मी सांगणे योग्य असेल तर ऐका — हे द्विजश्रेष्ठा, कोणत्याही प्रकारे माझ्याजवळ येऊ नका.
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
हे भृगुकुलाचा भार वाहणाऱ्या, तुझ्यासाठी हेच कल्याण मला दिसते — हे विप्रा, येताना तुझा मृत्यू होईल, यात संशय नाही.
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
बुद्धिमानाने असे योग्य आणि हितकारक सांगितल्यावर, तो राजाचा निरोप घेऊन अहल्येकडे गेला.
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
गुरुपत्नीचे प्रिय करणारा तो ती दिव्य कुंडले घेऊन मोठ्या वेगाने गौतमाच्या आश्रमाकडे निघाला.
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
त्या दोघांचे रक्षण आणि मदयन्तीने जे सांगितले होते, त्याप्रमाणे त्याने तेव्हा ती कुंडले बांधून कृष्णाजिनावर ठेवली.
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
तो एकदा भुकेने व्याकुळ झाला असता, फळांच्या भाराने भरलेला एक बेलाचा वृक्ष त्याने पाहिला; त्या विप्रर्षीने मग त्यावर चढले.
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
त्याच्याच फांद्यांवर कृष्णाजिन लटकवून, हे अरिंदमा, तेव्हा त्या श्रेष्ठ द्विजाने बेलफळे पाडली.
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
मग बेलफळांनी ज्याची दृष्टी हरण केली होती, त्याने फळे पाडत असताना, हे विभो, ती बेलफळे त्याच कृष्णाजिनावरच पडली.
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
ज्या ठिकाणी ती कुंडले त्या श्रेष्ठ द्विजाने तेव्हा बांधली होती, बेलफळांच्या माऱ्याने तेथील बंधन तेव्हा तुटले.
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
कुंडलांसह ते कृष्णाजिन अचानक झाडावरून पडले; बंधन सुटल्याने ते कृष्णाजिन जमिनीवर गेले.
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
तिथे एका सर्पाने ती मणिकुंडले पाहिली. ऐरावताच्या कुलात जन्मलेला तो सर्प तेव्हा वेगाने (रूप धारण करून) आला.
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
तोंडाने वारूळ चावून तो आत शिरला. ती कुंडले नेली जात असलेली पाहून...
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
दुःखाने व्याकुळ आणि अत्यंत संतापलेला तो झाडावरून खाली पडला. एक काठी घेऊन तेव्हा त्याने वारूळ खणले.
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
हे भारता! क्रोध व अमर्षाने संतप्त झालेला तो ब्राह्मणश्रेष्ठ तेव्हा विचलित न होता पस्तीस दिवस (खणत राहिला).
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
त्याचा असह्य वेग सहन न होऊन, काठीच्या आघाताने अवयव पीडित झालेली वसुंधरा अत्यंत व्याकूळ होऊन थरथरली. तेव्हा नागलोकाचा मार्ग करण्याच्या निश्चयाने खणत असलेल्या त्या विप्रर्षीमुळे भूतल...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
हरित घोड्यांनी जोडलेल्या रथातून तो त्या ठिकाणी आला. वज्रधारी, महातेजस्वी त्याने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला पाहिले.
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
तो ब्राह्मणाचे रूप घेऊन, त्याच्या दुःखाने दुःखी होऊन उत्तंकाला म्हणाला, "हे तुझ्याकडून शक्य नाही."
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
येथून नागलोक हजारो योजने दूर आहे. तुझे हे कार्य दंड व काठी यांनी साध्य होणारे नाही असे मला वाटते.
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
नागलोकात मला ती कुंडले मिळवणे शक्य नसेल, तर हे ब्राह्मणा, हे द्विजश्रेष्ठा, तुझ्या देखत मी प्राण सोडीन.
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
जेव्हा त्याला त्याचा निश्चय बदलणे शक्य झाले नाही, तेव्हा वज्रपाणीने वज्रास्त्राने दंड योजला.
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
तेव्हा त्या वज्रप्रहारांनी विदीर्ण झालेल्या पृथ्वीने, हे जनमेजया, नागलोकाचा मार्ग केला.
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
तेव्हा तो त्या मार्गाने नागलोकात प्रवेशला आणि हजारो योजने पसरलेला नागलोक त्याने पाहिला.
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
दिव्य मणी व मोत्यांनी सुशोभित केलेल्या तटबंदींच्या समूहांनी युक्त, हे महाभाग, आणि सुवर्णनिर्मित (नागलोक होते).
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
स्फटिकाच्या पायऱ्यांच्या विहिरी, स्वच्छ पाण्याच्या नद्या आणि विविध पक्षिसमूहांनी भरलेले अनेक वृक्ष त्याने पाहिले.
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
त्या लोकाचे द्वार, पाच योजने रुंद आणि शंभर योजने लांब पसरलेले, त्या भृगुश्रेष्ठाने पाहिले.
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
नागलोक पाहून उत्तंक तेव्हा दीन झाला; तेथे कुंडले पुन्हा मिळवण्याबाबत तो निराश झाला.
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
तेथे काळ्या व पांढऱ्या शेपटीचा तो घोडा त्याला म्हणाला—तांब्यासारखे मुख व नेत्र असलेला, हे कौरव्या, तेजाने जणू प्रज्वलित झालेला.
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
माझा अपानवायू फुंक; तेव्हा हे विप्रा, तुला मिळेल. ये, ऐरावताच्या पुत्राने खरोखरच तुझी कुंडले आणली आहेत.
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
हे पुत्रा, या बाबतीत तू कोणत्याही प्रकारे तिरस्कार करू नकोस, कारण गौतमाच्या आश्रमात तू तेव्हा हेच केले होतेस.
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
उपाध्यायाच्या आश्रमाबाबत मी आपल्याला कसे जाणू? मी पूर्वी जे केले होते तेच ऐकू इच्छितो.
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
गुरूचाही गुरू असलेल्या प्रज्वलित जातवेदाला मला ओळख. हे विप्रा, गुरूंसाठी तू सदैव माझी पूजा केली आहेस.
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
हे विप्रा, हे भृगुनंदना, तू शुचिर्भूत होऊन सदा विधिपूर्वक (माझी पूजा केलीस). म्हणून मी तुझे कल्याण करीन; तू असेच कर, विलंब करू नकोस.
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
असे सांगितले असता उद्दंकाने तसेच केले; ताम्रवर्ण ज्वाळांचा चित्रभानू प्रसन्न असूनही दहन करण्याच्या इच्छेने प्रज्वलित झाला.
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
मग, हे भारता, त्याच्या रोमकूपांतून फुंकला जाणारा दाट धूर उठला; तो नागलोकांना भय देणारा होता.
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
हे भरतवंशजा, महाराजा, त्या वाढत्या प्रचंड धुराने नागलोकात काहीही दिसत नव्हते.
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
हे जनमेजया, ऐरावतीचे निवासस्थान सर्व हाहाकाराने भरून गेले; वासुकीप्रमुख नागांचीही तीच अवस्था झाली.
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
हे भरतवंशजा, धुराने वेढलेली घरे दिसत नव्हती; धुक्याने झाकलेल्या वनांसारखी आणि पर्वतांसारखी ती होती.
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
धुराने लाल झालेल्या डोळ्यांनी, अग्नीच्या तापाने होरपळलेले ते महात्मा भार्गवाचा निश्चय जाणण्यासाठी आले.
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
त्या अतितेजस्वी महर्षीचा निश्चय ऐकून, भयाने विस्फारलेल्या डोळ्यांनी सर्वांनी यथाविधी पूजा केली.
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
वृद्ध आणि बालकांना पुढे करून सर्व नाग हात जोडून, मस्तक लववून म्हणाले, "हे भगवन्, प्रसन्न व्हा."
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
त्या ब्राह्मणाला प्रसन्न करून, पाद्य व अर्घ्य अर्पण करून, त्या नागांनी परम पूजित अशी दोन दिव्य कुंडले दिली.
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
नंतर नागांनी पूजिलेला तो प्रतापी उदंक अग्नीला प्रदक्षिणा घालून त्या गुरुगृहाकडे गेला.
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
हे राजा, तो त्वरेने गौतमाच्या निवासस्थानी गेला आणि हे निष्पाप स्त्रिये, तेव्हा त्याने गुरुपत्नीला ती दिव्य कुंडले दिली.
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
हे जनमेजया, वासुकी प्रमुख नागांविषयीची सर्व गोष्ट त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने गुरूंना यथावत सांगितली.
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
हे जनमेजया, अशा प्रकारे त्या महात्म्याने त्रिलोकांना प्रदक्षिणा घालून ती दिव्य मणिकुंडले आणली.
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, अशा प्रभावाचा तो मुनी उदंक परम तपाने युक्त आहे, ज्याविषयी तू मला विचारत आहेस.