ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
ମିତ୍ରସହ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଏକ ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ମାଗିଲେ। ସେତେବେଳେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସେହି ଚିହ୍ନ ଦେଲେ।
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
ଏହି ପଥ ନିରାପଦ ନୁହେଁ, ଆଉ କୌଣସି ପଥ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ମୋର ଏହି ଅବସ୍ଥା ଜାଣି ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଦିଅ।
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ଉଦଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଶୁଣି ସେ ସେତେବେଳେ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଦେଲେ।
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ପାଇ ସେ ପୁଣି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ — "ହେ ପାର୍ଥିବ, ଏହି ଗୁହ୍ୟ ବାକ୍ୟ କଣ, ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ଆମ ପାଇଁ ବହୁ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଉପୁଜେ।
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲି; ତଥାପି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ଦୋଷ ପାଇଲି। ମଦୟନ୍ତୀ ମୋର ସହାୟିକା, କିନ୍ତୁ ଆଉ କୌଣସି ପଥ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
ହେ ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରକୁ ଯିବାର ଅନ୍ୟ ପଥ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦେଖୁନାହିଁ।
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ ଥିଲେ, ଏ ଲୋକରେ ଟିକି ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସୁଖ ବଢ଼ାଇବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
ତେଣୁ, ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ମୋର ଏହି ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ତୁମକୁ ଦେଇଛି। ଆଜି ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମୟ (ପ୍ରତିଜ୍ଞା) ସ୍ଥିର କରିଛ, ତାହାକୁ ସଫଳ କର।
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି ଏବଂ ପୁଣି ତୁମ ବଶକୁ ଫେରିବି। ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛି।
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ତୁମକୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ତାହା କୁହ। ତୁମ ବାକ୍ୟର ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେବି। ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ସନ୍ଦେହ ଛେଦନ କରିବି; ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ଦ୍ୱିଧା ନାହିଁ।
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦେଖୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବାକ୍ୟରେ ସଂଯମୀ ବିପ୍ରକୁ ଏପରି କହନ୍ତି; ଏବଂ ଯେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଷମ ଆଚରଣ କରେ, ତାହାକୁ ଚୋର ବୋଲି ହିଁ ଜାଣନ୍ତି।
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଆଜି ମୋର ବନ୍ଧୁ ହୋଇଛି। ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ସମ୍ମତ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ।
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
ଆଜି ଏଠାରେ ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଓ ତୁମେ ନରଭକ୍ଷକ। ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ କି ନୁହେଁ, ଏହା ହିଁ ପ୍ରଶ୍ନ।
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏଠାରେ ମୋର କହିବା ଉଚିତ ହେଲେ ଶୁଣ — ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସନି।
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
ହେ ଭୃଗୁ ବଂଶର ଭାର ବହନକାରୀ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ ହିଁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଖେ — ହେ ବିପ୍ର, ଆସିବା ସମୟରେ ହିଁ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଉଚିତ ଓ ହିତକର କଥା କୁହାଗଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଅହଲ୍ୟା ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ସେ ସେହି ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ନେଇ ମହାବେଗରେ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ଏବଂ ମଦୟନ୍ତୀ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ସେତେବେଳେ କୁଣ୍ଡଳ ଦୁଇଟିକୁ ବାନ୍ଧି କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉପରେ ରଖିଲା।
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
ସେ ଥରେ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଫଳଭାରରେ ଭରା ଏକ ବେଲ ଗଛ ଦେଖିଲା; ସେହି ବିପ୍ରର୍ଷି ତା'ପରେ ତା' ଉପରେ ଚଢ଼ିଲା।
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
ତା'ର ଶାଖାରେ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଝୁଲାଇ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବେଲ ଫଳ ପାତିଲା।
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
ତା'ପରେ ବେଲ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ହରଣ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଫଳ ପାତୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ବିଭୋ, ସେହି ବେଲ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ସେହି କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
ଯେଉଁଠି ସେହି କୁଣ୍ଡଳ ଦୁଇଟି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେତେବେଳେ ବାନ୍ଧିଥିଲା, ବେଲ ଫଳର ଆଘାତରେ ତା'ର ବନ୍ଧନ ତା'ପରେ ଛିଣ୍ଡିଗଲା।
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ସେହି ଚର୍ମ ହଠାତ୍ ଗଛରୁ ପଡ଼ିଗଲା; ବନ୍ଧନ ଛିଣ୍ଡିଯିବାରୁ ସେହି କୃଷ୍ଣାଜିନ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଗଲା।
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
ସେଠାରେ କୌଣସି ସର୍ପ ସେହି ମଣିଖଚିତ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲା। ଐରାବତ ବଂଶରେ ଜାତ ସେ ସର୍ପ ତେବେ ଶୀଘ୍ର (ରୂପ ଧରି) ଆସିଲା।
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ବଲ୍ମୀକ କାମୁଡ଼ି ସେ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। କୁଣ୍ଡଳ ନିଆଯାଉଥିବା ଦେଖି...
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
ଦୁଃଖରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଓ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଗଛରୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଏକ ଯଷ୍ଟି ନେଇ ସେତେବେଳେ ବଲ୍ମୀକ ଖୋଳିଲା।
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
ହେ ଭାରତ! କ୍ରୋଧ ଓ ଅମର୍ଷରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେତେବେଳେ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶ ଦିନ (ଖୋଳିଲେ)।
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
ତାଙ୍କର ଅସହ୍ୟ ବେଗ ସହି ନପାରି, ଯଷ୍ଟି ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ବସୁନ୍ଧରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କମ୍ପିଗଲେ। ତା'ପରେ ନାଗଲୋକର ପଥ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଖୋଳୁଥିବା ସେହି ବିପ୍ରର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂତଳ...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
ସବୁଜ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ରଥରେ ସେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲେ। ବଜ୍ରଧାରୀ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉତଙ୍କଙ୍କୁ କହିଲା, "ଏହା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।"
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
ଏଠାରୁ ନାଗଲୋକ ହଜାର ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଓ କାଠିରେ ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
ନାଗଲୋକରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଡଳ ପାଇବା ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତୁମ ଆଖି ଆଗରେ ମୁଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି।
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିପାରିଲା ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ବଜ୍ରପାଣି ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
ତେବେ ସେହି ବଜ୍ରପ୍ରହାରରେ ବିଦାରିତ ପୃଥିବୀ, ହେ ଜନମେଜୟ, ନାଗଲୋକର ପଥ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
ତେବେ ସେ ସେହି ପଥ ଦେଇ ନାଗଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ନାଗଲୋକ ଦେଖିଲା।
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
ଦିବ୍ୟ ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଅଳଙ୍କୃତ ପ୍ରାକାର ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ହେ ମହାଭାଗ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମିତ (ନାଗଲୋକ ଥିଲା)।
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
ସ୍ଫଟିକ ସୋପାନ ଥିବା ବାପୀ, ନିର୍ମଳ ଜଳର ନଦୀ ଏବଂ ନାନା ପକ୍ଷୀଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବହୁ ବୃକ୍ଷ ସେ ଦେଖିଲେ।
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
ସେହି ଲୋକର ଦ୍ୱାର, ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ଶହେ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେହି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖିଲେ।
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
ନାଗଲୋକ ଦେଖି ଉତ୍ତଙ୍କ ସେତେବେଳେ ଦୀନ ହେଲେ; ସେଠାରେ କୁଣ୍ଡଳ ପୁନର୍ଲାଭ ବିଷୟରେ ପୁଣି ନିରାଶ ହେଲେ।
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
ସେଠାରେ କଳା ଓ ଧଳା ଲାଞ୍ଜ ଥିବା ସେହି ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ କହିଲା—ତମ୍ବା ପରି ମୁଖ ଓ ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ, ହେ କୌରବ୍ୟ, ତେଜରେ ଯେପରି ଜଳୁଥିବା ପରି।
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
ମୋ ଅପାନବାୟୁ ଫୁଙ୍କ; ତା'ପରେ ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ପାଇବ। ଆ, ଐରାବତର ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମ କୁଣ୍ଡଳ ପ୍ରକୃତରେ ଆଣି ଦିଆଯାଇଛି।
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଏ ବିଷୟରେ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଘୃଣା କର ନାହିଁ; ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତୁମେ ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ହିଁ କରିଥିଲ।
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ଜାଣିବି? ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କରିଥିଲି ତାହା ହିଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁରୁ ସେହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜାତବେଦସ ମୋତେ ଜାଣ। ହେ ବିପ୍ର, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋର ପୂଜା କରିଛ।
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଶୁଚି ହୋଇ ସର୍ବଦା ବିଧିପୂର୍ବକ (ମୋର ପୂଜା କରିଛ)। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ କରିବି; ତୁମେ ଏପରି କର, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ଉଦ୍ଦଙ୍କ ସେପରି କଲା; ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖାବିଶିଷ୍ଟ ଚିତ୍ରଭାନୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦହନ ଇଚ୍ଛାରେ ଜଳି ଉଠିଲେ।
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ତାର ରୋମକୂପରୁ ଫୁଙ୍କାଯାଉଥିବା ଘନ ଧୂଆଁ ଉଠିଲା; ତାହା ନାଗଲୋକର ଭୟ ଜନ୍ମାଇଲା।
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ, ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ବଢ଼ୁଥିବା ବିଶାଳ ଧୂଆଁରେ ନାଗଲୋକରେ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଐରାବତୀଙ୍କ ସମଗ୍ର ନିବାସ ହାହାକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ବାସୁକି ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅବସ୍ଥା ହେଲା।
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଜ, ଧୂଆଁରେ ଘେରା ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା; କୁହୁଡ଼ିରେ ଆବୃତ ବନ ଓ ପର୍ବତ ପରି ସେଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା।
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
ଧୂଆଁରେ ଲାଲ ଆଖିଯୁକ୍ତ, ଅଗ୍ନିତାପରେ ତପ୍ତ ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ।
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
ସେହି ଅତିତେଜସ୍ୱୀ ମହର୍ଷିଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣି, ଭୀତ ଆଖିରେ ସମସ୍ତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
ବୃଦ୍ଧ ଓ ବାଳକମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ନାଗ ହାତ ଯୋଡ଼ି ମସ୍ତକ ନତ କରି କହିଲେ, "ହେ ଭଗବନ୍, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।"
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରି, ସେ ନାଗମାନେ ପରମ ପୂଜିତ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଲେ।
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
ତା'ପରେ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସେ ପ୍ରତାପୀ ଉଦଙ୍କ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ସେହି ଗୁରୁଗୃହକୁ ଗଲେ।
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ, ହେ ନିଷ୍ପାପା, ସେତେବେଳେ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସେହି ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଲେ।
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ବାସୁକି ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯଥାବତ୍ କହିଲେ।
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଏହିପରି ସେହି ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ସେହି ଦିବ୍ୟ ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ଆଣିଲେ।
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେହି ମୁନି ଉଦଙ୍କ ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଛ।