มหาภารตะ · อัธยายะ 14.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.58.1
स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत ।
तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा ॥ १४.५८.१ ॥
มิตรสหะไปถึงเขา แล้วขอสัญญาณจดจำ ครั้งนั้นผู้ประเสริฐที่สุดแห่งวงศ์อิกษวากุก็ประทานสัญญาณนั้นให้
14.58.2
न चैवैषा गतिः क्षेम्या न चान्या विद्यते गतिः ।
एतन्मे तत्वमाज्ञाय प्रयच्छ मणिकुण्डले ॥ १४.५८.२ ॥
ทางนี้ไม่ปลอดภัย และไม่มีทางอื่นเลย ขอให้ท่านทราบสภาพของข้าพเจ้านี้ แล้วมอบต่างหูประดับมณีให้ข้าพเจ้าเถิด
14.58.3
इत्युक्तस्तामुदङ्कस्तु भर्तुर्वाक्यमथाब्रवीत् ।
श्रुत्वा च सा तदा प्रादात्ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.३ ॥
อุทังกะเมื่อได้ฟังนางพูดเช่นนั้น ก็บอกนางถึงถ้อยคำของสามี เมื่อได้ฟังแล้ว นางจึงมอบต่างหูประดับมณีนั้นให้
14.58.4
अवाप्य कुण्डले ते तु राजानं पुनरब्रवीत् ।
किमेतद्गुह्यवचनं श्रोतुमिच्छामि पार्थिव ॥ १४.५८.४ ॥
เมื่อได้ต่างหูมาแล้ว อุทังกะกล่าวกับพระราชาอีกว่า "ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังถ้อยคำลึกลับนี้ว่าคืออะไร"
14.58.5
प्रजाविसर्गाद्विप्रान्वै क्षत्रियाः पूजयन्ति ह ।
विप्रेभ्यश्चापि बहवो दोषाः प्रादुर्भवन्ति नः ॥ १४.५८.५ ॥
ตั้งแต่การสร้างประชาชนเป็นต้นมา กษัตริย์ย่อมบูชาพราหมณ์ แต่จากพราหมณ์ก็เกิดโทษมากมายแก่พวกเรา
14.58.6
सोहं द्विजेभ्यः प्रणतो विप्राद्दोषमवाप्तवान् ।
गतिमन्यां न पश्यामि मदयन्तीसहायवान् ॥ १४.५८.६ ॥
ข้าพเจ้าผู้คำนับแก่ทวิชาติ ได้รับโทษนี้จากพราหมณ์ มทยันตีเป็นเพื่อนของข้าพเจ้า แต่ข้าพเจ้าก็มองไม่เห็นทางอื่นเลย
14.58.7
न चान्यामपि पश्यामि गतिं गतिमतांवर ।
स्वर्गद्वारस्य गमने स्थाने चेह द्विजोत्तम ॥ १४.५८.७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีที่พึ่ง ข้าพเจ้ามองไม่เห็นทางอื่นไปสู่ประตูสวรรค์ และไม่เห็นสถานที่อื่นในที่นี้เลย ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งพราหมณ์
14.58.8
न हि राज्ञा विशेषेण विरुद्धेन द्विजातिभिः ।
शक्यं हि लोके स्थातुं वै प्रेत्य वा सुखमेधितुम् ॥ १४.५८.८ ॥
แท้จริงแล้ว สำหรับกษัตริย์ โดยเฉพาะผู้ที่ขัดแย้งกับทวิชาติ ย่อมไม่อาจดำรงอยู่ในโลกนี้ได้ และไม่อาจเพิ่มพูนความสุขหลังความตายได้
14.58.9
तदिष्टे ते मया दत्ते एते स्वे मणिकुण्डले ।
यः कृतस्तेऽद्य समयः सफलं तं कुरुष्य मे ॥ १४.५८.९ ॥
ฉะนั้น ข้าแต่ผู้เคารพ ข้าพเจ้าได้มอบต่างหูประดับมณีของข้าพเจ้าเองทั้งคู่นี้ให้แก่ท่านแล้ว ขอให้สัญญาที่ท่านทำไว้กับข้าพเจ้าวันนี้ได้ผลสมบูรณ์เถิด
14.58.10
राजंस्तथेह कर्तास्मि पुनरेष्यामि ते वशम् ।
प्रश्नं च कञ्चित्प्रष्टुं त्वां व्यवसिष्ये परंतप ॥ १४.५८.१० ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าจะทำเช่นนั้นที่นี่ และจะกลับมาอยู่ในอำนาจของท่านอีก ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ข้าพเจ้าตั้งใจจะถามท่านปัญหาข้อหนึ่ง
14.58.11
ब्रूहि विप्र यथाकामं प्रतिवक्तास्मि ते वचः ।
छेत्तास्मि संशयं तेऽद्य न मेऽत्राश्ति विचारणा ॥ १४.५८.११ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ จงกล่าวตามที่ท่านปรารถนาเถิด ข้าพเจ้าจะตอบถ้อยคำของท่าน วันนี้ข้าพเจ้าจะขจัดความสงสัยของท่าน ในเรื่องนี้ข้าพเจ้าไม่มีความลังเล
14.58.12
प्राहुर्वाक्संयतं विप्रं धर्मनैपुणदर्शिनः ।
मित्रेषु यश्च विषमः स्तेन इत्येव तं विदुः ॥ १४.५८.१२ ॥
บรรดาผู้เห็นความละเอียดอ่อนของธรรม ได้เรียกพราหมณ์ที่สำรวมวาจาว่าอย่างนี้ และผู้ที่ไม่เป็นธรรมต่อมิตรทั้งหลาย พวกเขาก็รู้จักคนนั้นเพียงว่าเป็นขโมย
14.58.13
स बवान्मित्रतामद्य सम्प्राप्तो मम पार्थिव ।
स मे बुद्धिं प्रयच्छस्व सम्मतां पुरुषर्षभ ॥ १४.५८.१३ ॥
ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน วันนี้เขาได้กลายเป็นมิตรของข้าพเจ้าแล้ว ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐดุจโคอุสภะ ขอท่านให้คำปรึกษาที่ข้าพเจ้าพอใจแก่ข้าพเจ้าเถิด
14.58.14
अवाप्तार्थोऽहमद्येह भवांश्च पुरुषादकः ।
भवत्सकाशमागन्तुं क्षमं मम न वेति वै ॥ १४.५८.१४ ॥
วันนี้ความประสงค์ของข้าพเจ้าที่นี่สำเร็จแล้ว และท่านเป็นผู้กินมนุษย์ ส่วนว่าข้าพเจ้าจะมาเฝ้าท่านได้หรือไม่ นั่นคือคำถาม
14.58.15
क्षमं चेदिह वक्तव्यं मया द्विजवरोत्तम ।
मत्समीपं द्विजश्रेष्ट नागन्तव्यं कथञ्चन ॥ १४.५८.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ หากข้าพเจ้าพูดที่นี่ได้เหมาะสม ขอท่านฟังเถิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งพราหมณ์ ท่านจะเข้ามาใกล้ข้าพเจ้าด้วยประการใดไม่ได้เลย
14.58.16
एवं तव प्रपश्यामि श्रेयो भृगुकुलोद्वह ।
आगच्छतो हि ते विप्रि भवेन्मृर्त्युन संशयः ॥ १४.५८.१६ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าสิ่งที่ดีแก่ท่านเป็นเช่นนี้ ข้าแต่ผู้ค้ำชูวงศ์ภฤคุ เพราะหากท่านมา ข้าแต่พราหมณ์ ความตายย่อมเกิดแก่ท่านเป็นแน่ ไม่มีข้อสงสัย
14.58.17
इत्युक्तः स तदा राजा क्षमं बुद्धिमता हितम् ।
अनुज्ञाप्य स राजानमहल्यां प्रति जग्मिवान् ॥ १४.५८.१७ ॥
เมื่อผู้มีปัญญากล่าวถ้อยคำที่เหมาะสมและเป็นประโยชน์แก่พระราชาเช่นนั้นแล้ว พระราชาจึงลาจากไปยังอหัลยา
14.58.18
गृहीत्वा कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्याः प्रियंकरः ।
जवेन महता प्रायाद्गौतमस्याश्रमं प्रति ॥ १४.५८.१८ ॥
ผู้ทำสิ่งที่เป็นที่รักแก่ภริยาของอาจารย์ถือต่างหูทิพย์ไว้ แล้วรีบไปด้วยความเร็วอย่างยิ่งสู่อาศรมของเคาตมะ
14.58.19
यथा तयो रक्षणं च मदयन्त्याऽभिभाषितम् ।
तथा ते कुण्डले बध्वा तदा कृष्णाजिनेऽनयत् ॥ १४.५८.१९ ॥
ดังที่มทยันตีได้ปกป้องคนทั้งสองและได้กล่าวไว้ ฉะนั้นเขาจึงผูกต่างหูเหล่านั้นแล้ววางไว้บนหนังกวางดำ
14.58.20
स कस्मिंश्चित्क्षुधाविष्टः फलभारसमन्वितम् ।
बिल्वं ददर्श विप्रर्षिरारुरोह च तं ततः ॥ १४.५८.२० ॥
ครั้งหนึ่ง เขาถูกความหิวครอบงำ ได้เห็นต้นพิลวะที่เต็มไปด้วยผลหนัก พราหมณ์ฤๅษีจึงปีนขึ้นไปบนต้นนั้น
14.58.21
शाखास्वासज्य तस्यैव कृष्णाजिनमरिंदम ।
पातयामास बिल्वानि तदा स द्विजपुङ्गवः ॥ १४.५८.२१ ॥
เขาแขวนหนังกวางดำไว้บนกิ่งของต้นนั้นเอง โอ้ผู้ปราบศัตรู แล้วพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาก็ทำให้ผลพิลวะร่วงลง
14.58.22
अथ पातयमानस्य बिल्वापहृतचक्षुषः ।
न्यपतंस्तानि बिल्वानि तस्मिन्नेवाजिने विभो ॥ १४.५८.२२ ॥
ขณะที่เขาทำให้ผลเหล่านั้นร่วงลง ดวงตาของเขาถูกผลพิลวะบดบัง โอ้ผู้ทรงฤทธิ์ ผลพิลวะเหล่านั้นก็ตกลงบนหนังกวางนั้นเอง
14.58.23
यस्मिंस्ते कुण्डले बद्धे तदा द्विजवरेण वै ।
बिल्वप्रहारैस्तस्याथ व्यशीर्यद्बन्धनं ततः ॥ १४.५८.२३ ॥
ต่อจากนั้นเมื่อผลพิลวะกระทบ เชือกที่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดผูกตุ้มหูไว้บนหนังกวางนั้นก็หลุดออก
14.58.24
सकुण्डलं तदजिनं पपात सहसा तरोः ।
विशीर्णबन्धने तस्मिन्गते कृष्णाजिने महीम् ॥ १४.५८.२४ ॥
หนังกวางดำพร้อมทั้งตุ้มหูร่วงลงจากต้นไม้ทันที เมื่อเชือกผูกหลุดออกแล้ว หนังกวางดำก็ตกลงสู่พื้นดิน
14.58.25
अपश्यद्भुजगः कश्चित्ते तत्र मणिकुण्डले ।
ऐरावतकुलोद्भूतः शीघ्रो भूत्वा तदा हि सः ॥ १४.५८.२५ ॥
ที่นั่น งูตัวหนึ่งเห็นตุ้มหูประดับอัญมณีเหล่านั้น งูนั้นมีกำเนิดจากเผ่าพันธุ์ของเอราวตะ มันแปลงกายอย่างรวดเร็วแล้วก็มาถึง
14.58.26
विदश्यास्येन वल्मीकं विवेशाथ स कुण्डले ।
ह्रियमाणे तु दृष्ट्वा स कुण्डले भुजगेन ह ॥ १४.५८.२६ ॥
มันกัดจอมปลวกด้วยปาก แล้วเข้าไปในนั้น เมื่อเห็นงูนั้นคาบตุ้มหูไป
14.58.27
पपात वृक्षात्सोद्वेगो दुःखात्परमकोपनः ।
स दण्डकाष्ठमादाय वल्मीकमखनत्तदा ॥ १४.५८.२७ ॥
เขาซึ่งเต็มไปด้วยความกระวนกระวายและโกรธจัดอย่างยิ่งเพราะความเศร้า ก็ตกลงจากต้นไม้ แล้วหยิบท่อนไม้ขึ้นมาขุดจอมปลวกนั้น
14.58.28
अहानि त्रिंशदव्यग्रः पञ्च चान्यानि भारत ।
क्रोधामर्षाभिसंतप्तस्तदा ब्राह्मणिसत्तमः ॥ १४.५८.२८ ॥
โอ้ภารตะ พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้น ถูกความโกรธและความไม่อดทนเผาไหม้ ได้ขุดต่อไปโดยไม่ย่อท้อเป็นเวลาสามสิบห้าวัน
14.58.29
तस्य वेगमसह्यं तमसहन्ती वसुन्धरा ।
दण्डकाष्ठाभिनुन्नाङ्गी चचाल भृशमाकुला।
ततः खनत एवाथ विप्रर्षेर्धरणीतलम् ।
नागलोकस्य पन्थानं कर्तुकामस्य निश्चयात् ॥ १४.५८.२९ ॥
แผ่นดินไม่อาจทนต่อแรงอันหนักหน่วงของเขาได้ ร่างกายของเธอถูกท่อนไม้กระทบ สั่นสะเทือนอย่างมากด้วยความทุกข์ทรมาน จากนั้นขณะที่ฤๅษีพราหมณ์ยังขุดอยู่ เพราะตั้งใจแน่วแน่จะทำทางไปสู่โลกของนาคา ผิวพื้นโลกก็...
14.58.30
रथेन हरियुक्तेन तं देशमुपजग्मिवान् ।
वज्रपाणिर्महातेजास्तं ददर्श द्विजोत्तमम् ॥ १४.५८.३० ॥
พระอินทร์ผู้ถือสายฟ้า ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ เสด็จมาถึงที่นั้นด้วยรถศึกที่เทียมด้วยม้าสีทอง แล้วได้เห็นพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้น
14.58.31
स तु तं ब्राह्मणो भूत्वा तस्य दुःखेन दुःखितः ।
उदङ्कमब्रवीद्वाक्यं नैतच्छक्यं त्वयेति वै ॥ १४.५८.३१ ॥
พระองค์แปลงกายเป็นพราหมณ์ และเศร้าใจไปกับความทุกข์ของเขา จึงตรัสแก่อุตตังกะว่า "สิ่งนี้ท่านไม่อาจทำได้"
14.58.32
इतो हि नागलोको वै योजनानि सहस्रशः ।
न दण्डकाष्ठसाध्यं च मन्ये कार्यमिदं तव ॥ १४.५८.३२ ॥
จากที่นี่ โลกของงูอยู่ห่างออกไปหลายพันโยชน์ ข้าพเจ้าคิดว่างานนี้ของท่านไม่อาจสำเร็จได้ด้วยท่อนไม้และไม้เท่านั้น
14.58.33
नागलोके यदि ब्रह्मन्न शक्ये कुण्डले मया ।
प्राप्तुं प्राणान्विमोक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम ॥ १४.५८.३३ ॥
โอ้พราหมณ์ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา หากในโลกของงูข้าพเจ้าไม่อาจได้ตุ้มหูคืนมา ข้าพเจ้าจะสละชีวิตต่อหน้าท่าน
14.58.34
यदा स नाशकत्तस्य निश्चयं कर्तुमन्यथा ।
वज्रपाणिस्तदा दण्डं वज्रास्त्रेण युयोज ह ॥ १४.५८.३४ ॥
เมื่อพระองค์ไม่อาจเปลี่ยนความมุ่งมั่นของอุตตังกะได้ ผู้ถือสายฟ้าในมือจึงใช้ท่อนไม้ร่วมกับอาวุธสายฟ้า
14.58.35
ततो वज्रप्रहारैस्तैर्दार्यमाणा वसुन्धर ।
नागलोकस्य पन्थानमकरोज्जनमेजय ॥ १४.५८.३५ ॥
จากนั้นแผ่นดินก็ถูกการกระทบของสายฟ้าเหล่านั้นผ่าออก และทำเป็นทางไปสู่โลกของนาคา โอ้ชนเมชัย
14.58.36
स तेन मार्गेण तदा नागलोकं विवेश ह ।
ददर्श नागलोकं च योजनानि सहस्रशः ॥ १४.५८.३६ ॥
ท่านจึงเข้าไปสู่โลกของนาคาตามทางนั้น และได้เห็นโลกของนาคาที่ทอดยาวไปหลายพันโยชน์
14.58.37
प्रकारनिचयैर्दिव्यैर्मणिमुक्तास्वलङ्कृतैः ।
उपपन्नं महाभाग शातकुम्भमयैस्तथा ॥ १४.५८.३७ ॥
ประดับประดาอย่างงดงามด้วยอัญมณีและไข่มุกทิพย์ มีกำแพงล้อมรอบเป็นชั้น ๆ โอ้ผู้โชคดียิ่ง และสร้างด้วยทองคำด้วย
14.58.38
वापीः स्फटिकसोपाना नदीस्च विमलोदकाः ।
ददर्श वृक्षांश्च बहून्नानाद्विजगणायुतान् ॥ १४.५८.३८ ॥
ท่านได้เห็นบ่อน้ำที่มีบันไดแก้วผลึก แม่น้ำที่มีน้ำใสสะอาด และต้นไม้มากมายที่เต็มไปด้วยฝูงนกหลากชนิด
14.58.39
तस्य लोकस्य च द्वारं स ददर्श भृगूद्वहः ।
पञ्चयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ १४.५८.३९ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งตระกูลภฤคุได้เห็นประตูของโลกนั้น กว้างห้าโยชน์และยาวหนึ่งร้อยโยชน์
14.58.40
नागलोकमुदङ्कस्तु प्रेक्ष्य दीनोऽभवत्तदा ।
निराशश्चाभवत्तत्र कुण्डलाहरणे पुनः ॥ १४.५८.४० ॥
ฝ่ายอุตตังกะ เมื่อเห็นโลกของนาคาแล้วก็รู้สึกท้อแท้ และในตอนนั้นเองก็หมดหวังอีกครั้งที่จะได้ตุ้มหูคืนมา
14.58.41
तत्र प्रोवाच तुरगस्तं कृष्णश्वेतवालधिः ।
ताम्रास्यनेत्रः कौरव्यः प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १४.५८.४१ ॥
ที่นั่น ม้าที่มีหางดำและขาว กล่าวกับท่านว่า ดวงตาและปากของมันแดงดั่งทองแดง โอ้ผู้สืบเชื้อสายกุรุ มันลุกโชนราวกับเปล่งรัศมี
14.58.42
धमस्वापानमेतन्मे ततस्त्वं विप्र लप्स्यसे ।
ऐरावतसुतेनेहि तव्रानीते हि कुण्डले ॥ १४.५८.४२ ॥
จงเป่าลมหายใจนี้ของเรา แล้วท่านผู้เป็นพราหมณ์จะได้รับสิ่งนั้น มาเถิด ต่างหูของท่านถูกนำมาแล้วโดยบุตรของไอราวตะ
14.58.43
मा जुगुप्सां कृथाः पुत्र त्वमत्रार्थे कथञ्चन ।
त्वयैतद्धि समाचीर्णं गौतमस्याश्रमे तदा ॥ १४.५८.४३ ॥
ลูกเอ๋ย อย่าได้แสดงความรังเกียจในเรื่องนี้เป็นอันขาด เพราะท่านได้กระทำสิ่งเดียวกันนี้แล้วในอาศรมของเกาตมะเมื่อครั้งนั้น
14.58.44
कथं भवन्तं जानीयामुपाध्यायाश्रमं प्रति ।
यन्मया चीर्णपूर्वं हि श्रोतुमिच्छामि तद्ध्यहम् ॥ १४.५८.४४ ॥
ข้าพเจ้าจะรู้จักท่านได้อย่างไรเมื่อเกี่ยวกับอาศรมของคุรุ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังสิ่งที่ข้าพเจ้าเคยกระทำมาก่อน
14.58.45
गुरोर्गुरु मां जानीहि ज्वलन्तं जातवेदसम् ।
त्वया ह्यहं सदा विप्र गुरोरर्थेऽभिपूजितः ॥ १४.५८.४५ ॥
จงรู้จักเราว่าเป็นครูของครู คือพระเพลิงผู้ลุกโชน โอ้พราหมณ์ ท่านได้บูชาเราเสมอเพื่อประโยชน์ของคุรุของท่าน
14.58.46
विधिवत्सततं विप्र शुचिना भृगुनन्दन ।
तस्माच्छ्रेयो विधास्यामि तवैवं कुरु माचिरम् ॥ १४.५८.४६ ॥
โอ้พราหมณ์ โอ้บุตรแห่งภฤคุ ท่านได้บูชาเราอย่างถูกต้องตามวิธีและด้วยความบริสุทธิ์เสมอมา เพราะเหตุนั้น เราจะประทานความเจริญแก่ท่าน จงทำเช่นนี้เถิด อย่าให้ล่าช้า
14.58.47
इत्युक्तस्तु तथाऽकार्षीदुदङ्कश्चित्रभानुना ।
ताम्रार्चिः प्रीतिमांश्चापि प्रजज्वाल दिधक्षया ॥ १४.५८.४७ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น อุตตังกะก็กระทำตาม และจิตรภานุผู้มีเปลวสีทองแดง แม้จะพอพระทัย ก็ลุกโพลงขึ้นด้วยความปรารถนาจะเผาผลาญ
14.58.48
ततोऽस्य रोमकूपेभ्यो ध्मायमानस्य भारत ।
घनः प्रादुरभूद्धूमो नागलोकभयावहः ॥ १४.५८.४८ ॥
ครั้นนั้น โอ้ภารตะ จากขุมขนทั้งหลายของท่านผู้กำลังเป่าอยู่ ควันหนาทึบก็พวยพุ่งขึ้น ทำให้โลกของนาคาเกิดความหวาดกลัว
14.58.49
तेन धूमेन महता वर्धमानेन भारत ।
नागलोके महाराज न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ १४.५८.४९ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภารตะ โอ้มหาราชา ด้วยควันอันใหญ่หลวงที่พวยพุ่งขึ้นนั้น ในโลกของงูไม่มีสิ่งใดจะรับรู้ได้เลย
14.58.50
हाहाकृतमभूत्सर्वमैरावतिनिवेशनम् ।
वासुकिप्रमुखानां च नागानां जनमेजय ॥ १४.५८.५० ॥
โอ้ชนเมชัย ที่อยู่ของไอราวตีทั้งหมดก็เต็มไปด้วยเสียงร้องโหยหวนด้วยความตื่นตระหนก และเหล่านาคที่มีวาสุกีเป็นหัวหน้าก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน
14.58.51
न प्राकाशन्त वेश्मानि धूमरुद्धानि भारत ।
नीहारसंवृतानीव वनानि गिरयस्तथा ॥ १४.५८.५१ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภารตะ บรรดาที่อยู่อาศัยถูกควันบดบังจนไม่ปรากฏให้เห็น ป่าและภูเขาก็เช่นกัน ราวกับถูกหมอกปกคลุม
14.58.52
ते धूमरक्तनयना वह्नितेजोभितापिताः ।
आजग्मुर्निश्चयं ज्ञातुं भार्गवस्य महात्मनः ॥ १४.५८.५२ ॥
ด้วยดวงตาที่แดงเพราะควัน และถูกความร้อนของไฟแผดเผา พวกนาคจึงมาเพื่อทราบความตั้งพระทัยของผู้ยิ่งใหญ่ผู้เป็นเชื้อสายภฤคุ
14.58.53
श्रुत्वा च निश्चयं तस्य महर्षेरतितेजसः ।
सम्भ्रान्तनयनाः सर्वे पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १४.५८.५३ ॥
ครั้นได้ฟังความตั้งพระทัยของมหาฤๅษีผู้เรืองเดชยิ่งนั้นแล้ว ทุกตนด้วยดวงตาที่เต็มไปด้วยความตกใจ ก็ได้ถวายการบูชาตามวิธีที่ถูกต้อง
14.58.54
सर्वे प्राञ्जलयो नागा वृद्धबालपुरोगमाः ।
शिरोभिः प्रणिपत्योचुः प्रसीद भगवन्निति ॥ १४.५८.५४ ॥
พวกนาคทั้งหมดประนมมือ มีผู้เฒ่าและเด็กเป็นผู้นำ ก้มศีรษะลงกราบแล้วกล่าวว่า ขอโปรดเมตตาเถิด ข้าแต่ท่านผู้ทรงพระภคะ
14.58.55
प्रसाद्य ब्राह्मणं ते तु पाद्यमर्घ्यं निवेद्य च ।
प्रायच्छन्कुण्डले दिव्ये पन्नगाः परमार्चिते ॥ १४.५८.५५ ॥
พวกนาคได้ปลอบพราหมณ์แล้ว ถวายน้ำล้างเท้าและเครื่องบูชาอรรฆ์ แล้วได้มอบต่างหูทิพย์สองอันซึ่งได้รับการบูชาอย่างยิ่ง
14.58.56
ततः स पूजितो नागैस्तदोदङ्कः प्रतापवान् ।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा जगाम गुरुसद्म तत् ॥ १४.५८.५६ ॥
ครั้นนั้น อุตตังกะผู้ทรงอานุภาพ ได้รับการบูชาจากพวกนาคแล้ว ก็เดินประทักษิณรอบไฟโดยให้ไฟอยู่ด้านขวา แล้วเดินทางไปยังเรือนของคุรุของตน
14.58.57
स गत्वा त्वरितो राजन्गौतमस्य निवेशनम् ।
प्रायच्छत्कुण्डले दिव्ये गुरुपत्न्यास्तदाऽनघ ॥ १४.५८.५७ ॥
โอ้พระราชา เขารีบไปยังที่อยู่ของเกาตมะ แล้วมอบต่างหูทิพย์ให้แก่ภรรยาของคุรุในขณะนั้น โอ้ผู้ไร้บาป
14.58.58
वासुकिप्रमुकानां च नागानां जनमेजय ।
सर्वं शशंस गुरेव यथावद्द्विजसत्तमः ॥ १४.५८.५८ ॥
โอ้ชนเมชัย พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดได้เล่าเรื่องทั้งหมดแก่คุรุของตนตามที่เป็นจริง ทั้งเรื่องวาสุกีและเหล่านาคผู้เป็นหัวหน้าอื่นๆ
14.58.59
एवं महात्मना तेन त्रींलोकाञ्जनमेजय ।
परिक्रम्याहृते दिव्ये ततस्ते मणिकुण्डले ॥ १४.५८.५९ ॥
โอ้ชนเมชัย ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้เดินประทักษิณรอบโลกทั้งสาม แล้วต่างหูทิพย์ที่ประดับด้วยมณีจึงถูกนำมาให้
14.58.60
एवंप्रभावः स मुनिरुदङ्को भरतर्षभ ।
परेण तपसा युक्तो यन्मां त्वं परिपृच्छसि। ॥ १४.५८.६० ॥
ฤๅษีอุตตังกะผู้มีอานุภาพเช่นนี้ โอ้ผู้เป็นเลิศแห่งภรตวงศ์ ผู้ประกอบด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ คือผู้ที่ท่านถามข้าพเจ้าถึงนั้นเอง