મહાભારત · અધ્યાય 14.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.63.1
श्रुत्वैतद्वचनं ब्रह्मन्व्यासेनोक्तं महात्मना ।
अश्वमेधं प्रति तदा किं भूयः प्रचकार ह ॥ १४.६३.१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, મહાત્મા વ્યાસે કહેલું આ વચન સાંભળીને, ત્યારે અશ્વમેધ વિશે તેમણે ફરી શું કર્યું?
14.63.2
रत्नं च यन्मरुत्तेनि निहितं वसुधातले ।
तदवाप कथं चेति तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ १४.६३.२ ॥
મરુત્તે ધરતીમાં છુપાવેલું તે રત્ન તેમને કેવી રીતે મળ્યું? હે દ્વિજોત્તમ, તે મને કહો.
14.63.3
श्रुत्वा द्वैपायनवचो धर्मिराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्सर्वान्समानाय्य काले वचनमब्रवीत् ॥ १४.६३.३ ॥
દ્વૈપાયનનું વચન સાંભળીને, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે સર્વ ભાઈઓને એકત્ર કરીને યોગ્ય સમયે આ વચન કહ્યું.
14.63.4
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ यमावपि ।
श्रुतं वो वचनं वीराः सौहृदाद्यन्महात्मना ॥ १४.६३.४ ॥
હે વીરો, અર્જુન, ભીમસેન અને માદ્રીના બે પુત્ર યમળ — મહાત્માએ કહેલું તે વચન તમે સ્નેહથી સાંભળ્યું છે.
14.63.5
कुरूणां हितकामेन प्रोक्तं कृष्णेन धीमता ।
तपोवृद्धेनि महता सुहृदां भूतिमिच्छता ॥ १४.६३.५ ॥
કુરુઓના હિતની કામના કરનાર બુદ્ધિમાન કૃષ્ણે, તપમાં વૃદ્ધ અને મહાન, મિત્રોનું કલ્યાણ ઇચ્છતાં આ કહ્યું.
14.63.6
गुरुणा धर्मशीलेन व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
भीष्मेण च महाप्राज्ञ गोविन्देनि च धीमता ॥ १४.६३.६ ॥
ગુરુ, ધર્મશીલ, અદ્ભુત કર્મ કરનાર વ્યાસ, મહાપ્રાજ્ઞ ભીષ્મ અને બુદ્ધિમાન ગોવિંદે પણ (કહ્યું).
14.63.7
संस्मृत्य तदहं सम्यक्कर्तुमिच्छामि पाण्डवाः ।
आयत्यां च तदात्वे च सर्वेषां तद्धि नो हितम् ॥ १४.६३.७ ॥
તે વાત બરાબર સંભારીને હું તેને સારી રીતે કરવા ઇચ્છું છું, હે પાંડવો. ભવિષ્યમાં અને વર્તમાનમાં સૌના માટે તે જ આપણું હિત છે.
14.63.8
अनुबन्धे च कल्याणं यद्वचो ब्रह्मवादिनः ।
इयं हि वसुधा सर्वा क्षीणरत्ना कुरूद्वहाः ॥ १४.६३.८ ॥
તેના પરિણામમાં પણ બ્રહ્મવાદીનું કલ્યાણકારી વચન છે. હે કુરુશ્રેષ્ઠો, આ આખી પૃથ્વી રત્નોથી ક્ષીણ થઈ ગઈ છે.
14.63.9
तच्चाचष्ट तदा व्यासो मरुत्तस्य धनं नृपाः ।
यद्येतद्वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि।
तदानयामहे सर्वे कतं वा भीम मन्यसे ॥ १४.६३.९ ॥
ત્યારે વ્યાસે મરુત્તનું ધન કહ્યું. હે રાજાઓ, જો આ તમને બહુ માન્ય લાગે, અથવા યોગ્ય જણાય, તો આપણે સૌ તે લાવીએ; અથવા હે ભીમ, જે તમે યોગ્ય માનો તે.
14.63.10
इत्युक्तवाक्ये नृपतौ तदा कुरुकुलोद्वह ।
भीमसेनो नृपश्रेष्ठं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.६३.१० ॥
રાજાએ એમ કહ્યા પછી, હે કુરુકુલશ્રેષ્ઠ, ભીમસેને હાથ જોડીને નૃપશ્રેષ્ઠને આ વચન કહ્યું.
14.63.11
रोचते मे महाबाहो यदिदं भाषितं त्वया ।
व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयनं प्रति ॥ १४.६३.११ ॥
હે મહાબાહો, વ્યાસે કહેલું ધન લાવવા વિશે તમે જે કહ્યું તે મને ગમ્યું.
14.63.12
तत्प्राप्नुयामहे धर्माद्यद्धनं काङ्क्षितं प्रभो ।
कृतमेव महाराज भवेदिति मतिर्मम ॥ १४.६३.१२ ॥
પ્રભુ, ધર્મથી આપણે ઇચ્છિત ધન મેળવીએ. હે મહારાજ, કાર્ય પૂર્ણ થશે એવો મારો મત છે.
14.63.13
ते वयं प्रणिपातेन गिरीशस्य महात्मनः ।
तदानयामि भद्रं ते समभ्यर्च्य कपर्दिनम् ॥ १४.६३.१३ ॥
મહાત્મા ગિરીશને પ્રણામ કરીને, કપર્દીની યથાવિધિ પૂજા કરીને અમે તે લાવીશું; તમારું કલ્યાણ થાઓ.
14.63.14
तं विभुं देवदेवेशं शूलपाणिं त्रिलोचनम् ।
अनादिनिधनं शंभुं नमस्यामि महेश्वरम् ॥ १४.६३.१४ ॥
તે સર્વવ્યાપી, દેવદેવેશ, શૂલપાણિ, ત્રિનેત્ર, આદિ-અંતરહિત શંભુ, મહેશ્વરને હું નમું છું.
14.63.15
लोकनाथं गणाध्यक्षं तस्यैवानुचरांश्चि तान् ।
प्रसाद्यार्थमवाप्स्यामो नूनं वाग्बुद्धिकर्मभिः ॥ १४.६३.१५ ॥
લોકનાથ, ગણાધ્યક્ષ અને તેમના અનુચરોને પણ વાણી, બુદ્ધિ અને કર્મથી પ્રસન્ન કરીને આપણે ચોક્કસ હેતુ પામીશું.
14.63.16
रक्षन्ते ये च तद्द्रव्यं किन्नरा रौद्रदर्शनाः ।
ते च वश्या भविष्यन्ति प्रसन्ने वृषभध्वजे ॥ १४.६३.१६ ॥
તે દ્રવ્યનું રક્ષણ કરતા ભયંકર દેખાવવાળા કિન્નરો પણ વૃષભધ્વજ પ્રસન્ન થાય તો વશ થશે.
14.63.17
स हि देवः प्रसन्नात्मा भक्तानां परमेश्वरः ।
ददात्यमरतां चापि किं पुनः काञ्चनं प्रभुः ॥ १४.६३.१७ ॥
તે દેવ, પ્રસન્નચિત્ત પરમેશ્વર, ભક્તોને અમરતા પણ આપે છે; તો પછી સોનાની તો વાત જ શી!
14.63.18
वनस्थास्य पुरा जिष्णोरस्त्रं पाशुपतं महत् ।
रौद्रं ब्रह्मसिरश्चादात्प्रसन्नः किं पुनर्धनम् ॥ १४.६३.१८ ॥
પૂર્વે વનવાસી જિષ્ણુ (અર્જુન)ને પ્રસન્ન થઈને તેમણે મહાન રૌદ્ર પાશુપતાસ્ત્ર અને બ્રહ્મશિર અસ્ત્ર આપ્યાં હતાં; તો ધનની તો વાત જ શી!
14.63.19
वयं सर्वे हि तद्भक्ताः स चास्माकं प्रसीदति ।
तत्प्रसादादिदं राज्यं प्राप्तं कौरवनन्दन ॥ १४.६३.१९ ॥
અમે સૌ તેના ભક્ત છીએ, અને તે અમારા પર પ્રસન્ન રહે છે. તેની કૃપાથી જ આ રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું છે, હે કૌરવનંદન.
14.63.20
अभिमन्योर्वधे वृत्ते प्रतिज्ञाते धनञ्जये ।
जयद्रथवधार्थाय स्वप्ने लोकगुरुर्निशि।
प्रसाद्य लब्धवानस्त्रमर्जुनः सहकेशवः ॥ १४.६३.२० ॥
અભિમન્યુનો વધ થયા પછી, ધનંજયે જયદ્રથના વધની પ્રતિજ્ઞા કરી, ત્યારે રાત્રે સ્વપ્નમાં લોકગુરુને પ્રસન્ન કરીને અર્જુને કેશવ સાથે અસ્ત્ર મેળવ્યું.
14.63.21
तत्र प्रभातां रजनीं फल्गुनस्याग्रतः प्रभुः ।
जघान सैन्यं शूलेन प्रत्यक्षं सव्यसाचिनः ॥ १४.६३.२१ ॥
ત્યાં રાત્રિ પ્રભાત થતી હતી ત્યારે, પ્રભુએ ફાલ્ગુન (અર્જુન)ની આગળ, સવ્યસાચીની સામે જ ત્રિશૂળ વડે સેનાનો સંહાર કર્યો.
14.63.22
कस्तां सेनां महाराज मनसाऽपि प्रधर्षयेत् ।
द्रोणिकर्णबलैर्युक्तां महेष्वासैः प्रहारिभिः।
ऋते देवान्महेष्वासाद्बहुरूपान्महेश्वरात् ॥ १४.६३.२२ ॥
હે મહારાજ, દ્રોણપુત્ર અને કર્ણના બળથી યુક્ત, મહાન ધનુર્ધરો અને પ્રહારીઓથી ભરેલી તે સેનાને, બહુરૂપ મહેશ્વર મહાન ધનુર્ધર દેવ સિવાય, મનથી પણ કોણ હણી શકે?
14.63.23
तस्यैव च प्रसादेव निहतास्तव शत्रवः ।
अश्वमेधस्य संसिद्धिं तव सम्पादयिष्यति। ॥ १४.६३.२३ ॥
તેની જ કૃપાથી તારા શત્રુઓ હણાયા; તે જ તારા અશ્વમેધની સિદ્ધિ સંપાદિત કરશે.
14.63.24
श्रुत्वैवं वदतस्तस्य वाक्यं भीमस्य भारत ।
प्रीतो धर्मात्मजो राजा बभूवातीव भारत।
अर्जुनप्रमुखाश्चापि तथेत्येवाब्रुवन्वचः ॥ १४.६३.२४ ॥
ભીમના આ શબ્દો સાંભળીને, હે ભારત, ધર્મપુત્ર રાજા અત્યંત પ્રસન્ન થયા. અર્જુન વગેરેએ પણ 'એમ જ થાઓ' કહ્યું.
14.63.25
कृत्वा तु पाण्डवाः सर्वे रत्नाहरणनिश्चयम् ।
सेनामाज्ञापयामासुर्नक्षत्रेऽहनि च ध्रुवे ॥ १४.६३.२५ ॥
પાંડવોએ બધાએ રત્નો લાવવાનો નિશ્ચય કરીને, ધ્રુવ નક્ષત્રવાળા દિવસે સૈન્યને આજ્ઞા આપી.
14.63.26
ततो ययुः पाण्डुसुता ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ।
अर्चयित्वा सुरश्रेष्ठं पूर्वमेव महेश्वरम् ॥ १४.६३.२६ ॥
પછી પાંડુપુત્રોએ બ્રાહ્મણો પાસે સ્વસ્તિવાચન કરાવીને, પહેલાં દેવશ્રેષ્ઠ મહેશ્વરની પૂજા કરીને પ્રસ્થાન કર્યું.
14.63.27
मोदकैः पायसेनाथ मांसापूपैस्तथैव च ।
आशास्य च महात्मानं प्रययुर्मुदिता भृशम् ॥ १४.६३.२७ ॥
મોદક, પાયસ અને માંસ-અપૂપ વડે (બ્રાહ્મણોને સંતુષ્ટ કરીને), મહાત્માના આશીર્વાદ મેળવીને તેઓ અત્યંત આનંદથી ચાલ્યા.
14.63.28
तेषां प्रयास्यतां तत्र मङ्गलानि शुभान्यथ ।
प्राहुः प्रहृष्टमनसो द्विजाग्र्या नागराश्च ते ॥ १४.६३.२८ ॥
તેઓ પ્રસ્થાન કરતા હતા ત્યારે ત્યાં પ્રસન્ન મનવાળા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો અને તે નગરજનોએ શુભ મંગલ વચનો કહ્યાં.
14.63.29
ततः प्रदक्षिणीकृत्य शिरोभिः प्रणिपत्य च ।
ब्राह्मणानग्निसहितान्प्रययुः पाण्डुनन्दनाः ॥ १४.६३.२९ ॥
પછી પાંડુપુત્રોએ અગ્નિ સહિતના બ્રાહ્મણોની પ્રદક્ષિણા કરીને, મસ્તક નમાવી પ્રણામ કરીને પ્રસ્થાન કર્યું.
14.63.30
समनुज्ञाप्य राजानं पुत्रशोकसमाहतम् ।
धृतराष्ट्रं सभार्यं वै पृथां च पृथुलोचनाम् ॥ १४.६३.३० ॥
પુત્રશોકથી પીડિત રાજા ધૃતરાષ્ટ્રની, તેમની પત્ની અને વિશાળ નેત્રોવાળી પૃથા (કુંતી)ની રજા લઈને,
14.63.31
मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम् ।
सम्पूज्यमानाः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च मनीषिभिः।
प्रययुः पाण्डवा वीरा नियमस्थाः शुचिव्रताः ॥ १४.६३.३१ ॥
કૌરવવંશી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર યુયુત્સુને (રાજાની સંભાળમાં) મૂકીને, નાગરિકો, બ્રાહ્મણો અને મનીષીઓ દ્વારા સન્માનિત થઈને, નિયમોમાં સ્થિત અને શુચિવ્રતધારી વીર પાંડવો પ્રસ્થાન કરી ગયા.