ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.63.1
श्रुत्वैतद्वचनं ब्रह्मन्व्यासेनोक्तं महात्मना ।
अश्वमेधं प्रति तदा किं भूयः प्रचकार ह ॥ १४.६३.१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਆਸ ਦੇ ਕਹੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ?
14.63.2
रत्नं च यन्मरुत्तेनि निहितं वसुधातले ।
तदवाप कथं चेति तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ १४.६३.२ ॥
ਮਰੁੱਤ ਦਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਛੁਪਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਤਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
14.63.3
श्रुत्वा द्वैपायनवचो धर्मिराजो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्सर्वान्समानाय्य काले वचनमब्रवीत् ॥ १४.६३.३ ॥
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਭ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.63.4
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ यमावपि ।
श्रुतं वो वचनं वीराः सौहृदाद्यन्महात्मना ॥ १४.६३.४ ॥
ਹੇ ਵੀਰੋ, ਅਰਜੁਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਯਮਲ — ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਕਿਹਾ ਉਹ ਬਚਨ ਤੁਸੀਂ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
14.63.5
कुरूणां हितकामेन प्रोक्तं कृष्णेन धीमता ।
तपोवृद्धेनि महता सुहृदां भूतिमिच्छता ॥ १४.६३.५ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ।
14.63.6
गुरुणा धर्मशीलेन व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
भीष्मेण च महाप्राज्ञ गोविन्देनि च धीमता ॥ १४.६३.६ ॥
ਗੁਰੂ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ, ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਵੀ (ਕਿਹਾ)।
14.63.7
संस्मृत्य तदहं सम्यक्कर्तुमिच्छामि पाण्डवाः ।
आयत्यां च तदात्वे च सर्वेषां तद्धि नो हितम् ॥ १४.६३.७ ॥
ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲਈ ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਹਿਤ ਹੈ।
14.63.8
अनुबन्धे च कल्याणं यद्वचो ब्रह्मवादिनः ।
इयं हि वसुधा सर्वा क्षीणरत्ना कुरूद्वहाः ॥ १४.६३.८ ॥
ਉਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਦਾ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬਚਨ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
14.63.9
तच्चाचष्ट तदा व्यासो मरुत्तस्य धनं नृपाः ।
यद्येतद्वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि।
तदानयामहे सर्वे कतं वा भीम मन्यसे ॥ १४.६३.९ ॥
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਮਰੁੱਤ ਦਾ ਧਨ ਦੱਸਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੰਨਣਯੋਗ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਠੀਕ ਜਾਪੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਹ ਲਿਆਈਏ; ਜਾਂ ਹੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ।
14.63.10
इत्युक्तवाक्ये नृपतौ तदा कुरुकुलोद्वह ।
भीमसेनो नृपश्रेष्ठं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.६३.१० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਕੁਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.63.11
रोचते मे महाबाहो यदिदं भाषितं त्वया ।
व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयनं प्रति ॥ १४.६३.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਧਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ।
14.63.12
तत्प्राप्नुयामहे धर्माद्यद्धनं काङ्क्षितं प्रभो ।
कृतमेव महाराज भवेदिति मतिर्मम ॥ १४.६३.१२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਉਹ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ ਜਿਸਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਹੋ ਹੀ ਜਾਏਗਾ।
14.63.13
ते वयं प्रणिपातेन गिरीशस्य महात्मनः ।
तदानयामि भद्रं ते समभ्यर्च्य कपर्दिनम् ॥ १४.६३.१३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਕਪਰਦੀ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹ ਲਿਆਵਾਂਗੇ; ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
14.63.14
तं विभुं देवदेवेशं शूलपाणिं त्रिलोचनम् ।
अनादिनिधनं शंभुं नमस्यामि महेश्वरम् ॥ १४.६३.१४ ॥
ਉਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਸ਼ੰਭੂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.63.15
लोकनाथं गणाध्यक्षं तस्यैवानुचरांश्चि तान् ।
प्रसाद्यार्थमवाप्स्यामो नूनं वाग्बुद्धिकर्मभिः ॥ १४.६३.१५ ॥
ਲੋਕਨਾਥ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਨੋਰਥ ਪਾਵਾਂਗੇ।
14.63.16
रक्षन्ते ये च तद्द्रव्यं किन्नरा रौद्रदर्शनाः ।
ते च वश्या भविष्यन्ति प्रसन्ने वृषभध्वजे ॥ १४.६३.१६ ॥
ਉਸ ਧਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਗੇ।
14.63.17
स हि देवः प्रसन्नात्मा भक्तानां परमेश्वरः ।
ददात्यमरतां चापि किं पुनः काञ्चनं प्रभुः ॥ १४.६३.१७ ॥
ਉਹ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ-ਚਿੱਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ!
14.63.18
वनस्थास्य पुरा जिष्णोरस्त्रं पाशुपतं महत् ।
रौद्रं ब्रह्मसिरश्चादात्प्रसन्नः किं पुनर्धनम् ॥ १४.६३.१८ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਨਵਾਸੀ ਜਿਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰੌਦ੍ਰ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਧਨ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ!
14.63.19
वयं सर्वे हि तद्भक्ताः स चास्माकं प्रसीदति ।
तत्प्रसादादिदं राज्यं प्राप्तं कौरवनन्दन ॥ १४.६३.१९ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਕੌਰਵਨੰਦਨ।
14.63.20
अभिमन्योर्वधे वृत्ते प्रतिज्ञाते धनञ्जये ।
जयद्रथवधार्थाय स्वप्ने लोकगुरुर्निशि।
प्रसाद्य लब्धवानस्त्रमर्जुनः सहकेशवः ॥ १४.६३.२० ॥
ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੇ ਵਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸਮੇਤ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
14.63.21
तत्र प्रभातां रजनीं फल्गुनस्याग्रतः प्रभुः ।
जघान सैन्यं शूलेन प्रत्यक्षं सव्यसाचिनः ॥ १४.६३.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਅੱਗੇ, ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
14.63.22
कस्तां सेनां महाराज मनसाऽपि प्रधर्षयेत् ।
द्रोणिकर्णबलैर्युक्तां महेष्वासैः प्रहारिभिः।
ऋते देवान्महेष्वासाद्बहुरूपान्महेश्वरात् ॥ १४.६३.२२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ, ਬਹੁਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੌਣ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਸੀ?
14.63.23
तस्यैव च प्रसादेव निहतास्तव शत्रवः ।
अश्वमेधस्य संसिद्धिं तव सम्पादयिष्यति। ॥ १४.६३.२३ ॥
ਉਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।
14.63.24
श्रुत्वैवं वदतस्तस्य वाक्यं भीमस्य भारत ।
प्रीतो धर्मात्मजो राजा बभूवातीव भारत।
अर्जुनप्रमुखाश्चापि तथेत्येवाब्रुवन्वचः ॥ १४.६३.२४ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ'।
14.63.25
कृत्वा तु पाण्डवाः सर्वे रत्नाहरणनिश्चयम् ।
सेनामाज्ञापयामासुर्नक्षत्रेऽहनि च ध्रुवे ॥ १४.६३.२५ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੇ ਰਤਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ, ਧਰੁਵ ਨਛੱਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
14.63.26
ततो ययुः पाण्डुसुता ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ।
अर्चयित्वा सुरश्रेष्ठं पूर्वमेव महेश्वरम् ॥ १४.६३.२६ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸ੍ਵਸਤਿ ਵਚਨ ਕਹਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਚੱਲ ਪਏ।
14.63.27
मोदकैः पायसेनाथ मांसापूपैस्तथैव च ।
आशास्य च महात्मानं प्रययुर्मुदिता भृशम् ॥ १४.६३.२७ ॥
ਮੋਦਕਾਂ, ਖੀਰ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਅਪੂਪਾਂ ਨਾਲ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ), ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ।
14.63.28
तेषां प्रयास्यतां तत्र मङ्गलानि शुभान्यथ ।
प्राहुः प्रहृष्टमनसो द्विजाग्र्या नागराश्च ते ॥ १४.६३.२८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
14.63.29
ततः प्रदक्षिणीकृत्य शिरोभिः प्रणिपत्य च ।
ब्राह्मणानग्निसहितान्प्रययुः पाण्डुनन्दनाः ॥ १४.६३.२९ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਸਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਚੱਲ ਪਏ।
14.63.30
समनुज्ञाप्य राजानं पुत्रशोकसमाहतम् ।
धृतराष्ट्रं सभार्यं वै पृथां च पृथुलोचनाम् ॥ १४.६३.३० ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ,
14.63.31
मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम् ।
सम्पूज्यमानाः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च मनीषिभिः।
प्रययुः पाण्डवा वीरा नियमस्थाः शुचिव्रताः ॥ १४.६३.३१ ॥
ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਯੁਤਸੂ ਨੂੰ (ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ) ਛੱਡ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਧਾਰੀ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵ ਚੱਲ ਪਏ।