মহাভারত · অধ্যায় 14.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.64.1
ततस्ते प्रययुर्हृष्टाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
रथघोषेण महता पूरयन्तो वसुन्धराम् ॥ १४.६४.१ ॥
তখন তারা আনন্দে যাত্রা শুরু করল, আনন্দিত মানুষ ও বাহনসহ, রথের মহা নিনাদে পৃথিবী পূর্ণ করে।
14.64.2
संस्तूयमानाः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः ।
स्वेन सैन्येन संवीता यथाऽऽदित्याः स्वरश्मिभिः ॥ १४.६४.२ ॥
সূত, মাগধ ও বন্দীদের স্তুতিতে প্রশংসিত হয়ে, নিজ সৈন্যে পরিবেষ্টিত হয়ে, আদিত্যেরা যেমন নিজ রশ্মিতে আবৃত।
14.64.3
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
बभौ युधिष्टिरस्तत्र पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १४.६४.३ ॥
মাথার উপর ধৃত শ্বেত ছত্রে যুধিষ্ঠির সেখানে পূর্ণিমা রাতের চাঁদের মতো শোভা পেলেন।
14.64.4
जयाशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः ।
प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं यथावत्पुरुषर्षभः ॥ १४.६४.४ ॥
পথে আনন্দিত মানুষদের জয়াশীর্বাদ পাণ্ডব ন্যায়মতো যথাযথভাবে গ্রহণ করলেন, তিনি পুরুষশ্রেষ্ঠ।
14.64.5
तथैव सैनिका राजन्राजानमनुयान्ति ये ।
तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्ध्वा व्यतिष्ठत ॥ १४.६४.५ ॥
তেমনি, হে রাজন, রাজার অনুগামী সৈনিকদের হলহল শব্দ স্বর্গকে স্তব্ধ করে দাঁড়িয়ে রইল।
14.64.6
सरांसि सरितश्चैव वनान्युपवनानि च ।
अत्यक्रामन्महाराजो गिरिं चाप्यन्वपद्यत ॥ १४.६४.६ ॥
সরোবর, নদী, বন ও উপবন অতিক্রম করে মহারাজ পর্বতেও পৌঁছলেন।
14.64.7
स्मिन्देशे च राजेन्द्र यत्र तद्द्रव्यमुत्तमम् ।
चक्रे निवेशनं राजा पाण्डवः सहसैनिकैः।
शिवे देशे समे चैव तदा भरतसत्तम ॥ १४.६४.७ ॥
হে রাজেন্দ্র, যেখানে সেই উত্তম ধন ছিল, সেখানেই পাণ্ডব রাজা সৈন্যদের সঙ্গে শিবির স্থাপন করলেন। হে ভরতশ্রেষ্ঠ, তখন সেই স্থানটি শুভ ও সমতল ছিল।
14.64.8
अग्रतो ब्राह्मणान्कृत्वा तपोविद्यादमान्वितान् ।
पुरोहितं च कौरव्य वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १४.६४.८ ॥
তপস্যা, বিদ্যা ও সংযমসম্পন্ন ব্রাহ্মণদের সামনে রেখে, এবং হে কৌরব্য, বেদ ও বেদাঙ্গে পারদর্শী পুরোহিতকেও।
14.64.9
आग्निवेश्यं च राजानो ब्राह्मणाः सपुरोधसः ।
कृत्वा शान्तिं यथान्यायं सर्वशः पर्यवारयन् ॥ १४.६४.९ ॥
আগ্নিবেশ্য, রাজারা এবং পুরোহিতসহ ব্রাহ্মণেরা যথাবিধি শান্তিকর্ম করে চারদিক থেকে তা ঘিরে রাখলেন।
14.64.10
कृत्वा तु मध्ये राजानममात्यांश्च यथाविधि ।
षट्पदं नवसङ्ख्यानं निवेशं चक्रिरे जनाः ॥ १४.६४.१० ॥
রাজা ও অমাত্যদের মাঝখানে রেখে, যথাবিধি লোকেরা ছয় অংশ ও নয় বিভাগবিশিষ্ট শিবির রচনা করল।
14.64.11
मत्तानां वारणेन्द्राणां निवेशं च यथाविधि ।
कारयित्वा स राजेन्द्रो ब्राह्मणानिदमब्रवीत् ॥ १४.६४.११ ॥
মত্ত শ্রেষ্ঠ হস্তীদের শিবিরও যথাবিধি নির্মাণ করিয়ে সেই রাজেন্দ্র ব্রাহ্মণদের এই কথা বললেন।
14.64.12
अस्मिन्कार्ये द्विजश्रेष्ठा नक्षत्रे दिवसे शुभे ।
यथा भवन्तो मन्यन्ते कर्तुमर्हन्ति तत्तथा ॥ १४.६४.१२ ॥
হে দ্বিজশ্রেষ্ঠগণ, এই কাজ শুভ নক্ষত্রে ও শুভ দিনে আপনারা যেমন উচিত মনে করেন, তেমনই করুন।
14.64.13
न नः कालात्ययो वै स्यादिहैव परिलम्बताम् ।
इति निश्चित्य विप्रेन्द्राः क्रियतां यदनन्तरम् ॥ १४.६४.१३ ॥
"আমাদের সময় বয়ে যাবে না; এখানেই বিলম্ব হোক।" এইরূপ স্থির করে, হে বিপ্রশ্রেষ্ঠগণ, এরপর যা কর্তব্য তা করা হোক।
14.64.14
श्रुत्वैतद्व ब्राह्मणाः सपुरोधसः ।
इदमूचुर्वचो हृष्टा धर्मराजप्रियेप्सवः ॥ १४.६४.१४ ॥
এ কথা শুনে পুরোহিতসহ ব্রাহ্মণেরা আনন্দিত হয়ে, ধর্মরাজের প্রিয়সাধনের ইচ্ছায় এই বাক্য বললেন।
14.64.15
अद्यैव नक्षत्रिमहश्च पुण्यं ।
यतामहे श्रेष्ठतमक्रियासु।
तपोभिरद्येह वसाम राज-
न्नुपोष्यतां चापि भवद्भिरद्य ॥ १४.६४.१५ ॥
আজই এই পুণ্য নক্ষত্রে, এখানেই, শ্রেষ্ঠতম কর্মে আমরা প্রয়াসী হই; আজ এখানে তপস্যায় বাস করি, হে রাজন্; আপনারাও আজ উপবাস করুন।
14.64.16
श्रुत्वा तु तेषां द्विजसत्तमानां ।
कृतोपवासा रजनीं नरेन्द्राः। ॥ १४.६४.१६ ॥
সেই শ্রেষ্ঠ দ্বিজদের কথা শুনে উপবাস অবলম্বন করে নরেন্দ্রগণ সেই রাত্রি যাপন করলেন।
14.64.17
ऊषुः प्रतीताः कुशसंस्तरेषु ।
यथाऽध्वरे प्रज्वलिता हुताशाः ॥ १४.६४.१७ ॥
তারা প্রসন্নচিত্তে কুশশয্যায় বাস করলেন, যজ্ঞে প্রজ্বলিত হুতাশনের ন্যায়।
14.64.18
ततो निशा सा व्यगमन्महात्मनां ।
संशृण्वतां विप्रसमीरिता गिरः।
ततः प्रभाते विमले द्विजर्षभा ।
वचोऽब्रुवन्धर्मसुतं नराधिपम् ॥ १४.६४.१८ ॥
তারপর মহাত্মাদের কাছে, ব্রাহ্মণদের বাক্য শুনতে শুনতে সেই রাত্রি কেটে গেল। পরে নির্মল প্রভাতে দ্বিজশ্রেষ্ঠগণ ধর্মপুত্র নরাধিপকে এই কথা বললেন।