Vedyatra वेदयात्रा
शोधा

महाभारत · अध्याय 14.64

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

शब्दार्थांसह वाचा

14.64.1

ततस्ते प्रययुर्हृष्टाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
रथघोषेण महता पूरयन्तो वसुन्धराम् ॥ १४.६४.१ ॥

तेव्हा ते आनंदाने निघाले; हर्षित माणसे व वाहने यांच्यासह, रथांच्या महान घोषाने पृथ्वी भरून टाकीत.

14.64.2

संस्तूयमानाः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः ।
स्वेन सैन्येन संवीता यथाऽऽदित्याः स्वरश्मिभिः ॥ १४.६४.२ ॥

सूत, मागध, बंदी यांच्या स्तुतींनी गौरवले जात, आपल्या सैन्याने वेढलेले, जसे आदित्य आपल्या किरणांनी वेढलेले असतात.

14.64.3

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
बभौ युधिष्टिरस्तत्र पौर्णमास्यामिवोडुराट् ॥ १४.६४.३ ॥

डोक्यावर धरलेल्या पांढऱ्या छत्राने युधिष्ठिर तेथे पौर्णिमेच्या रात्री चंद्रासारखा शोभला.

14.64.4

जयाशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः ।
प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं यथावत्पुरुषर्षभः ॥ १४.६४.४ ॥

वाटेत हर्षित लोकांचे विजयाशीर्वाद पांडवाने यथान्याय यथावत् स्वीकारले, तो पुरुषश्रेष्ठ.

14.64.5

तथैव सैनिका राजन्राजानमनुयान्ति ये ।
तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्ध्वा व्यतिष्ठत ॥ १४.६४.५ ॥

तसेच, हे राजन्, राजाच्या मागे चालणाऱ्या सैनिकांचा हलहल शब्द आकाश स्तब्ध करून उभा राहिला.

14.64.6

सरांसि सरितश्चैव वनान्युपवनानि च ।
अत्यक्रामन्महाराजो गिरिं चाप्यन्वपद्यत ॥ १४.६४.६ ॥

सरोवरे, नद्या, वने व उपवने ओलांडून महाराज पर्वतापर्यंतही पोहोचले.

14.64.7

स्मिन्देशे च राजेन्द्र यत्र तद्द्रव्यमुत्तमम् ।
चक्रे निवेशनं राजा पाण्डवः सहसैनिकैः।
शिवे देशे समे चैव तदा भरतसत्तम ॥ १४.६४.७ ॥

हे राजेंद्रा, ज्या ठिकाणी ते उत्तम धन होते, तिथेच पांडव राजाने सैनिकांसह आपला तळ उभारला. हे भरतश्रेष्ठा, तेव्हा ते ठिकाण शुभ आणि सपाट होते.

14.64.8

अग्रतो ब्राह्मणान्कृत्वा तपोविद्यादमान्वितान् ।
पुरोहितं च कौरव्य वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १४.६४.८ ॥

तप, विद्या आणि संयम असलेल्या ब्राह्मणांना पुढे ठेवून, आणि हे कौरव्या, वेद-वेदांगांत पारंगत पुरोहिताला देखील.

14.64.9

आग्निवेश्यं च राजानो ब्राह्मणाः सपुरोधसः ।
कृत्वा शान्तिं यथान्यायं सर्वशः पर्यवारयन् ॥ १४.६४.९ ॥

आग्निवेश्य, राजे आणि पुरोहितांसह ब्राह्मणांनी यथाविधी शांतिकर्म करून सर्व बाजूंनी त्याला वेढले.

14.64.10

कृत्वा तु मध्ये राजानममात्यांश्च यथाविधि ।
षट्पदं नवसङ्ख्यानं निवेशं चक्रिरे जनाः ॥ १४.६४.१० ॥

राजा आणि अमात्यांना मध्यभागी ठेवून, यथाविधी लोकांनी सहा भाग व नऊ विभाग असलेला तळ उभारला.

14.64.11

मत्तानां वारणेन्द्राणां निवेशं च यथाविधि ।
कारयित्वा स राजेन्द्रो ब्राह्मणानिदमब्रवीत् ॥ १४.६४.११ ॥

मदोन्मत्त श्रेष्ठ हत्तींचा तळही यथाविधी उभारून घेतल्यावर त्या राजेंद्राने ब्राह्मणांना हे सांगितले.

14.64.12

अस्मिन्कार्ये द्विजश्रेष्ठा नक्षत्रे दिवसे शुभे ।
यथा भवन्तो मन्यन्ते कर्तुमर्हन्ति तत्तथा ॥ १४.६४.१२ ॥

हे द्विजश्रेष्ठांनो, हे कार्य शुभ नक्षत्रात व शुभ दिवशी, आपल्याला योग्य वाटेल तसे करा.

14.64.13

न नः कालात्ययो वै स्यादिहैव परिलम्बताम् ।
इति निश्चित्य विप्रेन्द्राः क्रियतां यदनन्तरम् ॥ १४.६४.१३ ॥

"आमचा काळ वाया जाणार नाही; येथेच विलंब होऊ द्या." असा निश्चय करून, हे विप्रश्रेष्ठांनो, पुढे जे करायचे ते केले जावे.

14.64.14

श्रुत्वैतद्व ब्राह्मणाः सपुरोधसः ।
इदमूचुर्वचो हृष्टा धर्मराजप्रियेप्सवः ॥ १४.६४.१४ ॥

हे ऐकून पुरोहितांसह ब्राह्मण हर्षित झाले आणि धर्मराजाचे प्रिय करू इच्छून हे वचन बोलले.

14.64.15

अद्यैव नक्षत्रिमहश्च पुण्यं ।
यतामहे श्रेष्ठतमक्रियासु।
तपोभिरद्येह वसाम राज-
न्नुपोष्यतां चापि भवद्भिरद्य ॥ १४.६४.१५ ॥

आजच या पुण्य नक्षत्रात, येथेच, श्रेष्ठतम कर्मांसाठी प्रयत्न करूया; हे राजन्, आज येथे तपाने राहू; आणि तुम्हीही आज उपवास करा.

14.64.16

श्रुत्वा तु तेषां द्विजसत्तमानां ।
कृतोपवासा रजनीं नरेन्द्राः। ॥ १४.६४.१६ ॥

त्या श्रेष्ठ द्विजांचे वचन ऐकून, उपवास करून, नरेंद्रांनी ती रात्र काढली.

14.64.17

ऊषुः प्रतीताः कुशसंस्तरेषु ।
यथाऽध्वरे प्रज्वलिता हुताशाः ॥ १४.६४.१७ ॥

ते प्रसन्न होऊन कुशासनांवर राहिले, यज्ञात प्रज्वलित हुताशनांप्रमाणे.

14.64.18

ततो निशा सा व्यगमन्महात्मनां ।
संशृण्वतां विप्रसमीरिता गिरः।
ततः प्रभाते विमले द्विजर्षभा ।
वचोऽब्रुवन्धर्मसुतं नराधिपम् ॥ १४.६४.१८ ॥

मग त्या महात्म्यांना, विप्रांची वचने ऐकताना ती रात्र सरली. मग निर्मल प्रभातीं, द्विजश्रेष्ठांनी धर्मपुत्र नराधिपाला हे वचन सांगितले.