महाभारत · अध्याय 14.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.68.1
एवमुक्तस्तु राजेन्द्र केशिहा दुःखमुर्च्छितः ।
तथेति व्याजहारोच्चैर्ह्लादयन्निव तं जनम् ॥ १४.६८.१ ॥
हे राजेंद्रा, असे म्हटल्यावर दुःखाने मूर्च्छित झालेल्या केशिहंत्याने मोठ्याने 'तसेच होवो' म्हटले, जणू त्या लोकांना आनंदित करीत असावे.
14.68.2
वाक्येनैतेन हि तदा तं जनं पुरुषर्षभः ।
ह्लादयामास स विभुर्घर्मार्तं सलिलैरिव ॥ १४.६८.२ ॥
तेव्हा या शब्दांनीच त्या पुरुषश्रेष्ठाने, समर्थ्यवान् यानी, त्या लोकांना आनंदित केले, जसे उन्हाने पीडितांना पाण्याने आनंद दिला जातो.
14.68.3
ततः स प्राविशत्तूर्णं जन्मवेश्म पितुस्तव ।
अर्चितं पुरुषव्याघ्र सितैर्माल्यैर्यथाविधि ॥ १४.६८.३ ॥
मग तो लवकर तुझ्या वडिलांच्या जन्मगृहात शिरला; हे पुरुषव्याघ्रा, ते पांढऱ्या माळांनी यथाविधी सजवलेले होते.
14.68.4
अपां कुम्भैः सुपूर्णैश्च विन्यस्तैः सर्वतोदिशम् ।
घृतेन तिन्दुकालातैः सर्षपैश्च महाभुज ॥ १४.६८.४ ॥
हे महाबाहो, सर्व दिशांना ठेवलेल्या पाण्याने भरलेल्या घागरी, तूप, तिंदुकाच्या मशाली आणि मोहरी यांसह.
14.68.5
अस्त्रैश्च विमलैर्न्यस्तैः पावकैश्च समन्ततः ।
वृद्धाभिश्चापि रामाभिः परिवारार्थमावृतः।
दक्षैश्च परितो धीर भिषग्भिः कुशलैस्तथा ॥ १४.६८.५ ॥
हे धीरा, सर्वत्र ठेवलेली निर्मळ शस्त्रे व अग्नी, सेवेसाठी वेढलेल्या वृद्ध स्त्रिया, आणि चहूकडे निपुण कुशल वैद्य.
14.68.6
ददर्श च स तेजस्वी रक्षोघ्रान्यपि सर्वशः ।
द्रव्याणि स्थापितानि स्म विधिवत्कुशलैर्जनैः ॥ १४.६८.६ ॥
आणि त्या तेजस्वी पुरुषाने सर्वत्र राक्षसनाशक वस्तूही पाहिल्या, ज्या कुशल लोकांनी यथाविधी ठेवल्या होत्या.
14.68.7
तथायुक्तं च तद्दृष्ट्वा जन्मवेश्म पितुस्तव ।
हृष्टोऽभवद्धृषीकेशः साधुसाध्विति चाब्रवीत् ॥ १४.६८.७ ॥
तुझ्या वडिलांचे जन्मगृह तसे सजवलेले पाहून हृषीकेश संतुष्ट झाले आणि म्हणाले, "साधु, साधु!"
14.68.8
तथा ब्रुवति वार्ष्णेये प्रहृष्टवदने तदा ।
द्रौपदी त्वरिता गत्वा वैराटीं वाक्यमब्रवीत् ॥ १४.६८.८ ॥
वार्ष्णेय असे बोलत असताना, प्रसन्न मुखाने द्रौपदी त्वरेने जाऊन विराटकन्येला हे वचन बोलली.
14.68.9
अयमायाति ते भर्तुर्मातुलो मधुसूदनः ।
पुराणर्षिरचिन्त्यात्मा समीपमपराजितः ॥ १४.६८.९ ॥
तुझ्या पतीचे मामा मधुसूदन येत आहेत — प्राचीन ऋषी, अचिंत्य आत्मा असलेले, अपराजित, जवळ येत आहेत.
14.68.10
साऽपि बाष्पकलां वाचं निगृह्याश्रूपि चैव ह ।
असंवीताऽभवद्देवी देववत्कृष्णमीयुषी ॥ १४.६८.१० ॥
तीनेही अश्रूंनी दाटलेले बोलणे आवरले आणि अश्रू रोखले, देवीसारखी आवरणाशिवाय कृष्णाजवळ गेली.
14.68.11
सा तथा दूयमानेन हृदयेन तपस्विनी ।
दृष्ट्वा गोविन्दमायान्तं कृपणं पर्यदेवयत् ॥ १४.६८.११ ॥
ती तपस्विनी व्यथित हृदयाने येणाऱ्या गोविंदाला पाहून दीनपणे विलाप करू लागली.
14.68.12
पुण्डरीकाक्ष पश्यावां बालेन हि विनाकृतौ ।
अभिमन्युं च मां चैव हठात्तुल्यं जनार्दन ॥ १४.६८.१२ ॥
हे पुंडरीकाक्षा, पाहा, बाळाविना आम्ही दोघे — अभिमन्यू आणि मी — बळजबरीने सारखेच सोडलेले आहोत, हे जनार्दना.
14.68.13
वार्ष्णेयमधुहन्वीर शिरसा त्वां प्रसादये ।
द्रोणपुत्रास्त्रनिर्दग्धं जीवयैनं ममात्मजम् ॥ १४.६८.१३ ॥
हे वृष्णिवंशज, मधुहन्ता वीरा, मस्तक नमवून मी तुम्हाला विनवितो. द्रोणपुत्राच्या अस्त्राने दग्ध झालेल्या माझ्या या पुत्राला जिवंत करा.
14.68.14
यदि स्म धर्मराज्ञा वा भीमसेनेन वा पुनः ।
त्वया वा पुण्डरीकाक्ष वाक्यमुक्तमिदं भवेत् ॥ १४.६८.१४ ॥
जर धर्मराज, भीमसेन किंवा तुम्ही, हे पुण्डरीकाक्षा, हे वचन बोलला असता.
14.68.15
अजानतीमिषीकेयं जनित्रीं हन्त्विति प्रभो ।
अहमेव विनष्टा स्यां नायमेवं गतो भवेत् ॥ १४.६८.१५ ॥
हे प्रभो, न जाणणाऱ्या या मातेलाच हे नळाचे बाण मारो; मीच नष्ट झाले असते, हा असा गेला नसता.
14.68.16
गर्भस्थस्यास्य बालस्य ब्रह्मास्त्रेण निपातनम् ।
कृत्वा नृशंसं दुर्बुद्धिर्द्रौणिः किं फलमश्नुते ॥ १४.६८.१६ ॥
गर्भस्थ या बालकाला ब्रह्मास्त्राने पाडून, हे क्रूर कर्म करून दुर्बुद्धी द्रोणपुत्र कोणते फळ मिळवतो?
14.68.17
सा त्वां प्रसाद्य शिरसा याचे शत्रुनिबर्हण ।
प्राणांस्त्यक्ष्यामि गोविन्द नायं संजीवते यदि ॥ १४.६८.१७ ॥
मी तुम्हाला मस्तक नमवून प्रसन्न करून याचना करते, हे शत्रुनिबर्हणा. हे गोविंदा, हा जर जिवंत झाला नाही तर मी प्राण त्यागीन.
14.68.18
अस्मिन्हि बहवः साधो ये ममासन्मनोरथाः ।
ते द्रोणपुत्रेण हताः किंनु जीवामि केशव ॥ १४.६८.१८ ॥
हे साधो, यात माझे अनेक मनोरथ होते; ते द्रोणपुत्राने हत केले. हे केशवा, मग मी कसा जिवंत आहे?
14.68.19
आसीन्मम मतिः कृष्ण पूर्णोत्सङ्गा जनार्दन ।
अभिवादयिष्ये हृष्टेति तदिदं वितथीकृतम् ॥ १४.६८.१९ ॥
हे कृष्ण, हे जनार्दन, भरलेल्या ओटी असलेल्या हिला आनंदाने आशीर्वाद देईन असा माझा विचार होता; तो व्यर्थ ठरला.
14.68.20
चपलाक्षस्य दायादे मृतेऽस्मिन्पुरुषर्षभ ।
विफला मे कृताः कृष्ण हृदि सर्वे मनोरथाः ॥ १४.६८.२० ॥
हे पुरुषर्षभ, हे कृष्ण, चपलाक्षाचा हा वारस मेल्याने माझ्या हृदयातील सर्व मनोरथ व्यर्थ झाले.
14.68.21
चपलाक्षः किलातीव प्रियस्ते मधुसूदन ।
सुतं पश्य त्वमस्यैनं ब्रह्मास्त्रेण निपातितम् ॥ १४.६८.२१ ॥
हे मधुसूदना, चपलाक्ष तुला अतिशय प्रिय होता. ब्रह्मास्त्राने पाडलेल्या तुझ्या या पुत्राकडे पाहा.
14.68.22
कृतघ्नोऽयं नृशंसोऽयं यथाऽस्य जनकस्तथा ।
यः पाण्डवीं श्रियं त्यक्त्वा गतोऽद्य यमसादनं ॥ १४.६८.२२ ॥
हा कृतघ्न आणि क्रूर आहे, याच्या वडिलांसारखाच. पांडवांची श्री सोडून आज हा यमसदनाला गेला आहे.
14.68.23
मया चैतत्प्रतिज्ञातं रणमूर्धनि केशव ।
अभिमन्यौ हते वीर त्वामेष्याम्यचिरादिति ॥ १४.६८.२३ ॥
हे केशवा, रणमुखात मी हे प्रतिज्ञा केली होती: हे वीरा, अभिमन्यू मारला गेला तर लवकरच तुझ्याकडे येईन.
14.68.24
तच्च नाकरवं कृष्ण नृशंसा जीवितप्रिया ।
इदानीं मां गतां तत्र किंनु वक्ष्यति फाल्गुनिः ॥ १४.६८.२४ ॥
हे कृष्ण, मी ते केले नाही; क्रूर आणि जीवनप्रिय राहिलो. आता मी तिथे गेलो तर फाल्गुनी काय म्हणेल?