มหาภารตะ · อัธยายะ 14.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.69.1
सैवं विलप्य करुणं सोन्मादेव तपस्विनी ।
उत्तरा न्यपतद्भूमौ कृपणा पुत्रगृद्धिनी ॥ १४.६९.१ ॥
อุตตรา ผู้ทรงตบะ ครวญคร่ำอย่างน่าสงสารเช่นนั้น ประหนึ่งคนคลั่ง แล้วทรุดลงกับพื้น เป็นผู้น่าสงสาร ปรารถนาจะได้บุตรคืน
14.69.2
तां तु दृष्ट्वा निपतितां हतपुत्रपरिच्छदाम् ।
चुक्रोश कुन्ती दुःखार्ता सर्वाश्च भरतास्त्रियः ॥ १४.६९.२ ॥
เมื่อเห็นอุตตราทรุดลงไป บุตรและญาติพี่น้องต่างตายหมดแล้ว กุนตีผู้ทุกข์ระทมจึงร้องไห้ และสตรีทั้งหมดของตระกูลภรตะก็ร้องไห้ด้วย
14.69.3
मुहूर्तमिव राजेन्द्र पाण्डवानां निवेशनम् ।
अप्रेक्षणीयमभवदार्तस्वनविनादितम् ॥ १४.६९.३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ชั่วขณะหนึ่งนิเวศน์ของปาณฑพก็กลายเป็นสถานที่ที่ไม่อาจทนมองได้ ดังก้องไปด้วยเสียงร้องด้วยความเจ็บปวด
14.69.4
सा मुहूर्तं च राजेन्द्र पुत्रशोकाभिपीडिता ।
कश्मलाभिहता वीर वैराटी त्वभवत्तदा ॥ १४.६९.४ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าแต่วีรบุรุษ อุตตราธิดาของวิราฏ ถูกความโศกเศร้าถึงบุตรบีบคั้น ชั่วขณะหนึ่งจึงหมดสติล้มลงไป
14.69.5
प्रतिलभ्य तु सा संज्ञामुत्तरा भरतर्षभ ।
अङ्कमारोप्य तं पुत्रमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.६९.५ ॥
ข้าแต่ภรตรรษภะ เมื่ออุตตรากลับคืนสติ นางอุ้มบุตรไว้บนตัก แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
14.69.6
धर्मज्ञस्य सुतः संस्त्वं न धर्ममवबुध्यसे ।
यस्त्वं वृष्णिप्रवीरस्य कुरुषे नाभिवादनम् ॥ १४.६९.६ ॥
ท่านเป็นบุตรของผู้รู้ธรรม แต่ท่านกลับไม่เข้าใจธรรม เพราะท่านไม่ถวายความเคารพแด่วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่แห่งวฤษณี
14.69.7
पुत्र गत्वा मम वचो ब्रूयास्त्वं पितरं त्विदम् ।
दुर्मरं प्राणिनां वीर काले प्राप्ते कथञ्चन ॥ १४.६९.७ ॥
ลูกเอ๋ย จงไปบอกถ้อยคำของแม่นี้แก่บิดาของเจ้า ข้าแต่วีรบุรุษ เมื่อเวลาของสัตว์ทั้งหลายมาถึง ย่อมยากนักที่จะทนได้ไม่ว่าด้วยวิธีใด
14.69.8
याऽहं त्वया विनाऽद्येह पत्या पुत्रेण चैव ह ।
मरणं नाभिगच्छामि हतस्वस्तिरकिञ्चना ॥ १४.६९.८ ॥
วันนี้ เมื่อไม่มีเจ้า ไม่มีสามี ไม่มีบุตร ฉันผู้สิ้นสวัสดิมงคลและไร้ทรัพย์สิน จะไม่ไปสู่ความตายที่นี่
14.69.9
अथवा धर्मराज्ञाऽहमनुज्ञाता महाभुजः ।
भक्षयिष्ये विषं घोरं प्रवेक्ष्ये वा हुताशनम् ॥ १४.६९.९ ॥
หรือไม่ ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เมื่อได้รับอนุญาตจากพระธรรมราชาแล้ว ฉันจะกินยาพิษอันน่ากลัว หรือไม่ก็จะเข้าสู่กองไฟ
14.69.10
अथवा दुर्भरं तात यदिदं मे सहस्रधा ।
पतिपुत्रविहीनाया हृदयं न विदीर्यते ॥ १४.६९.१० ॥
หรือไม่ ลูกรัก หัวใจของแม่ที่ต้องสูญเสียสามีและบุตรนี้ ยังไม่แตกออกเป็นพันชิ้น มันทนได้ยากยิ่ง
14.69.11
उत्तिष्ठ पुत्र पस्येमां दुःखितां प्रपितामहीम् ।
आर्तामुपप्लुतां दीनां निमग्नां शोकसागरे ॥ १४.६९.११ ॥
ลูกเอ๋ย จงลุกขึ้นมองดูย่าทวดผู้ทุกข์ระทมนี้ ผู้ระส่ำระสาย ผู้เป็นทุกข์ ผู้น่าสงสาร จมอยู่ในมหาสมุทรแห่งโศกนาฏกรรม
14.69.12
आर्यां च पश्य पाञ्चालीं सात्वतीं च तपस्विनीम् ।
मां च पश्य सुदुःखार्तां व्याधविद्धां मृगीमिव ॥ १४.६९.१२ ॥
จงมองดูพระนางปาญจาลีผู้สูงศักดิ์ และสาตวตีผู้ทรงตบะ และมองดูแม่ที่เศร้าโศกอย่างยิ่ง เหมือนนางกวางที่ถูกลูกศรของนายพรานยิงเข้า
14.69.13
उत्तिष्ठ पश्य वदनं लोकनाथस्य धीमतः ।
पुण्डरीकपलाशाक्षं पुरेव चपलेक्षणः ॥ १४.६९.१३ ॥
จงลุกขึ้นและมองดูพระพักตร์ของพระผู้เป็นเจ้าแห่งโลกผู้ปัญญาเลิศ ผู้มีพระเนตรดุจกลีบบัวปุณฑรีกะ ผู้มีสายพระเนตรว่องไวเช่นเดิม
14.69.14
एवं विप्रलपन्तीं तु दृष्ट्वा निपतितां पुनः ।
उत्तरां तां स्त्रियः सर्वाः पुनरुत्थापयन्त्युत ॥ १४.६९.१४ ॥
เมื่อเห็นอุตตรารำพันเช่นนั้นและทรุดลงอีกครั้ง สตรีทั้งหมดก็พากันประคองนางให้ลุกขึ้นอีก
14.69.15
उत्थाय च पुनर्धैर्यात्तदा मत्स्यपतेः सुता ।
प्राञ्जलिः पुण्डरीकाक्षं भूमावेवाभ्यवादयत् ॥ १४.६९.१५ ॥
แล้วธิดาของจอมกษัตริย์มัตสยะก็ลุกขึ้นอีกครั้งด้วยความอดทน ประนมมือ คำนับพระผู้มีพระเนตรดุจบัวปุณฑรีกะ ณ ตรงนั้นบนพื้นดิน
14.69.16
श्रुत्वा स तस्या विपुलं विलापं पुरुषर्षभः ।
उपस्पृश्य ततः कृष्णो ब्रह्मास्त्रं प्रत्यसंहरत् ॥ १४.६९.१६ ॥
เมื่อบุรุษสูงสุดได้ยินเสียงคร่ำครวญอันยิ่งใหญ่ของนาง พระกฤษณะก็ชำระพระกายด้วยน้ำ แล้วถอนพรหมาสตร์กลับคืน
14.69.17
प्रतिजज्ञे च दाशार्हस्तस्य जीवितमच्युतः ।
अब्रवीच्च विशुद्धात्मा सर्वं विश्रावयज्जगत् ॥ १४.६९.१७ ॥
ทาศารหะ (พระกฤษณะ) ทรงรับปากว่าจะให้ชีวิตแก่ทารกนั้น ผู้ไม่เสื่อมสลายและมีจิตบริสุทธิ์ตรัสออกมา ให้โลกทั้งสิ้นได้ยิน
14.69.18
न ब्रवीम्युत्तरे मिथ्या सत्यमेतद्भविष्यति ।
एष संजीवयाम्येनं पश्यतां सर्वदेहिनाम् ॥ १४.६९.१८ ॥
อุตตรา เราไม่พูดเท็จ สิ่งนี้จะเป็นจริง เราจะให้ทารกนี้ฟื้นคืนชีพต่อหน้าสัตว์ที่มีกายทั้งหลายทั้งปวง
14.69.19
नोक्तपूर्वं मया मिथ्या स्वैरेष्वपि कदाचन ।
न च युद्धात्परावृत्तस्तथा संजीवतामयम् ॥ १४.६९.१९ ॥
เราไม่เคยกล่าวเท็จมาก่อน แม้แต่ในการเล่นสนุก และเราไม่เคยหันหลังให้การสงคราม ด้วยความจริงนี้ ขอให้ทารกนี้ฟื้นคืนชีพเถิด
14.69.20
यथा मे दयितो धर्मो ब्राह्मणश्च विशेषतः ।
अभिमन्योः सुतो जातो मृतो जीवत्वयं तथा ॥ १४.६९.२० ॥
เฉกเช่นที่ธรรมะเป็นที่รักของเรา และพราหมณ์ทั้งหลายเป็นที่รักของเราเป็นพิเศษ ขอให้บุตรของอภิมันยุผู้เกิดมาตายแล้วนี้ จงมีชีวิตขึ้นอีกครั้งฉันนั้นเถิด
14.69.21
यथाऽहं नाभिजानामि विजये तु कदाचन ।
विरोधं तेन सत्येन मृतो जीवत्वयं शिशुः ॥ १४.६९.२१ ॥
ข้าพเจ้าไม่เคยจำได้ว่าเคยมีความเป็นศัตรูกันเลย แม้ในยามชนะ ด้วยความจริงนั้น ขอให้ทารกผู้ตายแล้วนี้กลับมีชีวิตอีกเถิด
14.69.22
यथा सत्यं च धर्मश्च मयि नित्यं प्रतिष्ठितौ ।
तथा मृतः शिशुरयं जीवतादभिमन्युजः ॥ १४.६९.२२ ॥
ความจริงและธรรมตั้งมั่นอยู่ในข้าพเจ้าเสมอไป ด้วยความจริงนั้น ขอให้ทารกผู้ตายแล้วนี้ บุตรของอภิมันยุ กลับมีชีวิตอีกเถิด
14.69.23
यथा कंसश्च केशी च धर्मेण निहतौ मया ।
तेन सत्येन बालोऽयं पुनः संजीवतामिह ॥ १४.६९.२३ ॥
ข้าพเจ้าได้สังหารกังสะและเกศินโดยชอบด้วยธรรม ด้วยความจริงนั้น ขอให้ทารกนี้จงฟื้นคืนชีวิตอีกในที่นี้เถิด
14.69.24
इत्युक्त्वा वासुदेवोऽथ तं बालं भरतर्षभ ।
पादेन कमलाभेन ब्रह्मरुद्रार्चितेन च।
पस्पर्श पुण्डरीकाक्ष आपादतलमस्तकम् ॥ १४.६९.२४ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภรตวงศ์ พระวาสุเทพผู้มีดวงตาดุจดอกปทุม ทรงสัมผัสทารกนั้นตั้งแต่ฝ่าพระบาทจรดศีรษะ ด้วยพระบาทดุจดอกปทุม ซึ่งพรหมและรุทรบูชาแล้ว
14.69.25
स्पृष्टमात्रस्तु कृष्णेन स बालो भरतर्षभ ।
शनैःशनैर्महाराज प्रापद्यत स चेतनाम् ॥ १४.६९.२५ ॥
ทันทีที่พระกฤษณะทรงสัมผัส ทารกนั้น ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภรตวงศ์ มหาราชา ก็ค่อย ๆ ฟื้นคืนสติ
14.69.26
शनैःशनैर्महाराज प्रास्पन्दत सचेतनः ॥ १४.६९.२६ ॥
ค่อย ๆ เป็นไปทีละน้อย มหาราชา ทารกนั้นซึ่งฟื้นคืนสติแล้วก็เริ่มขยับตัว