મહાભારત · અધ્યાય 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
દીક્ષાનો સમય આવ્યો ત્યારે તે મહાન ઋત્વિજોએ વિધિપૂર્વક અશ્વમેધ માટે રાજાને દીક્ષા આપી.
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
પશુમેધ યજ્ઞો કરીને દીક્ષિત થયેલા પાંડુપુત્ર મહાતેજસ્વી ધર્મરાજ ઋત્વિજો સહિત શોભી ઊઠ્યા.
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
અશ્વમેધ માટે તે ઘોડો બ્રહ્મવાદી, અમિત તેજસ્વી વ્યાસે શાસ્ત્રવિધિ અનુસાર સ્વયં છોડ્યો.
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
રાજધર્મ અનુસાર દીક્ષિત થયેલો તે રાજા સોનાની માળા અને સોનેરી કંઠ ધારણ કરીને પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન શોભ્યો.
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
કૃષ્ણાજિન ધારણ કરીને, હાથમાં દંડ લઈને, રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલો તે ધર્મપુત્ર યજ્ઞમાં પ્રજાપતિ સમાન ફરી શોભ્યો.
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
હે પ્રજાપતિ, એ જ રીતે તેના બધા ઋત્વિજો સમાન વેશધારી બન્યા; અર્જુન પણ પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન થયો.
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
હે પૃથ્વીપાલ! શ્વેત અશ્વો અને કપિધ્વજવાળા ધનંજયે ધર્મરાજની આજ્ઞાથી વિધિપૂર્વક તે અશ્વની પાછળ પ્રયાણ કર્યું.
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
હે રાજન! ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચતા, ગોધાચર્મની આંગળી-ઢાલ બાંધેલો, હે પૃથ્વીપાલ! તે આનંદથી તે અશ્વની પાછળ ચાલ્યો.
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
હે રાજન! હે વિભો! ત્યારે કુરુશ્રેષ્ઠ ધનંજય પ્રયાણ કરવાના હતા ત્યારે તેમને જોવાની ઇચ્છાથી માર્ગને અનુસરીને તે નગર તરફ આવ્યો નહીં.
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
તે અશ્વ અને અશ્વસારથિને જોવાની ઇચ્છાવાળાઓની પરસ્પર ધક્કામુક્કીથી જાણે ગરમી ઉત્પન્ન થઈ.
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
પછી હે મહારાજ! દિશાઓ અને આકાશને ભરી દેતો એક અવાજ ઊઠ્યો; તે કુંતીપુત્ર ધનંજયને જોનારા લોકોનો હતો.
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
જુઓ કુંતીપુત્ર જાય છે, તેજસ્વી અશ્વ પણ જાય છે; મહાબાહુ ઉત્તમ ધનુષ્યને સ્પર્શતા તેની પાછળ ચાલે છે.
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
આ રીતે બોલનારાઓના શબ્દો ઉદારબુદ્ધિ જિષ્ણુ (અર્જુન) એ સાંભળ્યા: 'તારું કલ્યાણ થાઓ, નિર્વિઘ્ન જા, ફરી પાછો આવજે, હે ભરતવંશી.'
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
પછી બીજા પુરુષોએ, હે મનુષ્યેન્દ્ર, આ વચનો કહ્યાં: 'યુદ્ધની ભીડમાં અમે તેને જોતા નથી, પણ આ ધનુષ્ય દેખાય છે.'
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
આ ભયંકર ટંકારવાળું પ્રસિદ્ધ ગાંડીવ ધનુષ્ય છે. તે નિર્વિઘ્ન, નિર્ભય માર્ગે કલ્યાણપૂર્વક જાઓ. પાછા ફરતાં અમે તેને જોઈશું; તે ચોક્કસ ફરી આવશે.
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઉદારબુદ્ધિ તેણે પુરુષો અને સ્ત્રીઓના આવા મધુર વચનો વારંવાર સાંભળ્યા.
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
યાજ્ઞવલ્ક્યનો શિષ્ય, યજ્ઞકર્મમાં કુશળ, વેદપારંગત, શાંતિ માટે પાર્થ સાથે ગયો.
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
હે પ્રજાપતિ, હે ભૂપાળ, વેદપારંગત ઘણા બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયો પણ ધર્મરાજની આજ્ઞાથી વિધિપૂર્વક તે મહાત્માની પાછળ ગયા.
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
પાંડવોએ અસ્ત્રતેજથી જીતેલી પૃથ્વી પર તે અશ્વ ફર્યો, હે મહારાજ, દેશ પ્રમાણે, હે સત્તમ.
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
ત્યાં પાંડવોને જે યુદ્ધો અને બનાવો બન્યા, હે વીર, તે વિચિત્ર અને મહાન વાતો હું તને કહીશ.
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
તે અશ્વ, હે રાજન, પૃથ્વીને પ્રદક્ષિણા કરીને ફર્યો; પહેલાં બીજી બાજુએથી વિચર્યો, હે મહીપતિ, તે સાંભળ.
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
રાજાઓના રાષ્ટ્રોને કચડતો તે શ્રેષ્ઠ અશ્વ ત્યારે ધીમે ધીમે ફર્યો; શ્વેતાશ્વ મહારથી પણ.
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
ત્યાં રાજાઓની ગણતરી નહોતી, તે સમયે હજારોની સંખ્યામાં; હે મહારાજ, જે ક્ષત્રિયો લડ્યા, જેમના બાંધવ માર્યા ગયા હતા.
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
કિરાતો, યવનો, હે રાજન, તલવાર-ધનુષ્ય ધારણ કરનારા ઘણા, અને અનેક પ્રકારના મ્લેચ્છો, જેઓ પહેલાં રણમાં પરાજિત થયા હતા.
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
આર્યો અને પૃથ્વીના પાલક અનેક રાજાઓ, હર્ષિત નર અને વાહનો સાથે, યુદ્ધના મદથી મત્ત થઈ પાંડુપુત્ર સાથે ભળ્યા.
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
હે મહીપતિ, આ રીતે વિવિધ દેશોમાંથી આવેલા રાજાઓ સાથે અર્જુનના યુદ્ધો ઠેકઠેકાણે થયાં.
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
હે રાજન, ઘોડાની પાછળ અહીં જે મહાન યુદ્ધો થયાં, હે નિષ્પાપ, કૌંતેયનાં તે યુદ્ધો હું તમને કહીશ.