ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
ଦୀକ୍ଷାର ସମୟ ଆସିଲେ ସେହି ମହାନ ଋତ୍ବିଜମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷିତ କଲେ।
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
ପଶୁମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାତେଜା ଧର୍ମରାଜ ଋତ୍ବିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୋଭାଦେଲେ।
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
ଅଶ୍ୱମେଧ ପାଇଁ ସେହି ଘୋଡ଼ାକୁ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ, ଅମିତତେଜା ବ୍ୟାସଦେବ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ନିଜେ ଛାଡ଼ିଲେ।
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
ରାଜଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ସେହି ରାଜା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠ ଧାରଣ କରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି ଶୋଭାଦେଲେ।
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସେହି ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଜାପତି ପରି ପୁଣି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶୋଭାଦେଲେ।
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
ହେ ପ୍ରଜାଧିପତି, ସେହିପରି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଋତ୍ବିଜମାନେ ସମାନ ବେଶଧାରୀ ହେଲେ; ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପରି ହେଲେ।
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ! ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଓ କପିଧ୍ୱଜ ଧନଞ୍ଜୟ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସେଇ ଅଶ୍ୱର ଅନୁସରଣ କଲେ।
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଟାଣି, ଗୋଧା ଚର୍ମର ଆଙ୍ଗୁଳି-ରକ୍ଷା ବାନ୍ଧି, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ! ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ଅଶ୍ୱର ଅନୁସରଣ କଲେ।
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ହେ ବିଭୋ! ତା'ପରେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନଞ୍ଜୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ନଗର ଦିଗକୁ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଆସିଲେ ନାହିଁ।
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
ସେଇ ଅଶ୍ୱ ଓ ଅଶ୍ୱସାରଥିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କ ପରସ୍ପର ଠେଲାଠେଲିରେ ଯେପରି ଉଷ୍ମତା ଜାତ ହେଲା।
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
ତା'ପରେ ହେ ମହାରାଜ! ଦିଗ ଓ ଆକାଶ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଏକ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା; ତାହା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଥିଲା।
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
ଦେଖ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯାଉଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଯାଉଛି; ମହାବାହୁ ଉତ୍ତମ ଧନୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତା'ର ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ କଥା ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ଜିଷ୍ଣୁ (ଅର୍ଜୁନ) ଶୁଣିଲେ: 'ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ନିରାପଦରେ ଯାଅ, ପୁଣି ଫେରି ଆସ, ହେ ଭରତବଂଶୀ।'
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ଯୁଦ୍ଧର ଭିଡ଼ରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହୁଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଧନୁ ଦେଖାଯାଉଛି।'
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
ଏହା ଭୟଙ୍କର ଟଙ୍କାରଯୁକ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ। ସେ ନିରାପଦରେ, ନିର୍ଭୟ ପଥରେ ମଙ୍ଗଳରେ ଯାଆନ୍ତୁ। ଫେରିଲେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବୁ; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣି ଆସିବେ।
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ସେ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଏପରି ମଧୁର ବଚନ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିଲେ।
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ କୁଶଳୀ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ଗଲେ।
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଧିବତ୍ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅସ୍ତ୍ରତେଜରେ ଜିତିଥିବା ପୃଥିବୀରେ ସେ ଅଶ୍ୱ ବୁଲିଲା, ହେ ମହାରାଜ, ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ହେ ସତ୍ତମ।
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
ସେଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ହେ ବୀର, ସେହି ବିଚିତ୍ର ଓ ମହାନ ବିଷୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
ସେ ଅଶ୍ୱ, ହେ ରାଜନ୍, ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଫେରିଲା; ପ୍ରଥମେ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବିଚରଣ କଲା, ହେ ମହୀପତି, ତାହା ଶୁଣ।
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦଳି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱ ସେତେବେଳେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୁଲିଲା; ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ମହାରଥୀ ମଧ୍ୟ।
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
ସେଠାରେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଗଣନା ନଥିଲା, ସେତେବେଳେ ହଜାର ହଜାର; ହେ ମହାରାଜ, ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯାହାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
କିରାତ, ଯବନ, ହେ ରାଜନ୍, ଖଡ୍ଗ-ଧନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅନେକ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ରଣରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
ଆର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀପାଳକ ବହୁ ରାଜା, ହର୍ଷିତ ନର ଓ ବାହନ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ମିଳିଲେ।
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
ହେ ମହୀପତି, ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ହେଲା।
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଘୋଡ଼ା ପଛରେ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଥିଲା, ହେ ନିଷ୍ପାପ, କୌନ୍ତେୟଙ୍କର ସେହି ଯୁଦ୍ଧସମୂହ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।