มหาภารตะ · อัธยายะ 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
เมื่อถึงเวลาการเข้าพิธีมาถึง บรรดาปุโรหิตผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นจึงทำพิธีเข้าสู่ตำแหน่งแก่พระราชาตามวิธีการ เพื่อการบูชาอัศวเมธ
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
พระโอรสของพระปาณฑุ ผู้ทรงรุ่งเรืองด้วยพระเดช ผู้เป็นพระธรรมราชา เมื่อได้ประกอบพิธีบูชาสัตว์แล้วและทรงเข้าพิธีแล้ว ก็ทรงรุ่งโรจน์ร่วมกับบรรดาโหตฤ
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
ส่วนม้าสำหรับพิธีอัศวเมธ ได้ถูกปล่อยไปตามข้อกำหนดแห่งคัมภีร์ โดยพระวยาสผู้เป็นผู้กล่าวพรหมันและมีเดชอันหาประมาณมิได้
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
พระราชาองค์นั้น ผู้ได้เข้าพิธีตามหน้าที่ของกษัตริย์ ก็ทรงรุ่งเรืองในขณะนั้น ทรงสวมมาลัยทองและมีลำคอสีทอง ดุจไฟที่กำลังลุกโชน
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
ทรงห่มหนังกวางดำ ถือไม้เท้า ทรงผ้าลินิน พระโอรสของพระธรรม ทรงรุ่งโรจน์อีกครั้ง ดุจพระประชาบดีในพิธีบูชายัญ
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน บรรดาปุโรหิตของพระองค์ทั้งหมดก็เช่นกัน ต่างมีเครื่องแต่งกายเหมือนกัน และแม้อรชุนก็กลายเป็นดุจไฟที่กำลังลุกโชน
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน ธนญชัยผู้มีม้าขาวและมีธงรูปลิง ได้ติดตามม้านั้นไปตามข้อกำหนด ตามคำสั่งของพระธรรมราช
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ทรงดีดคันธนูคาณฑีวะ มีหนังนิ่มผูกที่นิ้วพระหัตถ์ ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน ทรงติดตามม้านั้นไปด้วยความยินดี
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ในขณะนั้นมิได้มีผู้ใดตามทางมายังนครนั้น ด้วยปรารถนาจะเห็นธนญชัย ผู้เป็นยอดแห่งกุรุ ผู้กำลังจะเดินทางไป
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
จากการเบียดเสียดกันของผู้ที่ปรารถนาจะเห็นม้านั้นและผู้ขับม้านั้น ดูเหมือนความร้อนได้บังเกิดขึ้น
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
ข้าแต่มหาราช จากนั้นเสียงอึกทึกก็แผ่ไปทั่วทิศและท้องฟ้า เป็นเสียงของบรรดามนุษย์ผู้กำลังจ้องมองธนญชัย พระโอรสของพระกุนตี
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
ดูเถิด พระโอรสของพระกุนตีกำลังเสด็จไป และม้าก็รุ่งโรจน์เช่นกัน ผู้มีแขนทรงพลังนั้นกำลังติดตามไป พลางแตะต้องคันธนูอันยอดเยี่ยม
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
ดังนั้น ชิษณุผู้มีปัญญาอันกว้างขวาง ได้ยินถ้อยคำของผู้ที่พูดกันอยู่ว่า ขอให้สวัสดีแด่ท่าน ขอให้ท่านไปโดยปลอดภัยและกลับมาอีกเถิด ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
ต่อมา ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ บุรุษอื่นๆ ได้กล่าวถ้อยคำนี้ว่า เราไม่เห็นท่านในท่ามกลางการต่อสู้ แต่คันธนูนี้ปรากฏให้เห็น
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
นี่คือคันธนูคาณฑีวะอันโด่งดัง ซึ่งมีเสียงคำรามอันน่าสะพรึง ขอให้ท่านไปโดยสวัสดีและปลอดภัยตามทางที่ปราศจากภัย เมื่อท่านกลับมาเราจะได้เห็นท่าน และท่านจะกลับมาอย่างแน่นอน
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ผู้มีปัญญาอันกว้างขวางนั้นได้ยินถ้อยคำอันไพเราะเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จากทั้งบุรุษและสตรี
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
ศิษย์ของยาชญวัลกยะ ผู้ชำนาญในพิธีกรรมบูชายัญและเป็นผู้รอบรู้พระเวท ได้ไปพร้อมกับปารถะ เพื่อความสงบ
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน พราหมณ์จำนวนมากผู้รอบรู้พระเวท และกษัตริย์ทั้งหลายก็ได้ติดตามท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ไปตามข้อกำหนด ตามคำสั่งของพระธรรมราช
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
ข้าแต่มหาราช ม้านั้นได้เที่ยวไปทั่วแผ่นดินที่บรรดาปาณฑพพิชิตได้ด้วยพลังแห่งอาวุธของพวกเขา ตามแต่ละแคว้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งคนดี
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ เรื่องการรบและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแก่บรรดาปาณฑพในที่นั้น ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟังถึงเรื่องอันน่าอัศจรรย์และยิ่งใหญ่เหล่านั้น
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
ม้านั้น ข้าแต่พระราชา เดินวนไปทางขวาทั่วแผ่นดิน ก่อนหน้านั้นมันเดินไปอีกฝั่งหนึ่งก่อน จงฟังเรื่องนั้นเถิด ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
ม้าผู้ประเสริฐที่สุดนั้นย่ำเหยียบแว่นแคว้นของบรรดากษัตริย์ แล้วเดินวนไปช้า ๆ ในครั้งนั้น พร้อมกับนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ที่มีม้าขาว
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
ในที่นั้นไม่อาจนับจำนวนกษัตริย์ได้ มีหลายหมื่นหลายแสนพระองค์ ข้าแต่มหาราช บรรดานักรบกษัตริย์ที่ต่อสู้ในที่นั้น ญาติพี่น้องของพวกเขาต่างถูกฆ่าไปแล้ว
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
กิราตะและยวนะ ข้าแต่พระราชา มีจำนวนมาก ถือดาบและธนู และพวกมเลจฉะอื่น ๆ อีกหลายชนิดที่เคยพ่ายแพ้ในสนามรบมาก่อน
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
บรรดาพระราชาอารยะผู้ปกป้องแผ่นดิน พร้อมด้วยทหารและพาหนะอันเปี่ยมด้วยความยินดี มีจำนวนมากและเมามันด้วยความเย่อหยิ่งในการรบ ได้มาประจัญหน้ากับบุตรของพระปาณฑุ
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน การรบของอรชุนเกิดขึ้นเช่นนี้ ณ ที่นั้นและที่นั่น กับบรรดาพระราชาจากแว่นแคว้นต่าง ๆ ที่มาชุมนุมกัน
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา การรบอันยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้นในที่นี้ ตามม้าไป การรบเหล่านั้นของบุตรแห่งกุนตี ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านฟัง ข้าแต่ผู้ไร้บาป