മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
ദീക്ഷാകാലം വന്നപ്പോൾ ആ മഹത്തായ ഋത്വിക്കുകൾ വിധിപ്രകാരം അശ്വമേധത്തിനായി രാജാവിനെ ദീക്ഷിതനാക്കി.
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
പശുമേധങ്ങൾ ചെയ്ത് ദീക്ഷിതനായ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ മഹാതേജസ്വിയായ ധർമ്മരാജൻ ഋത്വിക്കുകളോടൊപ്പം ശോഭിച്ചു.
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
അശ്വമേധത്തിനായി ആ കുതിരയെ ബ്രഹ്മവാദിയും അമിതതേജസ്വിയുമായ വ്യാസൻ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം സ്വയം വിട്ടയച്ചു.
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
രാജധർമ്മപ്രകാരം ദീക്ഷിതനായ ആ രാജാവ് സ്വർണ്ണമാലയും സ്വർണ്ണകണ്ഠവും അണിഞ്ഞ് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ അന്ന് ശോഭിച്ചു.
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ച്, കയ്യിൽ ദണ്ഡമേന്തി, പട്ടുവസ്ത്രം ഉടുത്ത ആ ധർമ്മപുത്രൻ യാഗത്തിൽ പ്രജാപതിയെപ്പോലെ വീണ്ടും ശോഭിച്ചു.
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
ജനാധിപതേ, അതുപോലെ അവന്റെ എല്ലാ ഋത്വിക്കുകളും ഒരേ വേഷമുള്ളവരായി; അർജ്ജുനനും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയായി.
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
ഭൂപാലാ! വെള്ളക്കുതിരകളും കപികേതുവും ഉള്ള ധനഞ്ജയൻ ധർമ്മരാജന്റെ ശാസനപ്രകാരം വിധിപ്രകാരം ആ കുതിരയെ പിന്തുടർന്നു.
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
രാജാവേ! ഗാണ്ഡീവം വലിച്ചുകൊണ്ട്, ഉടുമ്പിന്റെ തോൽകൊണ്ടുള്ള വിരൽ-കവചം കെട്ടി, ഭൂപാലാ! അവൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ കുതിരയെ പിന്തുടർന്നു.
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
രാജാവേ! വിഭോ! അപ്പോൾ കുരുശ്രേഷ്ഠനായ ധനഞ്ജയൻ പുറപ്പെടാനിരിക്കുന്നവനെ കാണാനാഗ്രഹിച്ച് ആ നഗരത്തിലേക്കുള്ള വഴിയെ പിന്തുടർന്നു വന്നില്ല.
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
ആ കുതിരയെയും കുതിരക്കാരനെയും കാണാനാഗ്രഹിച്ചവരുടെ പരസ്പരമുള്ള തിക്കിലും തിരക്കിലും ചൂടുണ്ടായതുപോലെയായി.
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവേ! ദിക്കുകളും ആകാശവും നിറച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ശബ്ദമുയർന്നു; കുന്തീപുത്രനായ ധനഞ്ജയനെ നോക്കിനിന്ന മനുഷ്യരുടേതായിരുന്നു അത്.
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
ഇതാ കുന്തീപുത്രൻ പോകുന്നു, തിളങ്ങുന്ന കുതിരയും പോകുന്നു; മഹാബാഹുവായ അവൻ ഉത്തമധനുസ്സിൽ സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് അതിനെ പിന്തുടരുന്നു.
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ ഉദാരബുദ്ധിയായ ജിഷ്ണു (അർജുനൻ) കേട്ടു: 'നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ, അപകടമില്ലാതെ പോകൂ, വീണ്ടും വരൂ, ഭരതവംശജാ.'
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
പിന്നെ മറ്റു പുരുഷന്മാർ, മനുഷ്യേന്ദ്രാ, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിരക്കിൽ അവനെ ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല, എന്നാൽ ഈ വില്ല് കാണുന്നുണ്ട്.'
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
ഭയങ്കരമായ മുഴക്കമുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ഗാണ്ഡീവ വില്ലാണിത്. അവൻ അപകടമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാത്ത വഴിയിലൂടെ നന്നായി പോകട്ടെ. തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ നാം അവനെ കാണും; അവൻ തീർച്ചയായും വീണ്ടും വരും.
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഉദാരബുദ്ധിയായ അവൻ പുരുഷന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും ഇതുപോലുള്ള മധുരവാക്കുകൾ വീണ്ടുംവീണ്ടും കേട്ടു.
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
യാജ്ഞവല്ക്യന്റെ ശിഷ്യനും യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ കുശലനും വേദപാരഗനുമായവൻ ശാന്തിക്കായി പാർത്ഥനോടൊപ്പം പോയി.
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
പ്രജാപതേ, ഭൂപാലാ, വേദപാരഗരായ അനേകം ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും ധർമ്മരാജന്റെ ശാസനപ്രകാരം ആ മഹാത്മാവിനെ വിധിപ്രകാരം അനുഗമിച്ചു.
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
പാണ്ഡവർ അസ്ത്രതേജസ്സുകൊണ്ട് ജയിച്ച ഭൂമിയിൽ ആ കുതിര സഞ്ചരിച്ചു, മഹാരാജാവേ, ഓരോ ദേശത്തിനനുസരിച്ച്, ഓ സത്തമാ.
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
അവിടെ പാണ്ഡവർക്കുണ്ടായ യുദ്ധങ്ങളും സംഭവങ്ങളും, ഓ വീരാ, ആ വിചിത്രവും മഹത്തുമായവ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
ആ കുതിര, ഓ രാജാവേ, ഭൂമിയെ പ്രദക്ഷിണം വെച്ച് തിരിഞ്ഞു; ആദ്യം മറുവശത്തുനിന്ന് സഞ്ചരിച്ചു, ഓ മഹീപതേ, അത് ശ്രദ്ധിക്കൂ.
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ രാഷ്ട്രങ്ങളെ ചവിട്ടിമെതിച്ച് ആ ഉത്തമാശ്വം അപ്പോൾ പതുക്കെ ചുറ്റി; വെള്ളക്കുതിരകളുള്ള മഹാരഥനും.
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
അവിടെ രാജാക്കന്മാരുടെ എണ്ണമില്ലായിരുന്നു, അപ്പോൾ പതിനായിരക്കണക്കിന്; ഓ മഹാരാജാവേ, പോരാടിയ ക്ഷത്രിയർ, ബന്ധുക്കൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ.
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
കിരാതന്മാർ, യവനന്മാർ, ഓ രാജാവേ, വാളും വില്ലും ധരിച്ച പലരും, മറ്റ് പലതരം മ്ലേച്ഛരും, മുമ്പ് യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടവർ.
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
ആര്യന്മാരും ഭൂമിപാലകരായ നിരവധി രാജാക്കന്മാരും, മനുഷ്യരും വാഹനങ്ങളുമായി സന്തോഷത്തോടെ, യുദ്ധമദത്താൽ മത്തരായി പാണ്ഡുപുത്രനെ നേരിട്ടു.
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
ഇങ്ങനെ, മഹീപതേ, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ രാജാക്കന്മാരുമായി അർജുനന്റെ യുദ്ധങ്ങൾ പലയിടത്തും നടന്നു.
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
രാജാവേ, കുതിരയെ പിന്തുടർന്ന് ഇവിടെ നടന്ന മഹായുദ്ധങ്ങളെ, നിർമ്മലനേ, കൗന്തേയന്റെ ആ യുദ്ധങ്ങളെ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.