ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
ਦੀਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
ਪਸ਼ੂਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਦੀਖਿਅਤ ਹੋਏ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਧਰਮਰਾਜ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਸਹਿਤ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ।
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਲਈ ਉਹ ਘੋੜਾ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ, ਅਮਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਛੱਡਿਆ।
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
ਰਾਜਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਖਿਅਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਜਿਨ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਲਏ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਉਹ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਸ਼ੋਭਿਆ।
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਤਵਿਜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਵੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ! ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕਪਿਧ੍ਵਜ ਵਾਲਾ ਧਨੰਜਯ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ, ਗੋਧਾ ਚਮੜੇ ਦੀ ਉਂਗਲੀ-ਢਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ! ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਹੇ ਵਿਭੋ! ਉਦੋਂ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨਗਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
ਉਸ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਘੋੜਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ; ਉਹ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੀ।
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
ਵੇਖੋ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮਹਾਬਾਹੂ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਜਿਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਸੁਣੇ: 'ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਬਿਨਾਂ ਵਿਘਨ ਜਾ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ, ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ।'
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: 'ਜੰਗ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਟੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਵਿਘਨ, ਨਿਰਭਉ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ; ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਫਿਰ ਆਵੇਗਾ।
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਉਸਨੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣੇ।
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
ਯਾਜ੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਯਗ੍ਯ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਗਿਆ।
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਵੀ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਘੁੰਮਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
ਉਹ ਘੋੜਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਦਾ ਮੁੜਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵਿਚਰਿਆ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਇਹ ਸੁਣ।
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਧਦਾ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਉਦੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਿਆ; ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਥੀ ਵੀ।
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਹੜੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਲੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਧੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
ਕਿਰਾਤ, ਯਵਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਲਵਾਰ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਲੇਛ, ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਸਨ।
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
ਆਰਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ ਬਹੁਤ ਰਾਜੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ।
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਹੋਈਆਂ।
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਕੌਂਤੇਯ ਦੀਆਂ ਉਹ ਲੜਾਈਆਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।