మహాభారతం · అధ్యాయం 14.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.73.1
दीक्षाकाले तु सम्प्राप्ते ततस्ते सुमहर्त्विजः ।
विधिवद्दीक्षयामासुरश्वमेधाय पार्थिवम् ॥ १४.७३.१ ॥
దీక్షా కాలం వచ్చినప్పుడు ఆ గొప్ప ఋత్విజులు విధి ప్రకారం అశ్వమేధం కోసం రాజుకు దీక్ష ఇచ్చారు.
14.73.2
कृत्वा स पशुमेधांश्च दीक्षितः पाण्डुनन्दनः ।
धर्मराजो महातेजाः सहर्त्विग्भिर्व्यरोचत ॥ १४.७३.२ ॥
పశుమేధాలు చేసి దీక్ష పొందిన పాండు కుమారుడు, మహాతేజస్వి ధర్మరాజు ఋత్విజులతో కలిసి ప్రకాశించాడు.
14.73.3
हयश्च हयमेधार्थं स्वयं स ब्रह्मवादिना ।
उत्सृष्टः शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा ॥ १४.७३.३ ॥
అశ్వమేధం కోసం ఆ గుర్రాన్ని బ్రహ్మవాది, అమిత తేజస్వి వ్యాసుడు శాస్త్రవిధిగా స్వయంగా విడిచిపెట్టాడు.
14.73.4
स राजा राजधर्मेण दीक्षितो विबभौ तदा ।
हेममाली रुक्मकण्ठः प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.४ ॥
రాజధర్మం ప్రకారం దీక్ష పొందిన ఆ రాజు, బంగారు మాల, బంగారు కంఠంతో ప్రజ్వలించే అగ్నిలా అప్పుడు ప్రకాశించాడు.
14.73.5
कृष्णाजिनी दण्डपाणिः क्षौमवासाः स धर्मजः ।
विबभौ द्युतिमान्भूयः प्रजापतिरिवाध्वरे ॥ १४.७३.५ ॥
కృష్ణాజినం ధరించి, చేతిలో దండం పట్టి, పట్టు వస్త్రం కట్టిన ఆ ధర్మపుత్రుడు యజ్ఞంలో ప్రజాపతిలా మళ్ళీ ప్రకాశించాడు.
14.73.6
तथैवास्यर्त्विजः सर्वे तुल्यवेषा विशांपते ।
बभूवुरर्जुनश्चापि प्रदीप्त इव पावकः ॥ १४.७३.६ ॥
ఓ ప్రజాధిపతీ, అలాగే అతని ఋత్విజులందరూ ఒకే వేషధారులయ్యారు; అర్జునుడు కూడా ప్రజ్వలించే అగ్నిలా అయ్యాడు.
14.73.7
श्वेताश्वः कपिकेतुश्च ससाराश्वं धनञ्जयः ।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.७ ॥
ఓ భూపాలా! తెల్లని అశ్వాలు, కపి ధ్వజం కలిగిన ధనంజయుడు ధర్మరాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం విధి ప్రకారం ఆ అశ్వాన్ని అనుసరించాడు.
14.73.8
क्षिपन्गाण्डिवं राजन्बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्तः ससार च ॥ १४.७३.८ ॥
ఓ రాజా! గాండీవాన్ని సంధిస్తూ, గోధా చర్మపు వేలికవచం కట్టుకొని, ఓ భూపాలా! అతడు ఆనందంతో ఆ అశ్వాన్ని అనుసరించాడు.
14.73.9
अनुमार्गं तदा राजन्नागमत्तत्पुरं विभो ।
द्रष्टुकामं कुरुश्रेष्ठं प्रयास्यनतं धनञ्जयम् ॥ १४.७३.९ ॥
ఓ రాజా! ఓ విభో! అప్పుడు కురుశ్రేష్ఠుడు ధనంజయుడు బయలుదేరబోతుండగా చూడాలనే కోరికతో ఆ పట్టణానికి మార్గాన్ని అనుసరించి రాలేదు.
14.73.10
तेषामन्योन्यसम्मर्दादूष्मेव समाजायत ।
दिदृक्षूणां हयं तं च तं चैव हयसारिणम् ॥ १४.७३.१० ॥
ఆ అశ్వాన్ని, ఆ అశ్వసారథిని చూడాలనుకున్న వారి పరస్పర తోపులాటతో వేడి పుట్టినట్టయింది.
14.73.11
ततः शब्दो महाराज दिशः खं प्रतिपूरयन् ।
बभूव प्रेक्षतां नॄमां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ १४.७३.११ ॥
అప్పుడు ఓ మహారాజా! దిక్కులను ఆకాశాన్ని నింపుతూ ఒక శబ్దం లేచింది; అది కుంతీపుత్రుడైన ధనంజయుని చూస్తున్న మనుషుల శబ్దం.
14.73.12
एष गच्छति कौन्तेयस्तुरगश्चैव दीप्तिमान् ।
समन्वेति महाबाहुः संस्पृशन्धनुरुत्तमम् ॥ १४.७३.१२ ॥
ఇదిగో కుంతీపుత్రుడు వెళ్తున్నాడు, ప్రకాశించే అశ్వమూ వెళ్తోంది; మహాబాహువు ఉత్తమమైన ధనువును స్పృశిస్తూ దానిని అనుసరిస్తున్నాడు.
14.73.13
एवं शुश्राव वदतां गिरो जिष्णुरुदारधीः ।
स्वस्ति तेऽस्तु व्रजारिष्टं पुनश्चैहीति भारत ॥ १४.७३.१३ ॥
ఇలా మాట్లాడువారి మాటలను ఉదారబుద్ధి గల జిష్ణుడు (అర్జునుడు) విన్నాడు: 'నీకు క్షేమం కలుగుగాక, అపాయం లేకుండా వెళ్ళు, మళ్ళీ తిరిగిరా, భరతవంశీయుడా.'
14.73.14
अथापरे मनुष्येन्द्र पुरुषा वाक्यमब्रुवन् ।
नैनं पश्याम सम्मर्दे धनुरेतत्प्रदृश्यते ॥ १४.७३.१४ ॥
అప్పుడు ఇతర పురుషులు, ఓ మనుష్యేంద్రా, ఈ మాటలు పలికారు: 'యుద్ధ ఒత్తిడిలో అతడిని మేము చూడటం లేదు, కానీ ఈ ధనుస్సు కనిపిస్తోంది.'
14.73.15
एतद्धि भीमनिर्ह्रादं विश्रुतं गाण्डिवं धनुः ।
स्वस्ति गच्छत्वरिष्टो वै पन्थानमकुतोभयम्।
निवृत्तमेनं द्रक्ष्यामः पुनरेष्यति च ध्रुवम् ॥ १४.७३.१५ ॥
ఇది భయంకర ధ్వని గల ప్రసిద్ధ గాండీవ ధనుస్సు. అతడు అపాయం లేకుండా, భయం లేని మార్గంలో క్షేమంగా వెళ్ళుగాక. తిరిగి వచ్చినప్పుడు మనం అతడిని చూస్తాము; అతడు తప్పక మళ్ళీ వస్తాడు.
14.73.16
एवमाद्या मनुष्याणां स्त्रीणां च भरतर्षभ ।
शुश्राव मधुरा वाचः पुनःपुनरुदारधीः ॥ १४.७३.१६ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా, ఉదారబుద్ధి గల అతడు మనుష్యుల, స్త్రీల ఇలాంటి మధుర వాక్యాలను మళ్ళీ మళ్ళీ విన్నాడు.
14.73.17
याज्ञवल्क्यस्य शिष्यश्च कुशलो यज्ञकर्मणि ।
प्रायात्पार्थेन सहितः शान्त्यर्थं वेदपारगः ॥ १४.७३.१७ ॥
యాజ్ఞవల్క్యుని శిష్యుడు, యజ్ఞకర్మలో నైపుణ్యం కలవాడు, వేదపారంగతుడు, శాంతి కోసం పార్థునితో కలిసి వెళ్ళాడు.
14.73.18
ब्राह्मणाश्च महीपाल बहवो वेदपारगाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं क्षत्रियाश्च विशाम्पते।
विधिवत्पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात् ॥ १४.७३.१८ ॥
ప్రజాపతీ, పృథ్వీపాలా, అనేక మంది వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు కూడా ధర్మరాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం విధివత్తుగా ఆ మహాత్ముని వెంట వెళ్ళారు.
14.73.19
पाण्डवैः पृथिवीमश्वो निर्जितामस्त्रतेजसा ।
चचार स महाराज यथादेशं च सत्तम ॥ १४.७३.१९ ॥
పాండవులు అస్త్రతేజస్సుతో జయించిన భూమిలో ఆ అశ్వం తిరిగింది, ఓ మహారాజా, ఆయా దేశాల ప్రకారం, ఓ సత్తమా.
14.73.20
तत्र युद्धानि वृत्तानि यान्यासन्पाण्डवस्य ह ।
तानि वक्ष्यामि ते वीर विचित्राणि महान्ति च ॥ १४.७३.२० ॥
అక్కడ పాండవులకు జరిగిన యుద్ధాలు, సంఘటనలు, ఓ వీరా, ఆ విచిత్రమైనవి, గొప్పవి నీకు చెబుతాను.
14.73.21
स हयः पृथिवीं राजन्प्रदक्षिणमवर्तत ।
ससारेत्तरतः पूर्वं तन्निबोध महीपते ॥ १४.७३.२१ ॥
ఆ అశ్వం, ఓ రాజా, భూమిని ప్రదక్షిణంగా తిరిగింది; మొదట అవతలి వైపు నుండి సంచరించింది, ఓ మహీపతీ, దానిని వినుము.
14.73.22
अवमृद्रन्स राष्ट्राणि पार्थिवानां हयोत्तमः ।
शनैस्तदा परिययौ श्वेताश्वश्च महारथः ॥ १४.७३.२२ ॥
రాజుల రాజ్యాలను తొక్కుతూ ఆ ఉత్తమ అశ్వం అప్పుడు మెల్లగా తిరిగింది; శ్వేతాశ్వుడైన మహారథుడు కూడా.
14.73.23
तत्र सङ्गणना नास्ति राज्ञामयुतशस्तदा ।
येऽयुध्यन्त महाराज क्षत्रिया हतबान्धवाः ॥ १४.७३.२३ ॥
అక్కడ రాజుల లెక్క లేదు, అప్పుడు వేలాదిగా; ఓ మహారాజా, పోరాడిన క్షత్రియులు, బంధువులను కోల్పోయినవారు.
14.73.24
किराता यवना राजन्बहवोऽसिधनुर्धराः ।
म्लेच्छाश्चान्ये बहुविधाः पूर्वं ये निकृता रणे ॥ १४.७३.२४ ॥
కిరాతులు, యవనులు, ఓ రాజా, కత్తి-విల్లు ధరించిన అనేకులు, మరియు అనేక విధాల మ్లేచ్ఛులు, పూర్వం యుద్ధంలో ఓడిపోయినవారు.
14.73.25
आर्याश्च पृथिवीपालाः प्रहृष्टनरवाहनाः ।
समीयुः पाण्डुपुत्रेण बहवो युद्धदुर्मदाः ॥ १४.७३.२५ ॥
ఆర్యులు, భూమిని పాలించే అనేక మంది రాజులు, సంతోషంగా మనుషులు వాహనాలతో, యుద్ధమదంతో పాండుపుత్రునితో ఎదురుపడ్డారు.
14.73.26
एवं वृत्तानि युद्धानि तत्रतत्र महीपते ।
अर्जुनस्य महीपालैर्नानादेशसमागतैः ॥ १४.७३.२६ ॥
ఈ విధంగా, మహీపతీ, వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన రాజులతో అర్జునుని యుద్ధాలు అక్కడక్కడ జరిగాయి.
14.73.27
यान्यत्र हयतो राजन्प्रवृत्तानि महान्ति च ।
तानि युद्धानि वक्ष्यामि कौन्तेयस्य तवानघ ॥ १४.७३.२७ ॥
రాజా, గుర్రం వెంట ఇక్కడ జరిగిన గొప్ప యుద్ధాలను, పాపరహితుడా, కౌంతేయుని ఆ యుద్ధాలను నీకు చెబుతాను.