મહાભારત · અધ્યાય 14.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.74.1
त्रिगर्तैरभवद्युद्धं कृतवैरैः किरीटिनः ।
महारथसमाज्ञातैर्हतानां पुत्रनप्तृभिः ॥ १४.७४.१ ॥
કિરીટધારી અર્જુન સાથે વૈર રાખનારા ત્રિગર્તો સાથે યુદ્ધ થયું; તેઓ મહારથી તરીકે જાણીતા, માર્યા ગયેલા વીરોના પુત્રો અને પૌત્રો હતા.
14.74.2
ते समाज्ञाय सम्प्राप्तं यज्ञियं तुरगोत्तम ।
विषयान्तं ततो वीरा दंशिताः पर्यवारयन् ॥ १४.७४.२ ॥
યજ્ઞનો શ્રેષ્ઠ અશ્વ દેશની સીમા સુધી આવ્યો છે એમ જાણી, કવચધારી વીરોએ તેને ઘેરી લીધો.
14.74.3
रथिनो बद्धतूणीराः सदश्वैः समलङ्कृतैः ।
परिवार्य हयं राजन्ग्रहीतुं सम्प्रचक्रमुः ॥ १४.७४.३ ॥
બાણના ભાથા બાંધેલા રથીઓ, શણગારેલા ઉત્તમ અશ્વો સાથે, હે રાજન, ઘોડાને ઘેરીને પકડવા લાગ્યા.
14.74.4
ततः किरीटी सञ्चिन्त्य तेषां तत्र चिकीर्षितम् ।
वारयामास तान्वीरान्सान्त्वपूर्वमरिंदमः ॥ १४.७४.४ ॥
પછી શત્રુદમન કિરીટીએ તેમનો ઇરાદો વિચારીને, પહેલાં સાંત્વનાથી તે વીરોને રોક્યા.
14.74.5
तदनादृत्य ते सर्वे शरैरभ्यहनंस्तदा ।
तमोरजोभ्यां संछन्नांस्तान्किरीटी न्यवारयत् ॥ १४.७४.५ ॥
તેની અવગણના કરીને તે બધા ત્યારે બાણોથી પ્રહાર કરવા લાગ્યા; અંધકાર અને ધૂળથી ઢંકાયેલા તેમને કિરીટીએ રોક્યા.
14.74.6
तानव्रवीत्ततो जिष्णुः प्रहसन्निव भारत ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञाः श्रेयो जीवितमेव च ॥ १४.७४.६ ॥
ત્યારે હે ભારત, જિષ્ણુ અર્જુને હસતા હોય તેમ તેમને કહ્યું, 'હે અધર્મને ન જાણનારાઓ, પાછા ફરો; જીવન જ શ્રેયસ્કર છે.'
14.74.7
स हि वीरः प्रयास्यन्वै धर्मराजेन वारितः ।
हतबान्धवा न ते पार्त हन्तव्याः पार्थिवा इति ॥ १४.७४.७ ॥
તે વીર આગળ વધતો હતો ત્યારે ધર્મરાજે તેને રોક્યો. હે પાર્થ, જેમના બંધુઓ માર્યા ગયા છે તે રાજાઓ તારા વડે હણાવા યોગ્ય નથી.
14.74.8
स तदा तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
तान्निवर्तध्वमित्याह न न्यवर्तन्ति चापि ते ॥ १४.७४.८ ॥
ત્યારે તેણે બુદ્ધિમાન ધર્મરાજના એ વચન સાંભળીને તેમને કહ્યું, 'પાછા ફરો'. પણ તેઓ પાછા ફર્યા નહીં.
14.74.9
ततस्त्रिगर्तराजानं सूर्यवर्माणमाहवे ।
विनद्य शरजालेनि प्रजहास धनंजयः ॥ १४.७४.९ ॥
ત્યારે ધનંજયે યુદ્ધમાં ત્રિગર્તરાજ સૂર્યવર્માને ગર્જના કરીને બાણોની જાળથી ઘેરી લીધો અને મોટેથી હસ્યો.
14.74.10
ततस्ते रथघोपेण रथनेमिस्वनेन च ।
पूरयन्तो दिशः सर्वा धनंजयमुपाद्रवन् ॥ १४.७४.१० ॥
ત્યારે તેઓ રથોના ઘોષ અને રથચક્રોના અવાજથી બધી દિશાઓ ભરીને ધનંજય પર ધસી આવ્યા.
14.74.11
सूर्यवर्मा ततः पार्ते शराणां नतपर्वणाम् ।
शतान्यमुञ्चद्राजेन्द्र लघ्वस्त्रमभिदर्शयन् ॥ १४.७४.११ ॥
ત્યારે સૂર્યવર્માએ પાર્થ પર વળેલી ગાંઠોવાળાં સેંકડો બાણ છોડ્યાં; હે રાજેન્દ્ર, પોતાની લઘુ અસ્ત્રકુશળતા દર્શાવતાં.
14.74.12
तथैवान्ये महेष्वासा ये च तस्यानुयायिनः ।
मुमुचुः शरवर्षाणि धनंजयवधैषिणः ॥ १४.७४.१२ ॥
એ જ રીતે તેના અનુયાયી અન્ય મહાધનુર્ધરોએ પણ ધનંજયના વધની ઇચ્છાથી બાણોની વર્ષા કરી.
14.74.13
स ताञ्ज्यामुखनिर्मुक्तैर्बहुभिः सुबहूञ्शरान् ।
चिच्छेद पाण्डवो राजंस्ते भूमौ न्यपतंस्तदा ॥ १४.७४.१३ ॥
હે રાજન, પાંડવે ધનુષ્યની પ્રત્યંચામાંથી છૂટેલા તે ઘણા બાણોને ઘણા બાણોથી કાપી નાખ્યા; ત્યારે તમારા (યોદ્ધાઓ) ભૂમિ પર પડ્યા.
14.74.14
केतुवर्मा तु तेजस्वी तस्यैवावरजो युवा ।
युयुधे भ्रातुरर्थाय पाण्डवेन यशस्विना ॥ १४.७४.१४ ॥
પણ તેજસ્વી કેતુવર્મા, તેનો નાનો યુવાન ભાઈ, પોતાના ભાઈ માટે યશસ્વી પાંડવ સાથે લડ્યો.
14.74.15
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य केतुवर्माणमाहवे ।
अभ्यघ्नन्निशितैर्बाणैर्बीभत्सुः परवीरहा ॥ १४.७४.१५ ॥
યુદ્ધમાં કેતુવર્માને પોતાની તરફ ધસી આવતો જોઈને, શત્રુવીરોનો સંહારક બીભત્સુ (અર્જુન) તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના પર પ્રહાર કર્યો.
14.74.16
केतुवर्मण्यभिहते धृतवर्मा महारथः ।
रथेनाशु समुत्पत्य शरैर्जिष्णुमवाकिरत् ॥ १४.७४.१६ ॥
કેતુવર્મા ઘાયલ થતાં, મહારથી ધૃતવર્માએ ઝડપથી રથ પરથી કૂદીને જિષ્ણુ (અર્જુન) પર બાણોની વર્ષા કરી.
14.74.17
तस्य तां शीघ्रतामीक्ष्य तुतोषातीव वीर्यवान् ।
गुडाकेशो महादेजा बालस्य धृतवर्मणः ॥ १४.७४.१७ ॥
તેની એ ઝડપ જોઈને, પરાક્રમી અને મહાતેજસ્વી ગુડાકેશ (અર્જુન) અત્યંત પ્રસન્ન થયો — તે ધૃતવર્માના એ યુવાનનું શૌર્ય હતું.
14.74.18
न संदधानं ददृशे नाददानं च तं तदा ।
किरन्तमेवं स शरान्ददृशे पाकशासनिः ॥ १४.७४.१८ ॥
ત્યારે તે (ધૃતવર્મા) બાણ ચડાવતો કે ઉપાડતો દેખાયો નહીં; તે બાણોની વર્ષા કરતો જ પાકશાસનિ (ઇન્દ્રપુત્ર અર્જુન)ને દેખાયો.
14.74.19
स तु तं पूजयामास धृतवर्माणमाहवे ।
मनसा तु मुहूर्तं वै रणे समभिहर्षयन् ॥ १४.७४.१९ ॥
તેણે યુદ્ધમાં ધૃતવર્માનું ક્ષણભર મનથી સન્માન કર્યું અને રણમાં તેને અત્યંત હર્ષિત કર્યો.
14.74.20
न विव्याध रणे क्रुद्धः कुन्तीपुत्रो हसन्निव ।
सौभद्रस्येव तत्कर्म दृष्ट्वा बालस्य विस्मितः ॥ १४.७४.२० ॥
કુંતીપુત્ર ક્રોધિત હોવા છતાં યુદ્ધમાં તેને બાણથી વીંધ્યો નહીં; જાણે હસતો હોય તેમ; સૌભદ્રની જેમ તે બાળકનું કર્મ જોઈને તે વિસ્મિત થયો.
14.74.21
तं पन्नगमिव क्रुद्धं कुरुवीरः स्मयन्निव ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः प्राणैर्न व्यपरोपयत् ॥ १४.७४.२१ ॥
કુરુવીરે ક્રોધિત સર્પ જેવા તેને હસતાં, પ્રેમપૂર્વક, તે મહાબાહુએ તેના પ્રાણ લીધા નહીં.
14.74.22
स तथा रक्ष्यमाणो वै पार्थेनामिततेजसा ।
धृतवर्मा शरं दीप्तं मुमोच विजये तदा ॥ १४.७४.२२ ॥
અમિત તેજસ્વી પાર્થ દ્વારા એ રીતે રક્ષિત ધૃતવર્માએ ત્યારે વિજય પર એક પ્રજ્વલિત બાણ છોડ્યું.
14.74.23
स तेन विजयस्तूर्णमासीद्विद्धः करे भृशम् ।
मुमोच गाण्डिवं मोहात्तत्पपाताथ भूतले ॥ १४.७४.२३ ॥
તે બાણથી વિજયનો હાથ તરત જ ગંભીર રીતે વીંધાયો; મોહથી તેણે ગાંડીવ છોડ્યું અને તે ભૂમિ પર પડ્યું.
14.74.24
धनुषः पततस्तस्य सव्यसाचिकराद्विभो ।
बभूव सदृशं रूपं शक्रचापस्य भारत ॥ १४.७४.२४ ॥
હે વિભુ, હે ભારત! સવ્યસાચીના હાથેથી પડતા એ ધનુષનું રૂપ ઇન્દ્રધનુષ જેવું થઈ ગયું.
14.74.25
तस्मिन्निपतिते दिव्ये महाधनुषि पार्थिवः ।
चकार सस्वनं हासं धृतवर्मा महाहवे ॥ १४.७४.२५ ॥
તે દિવ્ય મહાધનુષ્ય પડ્યું ત્યારે, રાજા ધૃતવર્માએ મહાયુદ્ધમાં જોરથી હાસ્ય કર્યું.
14.74.26
ततो रोषार्दितो जिष्णुः प्रमृज्य रुधिरं करात् ।
धनुरादत्त तद्दिव्यं शरवर्षैर्ववर्ष च ॥ १४.७४.२६ ॥
પછી ક્રોધથી પીડિત જિષ્ણુએ હાથ પરથી લોહી લૂછીને તે દિવ્ય ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને બાણોની વર્ષા કરી.
14.74.27
ततो हलहलाशब्दो दिवस्पृगभवत्तदा ।
नानाविधानां भूतानां तत्कर्माणि प्रशंसताम् ॥ १४.७४.२७ ॥
ત્યારે આકાશને સ્પર્શતો હલહલ શબ્દ ઊઠ્યો; અનેક પ્રકારના જીવો તેનાં કર્મોની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
14.74.28
ततः सम्प्रेक्ष्य संक्रुद्धं कालान्तकयमोपमम् ।
जिष्णुं त्रैगर्तका योधाः परीताः पर्यवारयन् ॥ १४.७४.२८ ॥
પછી કાળ-અંતક-યમ સમાન ક્રોધે ભરાયેલા જિષ્ણુને જોઈને ત્રૈગર્તક યોદ્ધાઓએ તેને ઘેરી લીધો.
14.74.29
अभिसृत्य परीप्सार्थं ततस्ते धृतवर्मणः ।
परिवव्रुर्गुडाकेशं तत्राक्रुद्ध्यद्धनंजयः ॥ १४.७४.२९ ॥
પછી ધૃતવર્માના યોદ્ધાઓ રક્ષણ માટે આગળ આવી ગુડાકેશને ઘેરી વળ્યા; ત્યાં ધનંજય ક્રોધિત થયો.
14.74.30
ततो योधाञ्जघानाशु तेषां स दश चाष्ट च ।
महेन्द्रवज्रप्रतिमैरायसैर्बहुभिः शरैः ॥ १४.७४.३० ॥
પછી તેણે તેમાંથી અઢાર યોદ્ધાઓને તરત મારી નાખ્યા; મહેન્દ્રના વજ્ર સમાન અનેક લોખંડી બાણોથી.
14.74.31
तान्सम्प्रभग्नान्सम्प्रेक्ष्य त्वरमाणो धनंजयः ।
शरैराशीविषाकारैर्जघान स्वनवद्धसन् ॥ १४.७४.३१ ॥
તેમને સંપૂર્ણપણે વિખેરાયેલા જોઈને ધનંજયે ઝડપથી, ઝેરી સર્પો જેવા બાણોથી, ગર્જના કરતાં હસીને તેમના પર પ્રહાર કર્યો.
14.74.32
ते भग्नमनसः सर्वे त्रैगर्तकमहारथाः ।
दिशोऽभिदुद्रुवू राजन्धनंजयशरार्दिताः ॥ १४.७४.३२ ॥
હે રાજન, ભાંગેલા મનવાળા તે સર્વ ત્રૈગર્ત મહારથીઓ ધનંજયના બાણોથી પીડાઈને દિશાઓ તરફ ભાગ્યા.
14.74.33
हतावशिष्टा हि पराः पार्थं दृष्टपराक्रमाः ।
तमूचुः पुरुषव्याघ्रं संशप्तकनिषूदनम् ॥ १४.७४.३३ ॥
બચેલા લોકોએ, તેનું પરાક્રમ જોઈને, સંશપ્તકોનો સંહાર કરનાર નરવ્યાઘ્ર પાર્થને કહ્યું.
14.74.34
तवास्म किंकराः सर्वे सर्वे वै वशगास्तव ।
आज्ञापयस्वः नः पार्थ प्रह्वान्प्रेष्यानवस्थितान्।
करिष्यामः प्रियं सर्वं तव कौरवनन्दन ॥ १४.७४.३४ ॥
અમે બધા તમારા સેવક છીએ; બધા તમારા વશમાં છીએ. હે પાર્થ, અમને આજ્ઞા કરો. નમ્ર સેવકો તરીકે ઊભા છીએ; તમને પ્રિય હોય તે બધું કરીશું, હે કૌરવનંદન.
14.74.35
एतदाज्ञाय वचनं सर्वांस्तानब्रवीत्तदा ।
जीवितं रक्षत नृपाः शासनं प्रतिगृह्यताम् ॥ १४.७४.३५ ॥
આ વચન સાંભળીને તેણે ત્યારે તે બધાને કહ્યું, 'હે રાજાઓ, તમારા જીવનું રક્ષણ કરો; મારી આજ્ઞા સ્વીકારો.'